VI SA/Wa 1162/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-06-11
NSAbudowlaneWysokawsa
odpowiedzialność zawodowaprawo budowlanesamorząd zawodowyarchitekturaprojektowaniewarunki technicznenasłonecznianieprzesłanianiepostępowanie administracyjneuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego, uznając, że organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., nie dokonując merytorycznej oceny sprawy i nie wyjaśniając podstaw swojej decyzji.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu W. S. na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie dokonał merytorycznej oceny zebranego materiału dowodowego ani nie wyjaśnił, dlaczego nie mógł rozstrzygnąć sprawy samodzielnie. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy jest związany wcześniejszym wyrokiem WSA i powinien był dostosować się do jego wskazań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprzeciw W. S. od decyzji Krajowego Sądu Dyscyplinarnego (KSD) Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, która uchyliła decyzję Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego (OSD) i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd administracyjny stwierdził, że KSD nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Zgodnie z przepisami, decyzja kasacyjna może być wydana tylko w sytuacji, gdy postępowanie przed organem pierwszej instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenia sprawy i nie może uchylać się od oceny dowodów. W tej konkretnej sprawie, KSD nie dokonał własnej oceny materiału dowodowego, nie wyjaśnił, dlaczego zakwestionował ustalenia OSD, ani nie uzasadnił, dlaczego nie mógł rozstrzygnąć sprawy samodzielnie, np. poprzez uzupełnienie postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. Sąd administracyjny zwrócił uwagę, że KSD był związany wcześniejszym wyrokiem WSA z dnia 6 lipca 2023 r. (sygn. akt VI SA/Wa 3619/23), który nakazywał m.in. wyjaśnienie naruszenia art. 80 k.p.a. i oceny dowodów. Ponieważ KSD nie zastosował się do tych wskazań, Sąd uwzględnił sprzeciw i uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując organowi odwoławczemu ponowne, merytoryczne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wcześniejszych wytycznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie dokonał merytorycznej oceny sprawy, nie wyjaśnił podstaw swojej decyzji i nie zastosował się do wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy uchylił się od obowiązku merytorycznego rozpatrzenia sprawy, nie ocenił zebranego materiału dowodowego, nie wyjaśnił zarzutów odwołania i nie uzasadnił, dlaczego nie mógł rozstrzygnąć sprawy samodzielnie. Organ odwoławczy był związany wcześniejszym wyrokiem sądu i powinien był dostosować się do jego wskazań.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (49)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 153

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 12 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

ustawa o samorządach zawodowych art. 37 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa

ustawa o samorządach zawodowych art. 11 § 1 i 2

Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa

ustawa o samorządach zawodowych art. 45 § 2

Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa

p.b. art. 95 § pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 96 § 3 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 98 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. 60 § 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

p.b. art. 100

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 97 § 1 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 64b § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64c § 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64d § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 107 § 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151a § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 100

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 100

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. 60 § 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

p.b. art. 95

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji bez merytorycznego rozpatrzenia sprawy i oceny dowodów. Organ odwoławczy był związany wytycznymi sądu zawartymi w poprzednim wyroku i nie zastosował się do nich. Organ odwoławczy nie uzasadnił wystarczająco, dlaczego nie mógł rozstrzygnąć sprawy samodzielnie.

Godne uwagi sformułowania

Organ odwoławczy nie dokonał własnych ustaleń, w szczególności nie ocenił prawidłowości stanowiska zajętego przez Okręgowy Sąd Dyscyplinarny, odnośnie zgromadzonych w sprawie dowodów. Organ odwoławczy, wbrew statuowanej w art. 15 k.p.a., zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ponownie uchylił się od obowiązku dokonania oceny merytorycznej w sprawie, w świetle zarzutów odwołania. Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a., przy czym Sąd nie może odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia.

Skład orzekający

Tomasz Sałek

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze, obowiązek merytorycznego rozpatrzenia sprawy, zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, związanie organów wytycznymi sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawach sprzeciwu od decyzji kasacyjnych w administracyjnym postępowaniu sądowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych przez organy administracji, zwłaszcza w kontekście zasady dwuinstancyjności i związania wytycznymi sądu. Jest to cenna lekcja dla prawników procesowych.

Sąd administracyjny demaskuje błędy organu odwoławczego: dlaczego uchylenie decyzji nie zawsze jest zgodne z prawem?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1162/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję - art. 64a ppsa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 par. 1 i 2, art. 7, art. 77 par. 1, art. 136, art. 15, art. 153, art. 107 par. 3, art. 80, art. 84 par. 1, art. 8, art. 12,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 64e, art. 151a par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 12 ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 czerwca 2024 r. sprawy ze sprzeciwu W. S. na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
1. Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej też w skrócie jako "KSD" lub "Organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 551 ze zm., dalej też jako "ustawa o samorządach zawodowych"), w związku z art. 95 pkt 4, art. 96 ust. 3 i art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej też jako "p.b.") oraz w zw. z art. 104, art. 107 § 1 i § 3, art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpoznaniu sprawy W. S. posiadającego uprawnienia do projektowania w specjalności architektonicznej bez ograniczeń (dalej też jako "Skarżący", "Strona", "Projektant" lub "Wnoszący sprzeciw"), w związku z zarzutem popełnienia czynu powodującego odpowiedzialność zawodową w budownictwie, stanowiącego naruszenie przy sporządzaniu projektu z § 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2022 roku, poz. 1225), uchylił decyzję Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego P. Okręgowej Izby Architektów RP (dalej też jako "Sąd okręgowy", "OSD" lub "Organ I instancji") w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W ocenie KSD niedopuszczalnym było bowiem, aby decyzja w zakresie odpowiedzialności zawodowej była oparta wyłącznie na ekspertyzach dostarczonych przez strony postępowania, czy też inne osoby trzecie. Organ odwoławczy wskazał, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji zlecił niezależną analizę dotyczącą realizowanego projektu, wykonaną przez niezależnego rzeczoznawcę i opartą na dokładniejszych metodach wyznaczania obszaru oddziaływania obiektów, w tym analiz przesłaniania i nasłoneczniania. Tylko tak sporządzona ekspertyza - zdaniem organu odwoławczego - będzie mogła stanowić podstawę do ewentualnego orzeczenia naruszenia przez Skarżącego zasad wiedzy technicznej w zakresie, jaki stanowi podstawę do nałożenia kary w trybie odpowiedzialności zawodowej.
2. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od decyzji Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2023 r. a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 6 lipca 2023 roku sygn. akt VI SA/Wa 3619/23, uchylił ją. Sąd podkreślił, po pierwsze, że warunkiem sine qua non działania organu na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest wskazanie w sentencji decyzji organu odwoławczego - decyzji uchylanej, w tym oznaczenia organu, który ją wydał oraz jej daty i numeru a tego warunku zaskarżona decyzja nie spełniała, która to okoliczność już uzasadniała jej uchylenie. Po drugie, organ odwoławczy winien był rozważyć z urzędu kwestię przedawnienia, o którym mowa w art. 100 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem nie można wszcząć postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organy nadzoru budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu, powodującego tę odpowiedzialność i nie później niż po upływie 3 lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Pomimo, że organ administracji publicznej uwzględnia przedawnienie z urzędu, na każdym etapie postępowania administracyjnego, stosując przepisy prawa materialnego regulujące przedawnienie, w zaskarżonej decyzji zabrakło wywodu w tym zakresie. Po trzecie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że KSD, w uzasadnieniu swojej decyzji, wymienił dowody zgromadzone w sprawie na okoliczność obszaru oddziaływania projektowanego obiektu w zakresie przesłaniania i nasłonecznienia, tj. 1) opracowanie wykonane metodą linijki słońca wg M. Twarowskiego, 2) analiza wykonana na zlecenie P. M. w lipcu 2018 r. przez uprawnionego architekta, 3) zamieszczone w projekcie zamiennym opracowanie "Określenie obszaru oddziaływania obiektu - informacja o obszarze oddziaływania obiektu", 3) analiza wykonana przez Grzegorza Sztachetkę. Jak zaznaczył Sąd, KSD nie wyjaśnił jednak, co wynika z tych dowodów. Nie ocenił ich wartości dowodowej a podsumowaniu wskazał, że w aktach sprawy brak dowodu potwierdzającego, iż projekt Skarżącego zawiera błąd w postaci nieprawidłowego zastosowania warunków technicznych w zakresie zacieniania i nasłoneczniania. KSD zauważył, że wadliwość projektu Skarżącego może zostać wykazana poprzez dowód z opinii biegłego, działającego na zlecenie organu I instancji. Za niedopuszczalne KSD uznał, aby decyzja w zakresie odpowiedzialności zawodowej była oparta wyłącznie na ekspertyzach dostarczonych przez strony postępowania, czy też inne osoby trzecie. W odniesieniu do powyższego wywodu KSD, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że nie wiadomo, dlaczego KSD zakwestionował ocenę dowodów przeprowadzoną w sprawie przez organ I instancji. Organ odwoławczy - wbrew art. 107 § 3 k.p.a. - nie wyjaśnił, na czym polegało w tym zakresie naruszenie art. 80 k.p.a. Ten bowiem przepis odnosi się do oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym. W tym kontekście wątpliwości również budziła, zdaniem Sądu, ta część uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której KSD zlecił przeprowadzenie w ponownym postępowaniu analizy dotyczącej realizowanego projektu, przez niezależnego biegłego rzeczoznawcę, podczas gdy ocena dowodów zastrzeżona jest wyłącznie dla organu. Organ jest zobowiązany dokonać własnych ustaleń w istotnym dla rozstrzygnięcia zakresie, albowiem biegły nie ustala stanu faktycznego sprawy. Nawet jeśli w sprawie biegły sporządzi opinię to opinia ta - jako dowód w sprawie - także podlega ocenie organu.
3. Po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2023 roku sygn. akt VI SA/Wa 3619/23, Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, w związku z art. 95 pkt 4, art. 96 ust. 3 pkt 1 i art. 98 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane oraz w zw. z art. 104 § art. 107 § 1 i § 3, art. 138 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, uchylił decyzję Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego P. Okręgowej Izby Architektów PR z dnia [...] czerwca 2021 r. w całości (punkt 1) oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (punkt 2).
Krajowy Sąd Dyscyplinarny odnosząc się do zarzutu przedawnienia wszczęcia postępowania w zakresie odpowiedzialności zawodowej wskazał, że zgodnie z art. 100 ustawy - Prawo budowlane nie można wszcząć postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organy nadzoru budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu, powodującego tę odpowiedzialność i nie później niż po upływie 3 lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. KSD podkreślił, że sześciomiesięczny termin, biegnący od daty powzięcia przez organ uprawniony do złożenia wniosku o podjęcie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej wiadomości o popełnieniu czynu powodującego tę odpowiedzialność, adresowany jest wyłącznie do organów nadzoru budowlanego. Tymczasem w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte nie na skutek wniosku organu nadzoru budowlanego, ale wniosku właściwego organu samorządu zawodowego. KSD zaznaczył, że organ samorządu zawodowego jest jednak związany drugim wymienionym w tym przepisie terminem przedawnienia, tj. upływem trzech lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie wszystkie czyny wobec których orzeczono karę nie zostały popełnione w terminie powodującym przekroczeniem tego terminu. W realiach niniejszej sprawy, w ocenie KSD, do przekroczenia terminu trzyletniego nie doszło.
Krajowy Sąd Dyscyplinarny uznał przy tym, że istnieją okoliczności, bez których rozstrzygnięcia nie sposób uznać, iż Skarżący dopuścił się czynu powodującego odpowiedzialność zawodową. Zdaniem KSD kluczowy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy ma ustalenie faktu, czy budynek wybudowany na podstawie projektu Projektanta zacienia sąsiadujące budynki w dniach równonocy wiosennej i jesiennej w sposób nadmierny, a w konsekwencji czy spełnia w tym zakresie wymogi nałożone przez przepisy powszechnie obowiązujące. KSD zauważył, że w niniejszej sprawie analizy zostały dokonane tak zarówno przez Projektanta jak i Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej P. Okręgowej Izby Architektów RP (dalej tez jako "Rzecznik"). Wnioski płynące z tych analiz nie pokrywają się jednak. Skoro zatem dwaj architekci posiadający analogiczne uprawnienia budowane do projektowania w specjalności architektonicznej bez ograniczeń inaczej oceniają projekt pod kątem zgodności z wymogami nasłoneczniania to w niniejszej sprawie, w ocenie KSD, niezbędne jest zwrócenie się do biegłego posiadającego szczególną wiedzę w tym zakresie. Skoro zaś art. 84 § 1 k.p.a. daje organowi możliwość skorzystania z opinii biegłego posiadającego wiadomości specjalne, przeprowadzenie takiego dowodu pozwoli Sądowi pierwszej instancji dokonać prawidłowej oceny tak zarówno samego projektu wykonanego przez Projektanta, jak pozwoli oszacować wartość dowodową dotychczas sporządzonych analiz w tym zakresie. Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Krajowy Sąd Dyscyplinarny zalecił zatem organowi I instancji zlecenie biegłemu wykonanie analizy w zakresie realizowanego projektu, która wykonana zostanie w oparciu o uznane metody wyznaczania obszaru oddziaływania obiektów, w tym analiz przesłaniania i nasłoneczniania.
4. We wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciwie od decyzji Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...], Skarżący zarzucił naruszenie:
a/ art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu od decyzji Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego P. Okręgowej Izby Architektów RP,
b/ art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 k.p.a. w zw. z art. 97 ust. 1 i 3 ustawy - Prawo budowlane, wskutek uchylenia orzeczenia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego P. Okręgowej Izby Architektów RP z dnia [...] czerwca 2021 roku, sygn. akt [...] w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, w której ponowne orzekanie przez Okręgowy Sąd Dyscyplinarny P. Okręgowej Izby Architektów RP w pełnym zakresie jest niedopuszczalne, albowiem zakres wniosku Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej obejmował wyłącznie sporządzenie przez Skarżącego projektu budowlanego, tj. zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] marca 2017 roku, znak sprawy [...], nie obejmował zaś sporządzonego przez Skarżącego projektu budowlanego zamiennego, zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta R. nr [...], jak również projektu budowlanego zamiennego, zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta R. nr [...],
c/ art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 100 p.b. w zw. z art. 105 k.p.a. wskutek wydania decyzji uchylającej decyzję OSD i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, w sytuacji, w której merytoryczne rozpoznanie sprawy jest niedopuszczalne z uwagi na przedawnienie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, albowiem wniosek o wszczęcie postępowania został złożony po upływie 6 miesięcy od daty powzięcia przez Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej informacji o czynie stanowiącym podstawę tego wniosku.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, Skarżący wniósł, na podstawie art. 64b § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej zwana "p.p.s.a.") o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także, o dokonanie, na podstawie art. 64c § 5 p.p.s.a., jej autokontroli poprzez jej uchylenie w całości i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w całości.
KSD w odpowiedzi na sprzeciw wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
5. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Na podstawie art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). I tak, w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 p.p.s.a. nie stosuje się (art. 64b § 3 p.p.s.a.), a stronami postępowania są wnoszący sprzeciw oraz organ administracji publicznej (zob. wyrok NSA z 16 czerwca 2021 r., II OSK 1091/21).
Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym (art. 64d § 1 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a.). Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e P.p.s.a.). Sprzeciw nie jest więc środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw kierowany jest przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Mając na uwadze zawężoną przez ustawodawcę granicę rozpoznania sprzeciwu, wskazać należy, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Inne wady postępowania lub inne wady decyzji organu pierwszej instancji nie mogą być uznane za normatywną podstawę do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że organ odwoławczy wyda powyższą decyzję, gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki:
1) postępowanie przed organem pierwszej instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania;
2) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Jak wskazuje się w piśmiennictwie, naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi:
1) gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego;
2) gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (przykładowo czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, lub też stronę pozbawiono udziału w postępowaniu);
3) gdy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania przez nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 64(e)).
Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną, gdy – jak wskazano powyżej – organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub też naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Organ odwoławczy ma bowiem obowiązek nie tylko dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą przy tym te same co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Wydanie decyzji kasacyjnej jest możliwe w sytuacjach wyjątkowych, gdyż działanie organu odwoławczego nie ma tylko charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym i co do zasady obowiązkiem tego organu jest ponowne rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem postępowania. Wydając taką decyzję, organ odwoławczy powinien w jej uzasadnieniu nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek w nim wymienionych, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował art. 136 k.p.a. (p. m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z 11 stycznia 2022 r., II SA/Rz 1721/21).
Sąd administracyjny w ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ocenia zatem, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który – z uwagi na obowiązek zachowania dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz obowiązek wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) – uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne. Sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji nie może zaś oceniać, czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej czy też negatywnej, lecz musi ocenić, czy zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy (zob. wyroki NSA: z 6 marca 2019 r., II OSK 392/19; z 24 listopada 2020 r., II OSK 2785/20).
Sąd nie może bowiem zastąpić organu odwoławczego w dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji. Dokonując analizy treści omawianego przepisu NSA w wyroku z 24 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2846/12 (LEX nr 1575600) zwrócił uwagę, że zwrot normatywny: "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (art. 138 § 2 k.p.a.) jest zwrotem ocennym. Należy przyjąć, że stwierdzenie "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Co istotne w realiach niniejszej sprawy, przed kontrolą prawidłowości zastosowania przez Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej wspomnianego art. 138 § 2 k.p.a., należy jeszcze wskazać, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., gdyż niniejszy wyrok jest poprzedzony prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2023 roku sygn. akt VI SA/Wa 3619/23, uchylającym poprzednio wydaną przez Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej decyzję z [...] lutego 2023 r. Zatem na wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego mają wpływ ustalony wcześniej przez tutejszy Sąd kierunek badania sprawy i wyrażone stanowisko. Tym samym Sąd obecnie rozpoznający sprawę w pierwszej kolejności ma obowiązek ocenić, czy Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej dostosował się do wskazań zawartych w ww. wyroku. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie NSA podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (p. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2009 r., sygn. II SA/Ol 443/09, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub faktycznego sprawy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawa oraz poglądy judykatury stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu.
Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w zapadłymi w sprawie wyrokami, ponieważ nie doszło do wzruszenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2023 roku sygn. akt VI SA/Wa 3619/23 w trybie przewidzianym prawem, jak również nie doszło do istotnej zmiany stanu prawnego ani faktycznego.
Sąd, uwzględniając przywołane powyżej reguły kontroli decyzji Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...], w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a., z uwzględnieniem dyspozycji art. 153 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Podkreślenia wymaga, że uchyloną przez Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, decyzją Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego P. Okręgowej Izby Architektów RP z dnia [...] czerwca 2021 roku, uznano Skarżącego winnym tego, że opracowując projekt budowlany (budynku w zabudowie zwartej handlowo-usługowej z częścią gastronomiczno-hotelową i mieszkalną, z garażem podziemnym dwukondygnacyjnym, z wewnętrznymi instalacjami: wody, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, co, instalacją elektryczną, instalacją wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, wraz z likwidacją istniejącego parkingu i połączenia komunikacyjnego, z utwardzonymi dojściami i dojazdami, z oświetleniem zewnętrznym, murami oporowymi, budową połączenia komunikacyjnego, przebudową sieci wodociągowych, kanalizacji deszczowej i sanitarnej na działkach [...], [...], [...] obręb [...] położonych przy Al [...] w R.), naruszył § 60 ust. 1 i 2 cytowanego Rozporządzenia, a w konsekwencji wymagania statuowane w art. 95 ustawy - Prawo budowlane i na podstawie art. 96 ust. 1 punkt 3 tejże ustawy orzeczono wobec Skarżącego karę zakazu wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie na okres jednego roku, wraz z obowiązkiem złożenia, w terminie jednego roku egzaminu, o którym mowa w art. 12 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane.
Otóż Okręgowy Sąd Dyscyplinarny ustalił, że analiza nasłonecznienia mieszkań w budynkach sąsiednich była pobieżna i przeprowadzona w sposób niedbały, co w konsekwencji spowodowało popełnienie błędów w jej opracowaniu. Organ I instancji uznał, że analiza przedstawiona przez Projektanta w projekcie zamiennym była sporządzona w sposób kompletny, lecz w ocenie OSD intencjonalnie wskazywała, iż zwarta część podstawy budynku nie wprowadza ograniczeń w czasie nasłonecznienia mieszkań. Także analiza przekazana na etapie postępowania ponownie zawiera błąd w opracowaniu.
Okręgowy Sąd Dyscyplinarny, po zbadaniu tego dowodu, określił błąd jako skrócenie wykresu stanowiącego podstawę wyznaczenia czasu nasłonecznienia. Spowodowało to dopasowanie na korzyść nowopowstałego budynku wykresu i błędne wykazanie czasu nasłonecznienia. Sąd I instancji wskazał, że Rzecznik w toku postępowania dostarczył analizę fotograficzną wykonaną dnia 24 września 2020 roku, jeden dzień po dniu równonocy. Analiza obejmuje sprawdzenie stanu zacienienia okna w budynku przy ul. T. [...] na parterze. W opinii Rzecznika analiza wykazała, że w tym dniu nasłonecznienie wynosi jedynie 1 godzinę 47 minut zamiast wymaganych 3 godzin. W konsekwencji OSD uznał, że zaprojektowany budynek powoduje nadmierne ograniczenie naturalnego nasłonecznienia, a w konsekwencji naruszenie § 60 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Jak zatem widać kluczowym aspektem dla oceny zasadności ukarania Skarżącego, jest prawidłowość poczynionych przez OSD ustaleń odnośnie oddziaływania zaprojektowanego przez Projektanta budynku na nieruchomości sąsiednie, poprzez pryzmat spełnienia wymagań dotyczących ich odpowiedniego nasłonecznienia.
I w tym kontekście, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając wyrokiem z dnia 6 lipca 2023 roku sygn. akt VI SA/Wa 3619/23 poprzednią decyzję KSD z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], zauważył, że uprzednio KSD, w uzasadnieniu swojej decyzji, wymienił dowody zgromadzone w sprawie na okoliczność obszaru oddziaływania projektowanego obiektu w zakresie przesłaniania i nasłonecznienia, tj.
1) opracowanie wykonane metodą linijki słońca wg M. Twarowskiego,
2) analizę wykonaną na zlecenie P. M. w lipcu 2018 r. przez uprawnionego architekta,
3) zamieszczone w projekcie zamiennym opracowanie "Określenie obszaru oddziaływania obiektu - informacja o obszarze oddziaływania obiektu",
4) analizę wykonaną przez G. S.
Sąd wyraźnie przy tym podkreślił, że KSD nie wyjaśnił, co wynika z tych dowodów, jak również nie ocenił ich wartości dowodowej. Nadto Sąd wskazał, że nie wiadomo, dlaczego KSD zakwestionował ocenę dowodów przeprowadzoną w sprawie przez organ I instancji. Tym samym, w ocenie Sądu, wyrażonej w powyższym wyroku z dnia 6 lipca 2023 roku, Organ odwoławczy - wbrew art. 107 § 3 k.p.a. - nie wyjaśnił, na czym polegało w tym zakresie naruszenie art. 80 k.p.a. a ponadto wątpliwości Sądu wzbudziła ta część uzasadnienia uprzedniej decyzji KSD, w której zlecono przeprowadzenie w ponownym postępowaniu analizy dotyczącej realizowanego projektu, przez niezależnego biegłego rzeczoznawcę, w sytuacji, w której ocena dowodów zastrzeżona jest wyłącznie dla organu.
Zdaniem Sądu, kontrola aktualnie zaskarżonej decyzji Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], prowadzi do wniosku, że, pomimo tych wyraźnych zaleceń skierowanych w uprzednim wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 lipca 2023 roku sygn. akt VI SA/Wa 3619/23, do Organu odwoławczego, organ ten, uchylając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponownie decyzję OSD z dnia [...] czerwca 2021 roku, nie dokonał własnych ustaleń, w szczególności nie ocenił prawidłowości stanowiska zajętego przez Okręgowy Sąd Dyscyplinarny, odnośnie zgromadzonych w sprawie dowodów. Zauważyć przy tym należy, że z treści decyzji Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego P. Okręgowej Izby Architektów RP z dnia [...] czerwca 2021 roku, wyraźnie wynika, że organ ten, w ramach ustalenia stanu faktycznego sprawy, poddał ocenie zebrane w sprawie dowody, uznając następnie, że w ich świetle zasadnym było przypisanie Skarżącemu winy, co do naruszenia § 60 ust. 1 i 2 wspomnianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie bowiem z przywołanym § 60 ww. rozporządzenia, regulującego kwestię minimalnego czasu nasłonecznienia pomieszczeń:
"1. Pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 800-1600, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 700-1700.
2. W mieszkaniach wielopokojowych wymagania ust. 1 powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju.
3. W przypadku budynków zlokalizowanych w zabudowie śródmiejskiej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia, określonego w ust. 1, do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia".
Przykładowo można wymienić następujące zapisy decyzji Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego P. Okręgowej Izby Architektów RP z dnia [...] czerwca 2021 roku:
- "Sąd, po dokładnym zapoznaniu się z ww. dowodami a także po dokonaniu własnych obliczeń, co do zasady przychylił się do wniosków zawartych w analizie skarżącej i stwierdził istotne naruszanie zarówno § 13 jak i § 60 warunków technicznych. Oddziaływanie na budynki sąsiednie jest w tej sytuacji oczywiste i Sąd nie miał najmniejszej wątpliwości co do tego faktu" (p. karta nr 473 akt administracyjnych),
- "W ocenie powyższego dowodu Sąd posłużył się literaturą przedmiotu oraz własną wiedzą fachową (p. karta nr 471 akt administracyjnych).
Jeśli Organ odwoławczy nie zgadzał się z taką oceną bądź uznawał, że w świetle dotychczasowego materiału dowodowego jest ona przedwczesna, winien – jako organ merytoryczny – podjąć próbę dokonania własnej oceny, bądź też w sposób wyczerpujący uargumentować konieczność wydania decyzji kasacyjnej. Jednocześnie, w świetle wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 lipca 2023 roku sygn. akt VI SA/Wa 3619/23, Organ odwoławczy, rozpatrując wniesione przez Skarżącego odwołanie, winien był wyjaśnić, dlaczego organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 80 k.p.a. a także, z jakiej przyczyny KSD zakwestionował ocenę dowodów przeprowadzoną w sprawie przez organ I instancji. Sąd zanegował przy tym zasadność zlecenia przeprowadzenia w ponownym postępowaniu analizy dotyczącej realizowanego projektu, przez niezależnego biegłego rzeczoznawcę, w sytuacji, w której ocena dowodów zastrzeżona jest wyłącznie dla organu.
Tymczasem w skarżonej decyzji Organ odwoławczy kolejny raz wskazał, że "w niniejszej sprawie analizy zostały dokonane tak zarówno przez Projektanta jak i Rzecznika. Wnioski płynące z tych analiz nie pokrywają się jednak. Skoro zatem dwaj architekci posiadający analogiczne uprawnienia budowane do projektowania w specjalności architektonicznej bez ograniczeń inaczej oceniają projekt pod kątem zgodności z wymogami nasłoneczniania to w niniejszej sprawie niezbędne jest zwrócenie się do biegłego posiadającego szczególną wiedzę w tym zakresie. Skoro zaś art. 84 § 1 k.p.a. daje organowi możliwość skorzystania z opinii biegłego posiadającego wiadomości specjalne, przeprowadzenie takiego dowodu pozwoli Sądowi pierwszej instancji dokonać prawidłowej oceny tak zarówno samego projektu wykonanego przez Projektanta, jak pozwoli oszacować wartość dowodową dotychczas sporządzonych analiz w tym zakresie".
W konsekwencji Organ odwoławczy, wbrew statuowanej w art. 15 k.p.a., zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ponownie uchylił się od obowiązku dokonania oceny merytorycznej w sprawie, w świetle zarzutów odwołania.
Zgodnie bowiem z przywołaną zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 k.p.a., KSD zobligowany był ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę, która stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Przedmiotem postępowania odwoławczego jest zarówno rozpatrzenie konkretnej sprawy i jej załatwienie, jak i weryfikacja decyzji organu I instancji. Złożenie odwołania ma ten skutek, że organ odwoławczy uzyskuje możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy, w której zapadła decyzja organu I instancji. Zasada dwuinstancyjności, wyrażona w art. 15 k.p.a., stanowi o istocie postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega - w wyniku złożenia odwołania przez uprawniony podmiot - ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji.
Podkreślenia przy tym wymaga, że art. 138 § 2 k.p.a. stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 138 § 1 k.p.a. zasady wydawania w postępowaniu odwoławczym decyzji rozstrzygających sprawę merytorycznie. Wybierając to odstępstwo, organ odwoławczy nie może więc ograniczyć się tylko do ogólnikowego stwierdzenia, że w sprawie zaistniały przesłanki wskazane w art. 138 § 2 k.p.a., ale winien też przekonująco wyjaśnić, dlaczego w okolicznościach danej sprawy nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w ramach art. 138 § 1 k.p.a., przy uwzględnieniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz, ewentualnie, z wykorzystaniem przewidzianej w art. 136 § 1 k.p.a. możliwości uzupełnienia tego materiału. Organ odwoławczy, podejmując decyzję o zastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a., powinien brać pod uwagę nie tylko wspomnianą zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ale i inne zasady oraz przepisy tego postępowania, w tym wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadę budzenia zaufania obywateli do organów państwa oraz statuowaną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania.
Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. integralną częścią każdej decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl powyższego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd wskazuje, że podstawową i ewidentną wadą uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest brak jakiejkolwiek oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Za takową nie może być uznana bowiem konstatacja KSD, że z uwagi na sprzeczność konkluzji zebranych w toku postępowania opinii, wymagane jest sięgniecie przez organ I instancji do środka dowodowego w postaci opinii biegłego, w sytuacji, w której, organ I instancji dokonał własnej analizy materiału dowodowego, ustalił na tej podstawie stan faktyczny i przeprowadził proces subsumpcji. W tej sytuacji obowiązkiem organu odwoławczego było ponowne rozpatrzenie merytoryczne sprawy w granicach zakreślonych w art. 15 i 138 k.p.a. Oczywiście odpowiednia analiza mogłaby skutkować dostrzeżeniem przez organ odwoławczy konieczności uzupełnienia materiału dowodowego. Ale, w takiej sytuacji, w pierwszej kolejności KSD winien był rozważyć zasadność przeprowadzenia odpowiedniego dowodu w trybie art. 136 k.p.a. Co do zasady bowiem uzupełnienie materiału dowodowego przez organ wyższego stopnia nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania, gdyż nie może ona być rozumiana w ten sposób, że wszystkie istotne dowody powinny zostać przeprowadzone w postępowaniu przed organem I instancji, a rolą organu odwoławczego jest tylko dokonanie kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji, bez możliwości uzupełnienia materiału dowodowego. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. poprzedzone być bowiem powinno wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone, w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające.
Należy podkreślić, że w przypadku, gdy organ odwoławczy dochodzi do przekonania o konieczności wydania decyzji kasatoryjnej, winien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. ale również wskazać, dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. (p. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 września 2017 r., sygn. II SA/Wr 362/17).
Ocena organu w tym zakresie powinna zaś znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Wskazanie w uzasadnieniu okoliczności wyczerpujących przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., a także wyjaśnienie przyczyn niezastosowania art. 136 k.p.a., służy wypełnieniu dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., określającego wymogi dla uzasadnienia faktycznego decyzji oraz realizacji wynikającej z art. 11 K.p.a. zasady przekonywania (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2015 r., sygn. II OSK 1086/14). W okolicznościach kontrolowanej sprawy Organ odwoławczy w ogóle nie przeprowadził w tym zakresie jakiejkolwiek analizy, stąd też nie jest wiadomym, dlaczego nie mógł skorzystać z instytucji uregulowanej w art. 136 k.p.a. Organ odwoławczy winien także mieć na uwadze, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga oceny dowodów w ich całokształcie. Ocena wartości dowodowej opinii biegłego, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy należy do obowiązków organu, to bowiem organ administracji ostatecznie rozstrzyga sprawę. Organ nie może ograniczać się jedynie do powołania na ustalenia i konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł te elementy i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Kontrola opinii biegłego polega więc na sprawdzeniu prawidłowości - z punktu widzenia obowiązujących przepisów, zasad logiki i doświadczenia życiowego - rozumowania przeprowadzonego w opinii, które doprowadziło do wydania przez biegłego opinii o takiej, a nie innej treści. Innymi słowy, samo uzyskanie w toku postępowania administracyjnego opinii biegłego, w trybie art. 84 k.p.a., nie dyskredytuje per se pozostałych dowodów, w tym także opinii prywatnych przedłożonych przez strony. Sama opinia biegłego podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który ma być kompleksowo zgromadzony. Dopiero po zebraniu pełnego materiału dowodowego oraz wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do opinii, może organ dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do podjęcia rozstrzygnięcia. Obowiązkiem organu jest zatem weryfikacja opinii pod kątem jej kompletności, rzetelności, logiczności i zrozumiałości.
Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, iż KSD dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. a wobec powyższego, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uwzględnił sprzeciw Skarżącego i uchylił decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...]. W konsekwencji, Organ II instancji jeszcze raz przeprowadzi postępowanie odwoławcze, i, w zależności od wyników tego postępowania, w szczególności rozważy zaistnienie podstaw do zastosowania art. 136 k.p.a. a ewentualne rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a. właściwie umotywuje, z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 lipca 2023 roku sygn. akt VI SA/Wa 3619/23, mając na względzie wymogi wynikające z art. 15 k.p.a.
Jednocześnie Sąd, mając na względzie, że w myśl art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia wyłącznie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., nie jest władny ocenić zasadności zarzutów skargi odnośnie kwestii orzeczenia w granicach wniosku Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej, czy też ziszczenia się przesłanki przedawnienia odpowiedzialności zawodowej. Zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został bowiem określony w sposób zawężający, tzn. rola sądu administracyjnego sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a., przy czym Sąd nie może odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI