VI SA/Wa 1113/15

VI SA/Wa 1113/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2015-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Ewa Frąckiewicz /przewodniczący/
Jacek Fronczyk
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 146 poz 1546
art. 45 ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2015 r. sprawy ze skargi C. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych oddala skargę w całości
Uzasadnienie
UZASANIENIE
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 Komisja Nadzoru Finansowego (dalej również: "Komisja", "KNF" lub "organ nadzoru") wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne wobec C. S.A. z siedzibą w W. (dalej również: "C.S.A.", "Towarzystwo" lub "Strona") w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na podstawie art. 228 ustawy o funduszach inwestycyjnych, w związku z możliwością naruszenia przez Towarzystwo art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez niezatrudnianie wymaganej przepisami prawa liczby doradców inwestycyjnych.
Decyzją z dnia [...] września 2013 r., Komisja Nadzoru Finansowego orzekła o nałożeniu na C. S.A. z siedzibą w W. kary pieniężnej w wysokości 500.000 zł (słownie: pięćset tysięcy złotych), wobec stwierdzenia, że C. S.A. z siedzibą w W. naruszyło art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych poprzez niezatrudnienie wymaganej przepisami prawa liczby doradców inwestycyjnych do wykonywania czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi.
W dniu [...] października 2013 r. do Urzędu Komisji wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją. We wniosku strona zarzuciła decyzji:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że naruszeniem nakazu zawartego w tym przepisie jest wykonywanie czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi przez osoby nieposiadające licencji doradcy inwestycyjnego;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 kpa poprzez dokonanie ustaleń i oceny faktów w sposób arbitralny, bez uwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść strony, które powinny mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia w zakresie wysokości kary;
3) przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez arbitralne przyjęcie, że całokształt okoliczności sprawy przemawiał za tym, aby stwierdzone naruszenie uznać za wystarczającą podstawę do orzeczenia wobec strony kary pieniężnej w jej maksymalnej wysokości, przewidzianej w art. 228 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych,
4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a., poprzez niedochowanie wymogów odnośnie treści uzasadnienia faktycznego decyzji, w zakresie zastosowanej sankcji administracyjnej oraz co do okoliczności, których nie uwzględniono przy ocenie sprawy.
W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie decyzji i wydanie nowej decyzji co do istoty sprawy, z uwzględnieniem w szczególności zarzutów co do wysokości kary.
Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. L. Dz. [...] Komisja Nadzoru Finansowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1149, ze zm.), w związku z art. 228 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 157, po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku C. S.A. z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] września 2013 r., w przedmiocie nałożenia na C. S.A. z siedzibą w W. kary pieniężnej w wysokości 500.000 zł (słownie: pięćset tysięcy złotych), orzekła o utrzymaniu w mocy decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] września 2013 r., wobec stwierdzenia, że C. S.A. z siedzibą w W. naruszyło art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych poprzez niezatrudnienie wymaganej przepisami prawa liczby doradców inwestycyjnych do wykonywania czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi.
W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie ustalono następujący stan faktyczny: w okresie od dnia 1 kwietnia 2012 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r. C. S.A. zatrudniała jednego doradcę inwestycyjnego, mianowicie K. S. (nr licencji [...]). Zostało to spowodowane rozwiązaniem w dniu 30 marca 2012 r. umowy o pracę, poprzez jednostronne oświadczenie woli doradcy inwestycyjnego A. B. (nr licencji [...]) o rozwiązaniu stosunku pracy z zachowaniem okresu wypowiedzenia oraz wygaśnięciem w dniu 31 marca 2012 r. umowy o pracę zawartej na czas określony z doradcą inwestycyjnym P. S. (nr licencji [...]), która nie została przedłużona wobec braku woli ww. doradcy do zawarcia kolejnej umowy ze Stroną. O rozwiązaniu obu ww. umów strona poinformowała organ nadzoru raportem bieżącym o nr [...], z dnia [...] kwietnia 2012 r.
W trakcie postępowania ustalono, że w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 11 listopada 2012 r. strona nie zatrudniała żadnego doradcy inwestycyjnego. Powyższa sytuacja była konsekwencją rozwiązania w dniu 30 kwietnia 2012 r. umowy o pracę poprzez jednostronne oświadczenie woli pracownika - doradcy inwestycyjnego K. S. - o rozwiązaniu stosunku pracy z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia (raport bieżący nr [...] z dnia [...] maja 2012 r.) oraz długotrwałym procesem rekrutacyjnym prowadzonym przez C. S.A.
W dniu 12 listopada 2012 r. Towarzystwo zatrudniło na podstawie umowy o pracę doradcę inwestycyjnego K. K. (nr licencji [...]), następnie w dniu 17 grudnia 2012 r. zawarło umowę z doradcą inwestycyjnym P. S. (nr licencji [...]), o czym poinformowano odpowiednio raportem bieżącym nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. oraz raportem bieżącym nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. W okresie od dnia 12 listopada 2012 r. do dnia 16 grudnia 2012 r. strona zatrudniała jednego doradcę inwestycyjnego, natomiast począwszy od dnia 17 grudnia 2012 r. Towarzystwo ponownie zatrudnia dwóch doradców inwestycyjnych.
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ nadzoru ustalił, że Towarzystwo zatrudniało doradców inwestycyjnych na wskazanych poniżej warunkach:
1) A. B. - zatrudniony na stanowisku Zarządzającego Funduszem, z wynagrodzeniem zasadniczym brutto w wysokości 16.000 zł,
2) P. S. - zatrudniony na stanowisku Analityka w Departamencie Zarządzania, z wynagrodzeniem zasadniczym brutto w wysokości 4.500 zł,
3) K. S. - zatrudniony na stanowisku Młodszego Analityka, z wynagrodzeniem zasadniczym brutto w wysokości 4.000 zł,
4) K. K. - zatrudniony na stanowisku Analityka, z wynagrodzeniem zasadniczym brutto w wysokości 7.080,65 zł,
5) P. S. - zatrudniony na stanowisku Doradcy Zarządu, z wynagrodzeniem zasadniczym brutto w wysokości 4.500 zł.
Organ szczegółowo opisał zakres obowiązków służbowych zatrudnianych doradców finansowych.
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono również, że po odejściu z C. S.A. doradcy inwestycyjnego A. B., Funduszem Inwestycyjnym Otwartym zarządzali odpowiednio:
1) C. Subfundusz Akcji – J. W., makler papierów wartościowych (nr licencji [...]), zatrudniony na stanowisku Zarządzającego Funduszem,
2) C. FIO Subfundusz Akcji Dywidendowych – B. A., zatrudniony na stanowisku Zarządzającego Funduszem,
3) C. FIO Subfundusz Dłużnych Papierów Korporacyjnych – M. B., Członek Zarządu Towarzystwa i następnie T. G. zatrudniony na stanowisku Zastępcy Dyrektora Departamentu Zarządzania Aktywami,
4) C. FIO Subfundusz Płynnościowy Plus – T. G.,
5) C. FIO Subfundusz Dłużny Skarbowy Plus – T. G.
Organ wskazał, że zakres obowiązków służbowych ww. osób zarządzających funduszem zasadniczo pokrywa się z zakresem obowiązków służbowych A. B.
Uwzględniając treść zeznań przesłuchanych w charakterze świadków P. S. i K S, organ nadzoru ustalił, że uczestniczyli oni w posiedzeniach Komitetu Inwestycyjnego bez prawa głosu. Na podstawie zeznań P. S. ustalono, że jego praca w C.S.A. sprowadza się wyłącznie do czynności ogólnego doradztwa Zarządowi Towarzystwa w zakresie strategii inwestycyjnych. Świadek wskazał, że nie ma wiedzy na temat składu portfeli funduszy, nie ponosi za nie żadnej odpowiedzialności oraz że nie jest członkiem Komitetu Inwestycyjnego.
W piśmie z dnia 11 lipca 2012 r. Towarzystwo stwierdziło cyt.: "Towarzystwo jako profesjonalny podmiot, pomimo braku zatrudnienia doradców inwestycyjnych zgodnie z treścią art. 45 ust. 4 pkt 1) ustawy o funduszach inwestycyjnych, dokłada wszelkich starań w zakresie prowadzonej działalności w odniesieniu do czynności zarządzania funduszem inwestycyjnym otwartym. Należyta staranność Towarzystwa w tym aspekcie pozwala na wyeliminowanie błędów jakie mogą powstać przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, a co za tym idzie do działania niezgodnego z interesem uczestników funduszu. "
Jako główną przyczynę naruszenia obowiązku określonego w art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych C. S.A. wskazało rozwiązanie albo wygaśnięcie umów o pracę zawartych pomiędzy Towarzystwem a doradcami inwestycyjnymi - mianowicie z A. B., P. S. i K. S. - oraz długotrwały proces rekrutacyjny.
W piśmie z dnia 17 maja 2012 r. Towarzystwo wyjaśniło, że w związku z zaistniałą sytuacją niezwłocznie przystąpiono do procesu rekrutacyjnego, celem zatrudnienia nowego doradcy inwestycyjnego. Odpowiednie ogłoszenie pojawiło się już w dniu [...] kwietnia 2012 r. Ponadto, C.S.A. wskazało, że proces rekrutacji powinien zakończyć się niezwłocznie.
W piśmie z dnia 11 lipca 2012 r. Towarzystwo poinformowało, że dokłada wszelkich starań w celu jak najszybszego zatrudnienia doradców inwestycyjnych oraz wskazało, że proces zakończenia rekrutacji uzależniony jest od spełnienia szeregu kryteriów przez osoby, które posiadają licencję doradcy inwestycyjnego i zgłosiły kandydaturę, w tym w szczególności od daty rozpoczęcia pracy w Towarzystwie, zakresu obowiązków a także stosownego wynagrodzenia. Ponadto, C. S.A. wskazało - powołując się na trwający sezon urlopowy - że ostatecznym terminem do którego zatrudni doradców inwestycyjnych jest dzień 30 września 2012 r. W piśmie z dnia 25 października 2012 r. Towarzystwo poinformowało, że przeprowadzając proces rekrutacji na stanowisko doradcy inwestycyjnego, w związku z sytuacją na rynku pracy i pogłębiającym się kryzysem w branży finansowej, napotkało poważne trudności w znalezieniu doradcy spełniającego kryteria merytoryczne i oczekiwania finansowe Zarządu Towarzystwa. Osoby, które uczestniczyły w procesie rekrutacji, posiadające pożądane przez Zarząd doświadczenie, nie wyrażały woli zawarcia umowy o pracę z Towarzystwem, a jeśli wyrażały taką wolę, to termin podjęcia przez nich pracy w Towarzystwie był zbyt odległy, często 3-miesięczny. W związku z przedstawioną sytuacją Zarząd podjął dalsze kroki, celem zatrudnienia osób z uprawnieniami doradcy inwestycyjnego, nawet bez wymaganego doświadczenia zawodowego. W przedmiotowym piśmie wskazano, że wybór osoby odpowiadającej koncepcji rozwoju działalności Towarzystwa, jest cyt.: "procesem mozolnym i długotrwałym ".
W dniach 11 marca 2013 r. i 6 października 2014 r. przeprowadzono rozprawy.
Komisja stwierdziła, że analiza stanu faktycznego i prawnego prowadzi do wniosku, że strona dopuściła się istotnego naruszenia art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych. W toku postępowania zostało bowiem ustalone, iż strona w okresie od dnia 1 kwietnia 2012 r. do dnia 16 grudnia 2012 r. nie spełniała wymogu zatrudniania co najmniej dwóch doradców inwestycyjnych do wykonywania czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Ponadto, we wskazanym wyżej okresie oraz po dniu 16 grudnia 2012 r. czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi towarzystwa nie były wykonywane przez doradców inwestycyjnych. Organ podkreślił, że formalne zatrudnienie w Towarzystwie doradców inwestycyjnych, w sytuacji, gdy w rzeczywistości nie wykonują oni czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi, nie stanowi spełnienia wymogu określonego w art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Organ podkreślił, że stan w którym czynności zarządzania wykonują tylko osoby nie posiadające licencji doradcy inwestycyjnego, stanowi naruszenie art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Zatrudnieni w Towarzystwie doradcy inwestycyjni wykonywali, czynności które służyły jedynie wsparciu procesu zarządzania i nie musiały mieć realnego wpływu na ostatecznie podejmowane przez zarządzających decyzje inwestycyjne.
Oceniając wagę naruszenia prawa przez stronę organ nadzoru ocenił wymiar czasowy naruszenia. Podkreślił, że zachowanie strony, za które została nałożona kara pieniężna, miało charakter ciągły. Towarzystwo nie zatrudniało doradców inwestycyjnych przez okres trwający niemal osiem miesięcy, a następnie strona nie powierzała zatrudnionym doradcom inwestycyjnym obowiązków zarządzania funduszami inwestycyjnymi przez okres od 16 grudnia 2012 r. do dnia wydania przez Komisję Decyzji w dniu 17 września 2013 r. Należy więc podnieść, iż określając wysokość sankcji administracyjnej nie należy koncentrować się na jednostkowym charakterze zdarzenia, szczególnie w przypadku gdy nie jest ono krótkotrwałe, pojedyncze, lecz na długości jego trwania. Twierdzenie strony, iż wcześniej nie naruszyła art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych nie rzutuje na wysokość sankcji przy uwzględnieniu faktu, iż samo naruszenie prawa, będące przedmiotem rozważań organu w postępowaniu w pierwszej instancji, trwało od dnia 1 kwietnia 2012 r. do dnia 17 września 2013 r., czyli rok i prawie sześć miesięcy.
Organ podkreślił, że strona niezasadnie ponosi nieumyślny charakter zachowania Towarzystwa, jako okoliczność, która winna wpłynąć na obniżenie wysokości kary. Nastawienie psychiczne sprawcy do czynu może być rozpatrywane jedynie w odniesieniu do osób fizycznych. Spółka Akcyjna, osoba prawna, jako podmiot zbiorowy nie posiada stanów psychicznych i nie jest możliwe ich zbadanie. Zawinienie podmiotu zbiorowego może być rozpatrywane w kontekście należytej staranności w wyborze osoby, której zachowanie stanowiło delikt administracyjny, jak i sprawności organizacyjnej nakierowanej na uniknięcie potencjalnych naruszeń, czyli w kontekście "winy" w wyborze albo nadzorze. Organ nadzoru nie ustalił w trakcie postępowania administracyjnego, aby do naruszenia art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych doszło z winy jednej określonej osoby fizycznej zatrudnionej w Towarzystwie czy będącej członkiem jego organu. Stronie należy jednak zarzucić brak sprawności organizacyjnej, która skutkowała wystąpieniem naruszenia, a następnie brakiem zdolności do jego szybkiego usunięcia.
Ponadto zdaniem Komisji należy wskazać, iż strona nawet pomimo interwencji organu nadzoru nie usunęła nieprawidłowości. Pismem z dnia 25 kwietnia 2012 r. Komisja zwróciła się do strony wskazując, że stan, w którym w Towarzystwie zatrudniony jest jeden doradca inwestycyjny jest niezgodny z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Stwierdzono również, że zgodnie z wymogami zawartymi w przedmiotowym przepisie Towarzystwo jest zobowiązane zatrudniać co najmniej dwóch doradców inwestycyjnych do wykonywania czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Mając na uwadze fakt, że stan naruszenia prawa trwał nadal pomimo informacji przekazanych w korespondencji skierowanej przez Komisję do Strony przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie, a w szczególności brak powierzenia zatrudnionym później doradcom inwestycyjnym wykonywania czynności zarządzania funduszem inwestycyjnym, należy uznać, iż ocena działania Towarzystwa w kontekście umyślności albo nieumyślności nie daje podstaw dla sformułowania wniosków, które dawałby podstawę dla zmniejszenia wysokości kary finansowej.
W opinii Komisji jedynie niezwłoczne usunięcie naruszenia stanowiłoby okoliczność wpływającą na obniżenie kary pieniężnej względem wysokości określonej w art. 228 ust. 1 pkt 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Fakt prowadzenia rekrutacji przez niemal 8 miesięcy, a następnie nie powierzenie doradcom inwestycyjnym czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi wskazuje, że strona nie przykładała należytej wagi do spełnienia obowiązku z art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych i dążyła jedynie do formalnego jego wypełnienia. Podjęcie przez stronę działań dopiero w dniu 3 kwietnia 2012 r. organ uznał za spóźnione, a to przy uwzględnieniu faktu, że stan naruszenia art. 45 ust. 4 pkt 1 zapoczątkowany został w dniu 1 kwietnia 2012 r., kiedy to Towarzystwo zatrudniało jednego doradcę inwestycyjnego. Zdaniem Komisji podkreślenia wymaga fakt, iż uszczuplenie liczby doradców inwestycyjnych poniżej ustawowego progu spowodowane było rozwiązaniem w dniu 30 marca 2012 r. umowy o pracę z doradcą inwestycyjnym A. B. - które nastąpiło wskutek złożonego wcześniej przez pracownika jednostronnego oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku pracy z zachowaniem okresu wypowiedzenia - oraz wygaśnięciem w dniu 31 marca 2012 r. umowy o pracę zawartej na czas określony z doradcą inwestycyjnym P. S., która nie została przedłużona wobec braku woli ww. doradcy do zawarcia kolejnej umowy ze stroną. Towarzystwo posiadało więc wcześniej niezbędne informacje, wskazujące, że może zaistnieć stan naruszenia prawa, mianowicie Towarzystwo odpowiednio wcześniej otrzymało wypowiedzenie umowy o pracę przez A. B. oraz posiadało wiedzę, o końcu umowy zawartej na czas określony z P. S.
Bez znaczenia dla wymiaru kary w ocenie organu pozostaje fakt, że strona współpracowała z organem w toku czynności wyjaśniających i w trakcie postępowania. Przedmiotowy fakt nie wpływa na rozmiar i wagę naruszenia prawa. Pozostaje również bez wpływu na późniejsze ryzyko popełnienia takiego naruszenia prawa przez Towarzystwo. Strona korzystała w trakcie postępowania z praw zagwarantowanych jej w Kodeksie postępowania administracyjnego, dla forsowania swojego interesu w uzyskaniu określonego rozstrzygnięcia sprawy, co pozostaje bez wpływu na katalog okoliczności wpływających na wymiar kary i ich ocenę. Zdaniem organu wymaga również wskazania fakt, że strona składała wyjaśnienia i zeznania w związku z wezwaniami wystosowywanymi przez organ nadzoru, co należy uznać za realizację obowiązków, jak i uprawnień strony określonych w ustawie Organ ocenił, że kara jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia i jednocześnie nie spowoduje zagrożenia dla dalszego funkcjonowania czy stabilności strony. Podniósł, że przedmiotowa kara nie jest wygórowana przy uwzględnieniu, że Towarzystwo osiągnęło w 2012 r. zysk netto w wysokości 3.203.558,67 zł, a w 2013r. w wysokości 196.050,18 zł, już po zawiązaniu opisanych wyżej rezerw na poczet kary.
Pismem z dnia 16 marca 2015 r. C. S.A. z siedzibą w W. reprezentowana przez r. pr. T. D. z kancelarii prawnej wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzją, zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 zd. 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji II przez organ kolegialny, w którego skład wchodzili trzej członkowie biorący udział w wydaniu wcześniejszej decyzji I instancji;
II. przekroczenie granic swobody uznania administracyjnego, wskutek przyjęcia przez KNF w zaskarżonej decyzji, że okoliczności wykazane w toku postępowania stanowią dostateczną podstawę do wymierzenia, za stwierdzone naruszenie przepisu art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach, kary pieniężnej wobec TFI, w jej maksymalnej wysokości, przewidzianej w art. 228 ust. 1 pkt 2 ustawy o funduszach.
III. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., poprzez nienależyte uwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść strony, które powinny mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia w zakresie wysokości kary oraz poprzez nieuzasadnione uznanie, że powyższe okoliczności przemawiają za uznaniem prymatu interesu społecznego.
Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty, skarżące Towarzystwo wniosło o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji II wraz z poprzedzającą ją decyzją I oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm.
W uzasadnieniu strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty, podnosząc, że KNF nie rozważyła czy w istocie doszło do naruszenia interesu uczestników funduszu, co spowodowało że został naruszony słuszny interes strony przy określaniu wysokości sankcji za naruszenia prawa stwierdzone w postępowaniu.
W opinii skarżącego KNF nienależycie uwzględniła wskazywane przez skarżącego okoliczności, odnoszące się do wykonywania czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi, przez osoby nieposiadające licencji doradcy inwestycyjnego (zatrudnione na stanowisku zarządzającego funduszem). Nie można jednak w sposób arbitralny przesądzać, że okoliczności związane z doświadczeniem i kwalifikacjami osób zajmujących stanowisko Zarządzających Funduszami, sposób prowadzenia rekrutacji a także zdarzenia zewnętrzne i niezależne od TFI, nie powinny mieć wpływu na wysokość kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a to w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga C. S.A. z siedzibą w W. nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Komisji Nadzoru Finansowego utrzymująca w mocy decyzję tego organu w przedmiocie nałożenia na C. S.A. z siedzibą w W. kary pieniężnej w wysokości 500.000 zł (słownie: pięćset tysięcy złotych), wobec stwierdzenia, że C. S.A. z siedzibą w W. naruszyło art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych poprzez niezatrudnienie wymaganej przepisami prawa liczby doradców inwestycyjnych do wykonywania czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi.
Stosownie do treści art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych Towarzystwo jest obowiązane zatrudniać co najmniej dwóch doradców inwestycyjnych - do wykonywania czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi, zarządzania zbiorczym portfelem papierów wartościowych oraz zarządzania portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych, z zastrzeżeniem ust. 45 ust. 5 ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Przepis art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych nakłada zatem wymóg aby co najmniej dwie osoby zarządzające funduszami inwestycyjnymi towarzystwa posiadały określone kwalifikacje. Przepis nakłada obowiązek o charakterze gwarancyjnym, że towarzystwo funduszy inwestycyjnych będzie zatrudniało kadrę o określonej wiedzy i umiejętnościach, potwierdzonych uzyskaniem odpowiednich uprawnień - doradców inwestycyjnych, co do których mają zastosowanie wymogi określone w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2014 r., poz. 94, z późn. zm.).
Trzeba przy tym wskazać na obowiązki określone w art. 126 ust. 1 powołanej ustawy. Doradca, wykonując zawód, jest obowiązany działać zgodnie z przepisami prawa i zasadami uczciwego obrotu oraz mieć na względzie słuszne interesy klientów, co jest obwarowane odpowiedzialnością zawodową określoną w art. 130 ustawy.
Osoba wpisana na listę doradców inwestycyjnych musi spełniać wymogi określone w art. 127 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, mianowicie:
1) musi posiadać pełną zdolność do czynności prawnych;
2) musi korzystać z pełni praw publicznych;
3) nie może być uznana prawomocnym orzeczeniem za winną przestępstwa skarbowego, przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, za przestępstwa określone w art. 305, 307 lub 308 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, za przestępstwa określone w ustawie z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych lub za przestępstwa określone w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi;
4) musi złożyć, z zastrzeżeniem art. 129 ust. 2 i 3 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, egzamin z wynikiem pozytywnym przed komisją egzaminacyjną dla doradców inwestycyjnych.
W sytuacji naruszenia art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych przez towarzystwo, poprzez niezatrudnienie wymaganej przepisami prawa liczby doradców inwestycyjnych do wykonywania czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi, zastosowanie znajduje art. 228 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Stosownie do treści tego przepisu w przypadku gdy towarzystwo narusza przepisy prawa, nie wypełnia warunków określonych w zezwoleniu, przekracza zakres zezwolenia lub narusza interes uczestników funduszu inwestycyjnego, uczestników funduszu zagranicznego lub uczestników zbiorczego portfela papierów wartościowych, Komisja może, w drodze decyzji:
1) cofnąć zezwolenie albo
2) nałożyć karę pieniężną do wysokości 500.000 zł, albo
3) zastosować łącznie obie sankcje, o których mowa w pkt 1 i 2.
Wobec powyższego, jak słusznie zauważył organ zatrudnianie do wykonywania czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi osób o wysokich kwalifikacjach i doświadczeniu, przy braku posiadania przez nie licencji doradcy, godzi w dobra uznane przez ustawodawcę za wymagające ochrony i tym samym nie może być uznane za okoliczność wpływającą na zmniejszenie wymiaru kary pieniężnej.
W toku postepowania bezspornie ustalono, ze strona skarżąca dopuściła się istotnego naruszenia przepisów prawa w postaci art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych. W toku postępowania zostało bowiem ustalone, że w okresie od dnia 1 kwietnia 2012 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r. C. S.A. zatrudniała jednego doradcę inwestycyjnego, mianowicie K. S. (nr licencji [...]). Zostało to spowodowane rozwiązaniem w dniu 30 marca 2012 r. umowy o pracę, poprzez jednostronne oświadczenie woli doradcy inwestycyjnego A. B. (nr licencji [...]) o rozwiązaniu stosunku pracy z zachowaniem okresu wypowiedzenia oraz wygaśnięciem w dniu 31 marca 2012 r. umowy o pracę zawartej na czas określony z doradcą inwestycyjnym P. S. (nr licencji [...]), która nie została przedłużona wobec braku woli ww. doradcy do zawarcia kolejnej umowy ze stroną skarżącą.
W trakcie postępowania ustalono, że w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 11 listopada 2012 r. strona nie zatrudniała żadnego doradcy inwestycyjnego. Powyższa sytuacja była konsekwencją rozwiązania w dniu 30 kwietnia 2012 r. umowy o pracę poprzez jednostronne oświadczenie woli pracownika - doradcy inwestycyjnego K. S. - o rozwiązaniu stosunku pracy z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia oraz długotrwałym procesem rekrutacyjnym prowadzonym przez C.S.A. W dniu 12 listopada 2012 r. Towarzystwo zatrudniło na podstawie umowy o pracę doradcę inwestycyjnego K. K. (nr licencji [...]), następnie w dniu 17 grudnia 2012 r. zawarło umowę z doradcą inwestycyjnym P. S. (nr licencji [...]). A zatem w okresie od dnia 12 listopada 2012 r. do dnia 16 grudnia 2012 r. strona zatrudniała jednego doradcę inwestycyjnego, natomiast począwszy od dnia 17 grudnia 2012 r. Towarzystwo ponownie zatrudnia dwóch doradców inwestycyjnych.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Sądu Komisja Nadzoru Finansowego zasadnie uznała, że doszło do naruszenia art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych,
Przepis art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i przewiduje bezwzględny wymóg zatrudnienia odpowiedniej liczby doradców inwestycyjnych do wykonywania czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi.
Jednocześnie dla zastosowania art. 228 ust. 1 tej ustawy nie jest wymagane stwierdzenie wystąpienia przesłanki negatywnego wpływu na działalność funduszy inwestycyjnych. Bez znaczenia jest w tym przypadku, czy w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia interesów majątkowych uczestników funduszu, gdyż odpowiedzialność administracyjna aktualizuje się z tytułu samego naruszenia przepisów prawa.
Jak słusznie zauważył organ ustawodawca konstruując normę prawną wyrażoną w art. 45 ust. 4 pkt 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych dążył do sytuacji, w której fundusze inwestycyjne będą zarządzane przez osoby posiadające określone kwalifikacje, potwierdzone poprzez posiadanie uprawnienia do wykonywania zawodu doradcy inwestycyjnego.
Dlatego za bezzasadne uznać należy zarzuty strony skarżącej, że organ nie uwzględnił faktu, iż pomimo braku doradców inwestycyjnych Towarzystwo zadania te powierzyło osobom o wysokich kwalifikacjach zarządzających funduszem inwestycyjnym. Albowiem jak zauważył organ, zarówno doświadczenie tych osób, jak i dodatnie wyniki subfunduszy przez nie zarządzanych, nie mają znaczenia dla kwestii wypełnienia obowiązku ustawowego i powstałego w wyniku jego naruszenia stanu zagrożenia dla interesów uczestników funduszu inwestycyjnego.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zdaniem Sądu Komisja dokonała wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. Oceniając wagę naruszenia prawa przez stronę organ nadzoru ocenił wymiar czasowy naruszenia. Organ zauważył, że zachowanie strony skarżącej, za które została nałożona kara pieniężna, miało charakter ciągły. Towarzystwo nie zatrudniało doradców inwestycyjnych przez okres trwający niemal osiem miesięcy, a następnie strona nie powierzała zatrudnionym doradcom inwestycyjnym obowiązków zarządzania funduszami inwestycyjnymi przez okres od 16 grudnia 2012 r. do dnia wydania przez Komisję decyzji w dniu [...] września 2013 r.
Zdaniem Sądu podzielić należy stanowisko organu, że Towarzystwo nie dochowało należytej staranności, albowiem podjęcie działań dopiero w dniu 3 kwietnia 2012 r. należy uznać za spóźnione, a to przy uwzględnieniu faktu, że stan naruszenia art. 45 ust. 4 pkt 1 zapoczątkowany został w dniu 1 kwietnia 2012 r., kiedy to Towarzystwo zatrudniało jednego doradcę inwestycyjnego. Albowiem Towarzystwo już po otrzymaniu wypowiedzenia umowy o pracę przez A. B. oraz wiedząc o końcu umowy zawartej na czas określony z P. S., powinno wprowadzić odpowiednie rozwiązania organizacyjne, pozwalające na uniknięcie wystąpienia naruszenia, a w przypadku jego zaistnienia, na niezwłoczne doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem.
Argument strony skarżącej o braku wystąpienia negatywnych skutków naruszenia dla funkcjonowania funduszy i tym samym braku uszczerbku dla inwestorów uczestników tych funduszy należy ocenić jako chybiony. Jest on niezasadny, gdyż sam fakt zagrożenia dla prawidłowej działalności funduszu i tym samym interesów jego uczestników winien się spotkać z negatywną reakcją organu nadzoru.
Organ bardzo szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko co do wysokości wymierzonej kary, uznając że kara pieniężna w wysokości 500.000 zł nie będzie stanowiła dla strony nadmiernego obciążenia finansowego, a strona skarżąca zdołała zawiązać rezerwę na poczet wymierzonej kary, uwzględniając wyniki finansowe Towarzystwa, osiągnięte w 2012 i 2013 r.
Organ wskazał, że w niniejszej sprawie, pomiędzy interesem społecznym a interesem strony zachodzi częściowo relacja sprzeczności, a częściowo interesy te się pokrywają. Kara pieniężna nałożona na stronę będzie się wiązać z uszczupleniem jej zasobów finansowych. Jednocześnie strona ma interes majątkowy w funkcjonowaniu rynku finansowego zgodnie z wyszczególnionymi w powyższym akapicie celami. Tylko właściwe działanie rynku finansowego zapewni Towarzystwu możliwość stabilnego prowadzenia działalności biznesowej i osiąganie zysków. Mając na uwadze przedmiotową relację oraz rangę normy prawnej naruszonej przez stronę, organ nadzoru nie przyznał w niniejszej sprawie prymatu interesowi społecznemu, ale że należycie wyważył interes społeczny i słuszny interes strony, podkreślając, iż to niezgodne z prawem działanie strony doprowadziło do naruszenia interesu społecznego.
Wobec nowelizacji art. 11 ustawy dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym i dodania ust. 6a o treści: "w postępowaniach z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w postępowaniach w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności decyzji, a także zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej do Przewodniczącego Komisji, Zastępców Przewodniczącego oraz członków Komisji nie stosuje się przepisu art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego." Sąd uznał naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. za bezzasadny.
Dlatego też Sąd działając na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.