VI SA/Wa 1090/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za błąd w systemie SENT, wskazując na potrzebę uwzględnienia interesu publicznego i niedoskonałości systemu.
Spółka przewozowa została ukarana karą 5000 zł za nieuzupełnienie zgłoszenia w systemie SENT o numer licencji przed rozpoczęciem przewozu oleju napędowego. Organy administracji utrzymały karę, argumentując sztywność przepisów i brak podstaw do odstąpienia. Sąd uchylił decyzję, wskazując na niedoskonałości systemu SENT, które mogły wprowadzić w błąd przewoźnika, oraz na potrzebę rozważenia odstąpienia od kary ze względu na interes publiczny i fakt posiadania wymaganej licencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy karę pieniężną w wysokości 5000 zł nałożoną na P. Sp. z o.o. Sp. k. za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (SENT). Spółka nie uzupełniła zgłoszenia o numer licencji przed rozpoczęciem przewozu oleju napędowego, co stanowiło podstawę do nałożenia kary. Organy administracji uznały, że kara jest obligatoryjna i nie ma podstaw do odstąpienia od jej nałożenia, powołując się na brak ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. Sąd zakwestionował to stanowisko, wskazując na niedoskonałości systemu SENT, które mogły wprowadzić przewoźnika w błąd co do kompletności zgłoszenia. Podkreślono, że spółka posiadała wymaganą licencję, a błąd był natury formalnej, usuniętej w trakcie kontroli. Sąd uznał, że organy powinny wnikliwie rozważyć możliwość odstąpienia od kary ze względu na interes publiczny, który obejmuje budowanie zaufania do organów państwa i unikanie negatywnych konsekwencji dla przedsiębiorcy z powodu błędów systemu informatycznego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, błąd w systemie SENT, który uniemożliwił lub utrudnił uzupełnienie wymaganego pola, może być podstawą do rozważenia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zwłaszcza gdy przewoźnik posiadał wymagane uprawnienia, a błąd był natury formalnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że niedoskonałości systemu SENT, które mogły wprowadzić przewoźnika w błąd co do kompletności zgłoszenia, powinny być uwzględnione przy ocenie możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na interes publiczny. Podkreślono, że budowanie zaufania do organów państwa jest istotne, a negatywne konsekwencje prawne i finansowe dla przedsiębiorcy z powodu błędów systemu informatycznego są niepożądane.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa SENT art. 3 § ust. 2 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
ustawa SENT art. 4 § ust. 1 - 4
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
ustawa SENT art. 5 § ust. 4
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
ustawa SENT art. 13
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
ustawa SENT art. 22 § ust. 2
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
ustawa SENT art. 22 § ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
ustawa SENT art. 26 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
ustawa SENT art. 26 § ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
ustawa SENT art. 26 § ust. 5
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
ustawa SENT art. 5 § ust. 4 pkt 6
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.t.d.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedoskonałości systemu SENT, które mogły wprowadzić w błąd przewoźnika co do kompletności zgłoszenia. Konieczność uwzględnienia interesu publicznego przy ocenie możliwości odstąpienia od nałożenia kary. Posiadanie przez skarżącą ważnej licencji na transport drogowy. Błąd miał charakter formalny i został usunięty w trakcie kontroli.
Odrzucone argumenty
Kara pieniężna w systemie SENT jest obligatoryjna i nie podlega miarkowaniu. Brak ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie od kary.
Godne uwagi sformułowania
kara ta została ustalona w sposób sztywny i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej nie przeprowadził oceny tej konkretnej sytuacji w świetle podstawowych zasad i wartości demokratycznego państwa prawa i zasady sprawiedliwości społecznej niedoskonałość związana z funkcjonowaniem tego sytemu zasługiwała na uwzględnienie w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny w interesie publicznym jest budowanie u obywateli, podmiotów gospodarczych zaufania do organów państwa, a ewentualne błędy w funkcjonowaniu programu komputerowego do obsługi systemu SENT nie powinny powodować u skarżącej negatywnych konsekwencji prawnych i finansowych
Skład orzekający
Jakub Linkowski
przewodniczący
Dorota Dziedzic-Chojnacka
sprawozdawca
Danuta Szydłowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy SENT dotyczących kar pieniężnych, możliwości odstąpienia od ich nałożenia ze względu na interes publiczny oraz znaczenia błędów systemowych w ocenie prawidłowości postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędu w systemie SENT i oceny interesu publicznego w kontekście kar pieniężnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak niedoskonałości systemów informatycznych mogą prowadzić do problemów prawnych dla przedsiębiorców i jak sądy podchodzą do kwestii karygodności błędów formalnych w kontekście interesu publicznego.
“Błąd w systemie SENT kosztował firmę 5000 zł kary – sąd stanął po stronie przedsiębiorcy.”
Dane finansowe
WPS: 5000 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 1090/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Dorota Dziedzic-Chojnacka /sprawozdawca/
Jakub Linkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 585/21 - Wyrok NSA z 2021-09-07
II GSK 743/20 - Wyrok NSA z 2023-04-14
VI SA/Wa 743/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-04
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2332
art. 22 ust. 3, art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b, art. 4 ust. 1 - 4, art. 5 ust. 4, art. 13, art. 22 ust. 2, art. 6 ust. 3, art. 26 ust. 1, art. 26 ust. 5, art. 5 ust. 4 pkt 6, art. 26 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 800
art. 121 § 1, art. 122.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z [...] października 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] ("Naczelnik") nałożył na [...] Sp. z o.o. Sp.k. (dalej: "spółka" lub "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 5000,00 zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] w rejestrze zgłoszeń o dane wymagane przepisami prawa.
W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu [...] listopada 2017 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], przeprowadzili na drodze [...] w [...] kontrolę przewozu towarów polegającą na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie: 1/ dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, 2/ zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, 3/ posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2332, dalej: "ustawa SENT"). Funkcjonariusze zatrzymali do kontroli drogowej środek transportu o numerze rej. [...] wraz z naczepą o numerze rej. [...]. W trakcie kontroli stwierdzono, że ww. środkiem transportu przewożony był olej napędowy, w ilości 2500 litrów, podlegający obowiązkowej rejestracji w systemie SENT. Przewoźnikiem była spółka. W ramach prowadzonych czynności kontrolnych, polegających na sprawdzeniu zgodności danych zawartych w zgłoszeniu o numerze referencyjnym [...] w systemie SENT, ze stanem faktycznym, stwierdzono brak wpisu w polu "numer zezwolenia drogowego", co stanowi naruszenie art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT. Wobec powyższego Naczelnik postanowieniem z 2 stycznia 2018 r. wszczął wobec spółki z urzędu postępowanie w sprawie wymiaru kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT. Następnie w uzasadnieniu przedstawiono stan prawny. Powtórzono także ustalenia ww. kontroli. W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do wniosku strony o odstąpienie od wymierzenia kary. Naczelnik wskazał, że w sprawie konieczne było ustalenie wystąpienia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego przemawiającego za przyznaniem ulgi w postaci odstąpienia od nałożonej kary. Zdaniem organu sytuacja majątkowa spółki jest dobra. Z przedstawionych dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej nie wynika, by wystąpiły okoliczności wyróżniające ją od sytuacji innych podatników. Organ stwierdził, iż nie może uznać, że zostały spełnione przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" uzasadniające odstąpienie od nałożonej kary. Przyznanie ulgi w postaci odstąpienia od nałożenia kary, zdaniem organu, nie leży także w interesie publicznym. Przewoźnik nie wypełnił obowiązków nałożonych nań przepisem art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT, stąd znajdował zastosowanie art. 22 ust. 2 ustawy SENT. W przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy Działu IVa k.p.a.
W odwołaniu od tej decyzji Spółka wniosła o uchylenie decyzji Naczelnika, argumentując, iż kara pieniężna jest niewspółmierna do uchybienia. Zgłoszenie SENT zostało zaakceptowane jako prawidłowe w systemie. Kara pieniężna jest zaś bardzo restrykcyjna.
Decyzją z [...] lutego 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] ("DIAS") utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ podał stan faktyczny sprawy. DIAS odnotował również zmianę przepisów prawa – ustawą z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Z 2018 r., nr 1039) zmieniono m.in. tytuł ustawy na "ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów". Zmiany te weszły w życie 14 czerwca 2018 r. Ponieważ kontrola miała miejsce w dniu [...] listopada 2017 r., w rozpatrywanej sprawie podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów w wersji obowiązującej do 31 stycznia 2018 r., z uwzględnieniem przepisów przejściowych ww. ustawy z dnia 10 maja 2018 r. Organ II instancji stwierdził, że Naczelnik prawidłowo wymierzył przewoźnikowi karę pieniężną w kwocie 5000 zł w oparciu o przepis art. 22 ust. 2 ustawy SENT wg brzmienia obowiązującego na dzień dokonania kontroli drogowej. Dalej DIAS przywołał przepisy ustawy SENT, podając m.in. że zgodnie z jej art. 5 ust. 4, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie m.in. o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Przepis art. 22 ust. 2 ustawy SENT (w brzmieniu dotychczasowym – obowiązującym na dzień dokonania kontroli drogowej) przewiduje, że w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, nakłada się na niego karę pieniężną w wysokości 5000 zł (obecnie zaś: 10000 zł). W ocenie organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni uzasadnia stanowisko organu pierwszej instancji co do naruszenia przez przewoźnika obowiązków wynikających z art. 5 ust. 4 ustawy SENT i w konsekwencji konieczności nałożenia kary pieniężnej w wysokości 5000 zł. DIAS podkreślił, że kara ta została ustalona "w sposób sztywny" i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania. W dalszej części organ poczynił uwagi dot. istoty administracyjnej kary pieniężnej. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której towar (olej napędowy) w ilości 2500 litrów przewożony był samochodem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Wykonywanie przewozu drogowego warunkowane było zatem uzyskaniem stosownego dokumentu – zgodnie z wymogami ustawy o transporcie drogowym. W trakcie kontroli okazano wypis nr [...] z licencji nr [...]; skoro licencja była wymaga, to również konieczne było uzupełnienie zgłoszenia o numer tego dokumentu. Organ II instancji nie dopatrzył się w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenia. Po dokonanej analizie przepisów prawa oraz zebranego materiału dowodowego DIAS stwierdził brak podstaw do przyjęcia tezy, iż zachodzi przypadek ważnego interesu przewoźnika lub ważnego interesu publicznego, uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Przedstawiono orzecznictwo sądowe oraz poglądy doktryny prawa dotyczące "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności sprawy nie są wystarczające do uznania ich za spełniające przesłanki powoływanych przepisów, bowiem nie mieszczą się w zakresie nadzwyczajnych okoliczności, do których te przepisy się odwołują. Zaistniały stan faktyczny nie jest skutkiem ponadprzeciętnych i losowych okoliczności, a konieczność prawidłowego wypełnienia obowiązków nałożonych ustawą SENT była powszechnie znana przewoźnikom. Zastosowana kara była konsekwencją niespełnienia przez przewoźnika obowiązku wynikającego z ustawy SENT. Udzielenie w takiej sytuacji ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi, wynikającej z art. 84 Konstytucji RP. W ocenie organu II instancji podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie zostało oparte na kompletnie zgromadzonym i rozpatrzonym materiale dowodowym, dającym przez to podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych.
Skargę na tę decyzję wniosła spółka, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na jej treść, tj.:
1) art. 30 ust. 4 ustawy SENT przez niezastosowanie tego przepisu i prowadzenie przedmiotowego postępowania, w sytuacji gdy nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a w konsekwencji pominięcie faktu, że nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej w takiej właśnie sytuacji, z jaką mamy do czynienia w sprawie niniejszej;
2) art. 22 ust. 2 w zw. z art. 26 ust. 1, 2 i 5 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy SENT przez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącą spółkę kary, mimo iż nie było ku temu podstaw;
3) art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT przez jego niezastosowanie, a który to przepis mógł i powinien organ zastosować z urzędu, gdyż ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że zaistniała sytuacja nie miała wpływu na prawidłowość zgłoszenia, jak i nie pozwalała stwierdzić, że skarżącą nie dopełniła obowiązków wynikających z w/w ustawy, a zachodził ważny interes publiczny;
4) art. 187 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji Podatkowej (Dz.U.2017.201 t.j.) przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie;
5) art. 120 i art. 122 Ordynacji Podatkowej przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, o czym świadczy fakt, iż skarżąca po stwierdzeniu przedmiotowej sytuacji niezwłocznie zaktualizowała dane;
6) art. 121 Ordynacji Podatkowej przez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa;
7) art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej - zasady proporcjonalności -przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę;
8) art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez wydanie decyzji naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej;
9) pominięcie ratio legis przepisów o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, którym było przeciwdziałanie nadużyciom w handlu paliwem oraz likwidacja tzw. "szarej strefy".
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy w pełni potwierdza naruszenie przez przewoźnika obowiązków wynikających z art. 5 ust. 4 ustawy SENT i w konsekwencji nałożenia kary pieniężnej w wysokości 5000 zł. W sprawie nie zachodziły również okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Powtórzono także argumenty przemawiające za tym, iż w sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 24 ust.1a i art. 30 ust. 4 ustawy SENT.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uzasadniony jest, podnoszony w skardze, zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT oraz art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy z następujących względów.
Na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy SENT, systemowi monitorowania drogowego podlega przewóz towarów objętych wymienionymi pozycjami CN: 2207 nieoznaczonych znakami akcyzy, 2707, 2710, 2905, 2917, 3403, 3811, 3814 zawierających alkohol etylowy, 3820 zawierających alkohol etylowy, 3824 oraz 3826, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów; pod pozycją 2710 zaklasyfikowano olej napędowy.
W ustawie przyjęto (art. 4 ust. 1-4), że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń. Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli.
Obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów określa art. 5 ustawy SENT. W zakresie przewoźników istotny jest ust. 4 tego artykułu, mówiący (w brzmieniu obowiązującym w 2017 r.), iż przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o szereg elementów wymienionych w tym przepisie, takich jak dane przewoźnika, jego numer NIP, numer rejestracyjny pojazdu, datę rozpoczęcia i zakończenia przewozu, a także (pkt 6) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane.
Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym oraz posiadania numeru referencyjnego.
Na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT (w brzmieniu obowiązującym w 2017 r.), w sytuacji gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, nakłada się na niego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.
Art. 26 ust. 1 tej ustawy przewiduje wydanie decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Zgodnie zaś z art. 26 ust. 5 cytowanej ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
W realiach niniejszej sprawy jest poza sporem, że skarżąca, będąca przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT – oleju napędowego (CN 2710) w ilości 2.500 litrów, przewożonego samochodem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony – przed rozpoczęciem przewozu towaru nie uzupełniła zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] o dane wymienione w art. 5 ust. 4 pkt 6, tj. nie wpisała numeru licencji/zezwolenia. Brak ten strona uzupełniła w trakcie kontroli drogowej w dniu [...] listopada 2017 r. Wskazać też należy, iż podczas kontroli kierujący okazał wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wydany dla skarżącej.
Stan faktyczny sprawy, ustalony w oparciu o zebrany materiał dowodowy, uzasadnia stanowisko organów o naruszeniu przez skarżącą obowiązku uzupełniania zgłoszenia o obowiązkowe dane – numer licencji, przed rozpoczęciem przewozu oleju napędowego, który to brak został objęty sankcją w postaci kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł (art. 22 ust. 2 ustawy SENT). Należy przyznać rację organowi, że kara ta została ustalona w sposób sztywny i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania.
W ocenie Sądu, dla rozstrzyganej sprawy ma jednak znaczenie to, że ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia tej kary. Zgodnie bowiem art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo ust. 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
W tym zakresie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznał, że w sprawie nie wystąpił zarówno ważny interes przewoźnika (takiego interesu skarżąca bowiem nie wykazała), jak i ważny interes publiczny. Organ wyjaśnił, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zatem udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami, byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi. Przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazał, że "interes publiczny" to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych, jak również w pojęciu tym mieści się wypełnianie obowiązków władz publicznych, polegających na zapewnieniu opieki i pomocy osobom niepełnosprawnym. W ocenie organu, odstąpienie od wymierzenia kary traktować należy jako instytucję szczególną, którą można zastosować w określonych okolicznościach, np. znacznego pogorszenia sytuacji ekonomicznej podatnika, na skutek zdarzeń od niego niezależnych i przez niego niezawinionych (przewlekła choroba, klęska żywiołowa), z uwzględnieniem prawodawstwa unijnego. Przyznanie ulgi w sprawie, postawiłoby przewoźnika w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podmiotów realizujących przewóz, którzy wypełniają obowiązki wynikające z ustawy SENT bądź uiszczają kary związane z ich niewykonaniem.
Stanowiska organu odwoławczego dotyczące przesłanki w postaci "interesu publicznego", zdaniem Sądu, jest co najmniej przedwczesne, zwłaszcza w kontekście treści art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz art. 122 tej Ordynacji, w myśl którego w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.
Wprawdzie organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że przy wykładni interesu publicznego należy respektować wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, lecz na tym poprzestał – nie zastosował ich w sprawie. Nie przeprowadził oceny tej konkretnej sytuacji w świetle podstawowych zasad i wartości demokratycznego państwa prawa i zasady sprawiedliwości społecznej.
Natomiast skarżąca konsekwentnie podnosiła, iż numer posiadanej licencji nie został wpisany w formularzu z powodu nieprecyzyjnej konstrukcji wypełnianego systemu (niejednoznacznego oznaczenia pola przeznaczonego do uzupełnienia danych o numer licencji), który pozwalał na zamknięcie formularza z informacją o kompletności statusu zgłoszenia, pomimo, że skarżąca nie uzupełniła obowiązkowego w jej przypadku pola. W takiej sytuacji skarżąca mogła uznać, że dokonała prawidłowego zgłoszenia, skoro system tak wypełniony formularz przyjął. Dopiero aktualnie przy polu przeznaczonym do uzupełniania danych o zezwolenie drogowe/zaświadczenie/licencje, znajduje się informacja: "To pole może pozostać nie wypełnione tylko w przypadku, gdy zezwolenie, zaświadczenie lub licencja NIE jest wymagane przepisami ustawy o transporcie drogowym", która została zamieszczona przy użyciu czerwonego tekstu i wielkich liter, co świadczy o jej istotności.
Organy nie przeczyły, że sytuacja zaakceptowania formularza wypełnionego w taki sposób, jak uczyniła to skarżąca mogła mieć miejsce i że program został dopiero później uzupełniony poprzez umieszczenie uwagi o podanej wyżej treści. Niewpisanie przez przewoźnika w zgłoszeniu numeru zezwolenia, zaświadczenia czy licencji nie powinno wpływać na możliwość zamknięcia zgłoszenia, gdyż jak wynika z zapisów ustawy SENT nie zawsze takie dokumenty będą wymagane.
W ocenie Sądu, przedstawiona powyżej niedoskonałość związana z funkcjonowaniem tego sytemu zasługiwała na uwzględnienie w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny – dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11 czy z dnia 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15)
Podkreślić przy tym trzeba, że nieuzupełnienie przez skarżącą zgłoszenia o numer licencji nie było spowodowane brakiem uprawnień do przewozu towarów. Skarżąca dysponowała stosowną licencją, która co istotne, została okazana przez kierowcę podczas kontroli drogowej, a zgłoszenie zostało uzupełnione (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1696/18). Skoro system informatyczny przyjął zgłoszenie transportu oleju napędowego w ilości 2.500 litrów, skarżąca mogła przypuszczać, że zgłoszenie jest prawidłowe. To, że pole przeznaczone na podanie numeru licencji/ zezwolenia/zaświadczenia nie może być obowiązkowe z uwagi na regulacje ustawy z dnia 6 września 2001 r. transporcie drogowym, do której odsyła ustawa SENT (w art. 5 ust. 1), nie ma związku z obowiązkiem przygotowania formularza w sposób zapobiegający popełnieniu przez korzystającego z systemu błędu, który w skutkach jest dolegliwy - podlega bowiem karze pieniężnej określonej sztywno, bez możliwości jej miarkowania. Organ powinien uwzględnić, że ustawa SENT weszła w życie w dniu 18 kwietnia 2017 r., z wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Kontrola drogowa w sprawie miała miejsce w dniu [...] listopada 2017 r. Dla adresatów powyższego aktu prawnego, w tym skarżącej, rozwiązania w niej przyjęte stanowiły oczywistą nowość. Rejestracja transportu następuje w elektronicznym systemie, zatem również program komputerowy obsługujący system SENT wymagał od przewoźników zdobycia pewnego doświadczenia, co do stosowania go w praktyce prowadzonej działalności. Jakkolwiek rację ma organ, twierdząc, że strona prowadząca działalność transportową, w związku z wprowadzeniem nowych regulacji prawnych, wiedzę w tym zakresie winna przede wszystkim czerpać z regulacji prawnych, to jednakże, gdy nowym regulacjom prawnym towarzyszy uruchomienie programu komputerowego, np. w postaci określonego graficznego formularza elektronicznego, to powinien on zawierać oznaczenia rubryk podlegających wypełnieniu przez przewoźnika w taki sposób, aby nie rodziły żadnych wątpliwości, a w sytuacji, gdy ustawa przewiduje obligatoryjne podanie określonych danych (art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy SENT), niewypełnienie określonego pola z obowiązkowymi danymi nie powinno pozwolić na zamknięcie dokumentu elektronicznego z informacją o kompletności statusu zgłoszenia (tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 734/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 26 kwietnia 2019 r., sygn. II SA/Gl 84/19)
Ponadto Sąd nie uznaje za zasadne twierdzenia, że odstąpienie od nałożenia kary uprzywilejowałoby skarżącą w stosunku do innych podmiotów realizujących przewóz.
Skoro ustawodawca w art. 22 ust. 3 ustawy SENT expressis verbis wskazał na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, to przewidział sytuacje, w którym odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem, pomimo, że inni przewoźnicy dobrowolnie lub pod przymusem taką karę uiścili. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olszynie w prawomocnym wyroku z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 204/18, badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczone do konfrontacji z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozpoznając sprawę ponownie, organy uwzględnią przedstawioną przez Sąd ocenę prawną zagadnienia i wnikliwie rozważą podane przez skarżącą okoliczności niedochowania obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o numer licencji przed rozpoczęciem przewozu, w kontekście możliwości odstąpienia od nałożenia kary przez wzgląd na interes publiczny. W interesie publicznym jest budowanie u obywateli, podmiotów gospodarczych (tu skarżącej) zaufania do organów państwa, a ewentualne błędy w funkcjonowaniu programu komputerowego do obsługi systemu SENT nie powinny powodować u skarżącej - zobowiązanej do korzystania z takiego programu – negatywnych konsekwencji prawnych i finansowych. Organy zważą, czy aby w interesie publicznym jest nakładanie na skarżącą dotkliwej kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że dopuściła się, z przyczyn, jak wskazała, od niej niezależnych, uchybienia formalnego, które usunęła już w trakcie kontroli drogowej. Poza sporem bowiem jest, że skarżąca posiadała ważną licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI