VI SA/Wa 463/05

VI SA/Wa 463/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Andrzej Czarnecki
Maria Jagielska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Sygn. powiązane
I OSK 271/06 - Wyrok NSA z 2007-01-12
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie : Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2005r. sprawy ze skargi P.P.U.H. S. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za niewłaściwe wypełnienie wykresówek oddala skargę
Uzasadnienie
Z akt administracyjnych wynika, iż w dniu [...] września 2004r.
w Ł. na parkingu przy drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki S. o nr rej. [...] ( z przyczepą nr rej. [...]) należący do P.P.H.U. S. spółka z o. o. z siedzibą w M.. Pojazd prowadzony był przez załogę dwóch kierowców
tj. Z. K. i P. K. zatrudnionych przez spółkę na podstawie umów zlecenie. W trakcie kontroli kierowcy oświadczyli, iż pojazdem jest wykonywany przewóz na potrzeby własne. Kierowcy nie posiadali licencji na wykonywanie transportu drogowego. Podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzono brak wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu oraz niewłaściwe ich wypełnienie przez kierowców. I tak kierowca Z. K. nie okazał tarcz tachografu z dni 09, 08, 07 i 06 września 2004r. oraz tarczy z ostatniego dnia poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd ani żadnego innego dokumentu potwierdzającego że nie prowadził w tych dniach pojazdu.
Ponadto okazane wykresówki kierowcy P. K. nie posiadały wpisów odnośnie miejsca i daty końcowej używania wykresówki oraz imienia kierowcy natomiast na okazanej przez Z. K. wykresówce nie zostało wpisane imię kierowcy.
W związku z przeprowadzoną kontrolą zawiadomiono spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego, w trakcie którego strona potwierdziła, iż kontrolowani kierowcy zatrudnieni są w firmie na umowę zlecenie i wykonują na rzecz spółki przewozy na potrzeby własne środkami transportu należącymi do firmy. Spółka posiada zaświadczenie o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne. Przesłano również kserokopię brakujących w czasie kontroli wykresówek kierowcy Z. K..
Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 93 ust.1 oraz 92 ust.1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001r.
( Dz. U. z 2004 r. Nr 204 poz.2088 ) oraz lp. 1.1.1; 1.11.11. ust. 1 lit.b; 1.11.11 ust 4 lit. a i c załącznika do ustawy o transporcie drogowym rzekł o nałożeniu kary pieniężnej w łącznej wysokości 9650 zł (dziewięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt złotych), z czego karę 8000 zł ( osiem tysięcy złotych) za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek oraz karę w wysokości 1650 zł ( tysiąc sześćset pięćdziesiąt złotych) a nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu oraz z tytyłu nieprawidłowego wypełnienia wykresówek. Organ
I instancji uznał, że wykonywany przewóz nie spełniał warunku przewozu, o którym mowa art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, bowiem wykonujący go kierowcy nie byli pracownikami skarżącego, w rozumieniu przepisów prawa pracy. Organ uznał, iż na mocy
art. 4 pkt 3 powołanej ustawy, przewóz ma charakter transportu drogowego, wobec niespełnienia warunku z art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy. Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że był to transport drogowy wykonywany bez licencji a jej brak uzasadniał nałożenie kary pieniężnej w wysokości określonej pod pozycją lp. 1.1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Ponadto organ nie uwzględnił nadesłanych przez spółkę kserokopii brakujących pięciu wykresówek albowiem zgodnie z art.15 ust 7 Rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r, o czasie pracy kierowców ( Dz. U. Nr 92 poz.879) - kierowca na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia wykresówki za bieżący tydzień oraz za ostatni dzień poprzedniego tygodnia. Również zgodnie
z art.15 ust 5 powołanego rozporządzenia kierowca nanosi na swoją wykresówkę datę i miejsce zakończenia jej użytkowania oraz swoje nazwisko
i imię. Powyższych danych brakowało na wykresówkach okazanych przez kierowców w czasie kontroli.
Pismem z dnia [...] listopada 2004 r. P. P. H. U. S. sp. z o. o. z siedzibą w M. złożyła odwołanie zarzucając powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego i brak podstawy prawnej. Odwołujący się podnieśli, iż ustawa o transporcie drogowym nie zawiera definicji pojęcia pracownik, oraz nie odsyła do żadnych przepisów w celu ich zdefiniowania. Tymczasem w literaturze i ogólnie pojętych przepisach prawa pracy przyjęło się używać pojęcia pracownik nie tylko do osób zatrudnionych na podstawie kodeksu pracy, ale także do osób świadczących pracę na rzecz pracodawcy na podstawie umów cywilnoprawnych. W ocenie odwołujących się wynika to z faktu, iż umowy zlecenie podobnie jak umowy o pracę podlegają obowiązkowym składkom do ZUS, pracownicy muszą posiadać ważne badania lekarskie oraz są przeszkoleni z zakresu BHP itp.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § l pkt l i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), art. 4 pkt 3 i pkt 4,art.5 ust.1,art.87 ust.1, art. 92 ust.l pkt 6 , lp.1.1.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, po. 1371 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] listopada 2004 r. wniesionego przez P.P.H.U. S. spółkę z o. o. z siedzibą w M. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 9650 (dziewięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt złotych) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej braku na wykresówce kierowcy P. K. z dnia [...] września 2004r. wymaganego wpisu miejsca i daty zakończenia używania wykresówki na kwotę 50 zł i w tym zakresie umorzył postępowanie. W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podzielił stanowisko zawarte w decyzji I instancji , iż wykonywany w dniu kontroli przejazd pojazdem stanowiącym własność spółki z o.o. P. P. H. U. S. nie spełniał warunków koniecznych do uznania go za przejazd na potrzeby własne, albowiem nie został spełniony warunek wykonywania przewozu przez przedsiębiorcę lub jego pracownika. Jednocześnie organ definiując pojęcie pracownika odwołał się do definicji zawartej w art. 2 kodeksu pracy, zgodnie z którą pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę . Prowadzący kontrolowany pojazd kierowcy P. K. i Z. K. zatrudnieni byli natomiast na podstawie umów zlecenie .Zdaniem organu w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli skarżący przedsiębiorca wykonywał transport drogowy bez wymaganej licencji.
Organ podniósł ponadto, iż podczas kontroli kierowca ma obowiązek udokumentować swój czas pracy w bieżącym tygodniu oraz w ostatnim dniu poprzedniego tygodnia którym prowadził pojazd .Udokumentowanie odbywa się poprzez okazanie wymaganych, prawidłowo wypełnionych wykresówek tachografu. W trakcie kontroli wykazano, iż kierowca P. K. nie posiada 5 – wykresówek , natomiast okazane przez drugiego z kierowców wykresówki nie posiadały stosownych wpisów. Jednocześnie organ uchylił karę pieniężną w wysokości 50 zł nałożoną z tytułu braku na wykresówce kierowcy P. K. z dnia 10 września 2004r. wymaganego wpisu miejsca
i daty zakończenia używania wykresówki na kwotę 50 zł i w tym zakresie umorzył postępowanie, albowiem oczywiste jest że okazana wykresówka nie mogła zawierać miejsca i daty zakończenia używania wykresówki, gdyż kierowca był trakcie jazdy i nie zakończył jeszcze jej używania.
Pismem z dnia 25 stycznia 2005r, P.P.H.U. S. spółka z o. o.
z siedzibą w M. reprezentowana przez adwokata A. M., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie stwierdzenie jej nieważności, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego
tj. art. 4 ust 4 i art. 5 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym poprzez uznanie że skarżący wykonywał transport drogowy wymagający licencji na wykonywanie transportu drogowego przy błędnym ustaleniu że kierowcy wykonujący w dniu kontroli przejazd nie są pracownikami skarżącego. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania poprzez skierowanie decyzji do podmiotu, który nie powinien być stroną postępowania niniejszego postępowania, albowiem w ocenie skarżącego wobec powyższego stanowiska organu licencję na wykonywanie transportu drogowego powinni posiadać kierowcy Z. K. i Z. K..
Skarżący nie podzielił stanowiska zajętego przez organu I i II instancji,
iż definicji pojęcia pracownik należy poszukiwać w art.2 kodeksu pracy. Gdyby ustawodawca chciał tak właśnie rozumieć pojęcie pracownika to wprost odniósłby się do kodeksu pracy w art.4 ustawy o transporcie drogowym. Ponadto pracę można wykonywać nie tylko w ramach pracowniczego stosunku pracy, ale także w ramach umowy o dzieło, czy też zlecenie. Jednoczenie skarżący wskazał na niekonsekwencję w działaniu organów administracji. Skoro bowiem nie uznano wykonujących w dniu kontroli kierowców za pracowników spółki to znaczy, że kierowcy byli podmiotem zewnętrznym, z którego usług korzystała strona skarżąca, w związku z tym to właśnie kierowcy Z. K. i P. K. powinni mieć licencję na wykonywanie transportu drogowego. W tej sytuacji zdaniem skarżącego to nie spółka powinna być stroną postępowania administracyjnego lecz kierowcy wykonujący w dniu kontroli przejazd i spółka nie powinna odpowiadać za ich przewinienia w zakresie braku licencji czy też wykresówek, albowiem nie byli jej pracownikami.
W odpowiedzi na skargę organ powołując się na stanowisko judykatury
i doktryny, podtrzymał stanowisko i wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Rozpoznając zatem sprawę pod tym kątem stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały,
iż wykonywany w dniu [...] września 2004r. przejazd pojazdem marki S.
prowadzony przez kierowców P. K. i Z. K. , będący własnością P.P.H.U. S. spółki z o. o. z siedzibą w M. nie spełniał przesłanek niezarobkowego przewozu na potrzeby własne określonych w art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r
o transporcie drogowym ( tekst jednolity Dz.U.04.204.2088 ) i z tego tytułu obciążyły skarżącego karą pieniężną w wysokości 8.000 zł (osiem tysięcy złotych) za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Zgodnie z treścią powołanego przepisu niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej
w zakresie usług turystycznych.
Zatem dla uznania przewozu za przejazd na potrzeby własne konieczne jest spełnienie wszystkich wskazanych powyżej przesłanek. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi zatem wyjaśnienie, czy w zaistniałych okolicznościach prowadzenie pojazdu przez kierowcę zatrudnionego na podstawie umowy cywilnoprawnej wypełnia dyspozycję art. 4 ust. 4 pkt a) powołanej ustawy
tj. prowadzenia pojazdu przez pracownika przedsiębiorcy, a co za tym idzie pozwala na przyjęcie iż wykonywany w dniu [...] lipca 2004r.przewóz spełniał wszystkie warunki dla uznania go za niezarobkowy przewóz na potrzeby własne.
Organy I i II instancji definiując pojęcie pracownika odwołały się do definicji zawartej w art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy zgodnie z którą pracownikiem jest osobą zatrudniona na podstawie umowy
o pracę , powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Tym samym zdaniem organów zatrudnienie kierowcy na podstawie umowy zlecenie, a więc umowy cywilnoprawnej nie pozwala na przyjęcie, iż był pracownikiem skarżącego a przewóz stanowił przewóz na potrzeby własne.
W ocenie sądu powyższe stanowisko jest uzasadnione i znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 18.10.1994r. K 2/94; OTK 1994/2/36 podkreślił, iż kodeksom przysługuje szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego i dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i istnieje domniemanie, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie. Jest niesporne, że zarówno aksjologia, jak i technika tworzenia prawa traktuje kodeksy w sposób szczególny. Również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 15 stycznia 1993 r. (III ARN 89/32, POP 1393/4/70) wyraził pogląd, że " uznaną regułą wykładni jest odstępowanie od potocznego znaczenia słów i pojęć, gdy ustawodawca słowa lub pojęcia (terminy) definiuje w języku prawnym, tworząc tzw. definicje normatywne." Tym samym trudno zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż gdyby zamiarem ustawodawcy było posługiwanie się pojęciem pracownika
w rozumieniu prawa pracy zawarłby taką definicję w ustawie o transporcie drogowym w art.4. Zdaniem Sądu jednakże właśnie fakt, iż ustawodawca nie stworzył na użytek ustawy o transporcie drogowym własnej definicji pojęcia pracownik wskazuje na zasadność odwołania się do legalnej definicji pojęcia pracownika sformułowanej w kodeksie pracy.
Dlatego też w ocenie Sądu przy analizie zaistniałego stanu faktycznego przyjęte do jego oceny i rozstrzygnięcia przepisy prawne zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane przez organ. Użyty w cytowanej ustawie przez ustawodawcę termin "...jego pracowników..." jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych obligujących do zastosowania innej niż gramatyczna wykładnia przepisów.
Ponadto w ocenie Sądu, tak precyzyjne określenie warunków jakim ma odpowiadać przewóz na potrzeby własne miało na celu z jednej strony opisanie sytuacji, w której przedsiębiorca realizuje nieodpłatnie na własne potrzeby, jako działalność pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności nie wykonując go w celach zarobkowych i dlatego nie musi ubiegać się o licencję na wykonywanie transportu drogowego, z drugiej natomiast zapobiec sytuacjom gdy osoba pod pozorem wykonywania przewozów na potrzeby własne
w rzeczywistości świadczy usługi transportowe. Tym samym przyjąć należy, iż również na przedsiębiorcy, który bez konieczności uzyskiwania licencji może przewozić wyprodukowane, wynajęte ,wydzierżawione czy też przez siebie zakupione towary - ciąży obowiązek szczególnego przestrzegania warunków jakim ustawodawca obwarował wykonywanie przewozów na potrzeby własne.
W niniejszej sprawie nie można również podzielić poglądu strony skarżącej co do odpowiedzialności administracyjnej kierowców Z. K. i P. K. w związku z odmówieniem im statusu pracowników.
Podkreślić bowiem należy – na co uwagę zwróciła również strona skarżąca- iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem "zasada swobody umów, obowiązująca także w prawie pracy zgodnie z art. 3531 k.c. w związku z art. 300 k.p., pozwala stronom swobodnie ukształtować stosunek prawny, w ramach którego ma być wykonana praca. O rodzaju zawartej umowy rozstrzyga więc przede wszystkim zgodna wola stron"( wyrok Sądu Najwyższego z dnia2004.10.07, II PK 29/04,OSNP 2005/7/97; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2000.04.13, I PKN 594/99 OSNP 2001/21/637). Z przedłożonych do akt administracyjnych umów zlecenie wynika iż zobowiązywali się oni wyłącznie do świadczenia usług kierowania pojazdem w dniach od [...] wrzenia 2004r. do [...] września 2004r. Tymczasem ustawodawca jednoznacznie odniósł sankcje zawarte w przepisie art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Osobami takimi nie mogą być zatem kierowcy przedsiębiorcy ( niezależnie od formy zatrudnienia) , lecz sam przedsiębiorca, co wynika przede wszystkim z definicji transportu drogowego i przewozów na potrzeby własne zawartych w art. 4 pkt 1 - 3 i 4 ustawy. A zatem kierowcy kontrolowanego w dniu [...] września 2004r. pojazdu, nie wykonywali transportu drogowego w rozumieniu ustawy
o transporcie drogowym Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy odpowiedzialność administracyjną ponosi natomiast przedsiębiorca i jego organy. Także za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje - niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (także co do obowiązku wyposażenia kierowcy w dokumenty wymienione w art. 87 ust.1 ustawy o transporcie drogowym).
Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz bezsporny fakt naruszenia art.15 ust. 5 i ust. 7 Rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r.w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r, o czasie pracy kierowców ( Dz. U. Nr 92 poz.879) – uznać należy iż organ zasadnie nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną w łącznej wysokości 9600 zł.
Tym samym Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak na wstępie.