VI SA/Wa 1199/24

VI SA/Wa 1199/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący/
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: "WSA") w Warszawie jest decyzja Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "Organ") z [...] lutego 2024 r. nr [...], którą ustalił, że A. B. (dalej: "Zainteresowana") podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu w dniu [...] stycznia 2020 r. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, nazwanych umowami o dzieło lub umowami o artystyczne wykonanie, zawartych z płatnikiem: S. [...] Sp. z o.o. (dalej: "płatnik składek", "Skarżąca").
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły art. 109 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach.
Zaskarżona decyzja została wydana w ustalonym stanie faktycznym sprawy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") Oddział we W., pismem z dnia [...] października 2022 r. nr [...], wystąpił do Organu o wydanie decyzji o objęciu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym A. B. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy nazwanej "umową o dzieło", do których zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia zawartej z płatnikiem: S. [...] Spółka z o.o.
Do wniosku ZUS załączył kwestionowaną umowę, w której określony został przedmiot dzieła, tj. kopię:
• umowy o artystyczne wykonanie z dnia z dnia [...] stycznia 2020 r., której przedmiotem było: wykonanie roli epizodycznej (artystyczne wykonanie) (postaci) KLIENT w dniu [...] stycznia 2020 r. w ramach przedsięwzięcia audiowizualnego - serialu telewizyjnego pod tytułem " [...]", wraz z rachunkiem potwierdzającym wykonanie prac objętych ww. umową.
Ponadto, do wniosku ZUS załączył kopie: (i) protokołu kontroli z dnia [...] maja 2022 r. z kontroli przeprowadzonej u płatnika składek, (ii) zastrzeżeń płatnika składek z dnia [...] czerwca 2022 r. do protokołu kontroli z dnia [...] maja 2022 r., (iii) aneksu z dnia [...] lipca 2022 r. do protokołu kontroli z dnia [...] maja 2022 r., (iv) informacji z dnia [...] lipca 2022 r. o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli.
Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. Organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów cywilnoprawych, noszących w opinii ZUS znamiona umowy o świadczenie usług w typie umowy zlecenia oraz poinformowano o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów.
Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. płatnika składek podtrzymał stanowisko, że zakwestionowana przez ZUS umowa jest w istocie umową dzieło. Natomiast pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. płatnik składek przesłał skan pisma z dnia [...] stycznia 2023 r. Krajowej Izby Producentów Audiowizualnych oraz Koła Producentów Stowarzyszenia Filmowców Polskich skierowanego do Prezesa ZUS, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministra Rodziny i Polityki Społecznej. Według ww. instytucji umowy zawierane ze statystami uczestniczącymi w produkcji utworów audiowizualnych winny być kwalifikowane jako umowy o dzieło.
Pismem z dnia [...] października 2023 r. palnik składek uzupełnił swoje stanowisko, szeroko argumentując, że ZUS całkowicie pominął okoliczność, iż indywidualizacja i parametryzacja dzieła oprócz wskazania w umowie, zawierała się również w scenariuszach, konkretnych ról aktorskich. Natomiast pismem z dnia [...] listopada 2023 r. płatnik składek zwrócił się do Organu o zakończenie postępowania i odstąpienie od wydania decyzji ustalającej podleganie Zainteresowanego ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania rozpatrywanych umów. Do pisma załączono odpis prawomocnego (w dniu wydania przedmiotowej decyzji) wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 września 2023 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2692/23) uchylającego decyzję Prezesa NFZ nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. Przedmiotowa decyzja została wydana w L. Oddziale Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia a dotyczyła rozpatrzenia sprawy podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu innej osoby związanej umowami z płatnikiem składek o podobnym stanie faktycznym. Przedmiotem zakwestionowanych umów było wykonanie roli epizodycznej (artystyczne wykonanie) określonej postaci w serialu lub wykonie dzieła w postaci roli w określonym odcinku serialu.
W dniu [...] lutego 2024 r. Prezes ZUS wydał decyzję, w której stwierdził, że Zainteresowana w dacie określonej we wniosku ZUS podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba wykonująca umowy o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 Kodeksu cywilnego zawarte z płatnikiem składek.
Zdaniem Prezesa NFZ, umowa zawarta z Zainteresowaną nie wyczerpuje przesłanek umów o dzieło. Obowiązki wynikające z zawartej umowy nie mają charakteru dzieła ponieważ polegają na dokonywaniu czynności z należytą starannością. Organ wskazał, że nie określono, co stanowić miało należyte wykonanie dzieła. Również niemożliwym jest zobligowanie Zainteresowanej do pokrycia strat wynikłych z powodu niewykonania dzieła w sytuacji w której wykonywała powierzoną jej rolę współtworząc z pozostałymi aktorami określone przedsięwzięcie audiowizualne bez określenia w jakim zakresie odpowiada za rezultat i ewentualne pokrycie strat wynikłych z powodu niewykonania "dzieła". Nie określono sposobu naprawienia ewentualnej szkody po wykonanym przedsięwzięciu audiowizualnym ani też w jaki sposób miała się odbywać weryfikacja czy doszło do osiągnięcia zamierzonego rezultatu wykonania umowy przez wykonawcę, nie sprecyzowano również co miało stanowić oczekiwany rezultat. W przypadku wykonania umowy mającej na celu przygotowanie i wykonanie roli aktorskiej przez wykonawcę umowy, będącego jednym z artystów nie występuje żaden rezultat wyrażony w jakiejkolwiek postaci. Organ tym samym uznał, że jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanej wiedzy, umiejętności ma rzetelnie wykonać określone czynności, które wymagają starannego działania. Przygotowanie i wykonanie roli aktorskiej nie mogło stanowić rezultatu obiektywnie pewnego, możliwego do określenia w chwili zawarcia umowy, gdyż sama umowa w żaden sposób nie określa czego zamawiający miałby wymagać od wykonawcy. Zatem nie można stwierdzić, że przedmiotem zawieranych między stronami umów były pewne, możliwe do obiektywnej weryfikacji rezultaty - dzieła. Prezes NFZ wskazał, że brak dokładnego oznaczenia dzieła (rezultatu), brak samodzielności w jego wykonaniu i niemożność przypisania wykonawcy umowy odpowiedzialności za realizację dzieła na zasadzie ryzyka (wg. Organu odpowiedzialność wykonawcy umowy była odpowiedzialnością za staranne wykonanie powierzonych mu czynności), nie daje podstaw do uznaniu kwestionowanej umowy za umowę o dzieło.
Odnosząc się do przesłanego wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 września 2023 r., wydanego w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym, zakończonej decyzją Prezesa NFZ, stwierdził, że zgodnie z art. 109 ustawy o świadczeniach, postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie jest postępowaniem prowadzonym w indywidualnej sprawie, dotyczącej konkretnych umów. Wyrok w podobnej sprawie, dotyczącej innej osoby nie rodzi bezpośrednich skutków prawnych w przedmiotowej sprawie.
Z rozstrzygnięciem Prezesa NFZ nie zgodziła się Skarżąca, wnosząc do WSA w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] lutego 2024 r., zaskarżając ją w całości. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego.
Skarżąca podnosiła, że nie zgadza się z decyzją Prezesa NFZ, że umowy zawarte z A. B., a dotyczące stworzenia i artystycznego wykreowania ról w różnych, niepowtarzalnych utworach audiowizualnych, miały charakter umów o świadczeniu usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. W wyniku wykonania każdej z tych umów oddzielnie doszło do powstania określonego rezultatu, tj. jednorazowego, niepowtarzalnego dzieła - stworzenia roli w filmie. Każda z tych umów jest umową, rezultatu - a efekt można podziwiać na szklanym ekranie. Pani A. B. otrzymała określone w umowach wynagrodzenia.
Skarżąca wskazała również, na wyroki Sądu Okręgowego we W. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w tym na wyroki z 11 marca 2024 r. Skarżąca wskazała, że Sąd uwzględnił jej odwołania i zmienił decyzje ZUS, stwierdzając, że osoby, które zawarły umowy o dzieło ze S. [...] sp. z o.o. nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym i wypadkowym. Natomiast w wyroku z dnia 5 lutego 2024 r. tenże Sąd, w sprawie tożsamej ze sprawą Zainteresowanej uznał, że "rezultatem pracy ubezpieczonego było bowiem nowe dzieło w postaci roli filmowej (...)".
Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowanie w zaskarżonej decyzji. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Pismem z dnia [...] lipca 2024 r. Zainteresowana odniosła się do złożonej w sprawie skargi oraz odpowiedzi na skargę. W ocenie Zainteresowanej prawidłowe jest stanowisko ZUS i Prezesa NFZ. Zainteresowana wskazał, że umowy zawierane ze statystami są niewłaściwe i w pracy takich osób, jak Zainteresowana więcej jest elementów starannego wykonania, niż umowy o dzieło. Na poparcie swojej argumentacji Zainteresowana przywołała stanowisko Biura Analiz Sejmowych. Zainteresowana wskazała również, że zatrudnienie statysty na podstawie umowy o dzieło daje agencji możliwość stosowania stawek dowolnych, po przeliczeniu na godziny znacznie odbiegających odstawek obowiązujących przy innych umowach i nie gwarantują nawet minimalnej stawki obowiązującej przy innych umowach, ani żadnego zabezpieczenia społecznego. Do przedmiotowego pisma Zainteresowana załączyła: petycję do Sejmu RP nr [...] nr [...] (wydruk ze strony Sejmu); opinię prawną Biura Analiz Sejmowych (wydruk z Internetu); interpelację nr 19457 (wydruk z Internetu).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej "P.p.s.a.").
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd uznał skargę za zasadną.
Na wstępie Sąd wskazuje, że sprawa o analogicznym stanie faktycznym była już przedmiotem rozpoznania przez WSA w Warszawie. W wyroku z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2692/23 tut. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ i umorzył postępowanie administracyjne. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela ustalenia dokonane w tamtej sprawie i przyjmuje za własne.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania zawisłego przed tut. Sądem sporu Sąd wskazuje, że jego przedmiotem jest charakter prawny umowy zawartej pomiędzy Skarżącą a Zainteresowaną, której treścią było wykonanie roli, (artystyczne wykonanie) postaci w ramach przedsięwzięcia audiowizualnego – odcinka serialu telewizyjnego.
W ocenie płatnika składek umowa ta wypełniała kryteria umowy o dzieło, a zdaniem Organu Zainteresowanej zlecono wyłącznie staranne wykonanie czynności.
Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytania, czy były to umowy o dzieło czy też inne umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm dalej: "k.c."), stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i czy w tym stanie faktycznym Zainteresowana podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące.
Z kolei ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, dalej: "u.s.u.s.") stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
W świetle art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Stosownie natomiast do art. 13 pkt 2 u.s.u.s., obowiązkowo ubezpieczeniom tym (społecznym) podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Uznanie, że sporne umowy nie stanowiły umów o dzieło (art. 627 i nast. k.c.), lecz umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.) oznacza, że Skarżąca była obowiązana, jako płatnik składek, do obliczania i pobrania składki z dochodu ubezpieczonej oraz jej odprowadzenia – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.
Przechodząc do analizy charakteru prawnego spornych umów, należy wskazać, że zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36).
Zgodnie z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).
Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 k.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, s. 573 i nast.).
Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił czy nie.
Jak już wyżej wskazano, przedmiotem zakwestionowanej przez Prezesa NFZ umowy było wykonywanie roli epizodycznej (artystyczne wykonanie) postaci w ramach przedsięwzięcia audiowizualnego - odcinka serialu telewizyjnego, tj. postaci "Klienta".
Tym samym, Sąd nie podzielił stanowiska Organu, że tak określony przedmiot umowy, nie może stanowić umowy o dzieło. W szczególności podkreślenia wymaga, że umowa, w której strona zobowiązuje się do wykonania określonej konkretnie roli nawet epizodycznej, czy drugoplanowej, w konkretnie określonym odcinku serialu, w określonym terminie i za wynagrodzeniem, ma cechy umowy o dzieło, a nie umowy zlecenia. Treścią bowiem zobowiązania wykonawcy nie jest samo podjęcie i staranne wykonywanie określonych czynności, lecz oznaczony w umowie ich wynik w postaci stworzenia konkretnej roli, nawet epizodycznej, czy drugoplanowej, odpowiadającej pewnym z góry ustalonym warunkom, w konkretnym odcinku serialu (por. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 marca 1967 r. sygn. akt I CR 500/66).
Natomiast samo skrótowe ujęcie opisu dzieła w umowie, bynajmniej nie uprawnia domniemania istnienia w rzeczywistości umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.). Enigmatyczność umowy o dzieło nie może podważać automatycznie jej charakteru prawnego, skoro o charakterze umowy rozstrzyga nie jej brzmienie, lecz rzeczywista treść (art. 65 k.c.). Sąd nie podziela oceny Organu, że w wykonanej przez Zainteresowaną roli, konkretnie określonej w umowie, "nie występuje żaden rezultat wyrażony w jakiejkolwiek postaci". W ocenie Sądu rezultatem pracy Zainteresowanej było nowe dzieło w postaci roli filmowej. W przypadku tego rodzaju umów, z pewnością niewystarczające byłoby jedynie staranne działanie Zainteresowanej, które jednak nie doprowadziłoby do określonego rezultatu - stworzenia określonej roli. Wykreowane dzieło (postać "Klienta") poddawała się zatem testowi na istnienie wad. W ocenie Sądu, na co zwróciła uwagę Skarżąca w piśmie z dnia [...] października 2023 r. – artystyczne wykonanie oznaczonej roli aktorskiej zostało opisane w umowach i w scenariuszach. Tym samym trafne jest wnioskowanie, że dana rola (tu: Zainteresowanej) wynikała z opisu umowy i scenariusza i musiała być w oczekiwany sposób stworzona. Zatem nie chodziło o jakiekolwiek odegranie przypisanej kwestii lecz wykreowanie postaci, wypowiedzenie określonych dialogów, czy też zachowania się na planie.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2020 r. podzielił pogląd, wyrażony w glosie do wyroku SN z 10 stycznia 2017 r., III UK 53/16, że "(...) zbędne jest wyraźne zawarcie w treści umowy dotyczącej wykonania koncertu muzycznego zobowiązania wykonawcy do twórczego (unikalnego) charakteru interpretacji jako warunku zakwalifikowania jej jako umowy o dzieło. Za przekonujący uznać należy argument, że kiedy treścią świadczenia muzyka jest coś, co dopiero spontanicznie powstanie i z zasady jest niepowtarzalne oraz stoi za tym długa edukacja w zakresie interpretacji danego gatunku muzyki, to trudno zakładać, że w umowie w sposób rzetelny da się to skrupulatnie opisać, aby później poddać krytycznej ocenie sposób wykonania umowy. (por. wyrok NSA sygn. II GSK 1434/19, powołana glosa - T. Kotuk, LEX/el. 2017)". Te same uwagi można odnieść do odegrania (nawet niewielkiej) roli filmowej.
W wyroku z 21 lutego 2017 r., sygn. akt I UK 123/16 (LEX nr 2269195), Sąd Najwyższy przypomniał, że wyznaczenie ścisłej granicy między umową o dzieło a umową zlecenia (oświadczenie usług) nie jest łatwe, stąd niezbędne jest posłużenie się odpowiednimi kryteriami dyferencjacyjnymi. Kluczowe jest sprecyzowanie (najlepiej, choć niekoniecznie, w samej w treści umowy) dzieła, czyli pewnego określonego rezultatu pracy ludzkiej, konkretnego, indywidualnie oznaczonego, obiektywnie osiągalnego i pewnego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 3 października 2013 r., sygn. akt II UK 103/13, LEX nr 1455433; z 22 listopada 2018 r., sygn. akt II UK 362/17, LEX nr 2580537; z 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt I UK 389/14, LEX nr 1816587; z 22 listopada 2018 r., sygn. akt II UK 362/17, LEX nr 2580537).
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, strony spornej umowy określiły w sposób jednoznaczny jej przedmiot, którym miało być wykonywanie roli w serialu telewizyjnym, a tego typu przedmiot umowy w pełni spełniał wymogi umowy o dzieło. Natomiast realizacja zawartej umowy zmaterializowała się poprzez wykonanie przez Zainteresowaną określonej roli w przedsięwzięciu audiowizualnym objętej przedmiotem umowy, co ostatecznie zmaterializowało się w realizacji odcinka określonego serialu i z udziałem Zainteresowanej.
Odnosząc się do stanowiska Zainteresowanej Sąd wskazuje, że argumentacja w nim zawarta nie mogła wpłynąć na odmienną ocenę spornej umowy. Zainteresowana wskazuje, że umowy podpisywane z takimi osobami (statystami, role epizodyczne) nie są podpisywane z twórcami (dzieła), "(...) co najwyżej współtwórcami, to nie od nas a od pracy reżysera, kostiumologa, operatora, itd. Będzie zależał rezultat, My za to nie odpowiadamy nie dajemy rękojmi za jakiekolwiek wady. (...)".
Ustosunkowując się do powyższego, Sąd w składzie rozpoznającym sprawę zauważa, że udział Zainteresowanej w większym, złożonym przedsięwzięciu, które wymaga współdziałania wielu osób nie wyklucza tworzenia dzieła przez poszczególne podmioty. Jak celnie zauważył bowiem Stefan Płażek w glosie do wyroku Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2017 r., III UK 147/16 ("Problem dopuszczalności umów o dzieło w przypadku artystycznych wykonań"): "należy mieć na względzie i to, że w przypadku indywidualnych umów artystów występujących w ramach większego zespołu z natury rzeczy trudno będzie określić w sposób bardzo rozwinięty zadanie tego artysty. A jednak nie wyklucza to ewentualności, że będzie to prawidłowa umowa o dzieło. Koncerty i imprezy będące przedmiotem obu komentowanych obecnie orzeczeń SN miały bez wątpienia charakter wydarzeń incydentalnych, a nie seryjnych, a poszczególni muzycy na pewno mieli za zadanie zagrać na wysokim poziomie profesjonalnym i artystycznym, ściśle i wielokrotnie weryfikowanym podczas prób, a ponadto realizować wizję nie tylko dyrygenta, lecz także reżysera oraz scenarzysty (w zakresie zachowania, mimiki czy stroju). Warto przypomnieć, że także muzycy grający w orkiestrze muszą mieć - każdy z osobna - zdolności aktorskie, bowiem z reguły podlegają oni indywidualnemu wykorzystywaniu w koncepcji spektaklu.". W związku z powyższym, okoliczność, że efekt końcowy przedsięwzięcia audiowizualnego – konkretnego odcinka serialu zależał od zespołu osób nie pozbawia, w ocenie Sądu, zawartej umowy cech umowy rezultatu.
Ponadto Sąd zauważa, że zasadniczo stanowisko Zainteresowanej, dotyczące charakteru zawartej umowy determinowane jest konsekwencjami dla statystów, tj. dowolnie określonym wynagrodzeniem oraz brakiem zabezpieczenia społecznego z tytułu zawarcia umowy o dzieło. Zdaniem Sądu podniesione przez Zainteresowaną kwestie nie mogą wpłynąć na zmianę oceny stosunku umownego łączącego strony spornej umowy.
Z tych względów Sąd uznał, że Organ naruszył przepis art. 734 § 1 w zw. z art. 750 k.c., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że łączące strony umowy o dzieło były umowami o świadczenie usług, a nie umowami o dzieło, w myśl art. 627 k.c., pomimo że specyfika tych umów wskazuje na wszelkie cechy umowy o dzieło. Doprowadziło to w konsekwencji do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, polegającego na uznaniu, że uczestniczka podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w związku ze świadczeniem pracy na podstawie spornych umów.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Wobec powyższych wywodów, prowadzenie dalszego postępowania administracyjnego byłoby w przedmiotowej sprawie zbędne, zatem Sąd na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie.
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.