VI SA/Wa 1086/05

VI SA/Wa 1086/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Zbigniew Rudnicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6376 Bankowość, w tym zezwolenia dewizowe i zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie kupna i sprzedaży
Skarżony organ
Prezes Narodowego Banku Polskiego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie: Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.), Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant: Paweł Muszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia [...] kwietnia 2005r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia indywidualnego zezwolenia dewizowego oddala skargę
Uzasadnienie
F. sp. z o.o. z siedzibą w W., wnioskiem z dnia [...] stycznia 2005r. wystąpiła do Prezesa Narodowego Banku Polskiego o wydanie indywidualnego zezwolenia dewizowego na dokonywanie przez wnioskodawcę rozliczeń z rezydentami w walutach obcych, polegających m.in. na przyjmowaniu od klientów wnioskodawcy środków pieniężnych w walutach obcych celem zrealizowania na ich rzecz transakcji zbycia tych środków do wybranego banku oraz przekazywaniu klientom wnioskodawcy środków pieniężnych w walutach obcych zakupionych na ich rzecz od wybranego banku lub w wyniku rozliczenia uprzednio przekazanej w tej walucie kwoty zabezpieczenia.
W przypadku dokonania oceny, iż wnioskowane czynności nie podlegają ograniczeniom obrotu dewizowego spółka wniosła o umorzenie postępowania
W uzasadnieniu wniosku, podano, że F. sp. z o.o zamierza podjąć działalność polegającą na przyjmowaniu od klientów zleceń zakupu i/lub sprzedaży walut obcych na rzecz klientów od/do banków krajowych na zaakceptowanych przez wnioskodawcę warunkach na podstawie zawieranych z klientami umów na poszczególne transakcje zgodnie z ogólnymi warunkami tych umów. Spółka opisała w wniosku sposób działania:
Po przyjęciu odpowiedniego zlecenia (instrukcji) od klienta na zawarcie na jego rzecz transakcji zakupu/sprzedaży środków pieniężnych walutach obcych z wybranym przez siebie bankiem, wnioskodawca wskaże klientowi rachunek bankowy, na który klient wpłaci ok. 10% kwoty transakcji tytułem zabezpieczenia jej wykonania ze strony klienta. Będzie to rachunek bankowy wnioskodawcy. Przy zleceniu transakcji zakupu na rzecz klienta środków pieniężnych w walucie obcej kwota zabezpieczenia będzie wyrażona w walucie polskiej, przy zleceniu sprzedaży należących do klienta środków pieniężnych w walutach obcej kwota zabezpieczenia będzie wyrażona w walucie obcej (przyjęcie od rezydenta środków w walutach obcych przez wnioskodawcę). Z chwilą wpływu zabezpieczenia wnioskodawca przystąpi do negocjacji i poinformuje klienta o najkorzystniejszej ofercie, uwzględniającej zarówno kurs wymiany jak i wysokość prowizji bankowej i własnej. Jeżeli klient zaakceptuje oferowane mu warunki transakcji, zobowiązany będzie do przelania na ten sam, co poprzednio, wskazany przez wnioskodawcę rachunek bankowy, pozostałej kwoty transakcji (ok. 90%). Transakcje zawierane z wybranym bankiem na rzecz klienta będą transakcjami typu SPOT i w związku z tym ich rozliczenie nastąpi w ciągu 48 godzin od akceptacji warunków transakcji. Dlatego też, jeżeli w wyznaczonym przez wnioskodawcę terminie klient nie dokona wpłaty pełnej kwoty transakcji na wskazany przez wnioskodawcę rachunek, transakcja nie dojdzie do skutku, a z kwoty wpłaconego uprzednio zabezpieczenia pokryte zostaną dotychczas poniesione koszty operacji. Pozostała po ich potrąceniu kwota zostanie zwrócona klientowi. Zwrot części zabezpieczenia udzielonego w walucie obcej nastąpi w tej samej walucie (przekazanie przez wnioskodawcę rezydentowi środków pieniężnych w walucie obcej).
W przypadku, gdy zlecona transakcja dojdzie do skutku, przy transakcji sprzedaży środków w walucie obcej wnioskodawca przekaże klientowi odpowiednią kwotę otrzymaną od banku w walucie polskiej, zaś przy transakcji zakupu środków pieniężnych w walutach obcych wnioskodawca przekaże klientowi zakupione na jego rzecz od banku środki w walucie obcej (przekazanie przez wnioskodawcę rezydentowi środków pieniężnych w walucie obcej).
Rozliczenie kwot należnych prowizji nastąpi zawsze z kwoty wyrażonej w walucie polskiej.
Wnioskodawca zaakcentował, że pomysł i schemat organizacyjny opisanej działalności został zaczerpnięty z rynku brytyjskiego, gdzie istnieją firmy oferujące podobne usługi w zakresie pośrednictwa finansowego, nie stanowiąc konkurencji dla instytucji finansowych. Zdaniem spółki w chwili obecnej istnieje zapotrzebowanie na tego typu usługi, w szczególności w segmencie małych i średnich przedsiębiorstw, które mają ograniczone możliwości negocjowania kursów wymiany walut w bankach krajowych. Banki zaś, co do zasady nie są zainteresowane oferowaniem korzystniejszych warunków dla nieznanych sobie klientów bądź pojedynczych transakcji, natomiast są gotowe do negocjowania tych warunków dla grupy klientów reprezentowanej przez jeden podmiot gwarantujący zabezpieczenie przebiegu transakcji.
Zdaniem F. sp. z o.o., stosunek prawny łączący klienta z wnioskodawcą jest zbliżony do umowy o usługi brokerskie zdefiniowanej w art. 34 ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi niż, do cywilistycznego stosunku zlecenia. Zasadnicza różnica tkwi w określeniu przedmiotu umowy. Przedmiotem umowy wnioskodawcy z klientem nie jest bowiem obrót papierami wartościowymi na rachunek klienta i w związku z tym wnioskodawca nie podlega przepisom ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, w szczególności w kwestii obowiązku uzyskania zezwolenia Komisji Papierów Wartościowych i Giełd. Pozostałe elementy tego stosunku są bardzo podobne jak w umowie o świadczenie usług brokerskich: wnioskodawca zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przyjmowania zleceń zakupu i sprzedaży walut obcych na rzecz klienta w imieniu własnym (lub w jego imieniu) od/do banków krajowych za wynagrodzeniem w postaci prowizji i za środki pieniężne klienta (przy umowie o świadczeniu usług brokerskich są to operacje na rachunku klienta prowadzonego w tym celu). Wnioskodawca, podobnie jak dom maklerski w umowie o świadczenie usług brokerskich, nie nabywa własności środków pieniężnych sprzedawanych/nabywanych w wyniku transakcji z bankiem na rzecz klienta i nie ustala kursu wymiany tych środków.
Opisana działalność nie jest zatem, w ocenie spółki, działalnością kantorową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt. 19 i art. 11 ustawy prawo dewizowe, która to działalność polega na kupnie i sprzedaży walut obcych po ustalonym przez podmiot prowadzący taką działalność kursie wymiany, w sposób ciągły w wyznaczonych godzinach i przeznaczonym do tego celu i pomieszczeniu oraz pośrednictwo w tego rodzaju działalności.
Spółka podniosła, że w dniu [...] grudnia 2004r. złożyła wniosek o udzielenie indywidualnego zezwolenia dewizowego na dokonywanie rozliczeń w walutach obcych z rezydentami w zakresie transakcji nabywania i sprzedaży walut obcych. Postępowanie w w/w sprawie zostało zakończone w dniu [...] grudnia 2004r. wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w związku z dokonaniem ustaleń, iż opisana w tym wniosku działalność została zaliczona do działalności kantorowej w rozumieniu przepisów ustawy Prawo dewizowe. Decyzja ta jest prawomocna.
W ocenie skarżącej, stan faktyczny uległ zmianie w stosunku do stanu opisanego w poprzednio złożonym wniosku, ponieważ zmodyfikowano warunki zawierania umów z klientem oraz w odmienny sposób określono zakres czynności objętych wnioskiem. Zdaniem spółki, działalność objęta aktualnym wnioskiem ma charakter zastępstwa pośredniego w transakcji sprzedaży i/lub zakupu waluty zawieranej między klientem i bankiem.
Zdaniem spółki, z obowiązujących przepisów nie wynika, aby planowana działalność podlegała ograniczeniu obrotu dewizowego ustanowionego w art. 9 pkt.15 prawa dewizowego.
W załączeniu do wniosku, przedstawiono projekt dokonywania transakcji.
Pismem z dnia [...] lutego 2005 r. spółka uzupełniła uzasadnienie wniosku z dnia [...] stycznia 2005r. podnosząc argumentację przeciwko możliwości przyjęcia, iż opisana we wniosku działalność jest działalnością kantorową w rozumieniu przepisów ustawy Prawo dewizowe, natomiast opisana działalność podlegać może, w ocenie Wnioskodawcy, obowiązkowi uzyskania zezwolenia dewizowego zgodnie z art. 9 pkt 7 lub pkt 15 ustawy Prawo dewizowe.
Narodowy Bank Polski pismem z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] wystąpił do Ministerstwa Finansów Departamentu Polityki Zagranicznej z prośbą o wydanie opinii w kwestii dotyczącej charakteru przedstawionego we wniosku projektu usług finansowych w kontekście regulacji dotyczących działalności kantorowej i art. 9 pkt 15 ustawy Prawo dewizowe.
W odpowiedzi na w/w pismo, Ministerstwo Finansów -Departament Polityki Zagranicznej podkreśliło, że działalność, o której mowa we wniosku skarżącego o wydanie indywidualnego zezwolenia dewizowego pozostaje działalnością kantorową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 19 ustawy Prawo dewizowe.
Prezes Narodowego Banku Polskiego, decyzją dewizową Nr [...] z dnia [...] lutego 2005r. umorzył postępowanie w sprawie udzielenia indywidualnego zezwolenia dewizowego na dokonywanie w kraju rozliczeń w walucie obcej między skarżącym a innymi rezydentami.
W podstawie prawnej decyzji wskazał art. 8 ust. 2 i 5 Prawa dewizowego oraz art. 105 § l Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu decyzji, organ podniósł, że z wniosku oraz załączonych do niego "Warunków zawarcia Umowy zakupu oraz sprzedaży i dostawy waluty z F. Sp. z o.o." wynika, że spółka ma zamiar prowadzić działalność gospodarczą polegającą na kupnie i sprzedaży walut obcych, a zatem działalność kantorową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt) 19 Prawa dewizowego, związku z czym sprawę należało uznać za bezprzedmiotową.
Pismem z dnia [...] marca 2005 r. F. Sp. z o.o wystąpiła do Prezesa Narodowego Banku Polskiego z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając m.in. naruszenie przepisów art.2 ust. 1 pkt 19 oraz art. 11-17 ustawy Prawo dewizowe poprzez przyjęcie, iż działalność opisana we wniosku jest działalnością kantorową, a także błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawą wydanej decyzji polegający na przyjęciu, że transakcje z klientami Wnioskodawcy będą realizowane w imieniu i na rzecz klientów, podczas gdy z treści wniosku wynika iż transakcje te będą realizowane na rzecz klienta, jak i w imieniu własnym Wnioskodawcy.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że usługi, które ma zamiar wykonywać spółka mają charakter pośrednictwa i sprowadzają się do wykonywania czynności faktycznych, takich jak wyszukiwanie kręgu potencjalnych kontrahentów, ułatwianie spotkań między nimi celem prowadzenia rokowań, sprawdzanie wiarygodności stron, doręczanie ofert z wyłączeniem wykonywania czynności prawnych. Podniesiono także, że działalność, którą ma zamiar wykonywać spółka nie jest działalnością kantorową w rozumieniu art. 2 ust. 1 i art.11 ustawy Prawo dewizowe, która to działalność polega na kupnie i sprzedaży walut obcych po ustalonym przez podmiot prowadzący taką działalność kursie wymiany, w sposób ciągły w wyznaczonych godzinach i przeznaczonym do tego celu i pomieszczeniu oraz pośrednictwo w tego rodzaju działalności. Odwołująca się podkreśliła ponadto, że nie jest możliwe wypełnienie przez nią nałożonych na przedsiębiorcę obowiązków ustawowych określonych wart. 14 ust. 1 Prawa dewizowego. W podsumowaniu uzasadnienia spółka podniosła, że zwróciła się do Narodowego Banku Polskiego z zapytaniem dotyczącym podobnej sprawy spółki C. Sp. z o.o. powiązanej ze skarżącym, na które to uzyskał odpowiedź, że opisana działalność może podlegać obowiązkowi uzyskania zezwolenia dewizowego zgodnie z art. 9 pkt 7 lub 15 ustawy Prawo dewizowe.
Pismem z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Narodowy Bank Polski ponownie zwrócił się do Ministerstwa Finansów - Departamentu Polityki Zagranicznej o zajęcie stanowiska, co do argumentów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w kontekście regulacji dotyczących działalności kantorowej i art. 9 pkt 15 ustawy Prawo dewizowe.
W odpowiedzi na w/w pismo, Narodowy Bank Polski otrzymał stanowisko Ministra Finansów, w którym podtrzymał on swoje wcześniejsze stanowisko zgodnie z którym działalność o której mowa we wniosku, jest działalnością kantorową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 19 Prawa dewizowego. Minister podniósł, że w zakresie związanym z przedmiotem sprawy za działalność kantorową, o której mowa w art. 2 ust.1 pkt19 Prawa dewizowego uznaje się działalność gospodarczą po1egającą na szeroko rozumianym pośrednictwie w kupnie i sprzedaży wartości dewizowych, nie zaś jedynie działalność sprowadzającą się do pośrednictwa w zawieraniu umów ich kupna i sprzedaży. Pośrednictwem, o którym mowa w art.2 ust.1 pkt 19 w/w ustawy, i tym samym działalnością kantorową, będzie więc nie tylko podejmowanie działań zmierzających do zawarcia bezpośrednio między klientem a osobą trzecią umowy kupna (sprzedaży) wartości dewizowych, ale również podejmowanie na zlecenie klienta innych czynności mających na celu doprowadzenie do odpłatnego nabycia, bądź zbycia przez niego tych wartości. W szczególności pośrednictwem takim będzie wiec przyjmowanie od klientów zleceń zakupu lub zleceń sprzedaży walut obcych, wyszukiwanie najlepszej dla nich oferty na rynku, negocjowanie z osobami trzecimi najkorzystniejszego dla klienta kursu wymiany oraz doprowadzenie do wymiany świadczeń między klientem a osobą trzecią po uzyskaniu potwierdzenia wynegocjowanych warunków – a zatem czynności określone we wniosku firmy F. W ocenie Ministra Finansów, bez znaczenia pozostaje uznana przez spółkę za błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji ocena, czy transakcje z klientami Wnioskodawcy miałyby być przez niego rea1izowane w imieniu i na rzecz klientów, czy też zarówno w imieniu klienta jak i w imieniu własnym Wnioskodawcy. Za nieprzekonywujące, zdaniem Ministra, są podnoszone przez spółkę argumenty o tym, jakoby przywoływane przez nią podobieństwo zamierzonej działalności do świadczenia przez dom maklerski usług brokerskich miało przemawiać przeciw uznaniu jej za pośrednictwo- nabywani i zbywanie przez dom maklerski instrumentów finansowych na zlecenie klienta także bowiem można, uznać za pewną formę pośrednictwa (tzw. pośrednictwo giełdowe). Za błędne uznał twierdzenie Wnioskodawcy, jakoby dom maklerski wykonując zlecenia klientów w zakresie nabycia określonych instrumentów finansowych nie nabywał ich własności. Wskazał na przepis art.34 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 49, poz.447, z późn. zm.).
Odnosząc się do art. 14 ust.1 pkt 2 Prawa dewizowego, wskazano, że przewidziany w nim obowiązek prowadzenia w godzinach działalności kantoru, ciągłego kupna i sprzedaży wartości dewizowych, będących przedmiotem obrotu, zgodnie z treścią tego przepisu, może dotyczyć jedynie tych przedsiębiorców, którzy działalność kantorowa wykonują w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych. Nie będzie miał natomiast zastosowania do przedsiębiorców wykonujących taką działalność jedynie w zakresie pośrednictwa w kupnie i sprzedaży walut obcych. Podnoszona przez Wnioskodawcę kwestia sposobu, w jaki miałby prowadzić ewidencję, o której mowa w art. 14 ust.1 pkt 1 Prawa dewizowego nie pozostaje w związku z przedmiotem sprawy. O zakwalifikowaniu określonego rodzaju działa1ności jako działalności kantorowej rozstrzyga bowiem przede wszystkim jej ustawowa definicja, nie zaś przepisy techniczne określające pewne szczegółowe kwestie związane z jej faktycznym wykonywaniem. Odnosząc się do art. 11 ust.2 Prawa dewizowego, zgodnie z którym przepisów do działalności kantorowej nie stosuje się do banków, Minister Finansów wyjaśnił, iż z zapisów tych w żadnym razie nie wynika, jakoby w każdym przypadku, kiedy jedną ze stroną transakcji kupna lub sprzedaży wartości dewizowych był bank, bez względu na to, kto byłby drugą stroną tej transakcji, nie będą miały zastosowania przepisy o działalności kantorowej. Do stosowania tych przepisów obowiązany będzie bowiem każdorazowo podmiot prowadzący działalność kantorową, zawierający w ramach tej działalności transakcję z bankiem o czym świadczy chociażby art. 15 ust.2 Prawa dewizowego. Zamieszczenie w Prawie dewizowym zapisów art. l1 ust.2 miało na celu jedynie doprecyzowanie, iż prowadzenie przez banki kupna i sprzedaży wartości dewizowych nie stanowi wykonywania przez nie działalności kantorowej. Czynności takie, zgodnie z art. 5 ust.2 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe o ile są wykonywane przez banki, stanowią bowiem czynności bankowe i podlegają regulacjom Prawa bankowego.).
W ocenie organu, stanowisko Ministra Finansów zawarte w powołanym piśmie, jest istocie dokonaniem interpretacji pojęcia "Działalność kantorowa" i " pośrednictwo", którą należy traktować jako wykładnię autentyczną w związku z art. 8 ust. 2 pkt 8) ustawy działy administracji rządowej (Dz. U. z 1999 r. nr 82 poz.928 z późn. zm.).
Decyzją dewizową z dnia [...] kwietnia 2005r. Nr [...], działając na podstawie art 8 ust 2 i 5 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. Prawo dewizowe (Dz.U. Nr 141, poz.1178 z 2003r. Nr 228, poz. 2260 oraz z 2004r. Nr 91, poz. 870 i Nr 173 poz. 1808) oraz art 138 §1 pkt 2, w związku z art 127 § 3 ustawy dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, z 2001r. Nr 49, poz. 509, z 2002r. Nr 113, poz.984, Nr 153, poz.1271 i Nr 169, poz.1387 oraz z 2003 Nr 130 , poz. 1188 i Nr 170, poz. 1660) Prezes Narodowego Banku Polskiego, utrzymał w mocy decyzję dewizową z dnia [...].02.2005r., Nr [...].
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że spółka ma zamiar wykonywać działalność gospodarczą polegającą na pośrednictwie w kupnie i sprzedaży walut obcych, a zatem działalność kantorową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 19 w/w ustawy Prawo dewizowe, do której stosowane będą przepisy art. 11- 17 f tej ustawy. Organ przywołał w całości argumentację zawartą we wskazanym wyżej piśmie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2005r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Prezesa Narodowego Banku Polskiego na decyzję z dnia [...] skarżąca spółka zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego poprzez;
1. naruszenie przepisów art. 2 ust. 1 pkt. 19 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz.U. nr 141, poz 1178) z późn. zm.. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do działalności opisanej we wniosku skarżącego o wydanie indywidualnego zezwolenia dewizowego;
2. naruszenie przepisów art. 14 ust. 1 ustawy Prawo dewizowe poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na rozróżnieniu odmiennego zakresu obowiązków dla przedsiębiorców prowadzących działalność kantorową w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych oraz dla przedsiębiorców prowadzących działalność kantorową polegającą na pośrednictwie w zakupie i sprzedaży walut obcych, podczas gdy z ich treści nie wynika możliwość w takiego rozróżnienia;
3. naruszenie przepisu art. 11 ust. 2 w/w poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wyłączeniu spod działania przepisów od działalności kantorowej nie podlegają transakcje kupna i sprzedaży, których jedną ze stron jest bank;
4.naruszenie przepisu art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U z 2002r., nr 49, poz. 447 z późn. zm.) poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż dom maklerki dokonując transakcji na podstawie zlecenia maklerskiego we własnym imieniu ale na rachunek klienta nabywa własność papierów wartościowych i że czynności te mają charakter pośrednictwa, a nie zlecenia;
5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji polegający na przyjęciu, że transakcje z klientami skarżącego mają charakter pośrednictwa oraz pominięciu okoliczności, że stroną planowanych transakcji zbywania i nabywania walut obcych będzie zawsze bank, zaś środki za które nabywane są waluty obce, jak również środki uzyskane ze sprzedaży tych walut nie stanowią własności skarżącego.
6.naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nieustosunkowaniu się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do całości argumentacji podniesionej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a w szczególności do treści pisma NBP uzyskanego przed złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia dewizowego.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji dewizowej Prezesa Narodowego Banku Polskiego nr [...] z dnia [...] lutego 2005r.a nadto o rozpoznanie skargi przez organ w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. (w skardze omyłkowo wskazano §4 w/w przepisu)
W motywach powtórzono argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślono, iż podobieństwo do umowy o świadczenie usług brokerskich jest niepodważalne - różnica polega na tym, że przy umowie o świadczeniu usług brokerskich są to operacje na rachunku klienta prowadzonego w tym celu, zaś skarżąca zamierza je przeprowadzać wprawdzie ze swojego rachunku, ale za środki pieniężne klienta wpłacone na ten rachunek. Zasadnicza różnica tkwi w przedmiocie umowy, którym w przypadku skarżącego nie są, jak przy umowie o świadczenie usług brokerskich, papiery wartościowe dopuszczone do publicznego obrotu, a waluty obce.
W ocenie skarżącej, spółka - podobnie jak dom maklerski w umowie o świadczenie usług brokerskich, nie nabywa własności środków pieniężnych sprzedawanych/nabywanych w wyniku transakcji z bankiem na rzecz klienta i nie ustala kursu wymiany tych środków, bowiem wymiana odbywa się według kursu wskazanego przez bank i zaakceptowanego prze klienta.
Zdaniem skarżącej, nie jest ona także pośrednikiem w dokonywaniu tego rodzaju transakcji. Jak bowiem podniesiono w piśmie złożonym w dniu [...] lutego 2005r. (uzupełnieniu wniosku) usługi mające charakter pośrednictwa, sprowadzają się do podejmowania czynności faktycznych, takich jak wyszukiwanie kręgu potencjalnych kontrahentów, ułatwianie spotkań miedzy nimi celem prowadzenia rokowań, sprawdzanie wiarygodności stron, doręczanie ofert itp., z wyłączeniem wykonywania czynności prawnych, a w szczególności dokonywania jakichkolwiek płatności za strony transakcji co ma miejsce w schemacie działania, którego podjęcie planuje skarżący, opisanym we wniosku o wydanie zezwolenia dewizowego.
Zdaniem spółki, umowy jakie zamierza zawierać z klientami mają charakter szczególny i są umowami nienazwanymi, zbliżonymi najbardziej do zdefiniowanej w obowiązującym systemie prawnym umowy o świadczenie usług brokerskich, opartej na konstrukcji zastępstwa pośredniego, nie zaś na konstrukcji pośrednictwa, jak wywiedziono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z wniosku nie wynika, zdaniem skarżącej, aby skarżąca zamierzała podjąć działalność polegającą na pośrednictwie w zakupie i sprzedaży walut obcych.
Zgodnie z klasyfikacją PKD usługi tego rodzaju jak te, które zamierza świadczyć skarżąca stanowią pozostałe usługi pomocnicze związane z pośrednictwem finansowym, a zatem nie stanowią pośrednictwa finansowego w rozumieniu tej klasyfikacji.
Planowana działalność, nie jest zatem, w ocenie spółki, działalnością kantorową w rozumieniu art. 2 ust. l pkt. 19 i art. 11 ustawy prawo dewizowe, która to działalność polega na kupnie i sprzedaży walut obcych po ustalonym przez podmiot prowadzący taką działalność kursie wymiany, w sposób ciągły w wyznaczonych godzinach i przeznaczonym do tego celu i pomieszczeniu oraz pośrednictwo w tego rodzaju działalności.
Spółka nie podzieliła argumentacji organu, że art. 14 ust. 1 pkt 2 Prawa dewizowego nie będzie miał zastosowania do przedsiębiorcy prowadzącego działalność kantorową, polegającą na pośrednictwie w zakupie i sprzedaży walut obcych uznając, że jest to sprzeczne z treścią tego przepisu nie zawierającą takowego rozróżnienia. Podniosła, że nawet przy przyjęciu, że zamierzona działalność ma charakter pośrednictwa, należy mieć na uwadze treść przepisu art. 11 ust.2 ustawy Prawo dewizowe, zgodnie z którym przepisów o działalności kantorowej nie stosuje się do banków. Oznacza to, zdaniem spółki, że zakup i sprzedaż walut obcych przez banki nie stanowi działalności kantorowej a zatem pośrednictwo w tego rodzaju działalności również nie może stanowić działalności kantorowej. Spółka podniosła ponadto, że w dniu [...] września 2004r. z opisem podobnej działalności i zapytaniem czy podlega ona reglamentacji w myśl przepisów ustawy Prawo dewizowe oraz Prawo bankowe, bądź innym ograniczeniom, wynikającym z obowiązujących przepisów prawa, zwróciła się do Narodowego Banku Polskiego powiązana ze skarżącym spółka C. Sp. z o.o.
W odpowiedzi na złożone zapytanie C. otrzymała w dniu [...] września 2004r. pismo z informacją, iż opisana działalność podlegać może obowiązkowi uzyskania zezwolenia dewizowego zgodnie z art. 9 pkt. 7 lub pkt. 15 ustawy Prawo dewizowe.
Skarżąca zarzuciła, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NBP nie ustosunkował się do tego faktu, co stanowi naruszenie przepisu art. 107 § 3 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazując na treść przepisu art. 9 pkt 15 Prawa dewizowego dodatkowo podniósł, że podnoszona przez spółkę argumentacja, jakoby możliwe było wydanie decyzji dewizowej w oparciu o ten przepis jest błędna, ponieważ w rozpatrywanej sprawie rozliczenia w walutach obcych byłyby związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, którą zajmuje się skarżąca. Powołany przepis nie może stanowić podstawy do wydania decyzji w przypadku działalności kantorowej. Po zmianie przepisów dotyczących Prawa dewizowego w zakresie działalności kantorowej wprowadzonych przepisami Ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej, rozpoczęcie działalności kantorowej nie jest uzależnione od uzyskania indywidualnego zezwolenia dewizowego a jedynie od wpisu do rejestru działalności kantorowej. Działalność kantorowa jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej i regulowaną przepisami art. 11- 17 f) Prawa dewizowego
W piśmie z dnia [...] czerwca 2005r. skierowanym do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci pisma Narodowego Banku Polskiego z dnia [...] czerwca 2005r. znak [...] skierowanego do spółki w sprawie z wniosku tejże o wpis w rejestrze działalności kantorowej. Skarżąca wywodzi, że złożenie wniosku zgodnie z sugestią zawartą w zaskarżonej decyzji spowodowało, że spółka otrzymała dodatkowe wyjaśnienie, iż wniosek powinien ulec modyfikacji.
Na rozprawie w dniu 27 września 2005r.pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Przepis art. 8 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. Prawo dewizowe (Dz.U. Nr 141, poz.1178 z 2003r. Nr 228, poz. 2260 oraz z 2004r. Nr 91, poz. 870 i Nr 173 poz. 1808) udziela Prezesowi Narodowego Banku Polskiego – jako centralnej bankowej instytucji dewizowej- wyłącznych kompetencji do rozstrzygania spraw związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych.
W rozpatrywanej sprawie organ przeprowadził postępowanie, w którym ustalił, jakiego rodzaju działalność zamierza prowadzić skarżąca. Ustalenia tego dokonał kierując się treścią wniosku oraz uzyskanym od Ministra Finansów stanowiskiem, co do charakteru zamierzonej działalności spółki, traktując to stanowisko jako wiążąca wykładnię pojęć "działalność kantorowa" i "pośrednictwo" zawartych w przepisie art. 2 pkt 19 powołanej ustawy. W wyniku dokonanych ustaleń, organ stwierdził, że zamierzona działalność spółki jest działalnością polegającą na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwie w ich kupnie i sprzedaży a zatem działalnością kantorową w rozumieniu art. 2 ust.1 pkt 19 ustawy Prawo dewizowe, do której będą miały zastosowanie przepisy art. 11-17f tej ustawy.
Sąd podziela stanowisko organu, co do zakwalifikowania zamierzonej działalności spółki jako działalności kantorowej. Należy zauważyć, że zgodnie z opisywanym we wniosku oraz załączonym do niego schemacie działania, skarżąca ma zamiar podjąć działalność polegającą na szeroko rozumianym pośrednictwie w kupnie i sprzedaży wartości dewizowych. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 19 ustawy Prawo dewizowe, działalnością kantorową jest regulowana działalność gospodarcza polegająca na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwie w ich kupnie i sprzedaży. W myśl obowiązujących przepisów na taką działalność nie wydaje się indywidualnego zezwolenia albowiem działalność ta jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.Nr 173, poz.1807) i wymaga wpisu do rejestru działalności kantorowej (v. art. 11 ust.1 ustawy Prawo dewizowe). Zakwalifikowanie działań, które strona przedstawiła w wniosku jako działalność kantorową, na którą nie jest wymagane uzyskanie indywidualnego zezwolenia dewizowego uzasadniało umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Odnosząc się do zarzutów skargi, co do naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż podziela w całości argumentację organu zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Należy zgodzić się ze skarżącą, że organ nie odniósł się do złożonego przez stronę dokumentu w postaci pisma NBP skierowanego do spółki C. sp z o.o, co stanowi niewątpliwie uchybienie przepisowi art.107 §3 k.p.a. Jednakże w świetle poczynionych ustaleń, które znalazły odzwierciedlenie w motywach decyzji, nie jest to, zdaniem Sądu, naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko w takim przypadku sąd administracyjny uchyla decyzję (v. art. 145§1 lit.c). p.p.s.a.).
W ocenie Sądu, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku i wydania decyzji w oparciu o art. 9 pkt 15 ustawy Prawo dewizowe, co sugerowała strona we wniosku o wydanie indywidualnego zezwolenia albowiem w przedmiotowej sprawie rozliczenia w walutach obcych byłyby związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, którą zajmuje się spółka. Przepis ten stanowi bowiem, że ograniczeniom podlega dokonywanie w kraju, między rezydentami, rozliczeń w walutach obcych, z wyjątkiem rozliczeń miedzy osobami fizycznymi, o ile nie mają one związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Należy zaakcentować, że przepis ten nie może stanowić podstawy do wydania decyzji w przypadku działalności kantorowej.
W tym stanie rzeczy, nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do argumentacji spółki w przedmiocie przepisu art. 9 pkt 15 ustawy Prawo dewizowe, choć stanowi uchybienie przepisowi art. 107 §3 k.p.a również nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Odnosząc się do przedstawionego przez skarżącą dowodu złożonego w toku postępowania sądowego należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że jest to nowa okoliczność, która zaistniała po wydaniu zaskarżonej decyzji a ponadto dotyczy postępowania, toczącego się w innej sprawie. Postępowania, które nie jest jeszcze zakończone. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, przedstawiona okoliczność nie ma wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie. Postępowanie administracyjne, na które powołuje się strona, nie stanowi również podstawy do zawieszenia niniejszego postępowania z urzędu na podstawie art.125 §1 pkt 1 p.p.s.a.
W ocenie Sądu, Prezes Narodowego Banku Polskiego nie naruszył wskazanych skardze przepisów prawa materialnego a wobec stwierdzenia przez Sąd naruszeń przepisów procedury w stopniu nie uzasadniającym uchylenia zaskarżonej decyzji, skargę należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić.