VI SA/Wa 1166/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-09-04
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pas drogowyaltana śmietnikowaodpady komunalneprawo administracyjnedrogi publicznezezwoleńpostępowanie administracyjneWSASKOuchylenie decyzji

WSA uchylił decyzję SKO odmawiającą zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na altanę śmietnikową, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco przesłanek "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy odmowę wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na lokalizację altany śmietnikowej. Sąd uznał, że organy administracji nie zbadały wystarczająco przesłanek "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, a ich analiza opierała się głównie na ochronie terenów zielonych i przepisach dotyczących działek budowlanych, pomijając specyficzną sytuację skarżącej wspólnoty mieszkaniowej, która nie dysponuje innym miejscem na składowanie odpadów. Sąd podkreślił, że organy powinny dokładnie zbadać, czy lokalizacja altany nie zagraża drodze i bezpieczeństwu ruchu, a także rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony.

Przedmiotem sprawy była skarga Wspólnoty Mieszkaniowej W. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą zezwolenia na zlokalizowanie altany śmietnikowej w pasie drogowym. Wspólnota argumentowała, że nie posiada miejsca na składowanie odpadów na swojej nieruchomości, która jest całkowicie zabudowana, a sąsiednie wspólnoty odmówiły porozumienia. Organy administracji odmawiały zezwolenia, powołując się na ochronę terenów zielonych w pasie drogowym oraz przepisy nakazujące przewidywanie miejsc na odpady na działkach budowlanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę po raz drugi (po wcześniejszym uchyleniu decyzji SKO), uznał, że organy nie zbadały wystarczająco przesłanek "szczególnie uzasadnionego przypadku" pozwalającego na odstępstwo od zakazu zajmowania pasa drogowego. Sąd wskazał, że analiza organów była niewystarczająca, skupiając się nadmiernie na ochronie zieleni i przepisach o działkach budowlanych, zamiast na ocenie potencjalnego wpływu altany na bezpieczeństwo ruchu drogowego i trwałość drogi. Sąd podkreślił, że obowiązek wykazania "szczególnie uzasadnionego przypadku" spoczywa na wnioskodawcy, ale ocena tej przesłanki należy do organów. W ocenie Sądu, organy nie wykazały, że taki przypadek nie zachodzi, a ich uzasadnienia były wadliwe procesowo. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz skarżącej wspólnoty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ale wymaga to szczegółowej analizy przez organ administracji, czy taka lokalizacja nie zagraża drodze i bezpieczeństwu ruchu, a także rozważenia interesu strony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie zbadały wystarczająco przesłanek "szczególnie uzasadnionego przypadku", opierając się głównie na ochronie terenów zielonych i przepisach o działkach budowlanych, zamiast na ocenie wpływu na drogę i bezpieczeństwo.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.d.p. art. 39 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zabrania dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się lokalizacji lub umieszczania urządzeń obcych, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.

u.d.p. art. 39 § 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Lokalizowanie w pasie drogowym urządzeń obcych oraz reklam może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej i to w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i uwzględniania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie organów i sądów oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu.

Rozporządzenie art. 22 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Miejsce na pojemniki służące do czasowego gromadzenia odpadów stałych należy przewidzieć na działkach budowlanych.

u.u.c.p.g. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Obowiązki gmin w zakresie utrzymania czystości i porządku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zbadały wystarczająco przesłanek "szczególnie uzasadnionego przypadku" do zajęcia pasa drogowego. Analiza organów była wadliwa procesowo, skupiając się na niewłaściwych aspektach (ochrona zieleni, przepisy o działkach budowlanych) zamiast na wpływie na drogę i bezpieczeństwo. Uzasadnienia decyzji organów były niepełne i nie odnosiły się do wszystkich zarzutów strony.

Godne uwagi sformułowania

Sąd dostrzega pozytywne znaczenie terenów zielonych w przestrzeni miejskiej, niemniej jednak tereny zielone nie są wskazane jako potencjalnie narażone na niszczenie lub uszkadzanie w związku z ewentualną zgodą ma zajęcie pasa drogowego. W ocenie Sądu również stanowisko SKO akceptujące § 22 ust. 1 Rozporządzenia, a potwierdzające trafność rozstrzygnięcia organu I instancji budzi wątpliwości w zakresie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Sąd wskazuje, że u podstaw uchylenia Zaskarżonej decyzji legły zatem mankamenty procesowe, naruszenia art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skład orzekający

Dorota Dziedzic-Chojnacka

przewodniczący

Maciej Borychowski

sprawozdawca

Tomasz Sałek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w kontekście zajęcia pasa drogowego na cele inne niż związane z drogą, a także znaczenie prawidłowego postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji w administracyjnym postępowaniu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wspólnoty mieszkaniowej i lokalizacji altany śmietnikowej, ale jego wnioski dotyczące procedury i oceny przesłanek mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie przesłanek prawnych i przestrzeganie procedury przez organy administracji, nawet w pozornie prostych sprawach dotyczących zajęcia pasa drogowego. Pokazuje też konflikt między potrzebami mieszkańców a ochroną przestrzeni publicznej.

Czy altana śmietnikowa może zająć pas drogowy? WSA uchyla decyzję SKO, wskazując na błędy proceduralne organów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1166/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący/
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 120, art. 119 pkt.2, art. 120, art. 145 ust.1 pkt.1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 ust.1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2024 r. w trybie uproszczonym prawy ze skargi W. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz W. w W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
2UZASADNIENIE
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej także: "SKO", "organ odwoławczy") z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania W. [...] 24A w W. (dalej także: "Skarżąca", "Strona", "Wspólnota") utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta [...] (dalej także: "Prezydent", "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] odmawiająca Wspólnocie wydania zezwolenia na zlokalizowanie altany śmietnikowej w pasie drogowym drogi powiatowej ul. [...] w rejonie numeru [...] (dz. ew. nr [...] - obręb [...]).
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej "k.p.a."), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570).
Zaskarżona decyzja została wydana w ustalonym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2021 r. Strona wniosła o zezwolenie na zlokalizowanie na okres 1 roku altany śmietnikowej o wym. 7m x 4 m, łącznej powierzchni 28 m2. Wspólnota uzasadniając wniosek wskazała, że nie posiada miejsca do składowania odpadów oraz podniosła, że żadna z sąsiednich wspólnot nie wyraża zgody na zawarcie porozumienia w przedmiocie umiejscowienia pojemników na śmieci. Wspólnota lokalizację wnioskowanej altany śmietnikowej wskazała na załączonej do wniosku mapie w skali 1:500.
Organ I instancji przed rozpoznaniem wniosku Strony uzyskał opinie Zarządu Dróg Miejskich, Wydziału Strategii i Rozwoju - Zespół Opiniowania, zgodnie z którą wniosek Wspólnoty został zaopiniowany negatywnie. W przedmiotowym piśmie Wydział Strategii i Rozwoju wskazał, że tereny zieleni pełnią istotną rolę w środowisku przyrodniczym, a zwłaszcza w miejskim, gdzie panują niesprzyjające warunki takie jak: podwyższona temperatura, nagrzewnie się powierzchni utwardzonych, znaczny spływ powierzchniowy ograniczający parowanie i powodujący zmniejszenie wilgotności powietrza. Poinformował, że miasto stołeczne dąży do zapewnienia jak największej powierzchni terenów biologicznie czynnych i zwiększenia możliwości retencji wód opadowych. Ze względu na szczególną rolę terenów biologicznie czynnych w przyrodniczym funkcjonowaniu miasta oraz utrzymaniu komfortu życia mieszkańców, konieczna jest szczególna dbałość o zachowanie terenów zieleni.
Ponadto Wydział Strategii i Rozwoju poinformował, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019 poz. 1065, dalej także: "Rozporządzenie"), miejsce na pojemniki służące do czasowego gromadzenia odpadów stałych należy przewidzieć na działkach budowlanych (§ 22 ust. 1 Rozporządzenia).
Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. organ I instancji, na podstawie art. 19 ust. 5, art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych odmówił W. [...] 24A wydania zezwolenia na zlokalizowanie altany śmietnikowej w pasie drogowym drogi powiatowej ul. [...] w rej. nr [...] (dz. ew. nr [...] obręb [...]), o łącznej powierzchni zajęcia 28,00 m2.
Od decyzji Prezydenta odwołanie wniosła Wspólnota, zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wydanie decyzji bez uwzględnienia i rozważenia zarówno interesu społecznego jak i słusznego interesu Strony,
b) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników i wydanie decyzji w sposób dowolny, niepoparty jakimikolwiek ustaleniami,
c) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art 80 k.p.a. poprzez brak prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz zaniechanie ze strony organu I instancji podjęcia działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy a w szczególności brak wszechstronnej analizy sytuacji Skarżącej i pominięcie takich faktów jak:
• niemożliwość posadowienia altany śmietnikowej w obrębie nieruchomości Skarżącej wobec całkowitego zabudowania nieruchomości i braku jakiegokolwiek miejsca poza budynkiem mieszkalnym,
• braku możliwości postawienia przez Skarżącą altany śmietnikowej w obrębie nieruchomości sąsiednich wobec udzielonych Skarżącej odpowiedzi odmownych przez wszystkie sąsiadujące W. [...],
• zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku w postaci konieczności zapewnienia W. [...] miejsca do składowania odpadów,
d) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie:
• że zlokalizowanie altany śmietnikowej we wnioskowany przez Skarżącą sposób nie spowoduje niszczenia lub uszkodzenia drogi i jej urządzeń albo zmniejszenia jej trwałości oraz nie będzie zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego,
• interesu społecznego i słusznego interesu W. [...]24a w postaci konieczności posiadania właściwego miejsca na składowanie odpadów,
e) art. 85 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sprawie oględzin nieruchomości położonej przy ul. [...] 24a w W., podczas gdy dokonując bezpośredniego sprawdzenia sytuacji faktycznej Skarżącej, organ nie miałby żadnych wątpliwości co do tego, że Skarżąca nie ma możliwości składowania odpadów na terenie swojej nieruchomości, a wobec braku na to zgody ze strony właścicieli sąsiednich nieruchomości, zajęcie pasa drogowego jest koniecznością,
f) art. 107 § 1 pkt. 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz niewskazanie przesłanek jakie legły u podstaw stwierdzenia przez organ I instancji, że wnioskowane zlokalizowanie przez Skarżącą altany śmietnikowej jest niedopuszczalne, w efekcie czego Strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw, albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie nadaje się do kontroli instancyjnej,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że lokalizacja przez Skarżącą altany śmietnikowej w pasie drogowym jest niedopuszczalna, podczas, gdy w trakcie postępowania w żaden sposób nie udowodniono powyższego,
b) art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, poprzez jego niezastosowanie i niewyrażenie zgody na zajęcie pasa drogowego w sytuacji, w której zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek Skarżąca nie dysponuje innym miejscem, w którym mogłyby być składowane odpady, gdyż cała nieruchomość Skarżącej jest zabudowana i poza budynkiem mieszkalnym Skarżąca nie posiada żadnego miejsca gdzie mogłaby zlokalizować altanę śmietnikową,
c) art. 3 ust. 1 i ust 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez odmowę Skarżącej zlokalizowania altany śmietnikowej w pasie ruchu drogowego, podczas gdy jest to jedyna możliwość aby W. w sposób niezaburzający porządku i czystości składowała odpady komunalne,
d) § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez błędne przyjęci, ze skoro altanę śmietnikową służącą do gromadzenia odpadów stałych należy przewidywać na działkach budowlanych to niemożliwym byłoby jej zlokalizowanie we wnioskowanym przez Skarżącą miejscu w pasie drogowym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu dowołania decyzją z dnia z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z dnia [...] czerwca 2021 r. odmawiającą wydania W. [...] 24A zezwolenia na zlokalizowanie altany śmietnikowej w pasie drogowym ul. [...] w rej. nr [...] (dz. ew. nr [...] obręb [...]) o łącznej powierzchni zajęcia 28 m2.
Decyzja SKO z dnia [...] sierpnia 2022 r. została zaskarżona przez W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2807/22 uchylił decyzje organu odwoławczego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzja z dnia 31 sierpnia 2022 r. narusza przepisy prawa procesowego, tj.: art. 15 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, organ odwoławczy, rozpatrując przedmiotową sprawę, na skutek wniesionego przez W. odwołania, w sposób oczywisty naruszył powyższe zasady, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Treść sporządzonego uzasadnienia nie daje bowiem podstaw do konstatacji, że organ odwoławczy przeprowadził ponownie samodzielnie postępowanie merytoryczne, wypełniając przy tym obowiązek kompleksowej analizy podniesionych przez Stronę w odwołaniu zarzutów. Sąd wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nierzetelnie rozpoznało odwołanie W. od decyzji Prezydenta z dnia [...] czerwca 2021 r., odmawiającej wydania Skarżącej zezwolenia na zlokalizowanie altany śmietnikowej w pasie drogowym drogi powiatowej ul. [...] w rej. nr 24. Skutkowało to uznaniem, że interes Strony, polegający na funkcjonowaniu altany śmietnikowej nie może być uznany za ważniejszy niż interes polegający na umożliwieniu swobodnego korzystania z pasa drogowego ul. [...]. Sąd zauważył przy tym, że stanowisko organu odwoławczego zostało podjęte w oparciu o materiał dowodowy dotyczący ewidentnie innej sprawy, a nadto pomijające zupełnie argumentację podniesioną w odwołaniu przez W..
Końcowo Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do wymagań w przepisach k.p.a., przede wszystkim podda analizie zarzuty sformułowane przez Stronę w odwołaniu, także w kontekście odpowiedniego wyważenia, z jednej strony roli zieleni przyulicznej w miejskim środowisku przyrodniczym a z drugiej sytuacji Skarżącej, odnośnie umożliwienia jej składowania odpadów w sposób jak najmniej uciążliwy, nie tylko dla jej członków ale także dla pozostałych mieszkańców W., w tym także przez pryzmat bezpieczeństwa i wygody przemieszczania się osób korzystających z chodnika w okolicy ul. [...] przy skrzyżowaniu z ulicą [...]. Jednocześnie Sąd zauważył, że dalece niewystarczające jest przy tym czynienie przez organ I instancji rozważań odnośnie konieczności uwzględnienia miejsca na altanę śmietnikową na działce budowlanej w sytuacji, w której Skarżąca szeroko wyjaśnia, dlaczego stosownym miejscem nie dysponuje i jakie podjęła działania odnośnie próby zlokalizowana altany na terenie jednej z sąsiadujących z nią wspólnot. W tym zakresie także organ odwoławczy winien będzie poczynić stosowne ustalenia i wnikliwie ocenić argumentację Strony.
Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.
SKO w pierwszej kolejności powołało się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r. i zawarte w nim wytyczne, które należało uwzględnić ponownie rozpoznając sprawę. SKO w dalszej kolejności przytoczyło ustalenia faktyczne dotyczące sprawy oraz mające zastosowanie przepisy prawa. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 320, dalej: "u.d.p."), w szczególności art. 39 ust. 1 mają służyć ochronie samych dróg i urządzeń związanych z drogą oraz stworzeniu warunków optymalnie bezpiecznego i wygodnego ruchu drogowego. Tylko w razie przekonania zarządcy drogi o braku takich zagrożeń w konkretnym przypadku możliwe jest wydanie decyzji przewidzianej w art. 39 ust. 3 u.d.p., umożliwiającej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
SKO wskazało, że Strona istnienia szczególnego przypadku nie wykazała. Umieszczenie altany z odpadami po drugiej stronie ulicy [...] w W. na okres czasowy, zapewne wymagający przedłużania użytkowania na czas nieokreślony z koniecznością uiszczania określonych opłat, niezależnie od konieczności szczególnej ochrony pasa drogowego, nie rozwiązuje problemu W. docelowego zorganizowania miejsca na odpady dla budynku [...] 24A. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. altana śmietnikowa nie jest niezbędnym wyposażeniem pasów drogowych. Skoro użyty w art. 39 ust. 3 u.d.p. termin "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" nie został bliżej przez ustawodawcę określony, to ocena okoliczności uzasadniającej umieszczenie/lokalizację w pasie drogowym określonych obiektów lub urządzeń (niezwiązanych z drogą i jej infrastrukturą) należy do właściwego organu administracji publicznej (zarządcy drogi) - Prezydenta (...). SKO podkreśliło, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania tego szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na wydanie zezwolenia. Natomiast obowiązkiem organów orzekających jest jedynie ustalenie zaistnienia wskazanej przez stronę przesłanki uzasadnionego przypadku i jej ocena w świetle ww. przepisów ustawy o drogach publicznych. Końcowo organ odwoławczy wskazał, że Prezydent prawidłowo powołał się też na § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz.U. 2019 r. poz. 1065 ze zm.) w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który realizuje wymóg wynikający z art. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U.2023.682 t.j.). Skoro więc altana śmietnikowa z przeznaczeniem na odpady komunalne, jest obiektem niezwiązanym z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego i zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 1 u.p.d., jej lokalizowanie w pasie drogowym jest zabronione, to należało odmówić zezwolenia zajęcia pasa drogowego pod altanę śmietnikową przewidzianą na odpady komunalne w pasie drogowym ul. [...] i [...] w W..
Z rozstrzygnięciem SKO nie zgodziła się W. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzje z dnia [...] lutego 2024 r., skarżąc ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wydanie decyzji bez uwzględnienia i rozważenia zarówno interesu społecznego jak i słusznego interesu Strony, które winny być rozważane łącznie, bowiem Skarżąca nie ma innej możliwości, aby postawić altanę śmietnikową niż poprzez zajęcie wnioskowanej części pasa drogowego (w bliskiej odległości do terenu Skarżącej, w pasie drogi znajduje się obiekt usługowy restauracja T.- [...] przy ul. [...], położona również na dz. ew. nr [...] obręb [...], z której również odbierane są odpady), a które to uchybienia doprowadziły do niezasadnej odmowy uwzględnienia wniosku Skarżącej o wydanie zezwolenia na zlokalizowanie altany śmietnikowej o wymiarach 700 cm (długość) x 400 cm (szerokość) (powierzchnia 28 m2),
b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz zaniechanie podjęcia działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności brak wszechstronnej analizy sytuacji Skarżącej i pominięcie takich faktów jak:
• niemożliwość posadowienia altany śmietnikowej w obrębie nieruchomości Skarżącej wobec całkowitego zabudowania nieruchomości (Wspólnota Mieszkaniowa jest położona na działce ewidencyjnej [...] obręb [...], która jest w całości zabudowana) i braku jakiegokolwiek miejsca poza budynkiem mieszkalnym,
• braku możliwości postawienia przez Skarżącą altany śmietnikowej w obrębie nieruchomości sąsiednich wobec udzielonych Skarżącej odpowiedzi odmownych przez sąsiadujące W. [...],
• zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku w postaci konieczności zapewnienia W. [...] miejsca do składowania odpadów,
• w bliskiej odległości do terenu Skarżącej, w pasie drogi znajduje się obiekt usługowy - restauracja T.- [...] przy ul. [...]34a, położona również na dz. ew. nr [...] obręb [...], z której również odbierane są odpady,
- co wyraziło się w braku zbadania przesłanek umożliwiających organowi odmowę wydania zezwolenia na lokalizację altany śmietnikowej w pasie drogowym w warunkach konkretnej sprawy, całkowitym pominięciu okoliczności, że to organ winien był wykazać, że zachodzą okoliczności, od których ustawodawca uzależnia decyzję o odmowie zezwolenia na lokalizację urządzeń w pasie drogi publicznej jak i braku rozważenia skutków wydania decyzji dla interesu społecznego i obywateli zamieszkujących we W. [...] ul. [...] 24a, co skutkowało dowolnym ustaleniem stanu faktycznego i wydaniem błędnej decyzji odmawiającej wydania zezwolenia na zlokalizowanie altany śmietnikowej w pasie drogowym drogi powiatowej ul. [...] w rej. nr [...] ( dz. ew. nr [...] obręb [...]),
c) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie:
• że zlokalizowanie altany śmietnikowej we wnioskowany przez Skarżącą sposób nie spowoduje niszczenia lub uszkodzenia drogi i jej urządzeń albo zmniejszenia jej trwałości oraz nie będzie zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego,
• interesu społecznego i słusznego interesu W. [...] ul. [...] 24a w postaci konieczności posiadania właściwego miejsca na składowanie odpadów,
- a w konsekwencji wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzji Prezydenta (...) z dnia [...] czerwca 2021 roku, nr [...] odmawiającej W. [...] ul. [...] 24a, wydania zezwolenia na zlokalizowanie altany śmietnikowej w pasie drogowym drogi powiatowej ul. [...] w rej. nr [...] (dz. ew. nr [...] obręb [...]) o łącznej powierzchni zajęcia 28,00 m2,
d) art. 107 § 1 pkt. 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz niewskazanie przesłanek jakie legły u podstaw stwierdzenia przez organ II instancji, że wnioskowane zlokalizowanie przez Skarżącą altany śmietnikowej jest niedopuszczalne,
e) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta (...) odmawiającej W. [...] ul. [...] 24a, wydania zezwolenia na zlokalizowanie altany śmietnikowej w pasie drogowym drogi powiatowej ul. [...]24a, a w efekcie pozbawienie Skarżącej jakiejkolwiek możliwości składowania odpadów.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 39 ust. 1 pkt. 1 u.d.p., poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że lokalizacja przez Skarżącą altany śmietnikowej w pasie drogowym jest niedopuszczalna, podczas, gdy Skarżąca wykazała szczególnie uzasadniony przypadek do zlokalizowania altany śmietnikowej zgodnie z art. 39 ust. 3 u.d.p.,
b) art. 39 ust. 3 u.d.p., poprzez jego niezastosowanie i niewyrażenie zgody na zajęcie pasa drogowego w sytuacji, w której zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, gdyż:
• Skarżąca nie dysponuje innym miejscem, w którym mogłyby być składowane odpady,
• Cała nieruchomość Skarżącej jest zabudowana i poza budynkiem mieszkalnym Skarżąca nie posiada żadnego miejsca gdzie mogłaby zlokalizować altanę śmietnikową,
• Skarżąca nie ma możliwości pozyskania innego miejsca na altanę śmietnikową, bowiem właściciele sąsiednich nieruchomości nie wyrazili zgody na składowanie u nich odpadów przez Skarżącą,
• zlokalizowanie altany śmietnikowej we wnioskowany przez Skarżącą sposób nie spowoduje niszczenia lub uszkodzenia drogi i jej urządzeń albo zmniejszenia jej trwałości oraz nie będzie zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, nie spowoduje utrudnienia w ruchu i komunikacji,
c) art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt. 4 i pkt. 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez odmowę Skarżącej zlokalizowania altany śmietnikowej w pasie ruchu drogowego, podczas gdy jest to jedyna możliwość aby W. [...] ul. [...] 24a w sposób niezaburzający porządku i czystości składowała odpady komunalne,
d) § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez błędne przyjęcie, że skoro altanę śmietnikową służącą do gromadzenia odpadów stały należy przewidywać na działkach budowlanych to niemożliwym byłoby jej zlokalizowanie we wnioskowanym przez Skarżącą miejscu w pasie drogowym.
Formułując powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie w całości decyzji Prezydenta (...) z dnia [...] czerwca 2021 roku, nr [...]. W konsekwencji powyższego wniosła o zobowiązanie Prezydenta (...) do wydania w terminie 14 dni decyzji zezwalającej W. [...] ul. [...] 24a, na zlokalizowanie altany śmietnikowej w pasie drogowym drogi powiatowej ul. [...] w rej. nr [...] (dz. ew. nr [...] obręb [...]) o łącznej powierzchni zajęcia 28,00 m2. Ponadto Skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a."). Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem sądowej kontroli. Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt VI Sa/Wa 2807/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...].
Na gruncie art. 153 P.p.s.a. przyjmuje się, że ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie; musi pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA 15 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 245/23). Innymi słowy związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 P.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (por. wyrok NSA z 22 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2202/20).
Pojęcie "ocena prawna" oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Organy są związane nie tyko oceną prawną, ale i wskazaniami co do dalszego postępowania. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą sposobu działania organów w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie wadliwości w postępowaniu prowadzonym po wydaniu wyroku. Związanie wyrażonymi w orzeczeniu sądu wskazaniami co do dalszego postępowania obliguje organ do wykonania wytycznych sądu.
Na wstępie należy wskazać, że w wyroku z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2807/22 Sąd precyzyjnie określił zakres ponownego postępowania odwoławczego. Zadaniem organu odwoławczego ponownie rozpoznającego sprawę miało być przeprowadzenie postępowania administracyjnego stosownie do wymagań procedury administracyjnej, w tym, przede wszystkim poddanie analizie zarzutów sformułowanych przez Stronę w odwołaniu. Przeprowadzona analiza miała iść w kierunku odpowiedniego wyważenia, z jednej strony roli zieleni przyulicznej w miejskim środowisku przyrodniczym, a z drugiej sytuacji Skarżącej odnośnie umożliwienia jej składowania odpadów w sposób jak najmniej uciążliwy, nie tylko dla jej członków ale także dla pozostałych mieszkańców Warszawy, w tym także przez pryzmat bezpieczeństwa i wygody przemieszczania się osób korzystających z chodnika w okolicy ul. [...] przy skrzyżowaniu z ulicą [...].
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę SKO nie sprostało stawianym wymaganiom, o ile ponownie rozpoznając sprawę przedmiotem oceny uczyniło właściwy obiekt, tj. możliwość zlokalizowania altany śmietnikowej, a nie jak uprzednio kiosku handlowego, o tyle analiza podnoszonych zarzutów sprowadziła się do powtórzenia stanowiska organu I instancji.
Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2024 r., którą została utrzymana decyzja Prezydenta (...) w przedmiocie odmowy udzielenia W. [...] 24A w W. zgody na lokalizację altany śmietnikowej w pasie drogowym drogi powiatowej ul. [...] w rejonie numeru [...] (dz. ew. nr [...] obręb [...]), o łącznej powierzchni 28 m2.
Przedmiotem sporu jest zatem ocena czy w realiach niniejszej sprawy zachodzi okoliczność "szczególnie uzasadnionego przypadku", umożliwiającego zastosowanie odstępstwa od generalnego zakazu czynienia w pasie drogowym działań skutkujących niszczeniem lub uszkodzeniem drogi i jej urządzeń albo zmniejszenia jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Na wstępie wskazać bowiem należy na utrwalony pogląd doktryny, według koncepcji J. Wróblewskiego, stanowiący jeden z etapów stosowania prawa faza gromadzenia dowodów i ustalania stanu faktycznego obejmuje szereg czynności, których prawidłowość warunkuje poprawność dalszych części tego procesu (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972, s. 52). Niewadliwość subsumpcji, a więc podciągnięcia zaistniałych faktów pod stosowaną normę prawa materialnego oraz określenia wiążących konsekwencji prawnych uzależnione są bowiem ściśle od prawidłowości ustaleń stanu faktycznego. Istotne wady, bądź luki materiału dowodowego, uniemożliwiają prawidłową ocenę co do tego, które przepisy prawa znajdują zastosowanie w sprawie, a w konsekwencji stoją na przeszkodzie poprawnemu skonstruowaniu normy jednostkowo-konkretnej.
W postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Treścią zasady prawdy obiektywnej jest powinność organu procesowego dokonania ustaleń co do faktów zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Tylko takie fakty mogą stanowić podstawę załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 14.02.2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Wniosek o zaistnieniu określonego przebiegu zdarzeń może stanowić także rezultat uwzględniającego wiedzę, wynikającą z zasad doświadczenia życiowego i obserwacji życia społecznego oraz logicznego rozumowania o faktach wykazanych określonymi dowodami (zob. postanowienie SN z 23.05.2002 r., sygn. akt V KKN 426/00, OSNKW 2002/9–10, s. 81). Owo nieprawdopodobieństwo innego przebiegu zdarzeń powinno wynikać z obiektywnej przekonywalności dowodów, które okazują się przekonujące dla normalnie rozumującego i oceniającego rzeczywistość człowieka. Dowody te powinny u organu stosującego prawo wywołać subiektywne, całkowite i bezwzględne przekonanie co do stanu faktycznego. Dopóki istnieją jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie, dopóty organ nie może uznać za prawdziwą określonej wersji stanu faktycznego (zob. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2010, s. 54–55).
Podkreślenia wymaga, iż ustanowiona w k.p.a. zasada oficjalności obciąża organ administracji publicznej obowiązkiem zebrania, a następnie rozważenia całego materiału dowodowego z urzędu (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018, s. 73). Koresponduje z nim przyjęta w postępowaniu administracyjnym koncepcja spoczywającego na organach administracji ciężaru dowodu. Jej znaczenie w postępowaniach, których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku jest kluczowe. Obowiązkiem organu jest bowiem w takim przypadku samodzielne wykazanie faktów opisanych w hipotezie stosowanej normy prawnej. Pewnym wyjątkiem w tym zakresie są te fakty, które nie wymagają dowodu – jeżeli są objęte notoryjnością bądź domniemaniem. Ułatwienia dowodowe dotyczą także dokumentów urzędowych i ich odpisów bądź wypisów, a także zakazów dowodowych w tym zakresie, w jakim zabraniają one podważania określonych okoliczności. Domniemania to sądy o faktach wynikające bądź z doświadczenia życiowego, obserwacji zjawisk (domniemania faktyczne), bądź z przepisów prawa (domniemania prawne). Domniemania faktyczne zakładają pewną naturalną, niewymagającą dowodu kolej rzeczy, ale nie wyłączają dopuszczalności przeciwdowodu. Z kolei domniemania prawne mogą mieć charakter wzruszalny (względny – presumptiones iuris tantum), jeżeli mogą podlegać obaleniu, oraz domniemania niewzruszalne (bezwzględne – presumptiones ac de iure), jeżeli nie poddają się obaleniu.
Konsekwencją obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy materialnej (obiektywnej) jest przyjęcie wobec czynności zmierzających do jej ustalenia zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Wyraża ona "postulat, by organ przy ustalaniu prawdy na podstawie materiału dowodowego nie był skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i mógł swobodnie, tj. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego w danej sprawie, ustalić stan faktyczny" (tak E. Iserzon [w:] E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1961, s. 115).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zauważa, że W. wnioskiem z dnia z dnia [...] marca 2021 r. wniosła o zezwolenie na zlokalizowanie na okres 1 roku altany śmietnikowej o wym. 7 m x 4 m, łącznej powierzchni 28 m2. W. uzasadniając wniosek wskazała, że nie posiada miejsca do składowania odpadów oraz podniosła, że żadna z sąsiednich wspólnot nie wyraża zgody na zawarcie porozumienia w przedmiocie umiejscowienia na ich terenie pojemników na śmieci należących do Strony. W. lokalizację wnioskowanej altany śmietnikowej wskazała na załączonej do wniosku mapie w skali 1:500. Natomiast do odwołania od decyzji organu I instancji załączył dodatkowo odpowiedzi sąsiednich W. [...] odmawiające zgody Skarżącej postawienia kontenerów na odpady na ich terenie oraz zdjęcie z portalu Google Maps – obrazujące budynek mieszkalny W. na rogu ulicy [...] i [...].
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji pozyskał opinię Wydziału Strategii i Rozwoju. Z przedmiotowego pisma wynika, że przedstawiona lokalizacja altany śmietnikowej w pasie drogowym, na terenie zieleni publicznej została zaopiniowana negatywnie. W piśmie tym ww. komórka skupiła się na istotnej roli terenów zielonych w środowisku miejskim oraz komfortu życia mieszkańców. Ponadto zwrócono uwagę na § 22 ust. 1 Rozporządzenia, tj. obowiązku przewidzenia na działkach budowlanych miejsca na pojemniki służącego do czasowego gromadzenia odpadów stałych.
W ocenie Sądu zakres koniecznych ustaleń w przedmiotowej sprawie wyznaczał przepis art. 39 ust. 1 i ust. 3 u.d.p.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 ww. ustawy, zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. Przepis w punktach 1-12 wskazuje przykładowe inwestycje, które są zakazane w pasie drogowym, w tym m.in. zabrania się lokalizacji lub umieszczania urządzeń obcych, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (pkt 1). Natomiast ust. 3 wprowadza odstępstwo od generalnego zakazu. Przy czym, lokalizowanie w pasie drogowym urządzeń obcych oraz reklam może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej i to w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Sąd dokonując oceny zaskarżonej decyzji stwierdza, iż poczynione przez organy ustalenia oraz analiza zgromadzonego materiału, który również wymagał ewentualnego uzupełnienia, są niewystarczające i nieprzekonujące do stwierdzenia, iż w realiach niniejszej sprawy szczególny przypadek, o którym stanowi art. 39 ust. 3 u.d.p. faktycznie nie wystąpił.
Analiza art. 39 ust. 1 u.d.p. wskazuje, że zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które: (i) mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń, (ii) zmniejszać jej trwałość, (iii) zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W ocenie Sądu prowadzona przez organ odwoławczy ocena zasadności odmowy zlokalizowania altany śmietnikowej w pasie drogowym powinna skupić się na ocenie właśnie tych konkretnych przesłanek w określonym przypadku. Innymi słowy, pozytywne rozpatrzenie wniosku o wydanie zezwolenia, stanowiące odstępstwo od zasady, że w pasie drogowym nie wolno sytuować żadnych niezwiązanych z drogą budowli czy urządzeń wymaga właśnie tych konkretnych przesłanek, a nie "inny". Ustawodawca nie sprecyzował znaczenia "szczególnie uzasadnionych przypadków", biorąc jednak pod uwagę zasadę wynikającą z art. 39 ust. 1 u.d.p., zakazu dokonywania w pasie drogowym jakichkolwiek czynności niesłużących drodze i urządzeniom z nią związanym, a mogących powodować ich zniszczenie czy zmniejszenie trwałości lub mogących zagrozić bezpieczeństwu ruchu drogowego, można przyjąć, że jest to poddana ocenie właściwego dla danej drogi zarządcy okoliczność, uzasadniająca przekonanie organu, że ewentualna zgoda na lokalizację niedozwolonego co do zasady obiektu nie zagrozi drodze i bezpieczeństwu ruchu drogowego na niej odbywającego się (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2008 r. sygn. akt II GSK 253/08).
W niniejszej sprawie dokonując oceny wniosku W. najpierw organ I instancji, a następnie SKO skupiło się de facto na ochronie terenów zielonych w pasie drogowym ul. [...] oraz obowiązkach wynikających z § 22 ust. 1 Rozporządzenia, tj. konieczności przewidzenia na działkach budowlanych miejsca na pojemniki służące do czasowego gromadzenia odpadów stałych.
Dokonując oceny w tym zakresie Sąd wskazuje, że ustalenia organów w tym przedmiocie nie są wystarczające do wydania decyzji negatywnej. Po pierwsze należy zauważyć, że przepis art. 39 ust. 1 u.d.p. zabrania czynności (w pasie drogowym), które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. Sąd dostrzega pozytywne znaczenie terenów zielonych w przestrzeni miejskiej, niemniej jednak tereny zielone nie są wskazane jako potencjalnie narażone na niszczenie lub uszkadzanie w związku z ewentualną zgodą ma zajęcie pasa drogowego. Ponadto ograniczenie się tylko do zbadania tego aspektu jest dalece niewystarczające do wydania decyzji odmownej. Na marginesie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 3 pkt 22 u.d.p. zieleń przydrożna to roślinność umieszczoną w pasie drogowym, mającą na celu w szczególności ochronę użytkowników drogi przed oślepianiem przez pojazdy nadjeżdżające z kierunku przeciwnego, ochronę drogi przed zawiewaniem i zaśnieżaniem, ochronę przyległego terenu przed nadmiernym hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby. Natomiast przedmiotem badania w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego jest ustalenie, czy w danej sytuacji zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstępstwo od reguły wynikającej z art. 39 ust. 1 u.d.p. oraz czy odstąpienie od tej reguły nie będzie powodować niszczenia lub uszkodzenia drogi i jej urządzeń albo zmniejszenia jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1638/19). W zakres definicji drogi i jej urządzeń zieleń przydrożna nie wchodzi. Zdaniem Sądu za niewystarczające należy uznać ustalenie i w głównej mierze oparcie na tym ustaleniu podstawy odmowy wydania zgody na lokalizację altany śmietnikowej, że za odmową przemawia wzgląd na ochronę terenów zielonych. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę zauważ, że jak wynika z załączonego do odwołania zdjęcia z portalu Google Maps, teren zielony, na którym miałaby się znaleźć wnioskowana altana śmietnikowa stanowi grunt porośnięty trawą. W związku z powyższym ewentualna zgoda nie skutkowałaby koniecznością usunięcia np. drzew lub krzewów. Z drugiej zaś strony zgoda na wydanie lokalizacji wnioskowanego przez Wspólnotę obiektu może być warunkowana odpowiednim zagospodarowaniem ternu wokół altany, w tym w zakresie ewentualnego zadbania o zieleń.
W ocenie Sądu również stanowisko SKO akceptujące § 22 ust. 1 Rozporządzenia, a potwierdzające trafność rozstrzygnięcia organu I instancji budzi wątpliwości w zakresie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Sąd zauważa, że zgodnie z § 2 ust. 1 przepisy Rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych (...). W doktrynie przyjmuje się, że rozporządzenia stosuje się przy budowie, przebudowie oraz zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków. Przez pojęcie budowy należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 pr. bud.). Przez pojęcie przebudowy należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji (art. 3 pkt 7a pr. bud.). Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności: podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higienicznosanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń; podjęcie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zaliczanej do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm.; art. 71 ust. 1 pr. bud.) (M. Bursztynowicz, M. Sługocka [w:] M. Bursztynowicz, M. Sługocka, Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2024, § 2). Skoro Wspólnota nie prowadziła żadnych prac objętych hipotezą § 2 Rozporządzenia, to nie sposób stawiać jej zarzut niewyznaczenia miejsca na pojemniki do czasowego gromadzenia odpadów komunalnych i co ewentualnie wyklucza zajście szczególnie uzasadnionego przypadku.
W ocenie Sądu SKO rozpoznając odwołanie W. nie poczyniło istotnych ustaleń, które umożliwiało wydanie zaskarżonej decyzji. Tym samym, nie sposób zaakceptować stanowisko organu odwoławczego prezentowane w zaskarżonej decyzji, bowiem wbrew wytycznym płynącym z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r. SKO nie poczyniło stosownych ustaleń oraz wnikliwej oceny. Ponadto na stronie 8 i 9 zaskarżonej decyzji SKO przytoczyło fragment uzasadnienia odwołania W. od decyzji organu I instancji i stwierdziło, że podziela postawione tam tezy, niemniej inaczej je ocenia. Problem jednak w tym, że SKO nie przedstawiło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji własnego stanowiska, a jedynie skonstatowało, że istnienie takiego szczególnego przypadku Strona nie wykazała. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że altana śmietnikowa nie jest niezbędnym wyposażeniem pasów drogowych. Zdaniem Sądu jest to oczywiste, bowiem gdyby altana śmietnikowa była niezbędnym wyposażeniem pasów drogowych wniosek Wspólnoty byłby bezprzedmiotowy. Zatem rolą organów administracji jest ocena czy niezwiązany z potrzebami zarządcy drogi obcy element (w niniejszej sprawie altana śmietnikowa) uzasadnia zastosowanie odstępstwa od zakazu określonego w art. 39 ust. 1 u.d.p., bowiem zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Podjęcie decyzji w tym zakresie jest możliwe po szczegółowej analizie wniosku Wspólnoty przez pryzmat art. 39 ust. 1 u.d.p. Nie budzi bowiem wątpliwości, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na wydanie zezwolenia. Natomiast obowiązkiem organów orzekających jest ustalenie zaistnienia tej przesłanki i jej ocena (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 226/19).
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę Wspólnota wystąpiła ze stosownym wnioskiem oraz uzasadniła jego podstawy. Natomiast SKO rozpoznając odwołanie w należyty sposób nie ustaliła i nie oceniła poza wszelką wątpliwość, że brak jest przesłanek pozytywnych do wyrażenia zgody na zajęcia pasa drogowego, w szczególności, że prośba była motywowana z jednej strony umożliwieniem czasowego składowania odpadów komunalnych przez członków W., a z drugiej strony realizacją obowiązku ustawowego – wynikającego z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach).
Mając powyższe na uwadze Sąd wskazuje, że u podstaw uchylenia Zaskarżonej decyzji legły zatem mankamenty procesowe, naruszenia art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Uniemożliwiły one zaakceptowanie stanowiska, że W. nie wykazała istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 39 ust. 3 u.d.p. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie W. winien procedować z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego, w tym z art. 7 k.p.a (W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli) oraz art. 80 k.p.a. (Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona). Natomiast wszelkie wątpliwości dotyczące stanu faktycznego powinny być uzupełnione przed organem odwoławczym lub przez organ I instancji. Poczynione przez Organ odwoławczy ustalenia, następnie ocenione w sposób swobodny oraz z poszanowaniem zasady rozważenia interesu społecznego oraz słusznego interesu Strony winno zostać odzwierciedlone w uzasadnieniu decyzji, w którym to SKO powinno odnieść się do podniesionych przez Stronę zarzutów. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji tych elementów nie zawiera, w związku z czym uzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu przedwczesna jest natomiast ocena zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO uwzględni dokonana przez Sąd ocenę prawną, w zakresie oceny zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, a w przypadku stwierdzenie konieczności uzupełnienia materiału dowodowego podejmie w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcia.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji orzeczenia. O kosztach postępowania (punkt 2), rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.), zasądzając od SKO na rzecz Strony 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 wyroku).
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI