VI SA/Wa 1160/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-08-28
NSApodatkoweŚredniawsa
obrót instrumentami finansowymizawieszenie obrotu akcjamiKNFGPWakcjonariuszstrona postępowaniainteres prawnyinteres faktycznykodeks postępowania administracyjnegoprawo papierów wartościowych

WSA w Warszawie oddalił skargę akcjonariusza na postanowienie KNF odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zawieszeniu obrotu akcjami, uznając, że akcjonariusz nie ma interesu prawnego w takim postępowaniu.

Skarżąca, będąca akcjonariuszem spółki, której akcje zostały zawieszone w obrocie na żądanie KNF, wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji KNF. KNF odmówiła wszczęcia postępowania, uznając, że skarżąca nie jest stroną postępowania, ponieważ posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny. WSA w Warszawie podzielił to stanowisko, oddalając skargę i podkreślając, że status strony w postępowaniu administracyjnym wymaga powiązania z konkretną normą prawa materialnego, której akcjonariusz w tym przypadku nie posiada.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę M. P. na postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji KNF z dnia 20 września 2023 r., która żądała od Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW) zawieszenia obrotu akcjami spółki [...]. Skarżąca, jako akcjonariusz spółki, wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji KNF, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, w tym brak doręczenia decyzji i nieuznanie jej za stronę postępowania. KNF odmówiła wszczęcia postępowania, argumentując, że akcjonariusz posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny, a stroną postępowania jest spółka prowadząca rynek regulowany (GPW). Sąd administracyjny zgodził się z KNF, stwierdzając, że status strony w postępowaniu administracyjnym wymaga powiązania z konkretną normą prawa materialnego, której akcjonariusz w tym przypadku nie posiada. Sąd podkreślił, że zawieszenie obrotu akcjami nie pozbawia akcjonariusza praw majątkowych ani nie czyni akcji niezbywalnymi w sposób absolutny. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, akcjonariusz posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny, który jest wymagany do uznania go za stronę postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Status strony w postępowaniu administracyjnym wymaga powiązania z konkretną normą prawa materialnego, która przyznaje uprawnienie lub nakłada obowiązek. Przepisy dotyczące żądania zawieszenia obrotu akcjami na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi adresowane są do spółki prowadzącej rynek regulowany, a nie do akcjonariuszy emitenta. Brak jest normy prawnej, która przyznawałaby akcjonariuszowi interes prawny w takim postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.o.i.f. art. 20 § ust. 1-5

Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi

Przepis ten nadaje KNF uprawnienia do żądania od spółki prowadzącej rynek regulowany zawieszenia obrotu papierami wartościowymi w określonych sytuacjach, takich jak zagrożenie bezpieczeństwa obrotu lub interesów inwestorów. Adresatem decyzji jest spółka prowadząca rynek, a nie akcjonariusze emitenta.

u.o.i.f. art. 20 § ust. 2

Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi

KNF może zażądać od spółki prowadzącej rynek regulowany zawieszenia obrotu papierami wartościowymi, gdy obrót tymi papierami jest dokonywany w okolicznościach wskazujących na możliwość zagrożenia prawidłowego funkcjonowania rynku, bezpieczeństwa obrotu lub naruszenia interesów inwestorów.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi mieć oparcie w normie prawa materialnego.

k.p.a. art. 61a § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Pomocnicze

u.o.i.f. art. 20 § ust. 4

Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi

Żądania KNF powinny wskazywać szczegółowe przyczyny je uzasadniające. Nie rozstrzyga jednak o kręgu podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu.

u.o.i.f. art. 20 § ust. 5a

Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi

KNF podaje do publicznej wiadomości informację o wystąpieniu z żądaniem zawieszenia obrotu. Nie stanowi to jednak źródła interesu prawnego akcjonariusza w postępowaniu.

k.p.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd oddala skargę, jeśli uzna ją za niezasadną.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 134 § par. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami, wnioskami skargi ani podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli uzna ją za niezasadną.

k.p.a. art. 3 § pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.s.h. art. 337 § par. 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

u.n.r.f. art. 11 § ust. 1c

Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Akcjonariusz nie posiada interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym żądania zawieszenia obrotu akcjami, a jedynie interes faktyczny. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji powinno toczyć się z udziałem stron postępowania zwykłego, a skarżąca nie była stroną postępowania, którego dotyczyła decyzja KNF.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 28 k.p.a., art. 61a § 1 k.p.a., art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie, art. 11 ust. 1c ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, art. 20 ust. 4 i 5a ustawy o obrocie, art. 337 § 1 k.s.h., art. 3 pkt 1 lit a ustawy o obrocie, § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów, § 19 ust. 1 pkt 2 Regulaminu Giełdy, art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny musi znajdować umocowanie w normie prawnej interes faktyczny, a nie interes prawny adresatem decyzji wydanej przez KNF na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi jest Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA

Skład orzekający

Dorota Pawłowska

przewodniczący

Sławomir Kozik

sędzia

Szczepan Borowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych dotyczących rynku kapitałowego, w szczególności w kontekście żądania zawieszenia obrotu akcjami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej akcjonariusza w postępowaniu administracyjnym przed KNF i WSA, a nie bezpośrednio obrotu akcjami czy praw akcjonariuszy w spółce.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego statusu akcjonariusza w postępowaniu administracyjnym związanym z rynkiem kapitałowym, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tym obszarze.

Akcjonariuszu, czy wiesz, że możesz nie być stroną w kluczowej sprawie dotyczącej Twoich akcji?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1160/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Pawłowska /przewodniczący/
Sławomir Kozik
Szczepan Borowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6371 Wprowadzenie papierów wartościowych do publicznego obrotu
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 328
art. 20 ust. 1-5 art. 3 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 28, art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 18
art. 337 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 sierpnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024 r. nr [...]Komisja Nadzoru Finansowego (dalej jako: organ lub KNF) po rozpoznaniu wniosku M.P.(dalej także jako skarżąca) utrzymała w mocy swoje postanowienie z dnia 6 listopada 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 20 września 2023 r. żądającej od Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. (dalej także jako: GPW) zawieszenia obrotu akcjami wyemitowanymi przez spółkę [...] z siedzibą w T] (dalej także jako: [...]), oznaczonymi kodem ISIN: [...].
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
Decyzją z dnia 20 września 2023 r. KNF, działając na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 646, ze zm., dalej także jako: ustawa o obrocie) zażądała od spółki prowadzącej rynek regulowany zawieszenia obrotu akcjami wyemitowanymi przez spółkę [...]z siedzibą w T.. Przyczyną wydania decyzji było ustalenie w toku bieżącego nadzoru prowadzonego przez KNF, że obrót akcjami [...] może być dokonywany w okolicznościach wskazujących na możliwość naruszenia interesów inwestorów.
W tym samym dniu (20 września 2023 r.) Zarząd Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. zawiesił na Głównym Rynku GPW obrót akcjami [...].
Skarżąca w piśmie z dnia 28 września 2023 r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji KNF o skierowaniu w dniu 20 września 2023 r. do Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie żądania zawieszenia obrotu akcjami spółki [...] i na podstawie której ogłoszony został komunikat o zawieszeniu obrotu akcjami spółki. Wnioskodawca we wniosku stwierdził, że decyzja Komisji, o której mowa powyżej, nigdy nie została doręczona ani do [...] ani do wnioskodawcy, wobec czego nie może się on zapoznać z jej uzasadnieniem oraz podstawą prawną.
Zdaniem skarżącej z uwagi, że jest ona właścicielem akcji [...] posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: k.p.a.).
Wobec powyższego skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji KNF. Wskazała ona, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Postanowieniem z dnia 6 listopada 2023 r. KNF odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z dnia 20 września 2023 r.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy organ utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Organ stwierdził, że powołany przez skarżącą art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie stanowi uprawnienie KNF do żądania od spółki prowadzącej rynek regulowany zawieszenia obrotu konkretnymi papierami wartościowymi. Przepis ten nie daje jednak uprawnienia ani nie nakłada obowiązków na akcjonariusza spółki publicznej. Stąd też skarżąca nie może być uznana za stronę takiego postępowania.
Organ stanął na stanowisku, że stroną postępowania prowadzonego w sprawie żądania od spółki prowadzącej rynek regulowany zawieszenia obrotu akcjami [...], była spółka prowadząca rynek regulowany, tj. GPW. Wynika to z faktu, że decyzja administracyjna, będąca wynikiem postępowania, skierowana została bezpośrednio do GPW i dotyczyła konkretnego obowiązku prawnego nałożonego na GPW, tj. obowiązku zawieszenia obrotu akcjami Spółki na rynku regulowanym. Wykonanie tego obowiązku nałożonego przez Komisję w drodze decyzji administracyjnej nastąpiło w trybie określonym w 30 ust. 2 Regulaminu GPW poprzez podjęcie odpowiedniej uchwały przez Zarząd GPW w sprawie zawieszenia obrotu akcjami spółki [...].
KNF zaznaczyła, że zawieszone papiery wartościowe nie stają się niezbywalne - mogą bowiem zostać zbyte poza rynkiem regulowanym, czy też, że dochodzi do ograniczenia uprawnień wynikających z posiadania owych akcji w zakresie uprawnień korporacyjnych. Po wydaniu decyzji o zawieszeniu akcjonariusz może w dalszym ciągu uczestniczyć w Walnych Zgromadzeniach, czy też przysługuje mu prawo do wypłaty dywidendy.
Reasumując organ stwierdził, że akcjonariusz spółki publicznej, której papiery wartościowe uległy zawieszeniu w wyniku realizacji żądania Komisji, o którym mowa
w art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie posiada wyłącznie interes faktyczny, a nie prawny.
Od tego postanowienia skargę złożyła M. P. wnosząc o jego uchylenie, a także o uchylenie postanowienia KNF z dnia 6 listopada 2023 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że ani emitent, którego akcji dotyczy decyzja w sprawie żądania zawieszenia obrotu jego akcjami na rynku regulowanym, ani akcjonariusze, którzy nabyli akcje na rynku regulowanym, nie mają interesu prawnego do udziału w takim postępowaniu i nie są stronami takiego postępowania;
2. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożony na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. został wniesiony przez osobę niebędącą stroną;
3. art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie i art. 11 ust. 1c ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 135), poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że ani emitent, którego obrót akcjami ma zostać zawieszony, ani akcjonariusze wykonujący prawa udziałowe z akcji, nie są stronami postępowania i organ nie ma obowiązku doręczać żadnej z tych osób swojej decyzji w sprawie żądania zawieszenia obrotu akcjami;
4. art. 20 ust. 4 ustawy o obrocie, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że organ nie ma obowiązku wskazać ani spółce, której obrót akcjami ma zostać zawieszony, ani jej akcjonariuszom, szczegółowych przyczyn, które uzasadniają żądanie zawieszenia obrotu akcjami, wskutek czego kilkuset akcjonariuszy spółki [...], pomimo upływu już 29 miesięcy (od wydania pierwszej decyzji z dnia 10 listopada 2021 r.) oraz 6 miesięcy od wydania decyzji z dnia 20 września 2023 r., nadal nie zna przyczyn, dla których organ zażądał zawieszenia obrotu akcjami;
5. art. 20 ust. 5a ustawy o obrocie, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podanie przez organ do publicznej wiadomości ogólnej i abstrakcyjnej informacji o wystąpieniu z żądaniem zawieszenia obrotu akcjami zwalnia ten organ z obowiązku "wskazania szczegółowych przyczyn, które je uzasadniają wynikającego z przepisów art. 20 ust. 4 tej ustawy;
6. art. 337 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 18, dalej jako: k.s.h.); art. 3 pkt 1 lit a ustawy o obrocie, § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakie musi spełniać rynek oficjalnych notowań oraz emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na tym rynku oraz § 19 ust. 1 pkt 2 Regulaminu Giełdy, poprzez pozbawienie skarżącej i kilkuset innych akcjonariuszy prawa do powszechnej zbywalności akcji [...] nabytych przez nich na rynku regulowanym pod ogólnym i abstrakcyjnym pozorem "naruszenia interesów inwestorów", bez wskazania szczegółowych przyczyn, które uzasadniałyby żądanie KNF, a także poprzez pominięcie tych przepisów przy ocenie interesu prawnego skarżącej do bycia stroną postępowania;
7. art. 64 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji, poprzez pozbawienie skarżącej i kilkuset innych akcjonariuszy prawa do powszechnej zbywalności akcji [...] nabytych przez nich na rynku regulowanym oraz pozbawienie ochrony prawnej ich praw majątkowych pod ogólnym i abstrakcyjnym pozorem "naruszenia interesów inwestorów", bez wskazania szczegółowych przyczyn, które uzasadniałyby żądanie KNF, a także poprzez pominięcie tych przepisów przy ocenie interesu prawnego skarżącej do bycia stroną postępowania.
W odpowiedzi na skargę KNF wniosła o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2493 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji lub postanowienia z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem wymienionych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odpowiada prawu.
Organ odmówił wszczęcia, na wniosek skarżącej, postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, na mocy której KNF, działając na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie, zażądała od Giełdy Papierów Wartościowych zawieszenia obrotu akcjami wyemitowanymi przez [...] z siedzibą w T.. Skarżąca posiadała natomiast akcje wymienionej Spółki i z tej podstawy wywodziła swój interes prawny w sprawie. Zdaniem organu posiadacz akcji Spółki, których dotyczy decyzja KNF żądająca zawieszenia obrotu nie jest stroną postępowania w trybie art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie.
Zasadniczą kwestią stanowiącą zatem spór w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy w postępowaniu o zawieszenie obrotu akcjami spółki, na żądanie KNF, w trybie określonym w art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie akcjonariuszowi spółki-emitenta, którego akcji dotyczy decyzja o żądaniu zawieszenia obrotu przysługuje status strony postępowania.
Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym zostało określone w art. 28 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawowe znaczenie dla wykładni powołanego przepisu ma pojęcie interesu prawnego. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest norma prawna wyrażająca uprawnienie bądź obowiązek podlegające konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. W przepisach tego prawa ujmowanego szeroko, a więc prawa materialnego administracyjnego, finansowego, prawa pracy i prawa cywilnego, musi być norma lub normy prawne przewidujące w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu (podmiotów) możliwość wydania decyzji administracyjnej (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 9/96, ONSA 1997 r., nr 3, poz. 102). Źródłem interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym jest prawo materialne, a nie wyłącznie skutek czynności cywilnoprawnej, dla której ustawodawca nie przewidział w prawie administracyjnym jakichkolwiek odniesień (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OPS 1/23).
Treść art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przymiotu strony postępowania. Ustalenie interesu lub obowiązku prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego. Natomiast istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, czyli taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje.
Od pojęcia interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, który ma miejsce wówczas gdy dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, jednakże tego zainteresowania nie może poprzeć przepisami prawa, stanowiącymi podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. O tym zaś, czy interes lub obowiązek mają charakter prawny, czy tylko faktyczny, przesądza z kolei treść przepisów prawa materialnego. Chodzi przy tym o takie przepisy prawa materialnego, z których dla konkretnego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA z 29 stycznia 1991 r., sygn. akt IV SA 972/90, ONSA z 1991 Nr 3-4, poz. 52).
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji powinno toczyć się z udziałem stron postępowania zwykłego (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 1862/19). Stąd też kluczową kwestią dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia jest rozważenie, czy skarżąca jako akcjonariusz emitenta akcji winna posiadać status strony postępowania w sprawie zakończonej decyzją, na mocy której KNF zażądała od Giełdy Papierów Wartościowych zawieszenia obrotu akcjami [...], na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie. Stąd też w ramach przepisów prawa materialnego regulujących takie postępowanie należy szukać odpowiedzi na pytanie o status skarżącej, jako akcjonariusza emitenta akcji, których obrót został na żądanie KNF wstrzymany przez GPW.
W związku z tym, że o interesie prawnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a. decydują przepisy prawa materialnego, zawierające normy prawne determinujące prawa i obowiązki podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym, to należałoby co do zasady przyjąć, że dokonanie błędnej oceny kwalifikacji podmiotu jako strony postępowania stanowi naruszenie norm prawa materialnego, w oparciu, o które ta ocena następuje, choć rezultat tej oceny przybierze zawsze wyraz procesowy, polegający na wadliwym zastosowaniu art. 61a § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organ nie naruszył art. 28 k.p.a. i prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o obrocie w przypadku gdy wymaga tego bezpieczeństwo obrotu na rynku regulowanym lub jest zagrożony interes inwestorów, spółka prowadząca rynek regulowany, na żądanie Komisji, wstrzymuje dopuszczenie do obrotu na tym rynku lub rozpoczęcie notowań wskazanymi przez Komisję papierami wartościowymi lub innymi instrumentami finansowymi, na okres nie dłuższy niż 10 dni. Stosownie zaś do art. 20 ust. 2 tej ustawy w przypadku gdy obrót określonymi papierami wartościowymi lub innymi instrumentami finansowymi jest dokonywany w okolicznościach wskazujących na możliwość zagrożenia prawidłowego funkcjonowania rynku regulowanego lub bezpieczeństwa obrotu na tym rynku, lub naruszenia interesów inwestorów, Komisja może zażądać od spółki prowadzącej rynek regulowany zawieszenia obrotu tymi papierami lub instrumentami. W żądaniu, o którym mowa w ust. 2, Komisja może wskazać termin, do którego zawieszenie obrotu obowiązuje. Termin ten może ulec przedłużeniu, jeżeli zachodzą uzasadnione obawy, że w dniu jego upływu będą zachodziły przesłanki, o których mowa w ust. 2 (ust. 2a). Komisja uchyla decyzję zawierającą żądanie, o którym mowa w ust. 2, w przypadku gdy po jej wydaniu stwierdza, że nie zachodzą przesłanki zagrożenia prawidłowego funkcjonowania rynku regulowanego lub bezpieczeństwa obrotu na tym rynku, lub naruszenia interesów inwestorów (ust. 2b).
Z powołanych przepisów wynika, że w ramach tego typu postępowania, podmiot, będący akcjonariuszem emitenta papierów wartościowych (lub innych instrumentów finansowych), w stosunku do których KNF zażądała od spółki prowadzącej rynek regulowany zawieszenia obrotu, nie jest legitymowany do udziału w nim na prawach strony. Wskazać można, że w uzasadnieniu do projektu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, projektodawca podał, że "przepis art. 20 nadaje Komisji uprawnienia w stosunku do spółki prowadzącej rynek regulowany w zakresie żądania: okresowego wstrzymania dopuszczenia do obrotu na tym rynku lub wstrzymania notowań wskazanymi instrumentami finansowymi (ust. 1), okresowego zawieszenia notowań wskazanymi instrumentami finansowymi (ust. 2) oraz wykluczenia z obrotu wskazanych przez Komisję instrumentów finansowych (ust. 3). Żądanie Komisji musi każdorazowo zawierać uzasadnienie i może być wystosowane jedynie pod warunkiem zaistnienia takich przesłanek, jak zagrożenie dla bezpieczeństwa obrotu, prawidłowego funkcjonowania rynku regulowanego lub dla interesów inwestorów". Ustawodawca uznał tym samym, że adresatem decyzji wydanej przez KNF na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi jest Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA. To na nią bowiem, jako na podmiot prowadzący rynek regulowany, wspomniana decyzja nakłada realizację określonego obowiązku, czyli zawieszenia obrotu akcjami wskazanego emitenta.
Co prawda nie można wykluczyć, że stroną postępowania administracyjnego, czyli podmiotem posiadającym interes prawny w sprawie, w określonych sytuacjach może być podmiot inny niż adresat decyzji, to jednak sprawa taka musi dotyczyć jego interesu prawnego, wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego.
Sąd stwierdza, że interes prawny akcjonariusza emitenta w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie nie wynika z tego, ani z żadnego innego przepisu prawa. Pomimo jednak, że decyzja KNF wydana na podstawie powołanego przepisu nie nakłada na akcjonariusza emitenta papierów wartościowych objętych żądaniem, jakichkolwiek obowiązków, to dotyczy ona niewątpliwie sfery jego zainteresowania. Stanowią one jednak wyłącznie o interesie faktycznym, a nie interesie prawnym, który, jak wspomniano, musi znajdować umocowanie w normie prawnej, co sprawia, że przekonanie o korzyści rozpatrywane jest w kategoriach obiektywnych, niezależnie od subiektywnych ocen jakiejkolwiek osoby. Taka norma prawna, statuująca interes prawny skarżącej (akcjonariusza emitenta) w ramach postępowania zakończonego decyzją wydawaną na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie, nie została przez ustawodawcę przewidziana.
W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut naruszenia przez organ art. 337 § 1 k.s.h.,. art. 3 pkt 1 lit a ustawy o obrocie, § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakie musi spełniać rynek oficjalnych notowań oraz emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na tym rynku oraz § 19 ust. 1 pkt 2 Regulaminu Giełdy. Zbywalność akcji, o której mowa w art. 337 § 1 k.s.h. nie wynika z faktu dopuszczenia ich do obrotu na rynku regulowanym. Innymi słowy zawieszenie obrotu akcjami nie powoduje, że stają się one automatycznie niezbywalne. Przepis § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia uzależnia dopuszczenie akcji do obrotu od tego, czy nie są one obciążone ograniczeniami zbywalności, które stałyby na przeszkodzie swobodnemu i skutecznemu obrotowi tymi akcjami na rynku regulowanym. Natomiast § 19 ust.1 pkt 2 Regulaminu Giełdy stanowi, że z zastrzeżeniem treści ust. 2 i 3, akcje emitenta, którego akcje tego samego rodzaju są notowane na giełdzie, są dopuszczone do obrotu giełdowego, w przypadku złożenia wniosku o ich wprowadzenie do obrotu giełdowego, jeżeli: ich zbywalność jest nieograniczona. Powołane regulacje prawne w żaden sposób nie rozstrzygają przymiotu strony w spornym postępowaniu, którego przedmiotem jest żądanie KNF skierowane do GPW o czasowe zawieszenie obrotu akcjami podmiotu wskazanego w decyzji w określonej w ustawie sytuacji. Przepisy powołanego rozporządzenia mogą w dotyczyć sytuacji prawnej emitenta akcji, którego intencją jest wprowadzenie akcji na rynek regulowany, ale nie akcjonariusza.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, w ocenie Sądu, decyzja w sprawie wystąpienia z żądaniem zawieszenia obrotu akcjami dopuszczonymi do obrotu na rynku regulowanym nie ingeruje też w prawo własności, ani jakiekolwiek inne prawa majątkowe akcjonariuszy, stąd również zarzut naruszenia art. 64 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie zasługiwał na uwzględnienie.
Nie są usprawiedliwione także zarzuty naruszenia przez organ art. 20 ust. 4 oraz ust. 5a ustawy o obrocie.
Zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy żądania, o których mowa w ust. 1-3a, wskazują szczegółowe przyczyny, które je uzasadniają, a w myśl art. 20 ust. 5a ustawy Komisja podaje niezwłocznie do publicznej wiadomości informację o wystąpieniu przez Komisję z żądaniem, o którym mowa w ust. 1-3a, 4c lub 7d, oraz przekazuje ją Europejskiemu Urzędowi Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych i właściwym organom nadzoru innych państw członkowskich, sprawujących w tych państwach nadzór nad rynkami regulowanymi, ASO lub OTF. W przypadku gdy Komisja nie zgłosiła żądania, o którym mowa w ust. 4c lub 7d, przekazuje Europejskiemu Urzędowi Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych oraz właściwym organom nadzoru innych państw członkowskich, sprawującym w tych państwach nadzór nad rynkami regulowanymi, ASO lub OTF, informację o niezgłoszeniu takiego żądania wraz z wyjaśnieniami. Informację o niezgłoszeniu żądania na podstawie ust. 4c lub 7d Komisja przekazuje do publicznej wiadomości. Należy zaznaczyć, że powołane przepisy w żaden sposób nie rozstrzygają o kręgu podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu dotyczącym zawieszenia obrotu akcjami danego emitenta. Nie sposób z nich wywieźć źródła praw lub obowiązków akcjonariusza odnoszących się bezpośrednio do postępowania w sprawie żądania zawieszenia obrotu akcjami emitenta. Wskazane w tych przepisach obowiązki stanowią konsekwencję wydania decyzji na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie i podejmowane są na kolejnym etapie już po wydaniu decyzji. Wobec tego nie mogą stanowić źródła interesu prawnego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy.
Reasumując Sąd podziela stanowisko organu, że akcjonariusz spółki publicznej, której papiery wartościowe uległy zawieszeniu w wyniku realizacji żądania Komisji, o którym mowa w art. 20 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami posiada wyłącznie interes faktyczny, a nie interes prawny w postępowaniu w przedmiocie żądania zawieszenia obrotu akcjami. Skarżącej nie przysługiwało prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym, w którym KNF rozstrzygała o żądaniu zawieszenia obrotu akcjami Spółki [...], gdyż w postępowaniu w tej sprawie nie były spełnione kryteria, od których art. 28 k.p.a. uzależnia posiadanie przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym.
W konsekwencji powyższego organ prawidłowo, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI