VI SA/Wa 1078/21

VI SA/Wa 1078/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-09-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek /sprawozdawca/
Grzegorz Nowecki
Joanna Wegner /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Sygn. powiązane
II GSK 116/22 - Wyrok NSA z 2025-08-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak – Osetek (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2020 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. L. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego ("organ odwoławczy" lub "GITD") decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. ) - dalej "kpa", art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, art. 140aa ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.) dalej –"ustawa – prawo o ruchu drogowym" lub "prd" , art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 470- dalej "ustawa o drogach publicznych" lub "udp", § 2 ust. 1 pkt 4, § 2 ust. 2, § 2 ust. 4, § 3 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 1 pkt 4 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.)-dalej "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych" lub "rozporządzenie", po rozpatrzeniu odwołania J. L. ("Skarżący" , "Przedsiębiorca" lub " Strona"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego ("WITD" ) nr [...] z dnia [...] maja 2020 r. o nałożeniu na Stronę kary pieniężnej w wysokości 15.000 (piętnaście tysięcy) złotych.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 29 lipca 2019 r. w miejscowości S. na drodze powiatowej zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej.[...] i pięcioosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...].
Pojazdem członowym kierował K. B., który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie z Urzędu Celnego w S. z ładunkiem spycha (ładunek niepodzielny) w imieniu Przedsiębiorcy – J. L. Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego dnia [...] sierpnia 2019 r. wydał decyzję nr [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 17.000 (siedemnaście tysięcy) złotych, od której strona złożyła odwołanie.
Organ odwoławczy decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r., uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 (piętnaście tysięcy) złotych, od której złożyła ona odwołanie, zarzucając jej naruszenie:
- prawa materialnego w postaci art. 92c ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nałożenie więcej niż jednej kary pieniężnej podczas jeden kontroli,
- prawa materialnego w postaci art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego niezastosowanie i nałożenie kar za to samo zachowanie tj. 15000 zł i 2000 zł,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa, poprzez naruszenie zasady praworządności, interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,
- art. 189 f § 1 pkt 2 kpa, przez jego niezastosowanie podczas gdy strona spełnia jego warunki i poprzez jego błędną argumentację stojącą w sprzeczności w wyrokami WSA.
GITD nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odnosząc się do argumentacji Skarżącego, wskazał, że w niniejszej sprawie kara pieniężna została nałożona z tytułu naruszenia przepisów ustawy – prawo o ruchu drogowym. Tym samym nie może być mowy o naruszeniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, w szczególności art. 92a ust. 1, ust. 3, art. 92c utd. W niniejszej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 140aa ust. 1 prd. W odniesieniu zaś do wysokości kary na podstawie art. 140ab prd,, który określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia.
Przepisy ustawy - prawo o ruchu drogowym tj. art. 140aa i 140ab, stanowiące, że za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, organy: Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, naczelnik urzędu celno-skarbowego lub zarządca drogi, nakładają m.in. na podmiot wykonujący przejazd karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, znajdują się w porządku prawnym od dnia 19 października 2012 r.
Zgodnie z przepisami prawa w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481), która weszła w życie dnia 3 września 2018 r., następuje niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy, od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy - prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia.
Wprowadzenie tej regulacji wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do wymogów rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.3.2016, str. 8) i ma to związek z koniecznością kwalifikowania i ewidencjonowania naruszeń określonych w załączniku I do ww. rozporządzenia, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego.
W ocenie GITD w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy o transporcie drogowym. Jednocześnie obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej. Przepisy ustawy - prawo o ruchu drogowym sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 ustawy - prawo o ruchu drogowym. Natomiast przepisy ustawy o transporcie drogowym sankcjonują naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Są to, więc sankcje wynikające z odrębnych przepisów.
Zdaniem organu odwoławczego nie może być mowy o tzw. podwójnym nakładaniu kary pieniężnej z tytułu przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej. W niniejszej sprawie karę nałożono za brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, przy czym gdyby wyeliminować dopuszczalna masę całkowitą (dmc), to kwalifikacja byłaby taka sama, mając na uwadze przekroczenie nacisków osi w grupie osi, co powoduje kwalifikację do zezwolenia kategorii VII i przekroczenie szerokości o ponad 20 %. Organ wskazał również, iż z protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., wynika, że kierowca został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach. Z uwag kontrolującego wynika, że kierowca nie wnioskował o ponowne ważenie pojazdu. Termometr był użyty wyłącznie w celach informacyjnych, a na podstawie pomiaru termometru nie stwierdzono odpowiedzialności administracyjnej.
Przepisy nie wskazują na obowiązek dokonywania pomiaru temperatury otoczenia za pomocą urządzenia - termometru posiadającego stosowne wzorcowanie (legalizację, czy świadectwo), a zatem nie musiał on podlegać legalizacji.
Według art. 8 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 140), przyrządy pomiarowe, które mogą być stosowane:
1) w ochronie zdrowia, życia i środowiska,
2) w ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego,
3) w ochronie praw konsumenta,
4) przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń,
5) przy dokonywaniu kontroli celno-skarbowej,
6) w obrocie - i są określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, podlegają prawnej kontroli metrologicznej.
Jak wskazano w ww. pkt 4, prawnej kontroli metrologicznej podlegają przyrządy stosowane przy pobieraniu opłat. Takim urządzeniem były wagi, gdyż to za ich pomocą mierzono parametry, które były podstawą do wymierzenia kary pieniężnej.
Kontrolę przeprowadzono zgodnie z zasadami dla zastosowanych wag SAW 10C seria III, co wynika z oświadczenia kierującego zawartego w protokole kontroli. Tym samym proces ważenia był zgodny z pkt 7.2 instrukcji obsługi wag SAW seria III tj. wagi zostały umieszczone bezpośrednio przed kołami pojazdu, a hamulce pojazdu były zwolnione przed odczytem wartości nacisku.
Natomiast co do argumentacji o stresie kierowcy, to w ocenie organu kierowca rzeczowo odpowiadał na pytania, własnoręcznie podpisał pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz protokół kontroli. Ponadto kierowca okazał prawo jazdy, zgodnie z którym do dnia 3 maja 2021 r. legitymował się ważnym badaniem lekarskim i psychologicznym, które pozwalały mu być kierowcą zawodowym, a tym samym być odpornym na sytuacje drogowe powodujące stres.
Przepisy nie przewidują obowiązku dokonywania rejestracji kontroli drogowej za pomocą urządzeń do narywania dźwięku i obrazu. Przebieg czynności jest dokumentowany w protokole kontroli, który stanowi dokument sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
Zgodnie z art. 74 ust. 1 i 2 utd, z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół kontroli. Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego kontrolujący odnotowuje w protokole kontroli i podaje jej przyczynę. W niniejszej sprawie kierowca nie zgłaszał żadnych wątpliwości, podpisał protokół kontroli, bez żadnej uwagi.
W ocenie organu ustawodawca przyjął założenie, iż wiarygodny materiał dowodowy w tak uproszczonym postępowaniu, jakim jest kontrola drogowa pojazdu, można zgromadzić "na gorąco" w trakcie wykonywanych czynności kontrolnych. To nakłada dużą odpowiedzialność na prowadzących postępowanie inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, by w trakcie dość krótkotrwałego, z reguły kilkudziesięciominutowego postępowania, ustalono wszelkie niezbędne okoliczności, mając na uwadze niepowtarzalność takich czynności. Jednakowo duża odpowiedzialność ciąży również na kontrolowanym kierowcy, by w sposób czynny uczestniczył w czynnościach kontrolnych i na bieżąco zgłaszał ewentualne zastrzeżenia i uwagi, które następnie powinny być wpisane do protokołu. Tylko w ten sposób można bowiem ustalić wiarygodny stan faktyczny, znajdujący odzwierciedlenie w protokole, który w przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów jest podstawą do wydania decyzji administracyjnej. Strona nie przedstawiła dowodów mogących poważyć ustalenia zwarte w protokole, gdyż nie wystarczy jedynie zakwestionować poczynionych ustaleń.
Samo wystąpienie o wydanie właściwego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego nie jest wystarczające do zwolnienia strony z odpowiedzialności. Skoro strona nie legitymowała się zezwoleniem na przejazd pojazdu nienormatywnego to powinna była powstrzymać się od rozpoczynania jego wykonywania. Przepisy są w tej kwestii jednoznaczne i zezwalają na przejazd dopiero po uzyskaniu właściwego zezwolenia.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd.
Strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd.
W rozpatrywanym przypadku nie przewożono ładunku sypkiego, ani drewna. Ponadto podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 30 lipca 2019 r. poinformował stronę, że w przypadku zaistnienia okoliczności świadczących, iż dochowała ona należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia, powinna ona stosowne dowody przedstawić.
Strona w toku postępowania pismami z dnia 8 sierpnia 2019 r., 16 września 2019 r., składała wyjaśnienia, które nie stanowią dowodów świadczących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Nie są takimi dowodami wyjaśnienia zawarte w odwołaniu.
Zdaniem organu odwoławczego mając na uwadze powyższe regulacje prawne oraz treść zgłaszanych przez stronę wyjaśnień w przedmiotowej sprawie nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy jedynie zakwestionować swojej odpowiedzialności. To podmiot wykonujący przejazd przecież decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przejazdu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport jak i innych uczestników ruchu.
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.
Strona pismem z dnia 2 marca 2021 r. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie .
1) w skardze zarzucono zaskarżonej decyzji:
a. działanie organów wbrew zasadzie "ne bis in idem" prowadzące do naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.;
b. ukaranie skarżącego za to samo zachowanie (zdarzenie/kontrolę) naruszające przepisy prawa, dwoma karami wynikającymi z tego samego uchybienia;
c. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 92c ust 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie w sprawie i ukaranie w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...]
d. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 92c ust 3 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie i nie ograniczenie sumy kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli do 12 000 zł i nałożenie kolejnych kar za to samo zachowanie;
e. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 92c ust 1 ustawy
o transporcie drogowym oraz art. 140 aa prd , poprzez ich niewłaściwe zachowanie i nałożenie również decyzji z art. 140aa prd, w sytuacji gdy została wydana (i zapłacona) bliźniacza decyzja za tą samą kontrolę i na ten sam podmiot;
f. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa, poprzez naruszenie zasad praworządności, interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
g. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 kpa. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej;
h. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 189 f § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie podczas gdy strona skarżąca spełniła wszystkie jego przesłanki.
2. Z ostrożności procesowej Strona wniosła:
a. o zwrócenie się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z zapytaniem czy decyzja o nałożeniu kary finansowej na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w kwocie 12 000 zł na J. L. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] jest prawomocna i czy ta kara pieniężna została zapłacona;
b. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
i. wniosku z dnia 16 lipca 2019 r. o wydanie zezwolenia;
ii. potwierdzenia zapłaty za zezwolenie VII kategorii;
iii. faktury za zezwolenie VII kategorii i usługę;
iv. potwierdzenia zapłaty za zezwolenie VII kategorii i usługę;
v. zezwolenia na przejazd VII kategorii;
na okoliczność wystąpienia przed planowanym transportem o zezwolenie kategorii VII i kosztów jakie zostały poniesione;
3. Wobec powyższych zarzutów wniesiono o:
a. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości ewentualnie
b. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości
1 przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
c. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (tekst jednolity Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.;) zwana dalej "p.p.s.a.").
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2020 r. naruszają przepisy zarówno prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, jak i prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z uwagi na brak rozważenia przez organy obu instancji istotnych okoliczności faktycznych sprawy, z uwagi na błędną wykładnię art. 189 f § 1 pkt 2 k.p.a.
Na wstępie rozważań przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 2 pkt 35a ustawy -prawo o ruchu drogowym pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 prd, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 prd). W świetle powyższych przepisów zasadą jest zakaz ruchu pojazdów nienormatywnych, a odstępstwem od tej zasady jest możliwość dopuszczenia tych pojazdów do ruchu - po uzyskaniu zezwolenia i na warunkach określonych w tym zezwoleniu.
Kontrolowany pojazd skarżącego był nienormatywny co potwierdzają wyniki kontroli. W wyniku pomiarów kontrolowanego stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:
- szerokość pojazdu członowego z ładunkiem 3,08 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 0,53 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 20,78 %),
- długość pojazdu członowego z ładunkiem 16,88 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 0,38 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 2,30 %),
- wysokość pojazdu członowego z ładunkiem 4,30 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 0,30 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,75 %),
- rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 69,9 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 29,9 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 75,75 %),
- nacisk na pierwszej osi z grupy osi składającej się z więcej niż trzech osi nienapędowych pojazdów silnikowych, przyczep, naczep, przy odległości między osiami składowymi większej niż 1,30 m i nie większej niż 1,80 m - 9,3 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 3,33 %),
- nacisk na czwartej osi z grupy osi składającej się z więcej niż trzech osi nienapędowych pojazdów silnikowych, przyczep, naczep, przy odległości między osiami składowymi większej niż 1,30 m i nie większej niż 1,80 m - 9,3 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 3,33 %),
- nacisk na piątej osi z grupy osi składającej się z więcej niż trzech osi nienapędowych pojazdów silnikowych, przyczep, naczep, przy odległości między osiami składowymi większej niż 1,30 m i nie większej niż 1,80 m - 9,2 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,2 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 2,22 %).
Wobec powyższego, w ocenie sądu, w ustalonym stanie faktycznym organ prawidłowo orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej jak za brak zezwolenia kategorii VII w wysokości 15.000 złotych. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia obowiązujących przepisów.
Niezależnie jednak od powyższego w ocenie Sądu na uwzględnienie zasługiwał zarzut skargi dotyczący podwójnego ukarania.
W ocenie organu problem nie zachodzi albowiem podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie były przepisy ustawy -prawo o ruchu drogowym, a nie ustawy o transporcie drogowym. Organ podkreślił, że przepisy art. 140aa i 140ab ustawy -prawo o ruchu drogowym, stanowiące, że za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, właściwe organy nakładają m.in. na podmiot wykonujący przejazd karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, znajdują się w porządku prawnym od dnia 19 października 2012 r. Jednocześnie organ zauważył, że zgodnie z przepisami prawa w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481), która weszła w życie dnia 3 września 2018 r., następuje niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy, od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy - prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia. W przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem organu obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej. Przepisy ustawy - prawo o ruchu drogowym sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 ustawy - prawo o ruchu drogowym. Natomiast przepisy ustawy o transporcie drogowym sankcjonują naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Są to więc sankcje wynikające z odrębnych przepisów.
Natomiast w ocenie Skarżącego, występuje tożsamość zachowania będącego przedmiotem postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie przepisów ustawy - prawo o ruchu drogowym i postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie ustawy o transporcie drogowym. To samo zdarzenie tj. wyniki kontroli samochodu ciężarowego marki [...] o nr [...], którym kierowca – K. B., wykonywał krajowy przejazd drogowy w imieniu Przedsiębiorcy, przeprowadzonej w miejscowości S. na drodze powiatowej, stanowiły podstawę faktyczną, zarówno poddanej kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu decyzji GITD z dnia [...] lutego 2021 r" nr [...]utrzymującej w mocy decyzję [...]WITD z dnia [...] maja 2019 r. nr[...], jak i drugiej decyzji [...]WITD z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] nakładającej na skarżącego karę w wysokości 12 000 zł na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Stwierdzone podczas powyższej kontroli przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego stanowiły podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stwierdzającego wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII. Jednocześnie stwierdzone w trakcie tej samej kontroli to samo przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego stanowiło podstawę faktyczną rozstrzygnięcia wydanego na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
W ocenie Sądu argumentację organu uznać należy za błędną, co bezpośrednio miało wpływ na niewłaściwe rozważenie przez organ możliwości zastosowania w sprawie art. 189 f § 1 pkt 2 kpa, jak trafnie podniesiono w skardze. Przedstawiona wyżej kwestia sporna między stronami, była już przedmiotem rozstrzygnięć Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie np. w wyrokach: z dnia: 23.12.2019 r.VI SA/Wa 1560/19, z dnia 24.02.20 VI SA/Wa 490/20, z dnia 29.05.2020 r.VI SA/Wa 1194/20, z dnia 21.01.21 r.VI SA/Wa 1733/20 w podobnych stanach faktycznych, których tezy i motywy Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę, w pełni podziela i przedstawi niżej jako własne.
Zgodnie z art. 189 f § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Komentowany przepis określa przesłanki, tryb i formę odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie § 1 wymaga formy decyzji administracyjnej. Jest to decyzja merytoryczna, w której organ administracji publicznej orzeka, że na podstawie komentowanego przepisu odstępuje od nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej za niedopełnienie określonego ustawowo obowiązku (naruszenie ustawowo określonego zakazu). Spełnienie przesłanek określonych w tym przepisie nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania, a zatem nie jest to podstawa do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (adresata zakazu). Zob.np. wyrok SN z 15.10.2014 r., III SK 47/13, OSNP 2016/8, poz. 112, w którym stwierdzono, że celem art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego jest zliberalizowanie norm prawa energetycznego w zakresie kar pieniężnych przez przyznanie organowi regulacyjnemu uprawnienia do odstąpienia od wymierzenia kary, gdy przedsiębiorstwo energetyczne zachowało się co prawda sprzecznie z normami Prawa energetycznego, lecz następnie zmieniło swoje zachowanie. Nie oznacza to zarazem oparcia odpowiedzialności administracyjnej na zasadzie winy (A.Wróbel (w:)M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego Opublikowano: LEX/el. 2019).Przepis ten przyjmuje szerokie rozumienie zakazu ne bis in idem na wzór przyjętego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, obejmującego nie tylko przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego, ale również przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego i innych przepisów prawa publicznego, w tym prawa administracyjnego, jeśli przewidują one środki o charakterze represyjnym (zob. wyroki TK: z 24.01.2006 r., SK 52/04, OTK-A2006/1, poz. 6; z 18.11.2010 r., P 29/09, OTK-A 2010/9, poz. 104; z 12.04.2011 r.,P 90/08, OTK-A 2011/3, poz. 21).
Przesłanki zastosowania art. 189 f § 1 pkt 2 kpa, które muszą być spełnione łącznie są następujące: 1) uprzednie prawomocne ukaranie, 2) za to samo zachowanie, 3) strony, 4) jedną z kar wymienionych w komentowanym przepisie.
Konieczne jest ponadto wykazanie, że "uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna". Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany, po pierwsze, ocenić, jakie cele spełniają uprzednia kara i aktualna administracyjna kara pieniężna; po drugie, ustalić, które z wchodzących w rachubę celów kary uprzedniej i administracyjnej kary pieniężnej są tożsame; po trzecie, ocenić, czy i w jakim stopniu uprzednio nałożona kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organu, nie budzi wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie występuje tożsamość zachowania będącego przedmiotem postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie przepisów ustawy- prawo o ruchu drogowym i postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie ustawy o transporcie drogowym. To samo zdarzenie tj. wyniki kontroli pojazdu skarżącego przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2019 r. w miejscowości Stalowa Wola na drodze powiatowej stanowiło bowiem podstawę faktyczną wydanych decyzji.
Kolejną przesłanką zastosowania art. 189 f § 1 pkt 2 kpa jest tożsamość (identyczność) osoby. Chodzi o jedną i tę samą osobę, która jest stroną dwóch postępowań zakończonych nałożeniem kar pieniężnych. W rozpoznawanej sprawie nie ma sporu między Strona a organem, że stroną każdej z wydanych decyzji jest Przedsiębiorca – J. L. czyli przedsiębiorcą wykonującym zarobkowo transport drogowy.
Następną przesłanką jest uprzednie ukaranie za to samo zachowanie strony postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Ustawodawca wymaga aby ukaranie administracyjną karą pieniężną było prawomocne. W ocenie sądu ratio legis analizowanego przepisu art. 189 f § 1 pkt 2 kpa przemawia za koniecznością rozważenia przez organ możliwości zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy wszczętej jako pierwszej.
Jak czytamy w uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej do kodeksu postępowania administracyjnego m.in. przepisy odnoszące się do kar administracyjnych (druk sejmowy nr 1181) - pod wpływem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, ukształtował się pogląd, że administracyjna kara pieniężna powinna być karą sprawiedliwą, adekwatną do wagi naruszenia i odpowiadającą celom, dla których jest stosowana (orzeczenie TK z dnia 1 marca 1994 r., sygn. U 7/93, OTK 1994, nr 1, poz. 5). Podkreślono, że sankcje administracyjne przybierają w wielu przypadkach bardziej rygorystyczną postać niż sankcje karne, np. gdy nie przewidziano przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Ponadto automatyzm nakładania kar i brak uwzględniania okoliczności danej sprawy nie sprzyja zapewnieniu sprawiedliwego – w odczuciu społecznym – działania administracji. Stan taki budzi również zastrzeżenia z uwagi na zasady obowiązujące w demokratycznym państwie prawnym, w szczególności na zasadę proporcjonalności. Z tego względu w orzecznictwie i doktrynie postuluje się, aby w przypadkach, gdy wyraźne brzmienie przepisu nie stoi temu na przeszkodzie, wykładać przepisy dotyczące kar administracyjnych, dążąc do rozszerzenia gwarancji procesowych praw obywatela oraz obowiązywania zasady zaufania do organów państwa.
Jak podaje Skarżący w skardze została nałożona na niego kara pieniężna w kwocie 12 000 zł na podstawie decyzji [...]WITD nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., której podstawę faktyczną stanowił ten sam protokół kontroli drogowej, co w rozpoznawanej, którą zapłacił w całości.
Wskazane jednak okoliczności faktyczne w skardze jak i w trakcie postępowania administracyjnego przez Stronę zostały całkowicie pominięte przez organ, z uwagi na błędna wykładnię przepisów prawa materialnego, znajdujących zastosowanie w sprawie. Organ nie załączył też akt postępowania, dotyczących wymienionej wyżej decyzji, wydanej na podstawie przepisów utd, mimo podnoszonych przez Stronę w odwołaniu zarzutów w tym zakresie.
Na zakończenie zauważyć należy, że brzmienie art. 189 f § 1 pkt 2 kpa jest kategoryczne i nakazuje organowi administracji publicznej, w drodze decyzji, odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz poprzestanie na pouczeniu w przypadku spełnienia określonych w nim przesłanek. Brak zatem miejsca na uznaniowość organu.
Dlatego też organ powinien ponownie, bardzo skrupulatnie i szczegółowo przeanalizować stan sprawy pod kątem możliwości zastosowania art. 189 f § 1 pkt 2 kpa.
W aktach sprawy, jak już wskazał Sąd, brak jest decyzji ostatecznej organu z [...]WITD nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nakładającej na Stronę karę w wysokości 12.000 zł, na podstawie przepisów ustawy – o transporcie drogowym oraz akt postępowania dokumentujących czynności faktyczne organu poprzedzających powyższą decyzję, dlatego też wydanie wiążącego rozstrzygnięcia w sprawie, przez Sąd nie jest możliwe, na tym etapie postępowania. Z tych względów organ zobowiązany będzie ponownie przeprowadzić postępowanie, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną wyżej przez Sąd oraz zgodnie z naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy na podstawie art.80 kpa, a wyniki przeprowadzonego postępowania administracyjnego, zawrze w uzasadnieniu decyzji kończącej postępowanie, sporządzonym zgodnie z art.107 § 3 kpa.
Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego Skarżącego o zwrócenie się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z zapytaniem czy decyzja o nałożeniu kary finansowej na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w kwocie 12 000 zł z dnia 16 sierpnia 2019 r. nr [...] jest prawomocna i czy ta kara pieniężna została zapłacona, bowiem sąd administracyjny co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego z wyjątkiem przypadków wskazanych w art.106 § 3 p.p.s.a. W związku ze stwierdzeniem przez Sąd naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, Sąd uchylił, zaskarżone w sprawie decyzje, i zobowiązał organ do ponownego wnikliwego rozpoznania sprawy, z uwzględnieniem właśnie decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2019 r. nr[...], w kontekście zaistnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary, na podstawie art.189 f kpa.
Sąd za bezzasadny uznał również wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych przez Stronę w skardze (wniosku z dnia 16 lipca 2019 r. o wydanie zezwolenia; potwierdzenia zapłaty za zezwolenie VII kategorii; faktury za zezwolenie VII kategorii i usługę; potwierdzenia zapłaty za zezwolenie VII kategorii i usługę; zezwolenia na przejazd VII kategorii), jako pozostających bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ trafnie wskazał w decyzji, że skoro Skarżący, nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, nie powinien był dokonywać przewozu rzeczy. To, że złożył wniosek o wydanie zezwolenia wraz ze wskazanymi wyżej dokumentami, nie mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie w sprawie.
Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art.135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 wyroku. Z kolei na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu odwoławczego na rzecz Skarżącego kwotę 450 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, obejmujących w niniejszej sprawie uiszczony przez Skarżącego wpis sądowy (pkt 2 sentencji)