VI SA/Wa 1076/17

VI SA/Wa 1076/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska /przewodniczący/
Marzena Milewska-Karczewska
Pamela Kuraś-Dębecka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1796
art. 74 par 1 i 3; art. 74f par 1; art. 74h par 12; art. 74d-74f; art. 87 par 2; art. 50;
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 23
art. 15;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 45
par 5 ust. 2-4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2017 r. sprawy ze skargi K. J. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą z [...] marca 2017 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (dalej Komisja II stopnia) , powołana zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2016 r. (Dz. Urz. Min. Sprawiedl. poz. 149 i 151), utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego (dalej Komisja Egzaminacyjna) z [...] października 2016 r., którą ustalono dla K. J. (dalej skarżący) negatywny wynik z egzaminu notarialnego.
Jako postawę prawną skarżonej uchwały wskazano art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U. z 2016 r. poz. 1796 ze zm.), dalej p.n. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej k.p.a.
I.
Jak wynika ze sprawy skarżący w dniach [...] września 2016 r. przystąpił do egzaminu notarialnego składającego się z trzech części, polegających na sporządzeniu dwóch projektów aktów notarialnych oraz na sporządzeniu projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności.
Skarżący z pierwszego projektu aktu notarialnego otrzymał ocenę niedostateczną, z drugiego projektu aktu notarialnego ocenę dostateczną, natomiast z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności ocenę dobrą.
Ponieważ zgodnie z treścią art. 74 f § 1 p.n. pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje wyłącznie zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną, Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że K. J. uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego.
Każda praca pisemna oceniana była przez dwóch niezależnych od siebie członków Komisji Egzaminacyjnej.
II.
Zadanie egzaminacyjne, z którego skarżący otrzymał ocenę niedostateczną polegało na sporządzeniu projektu umowy sprzedaży przy następujących założeniach;
Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą numer PO1P/00543210/1 dla niezabudowanej nieruchomości gruntowej położonej w Poznaniu przy ulicy Szewskiej numer 18 B (arkusz mapy 3, obręb 0051 Poznań, Miasto Poznań na prawach powiatu, województwo wielkopolskie). W w/w księdze wieczystej zamieszczono następujące wpisy:
a. w dziale I-O ujawnione zostały: działka zurbanizowanych terenów niezabudowanych (Bp) numer 12 o powierzchni 0,1200 ha oraz działka terenów przemysłowych (Ba) numer 13 o powierzchni 0,1800 ha,
b. w dziale I-Sp brak wpisów,
c. w dziale II własność wpisana jest na rzecz:
• Jana Krakowskiego i Anny Krakowskiej na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej - w 3/4 części na podstawie umowy darowizny zawartej dnia 12 lutego 2007 r.),
• spółki pod firmą Genius Loci Spółka Akcyjna z siedzibą w Krakowie - w 1/4 części na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 20 kwietnia 2010 r.,
d. w dziale III i IV brak wpisów.
Dla tej nieruchomości brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z 25 stycznia 2008 r., prawomocnym z dniem 22 lutego 2008 r. (sygn. akt I C 123/2007) orzeczona została separacja małżonków Jana Krakowskiego i Anny Krakowskiej.
Jan Krakowski zmarł 25 kwietnia 2008 r. Postanowieniem Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu z 25 września 2009 r., prawomocnym z dniem 20 czerwca 2010 r. (sygn. akt I Ns 123/2009) stwierdzone zostało nabycie spadku po Janie Krakowskim na podstawie ustawy.
Wszyscy spadkobiercy ustawowi Jana Krakowskiego złożyli oświadczenia o przyjęciu spadku wprost. Żaden ze spadkobierców nie został uznany przez sąd za niegodnego. Nie były zawierane również żadne umowy za życia spadkodawcy w przedmiocie zrzeczenia się dziedziczenia po nim.
Jan Krakowski pozostawił żonę Annę Krakowską, z którą w chwili śmierci pozostawał w separacji. Ponadto nie miał żadnych zstępnych i nikogo nie przysposobił. Podział majątku małżonków Anny i Jana Krakowskich nie został dokonany.
Żyje matka Jana Krakowskiego - wdowa Teofila Krakowska, która jest głucha. Nie żyje jego ojciec Franciszek Krakowski, który zmarł 31 marca 2007 r.
Jan Krakowski miał brata Mateusza Krakowskiego, który żyje i jest kawalerem. Nie miał innego rodzeństwa.
W kapitale zakładowym spółki pod firmą Genius Loci Spółka Akcyjna z siedzibą w Krakowie akcje przysługują dwóm akcjonariuszom po 50%. W dniu 16 kwietnia 2016 r. Walne Zgromadzenie tej Spółki podjęło uchwałę numer 1 o rozwiązaniu spółki i uchwałę numer 2 o wyznaczeniu Adama Uściańskiego na likwidatora Spółki. Czynności te nie zostały jednak dotychczas zgłoszone do sądu rejestrowego, wobec czego do rejestru przedsiębiorców nie zostały dotychczas wpisane: otwarcie likwidacji, nazwisko i imię likwidatora oraz sposób reprezentowania spółki przez likwidatora, a także nie został wykreślony dotychczasowy sposób reprezentacji spółki (jednoosobowy) i dotychczasowy zarząd spółki w osobie Krzysztofa Warszawskiego. Uchwały o rozwiązaniu spółki i wyznaczeniu likwidatora nie zostały uchylone przez walne zgromadzenie, jak również nie zostały zaskarżone.
Współwłaściciele opisanej wyżej nieruchomości podjęli decyzję o sprzedaży działki numer 12. Kupującym jest spółka pod firmą Osada Świętego Gotarda spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Poznaniu.
Kupującą Spółkę reprezentuje Johanna von Heidelberg, Prezes Zarządu Spółki uprawniona do samodzielnej reprezentacji Spółki, obywatelka Republiki Federalnej Niemiec, znająca tylko język niemiecki, która stawiła się u notariusza wraz z przyjacielem Michałem Wrocławskim. Michał Wrocławski podał, że nie jest tłumaczem przysięgłym ale bardzo dobrze zna język niemiecki i w razie potrzeby będzie pomagał Prezes Zarządu Spółki jako jej osobisty i zaufany tłumacz. Również notariusz bardzo dobrze posługuje się językiem niemieckim, jednakże jego znajomość tego języka nie jest wykazana w sposób określony dla tłumaczy przysięgłych. Do czynności nie został dołączony przekład sporządzanej umowy na język znany stawającej do aktu cudzoziemce.
Umowa tej Spółki została zawarta w dniu 20 sierpnia 2014 r., po czym spółka została wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 15 lutego 2015 r. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000 zł. Wspólnikami tej Spółki są obywatele polscy.
Zgodnie z § 8 umowy spółki, nie jest wymagane podjęcie uchwały wspólników w sprawie nabycia i zbycia nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości. W myśl § 9 umowy spółki, rozporządzenie prawem lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego nie wymaga uchwały wspólników.
W treści umowy spółki brak jest jakichkolwiek innych postanowień dotyczących nabycia dla spółki nieruchomości albo udziału w nieruchomości lub środków trwałych.
Strony umowy pozostają w przyjaznych relacjach i uzgodniły, że pomimo faktu, iż rzeczoznawca majątkowy wycenił wartość rynkową działki numer 12 na 180.000,00 zł, to działka ta zostanie sprzedana za cenę 160.000,00 zł.
Strony oświadczają, że cena została zapłacona, a działka będąca przedmiotem umowy została już wydana nabywcy.
III.
Egzaminatorzy podnosili, że przy sporządzaniu pierwszego projektu aktu notarialnego skarżący popełnił szereg błędów, w tym m.in:
• niewłaściwie ustalił krąg spadkobierców po Janie Krakowskim, bowiem nie uwzględnił, że dla spadków otwartych w okresie od 1 stycznia 1965 r. do 27 czerwca 2009 r. zastosowanie mają przepisy art. 932 § 1,. art. 933 § 1 i 2 , art. 935 § 2 k.c. w brzemieniu obowiązującym od 27 czerwca 2009 r. co w konsekwencji sprawiło, że błędnie wyliczono udziały spadkobierców w współwłasności nieruchomości. Spowodowało to sprzedaż przez spadkobierców udziałów większych niż im należne,
• błąd dotyczący wadliwego wyliczenia udziałów został powielony w żądaniach dotyczących wniosku wieczystoksięgowego, składanego w systemie teleinformatycznym,
• na gruncie przepisów prawa handlowego niewłaściwie zastosowano art. 229 k.s.h. Opisana uchwała wspólników zezwalająca na sprzedaż nieruchomości nie określała ceny nabycia. W pracy nie zawarto oświadczenia prezesa zarządu spółki co do zmiany, zaskarżenia, czy tez uchylenia uchwały;
• nie pobrano taksy notarialnej.
W konsekwencji Egzaminatorzy, uznając projekt aktu notarialnego za poprawny pod względem warsztatowym, wystawiając oceny niedostateczne stwierdzili, że popełnione błędy spowodowały, iż spółka nie nabyła całej nieruchomości, jak przewidywało to zadanie egzaminacyjne.
IV.
Skarżący z zachowaniem terminu wniósł od uchwały Komisji Egzaminacyjnej odwołanie zarzucając naruszenie:
1. art. 74d § 3 w zw. z art. 74e § 2 p.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie, tzn. brak uwzględnienia przez członków Komisji Egzaminacyjnej oceniających jego pracę z pierwszej części egzaminu notarialnego, że ustawa przewiduje czterostopniową skalę ocen pozytywnych oraz, że projekt aktu notarialnego z pierwszej części egzaminu notarialnego przeprowadzonego w dniach [...] września 2016 r. spełniał podstawowe wymogi formalne, w projekcie zostały zasadniczo zastosowane i poprawnie zinterpretowane właściwe przepisy prawa, a problem, co do istoty w zasadzie został trafnie rozstrzygnięty, co uzasadniało dokonanie pozytywnej oceny zadania;
2. art. 74e § 2 w zw. z art. 74d § 1 p.n. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie przez jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej, że brak jest zaznaczenia, iż praca stanowi projekt aktu notarialnego;
3. art. 74e § 2 p.n. w zw. z art. 229 k.s.h. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie przez jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej, że przepis art. 229 k.s.h. został nieprawidłowo zastosowany;
4. art. 74e § 2 w zw. z art. 79 pkt 8a p.n. i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie przez jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej, że nie pobrano taksy notarialnej na podstawie § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej w wysokości 200 złotych.
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie uchwały organu I instancji w całości i ustalenie, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego.
V.
Komisja II stopnia w uzasadnieniu skarżonej uchwały wskazała, że skarżący, jako zdający miał uzupełnić brakujące elementy stanu faktycznego według własnego uznania i sporządzić projekt aktu notarialnego (bez konieczności zamieszczania podpisów i sporządzania wniosków wieczystoksięgowych), obejmującego umowę sprzedaży, zgodnie ze wskazanym wyżej zamiarem stron. Strony nie są reprezentowane przez pełnomocników. Jeżeli przy nazwiskach osób stawających obywatelstwo nie zostało oznaczone należało przyjąć, że osoba ta jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej. Nadto w projekcie aktu należało określić wysokość należnego wynagrodzenia notariusza (w maksymalnej wysokości) oraz pobranych świadczeń publicznoprawnych, jeżeli są należne, do których pobrania zobowiązany jest notariusz. Należało także wskazać dokumenty stanowiące podstawę należytego zabezpieczenia interesów stron oraz dokonania czynności i opisania ich w taki sposób, aby na podstawie samej treści projektu aktu notarialnego można było ustalić formę i treść tych dokumentów. Ponadto w projekcie aktu należało wskazać krąg spadkobierców po Janie Krakowskim i wysokość ich udziałów w spadku.
Następnie Komisja wskazała, że skarżący w ww. zadaniu zawarł szereg niezbędnych oświadczeń i przedłożył większość wymaganych dokumentów, jednakże nie ustrzegł się błędów, w tym bardzo poważnego błędu. Co prawda prawidłowo ustalił, że małżonek w separacji nie dziedziczy na podstawie ustawy (art. 9351 k.c.), ale niestety niewłaściwie ustalił udziały spadkobierców w spadku po Janie Krakowskim, który zmarł 25 kwietnia 2008 r.
Organ wskazał, że w zadaniu należało zastosować kolejność spadkobrania według przepisów art. 932 § 1, art. 933 § 1 i 2, art. 935 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1965 r. do 27 czerwca 2009 r. - to jest w dniu otwarcia spadku. W zadaniu spadkodawca nie miał zstępnych, małżonek po orzeczeniu separacji nie dziedziczy, a zatem - w braku zstępnych spadkodawcy i małżonka do spadku, powołani byli z ustawy rodzice i rodzeństwo, przy czym udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z rodzeństwem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą część tego, co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa; pozostałą część dziedziczy rodzeństwo w częściach równych. Przy czym jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku (ojciec Jana Krakowskiego - Franciszek Krakowski zmarł 31 marca 2007 r.), wobec czego udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada po połowie drugiemu z rodziców i rodzeństwu spadkodawcy. A zatem udział w spadku matki spadkodawcy - Teofili Krakowskiej wynosił 3/8 części spadku, a udział brata spadkodawcy - Mateusza Krakowskiego - 5/8 części spadku.
W treści zaprojektowanej umowy sprzedaży w § 1 ust. 2 skarżący opisał zaś, że zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z 25 września 2009 r. spadek po Janie Krakowskim z mocy ustawy nabyli Teofila Krakowska i Mateusz Krakowski po 1/2 części. Wskazane udziały świadczą zatem o tym, że skarżący zastosował przepisy o kolejności dziedziczenia obowiązujące w dacie orzekania (tj. 25 września 2009 r.), a nie w dacie otwarcia spadku ( tj. 25 kwietnia 2008 r.), co jest rażącym naruszeniem art. 932 § 1, art. 933 § 1 i 2 i art. 935 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym do 27 czerwca 2009 r. Konsekwencją tego błędu było więc ustalenie udziałów we własności nieruchomości przypadających Teofili Krakowskiej na 3/16 części - zamiast poprawnie - 9/64 części oraz Mateuszowi Krakowskiemu na 3/16 części - zamiast poprawnie 15/64 części. Błąd ten przełożył się z kolei na wysokość ceny obliczonej proporcjonalnie do posiadanych udziałów. I tak Teofila Krakowska i Mateusz Krakowski otrzymali tytułem ceny po 30.000 złotych, gdy tymczasem Teofila Krakowska powinna była otrzymać kwotę 22.500 złotych, a Mateusz Krakowski kwotę 37.500 złotych.
Komisja II stopnia wskazała, że w zadaniu w sposób wyraźny określono, że należy wskazać krąg spadkobierców po Janie Krakowskim i wysokość ich udziału w spadku. Data śmierci spadkodawcy nie była przypadkowa, miała na celu sprawdzenie stopnia opanowania znajomości przepisów prawa spadkowego przez zdającego.
Zdaniem Komisji II stopnia skarżący nie sprostał wszystkim wymaganiom zadania, gdyż, wadliwe określił wysokości udziałów w spadku co spowodowało, że nie nastąpiło prawidłowe przeniesienie tych udziałów w prawie własności nieruchomości na rzecz kupującej spółki, tj. Teofila Krakowska sprzedała częściowo udział, który jej nie przysługuje, natomiast Mateusz Krakowski nie sprzedał całości przysługujących mu udziałów. Ponieważ spadkobiercy Jana Krakowskiego nie byli wpisani do księgi wieczystej prowadzonej dla sprzedawanej nieruchomości, zastosowanie znajdzie zasada "nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet", co oznacza, że nie została przeniesiona na rzecz kupującej spółki część udziałów w nieruchomości.
Komisja II stopnia wyjaśniła, że powyższe naruszenie przepisów dotyczących kolejności spadkobrania, gdy otwarcie spadku nastąpiło przed dniem 28 czerwca 2009 r. jest szczególnie rażące z uwagi na to, że notariusz może na podstawie art. 79 pkt 1a p.n. sporządzać akty poświadczenia dziedziczenia, które po zarejestrowaniu w Rejestrze Spadkowym mają skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Na mocy art. 80 § 2 p.n. przy dokonywaniu czynności notarialnych notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne. Nieznajomość podstawowych przepisów prawa spadkowego naraża strony umowy na uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia, co w konsekwencji nie wywoła dla stron zamierzonych skutków prawnych a oczekiwanych od notariusza jako profesjonalisty.
Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii, że błędne zastosowanie przez skarżącego ww. przepisów nastąpiło tylko przez przeoczenie, a nie z powodu nieznajomości prawa, a problem co do istoty w zasadzie został trafnie przez niego rozstrzygnięty, Komisja II stopnia stwierdziła, że nieistotne są przyczyny popełnionego błędu, bowiem ocenia ona jedynie treść pracy egzaminacyjnej i na tej podstawie weryfikuje przygotowanie prawnicze zdającego do wykonywania zawodu notariusza.
Komisja II uwzględniła zarzut skarżącego dotyczący nieprawidłowego zastosowania art. 229 k.s.h. oraz argumentację skarżącego odnośnie zarzutu nie pobrania wynagrodzenia notariusza na podstawie § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Wyjaśniła, że od 1 lipca 2016 r. złożenie wniosku wieczystoksięgowego przez notariusza dokumentującego czynność notarialną, jest odrębną czynnością przewidzianą w art. 79 pkt 8a p.n. złożenie wniosku wieczystoksięgowego. Czynność tę dodano na podstawie ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, zmienionej ustawą z dnia 17 marca 2016 roku (Dz.U. z 2016 r., poz.394). Zmiana miała na celu dostosowanie przepisów ustawy Prawo o notariacie w związku z wprowadzeniem przepisów o składaniu przez notariuszy wniosków za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, obsługującego postępowanie sądowe. Od 1 lipca 2016 r. wynagrodzenie notariusza wraz z należnym podatkiem VAT za złożenie wniosku wieczystoksięgowego jest rejestrowane w Repertorium "A" pod oddzielnym numerem niż dokumentowaną czynność (w zadaniu - umowa sprzedaży). Zatem skarżący prawidłowo nie pobrał tej opłaty przy umowie sprzedaży, a poinformował, że opłata ta będzie pobrana oddzielnie.
Jednocześnie Komisja II stopnia stwierdziła, że oprócz ww. błędu - polegającego na nieprawidłowym wskazaniu udziałów w spadku, praca skarżącego zawierała też inne uchybienia, mające wpływ na ogólną ocenę jego pracy.
Po pierwsze, skarżący w projekcie pierwszego aktu notarialnego nie odniósł się do przepisów ustawy z dnia 9 września 2015 r. o rewitalizacji. Wprawdzie nie było do kwestionowane przez poszczególnych egzaminatorów, ani nie było to uwzględnione w opisie istotnych zagadnień, jednakże nie oznaczało to, że skarżący jako kandydat na notariusza nie powinien był dostrzegać innych, obowiązujących przepisów - nie wyartykułowanych wprost w zadaniu. Zgodnie z art. 11 ust. 5 ustawy o rewitalizacji w uchwale rady gminy, wyznaczającej obszar zdegradowany i obszar rewitalizacji, na rzecz gminy może być ustanowione prawo pierwokupu wszystkich nieruchomości znajdujących się na tym obszarze. Notariusz dokumentując czynność sprzedaży nieruchomości, musi zatem brać pod uwagę nie tylko zamiar stron umowy, ale i dopuszczalność dokonania takiej czynności w świetle przepisów o prawie pierwokupu. Szczególnie musi być czujny, gdy prawo pierwokupu przewidziane jest w przepisach o randze ustawy, bowiem nie zastosowanie się do tych przepisów i sporządzenie umowy sprzedaży bezwarunkowej, czyni taką czynność nieważną z mocy prawa. Przyjęcie oświadczenia od stron umowy, że w stosunku do przedmiotowej działki nie przysługuje prawo pierwokupu, ani odkupu, ze względu na wagę problemu, jest niewystarczające i dowodzi braku należytej staranności wymaganej od notariusza.
Komisja II stopnia podniosła, że skarżący nie podał również, w jaki sposób przekonał się, że Teofila Krakowska jest głucha, co uznała za naruszenie przez niego art. 87 § 2 p.n.
Wskazała, że wobec braku numeru PESEL Joohanny von Heidelberg, należało podać jej datę urodzenia, czego w projekcie aktu notarialnego skarżącego zabrakło, a zatem nie dokonał on w sposób wyczerpujący identyfikacji osoby reprezentującej osobę prawną zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
Komisja II stopnia ustaliła także, że do badanego aktu nie przedłożono jednolitych tekstów statutu spółki akcyjnej i umowy spółki z o.o., aktualnych na datę sporządzenia czynności. W projekcie okazano jedynie statut spółki akcyjnej sporządzony dnia 30 czerwca 2005 r. i umowę spółki z o.o. sporządzoną dnia 20 sierpnia 2014 r. Jednakże ze względu na upływ czasu od momentu zawiązania tych spółek, nie można było zweryfikować oświadczeń składanych przez osoby reprezentujące te spółki.
Zarzuciła również, że w projekcie aktu notarialnego brak było oświadczenia nabywającej spółki na okoliczność, że nie jest (lub jest) cudzoziemcem w rozumieniu ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. A zgodnie z treścią art. 8a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu notariusz ma obowiązek przesłać do ministra właściwego do spraw wewnętrznych (MSWiA) wypis aktu notarialnego dokumentującego nabycie przez cudzoziemca nieruchomości położonej w Polsce, w terminie 7 dni od dnia dokonania czynności. W projekcie aktu notarialnego należało zatem ustalić, czy kupująca spółka jest lub nie jest cudzoziemcem, by wykonać lub wykluczyć wykonanie powyższego obowiązku. Zaznaczyła przy tym, że naruszenie ww. obowiązku notariusza, wynikającego z art. 8a ust. 1 skutkuje jego odpowiedzialnością dyscyplinarną, przewidzianą w art. 50 p.n.
W ocenie Komisji II stopnia skarżący nieprecyzyjnie opisał przedłożone orzeczenia sądów tj. z treści prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego nie wynika, że dotyczy separacji małżeństwa Anny i Jana Krakowskich, a z treści prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego nie wynika, że dotyczy stwierdzenia nabycia spadku po Janie Krakowskim.
Ponadto skarżący błędnie sformułował wniosek wieczystoksięgowy. Komisja II stopnia podała, że wprawdzie w zadaniu nie było takiego obowiązku, ale skoro skarżący wniosek taki złożył, nie sposób nie odnieść się do jego treści. I tak nieprawidłowo w pierwszej kolejności wniósł on "o ujawnienie ustania wspólności ustawowej małżeńskiej Jana Krakowskiego i Anny Krakowskiej" (co by oznaczało wpis do księgi nieżyjącego Jana Krakowskiego) oraz o wpis spadkobierców Jana Krakowskiego, gdy księga wieczysta obejmowała jeszcze dwie działki nr 12 (już sprzedaną) i nr 13, a dopiero w drugiej kolejności wniosek o odłączenie sprzedanej działki nr 12. Należało przy tym także dokonać zmiany wpisu dotyczącego spółki, poprzez ujawnienie w nazwie spółki dodatku "w likwidacji".
Mając na uwadze powyższe – tj. uwzględnienie trzech zarzutów sformułowanych przez skarżącego, w tym jednego o istotnym znaczeniu dla ważności czynności (dotyczącego prawidłowości uchwały podjętej w trybie art. 229 k.s.h.), Komisja II stopnia ostatecznie uznała brak podstaw do podwyższenia oceny skarżącego z pierwszego projektu aktu notarialnego, z niedostatecznej na pozytywną.
Zdaniem organu odwoławczego skarżący w szczególności źle rozstrzygnął problem ustalenia kolejności dziedziczenia dla spadku otwartego dnia 25 kwietnia 2008 r., czym rażąco naruszył przepisy Kodeksu cywilnego, dotyczące dziedziczenia ustawowego. Konsekwencją tego błędu było nieprawidłowe wyliczenie przez niego udziałów w prawie własności nieruchomości i przypadających za te udziały cen.
Jednocześnie Komisja II stopnia wyjaśniła, że praca skarżącego nie zasługuje na ocenę pozytywną nawet przy zastosowaniu pięciostopniowej skali ocen. Ustalenie prawidłowego stanu prawnego wobec podanej w zadaniu daty śmierci Jana Krakowskiego było głównym problemem w kazusie, a sam kazus nie zawierał poza sporządzeniem umowy sprzedaży, żadnych dodatkowych poleceń dotyczących udokumentowania w akcie innych czynności prawnych, jak chociażby w postaci obowiązku ustanowienia służebności gruntowej, zabezpieczenia wierzytelności o zapłatę ceny czy zabezpieczenia obowiązku wydania nieruchomości (cena była zapłacona a nieruchomość już wydana). Wskazała przy tym, że na ocenę celującą zasługuje wyłącznie praca wzorowa, czyli posiadająca dodatkowe walory świadczące o ponadprzeciętnej wiedzy zdającego, np. świetny warsztat, brak jakichkolwiek błędów stylistycznych, dokładność. Pozostałe błędy popełnione przez zdającego powodują, że ocena podlega dalszemu obniżeniu i w efekcie praca nie zasługuje na ocenę pozytywną.
VI.
Skarżący K. J. nie zgadzając się z uchwałą Komisji II stopnia zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając;
I. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
a. art. 74d § 3 w zw. z art 74e § 2 in fine p.n. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym podtrzymaniu oceny negatywnej pomimo, że w uzasadnieniu skarżonej uchwały Komisja II uwzględniła trzy, spośród czterech jego zarzutów sformułowanych w odwołaniu co do oceny pracy pisemnej z pierwszej części egzaminu notarialnego, w tym jednego o istotnym znaczeniu dla ważności czynności, a jedno uchybienie uznała za co najmniej powodujące obniżenie oceny o dwa stopnie w stosunku do oceny bardzo dobrej, gdy tymczasem ustawa przewiduje czterostopniową skalę ocen pozytywnych rozpoczynając od najwyższej oceny – celującej, a nie jak przyjęła Komisja II stopnia zatem raz jeszcze podniosła, że zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym brak było obowiązku sporządzenia wniosku wieczystoksięgowego i błąd ów w zasadzie dyskwalifikuje pracę skarżącego wobec niewykonania tego zadania, a co najmniej powoduje obniżenie oceny o dwa stopnie w stosunku do oceny bardzo dobrej, na jaką zasługuje praca pozbawiona błędów. oceny - bardzo dobrej, a jego praca spełnia podstawowe wymogi formalne - w projekcie zostały zasadniczo zastosowane i poprawnie zinterpretowane właściwe przepisy prawa, problem, co do istoty w zasadzie został trafnie rozstrzygnięty, co uzasadniało dokonanie pozytywnej oceny zadania;
II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
a. art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 74h § 12 p.n. poprzez brak podjęcia w toku postępowania odwoławczego działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, wadliwą ocenę i uzasadnienie wyniku jego egzaminu notarialnego, a to wobec uwzględnienia przez Komisję II stopnia trzech spośród czterech zarzutów sformułowanych przez niego co do oceny pracy pisemnej z pierwszej części egzaminu notarialnego, w tym jednego o istotnym znaczeniu dla ważności czynności oraz pomimo całokształtu jego pracy spełniającej podstawowe wymogi formalne, charakteryzującej się zasadniczym zastosowaniem i poprawnym zinterpretowaniem właściwych przepisów prawa i w zasadzie trafnym rozstrzygnięciem problemu;
b. art. 15 k.p.a. i § 5 ust 2 pkt 1 oraz ust 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na sformułowaniu przez Komisję II stopnia nowych zarzutów, których nie podniosła Komisja Egzaminacyjna, co doprowadziło do obniżenia oceny z pierwszego projektu aktu notarialnego, a w konsekwencji do uznania, że jego praca nie zasługuje na ocenę pozytywną.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji II stopnia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Komisja II stopnia ostatecznie uznała, że zadanie wykonał w części poprawnie. Zatem ocena winna była zostać dokonana przez nią według czterostopniowej skali ocen pozytywnych, rozpoczynając od najwyższej oceny celującej.
Zarzucił, że organ rozpatrzył i rozstrzygnął sprawę w pełni po raz drugi - w jej całokształcie, bez ograniczania się do zarzutów i argumentów podniesionych w odwołaniu, o czym świadczy fakt, że po uwzględnieniu trzech zarzutów sformułowanych przez niego w odwołaniu oraz nieuwzględnieniu jednego postawiła nowe zarzuty. Zdaniem skarżącego przesądza o tym, że Komisja II stopnia wyszła poza zakreślone przepisami prawa granice swego działania. Na tą okoliczność przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 6 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 873/14.
W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego podtrzymała stanowisko zajęte w uzasadnieniu skarżonej uchwały i wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała oraz poprzedzająca ją uchwała Komisji Egzaminacyjnej nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim należy wskazać, że pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną (art. 74 § 1 p.n.). Oznacza to, że ocena negatywna z którejkolwiek z trzech części egzaminu notarialnego implikuje negatywny wynik z całego egzaminu notarialnego.
W niniejszej sprawie skarżący z projektu pierwszego aktu notarialnego otrzymał ocenę niedostateczną (Egzaminatorzy wystawili dwie oceny niedostateczne). W świetle art. 74f § 1 p.n. skutkuje to negatywnym wynikiem z egzaminu notarialnego, bez względu na oceny z pozostałych części egzaminu.
Nie zgadzając się z uchwałą Komisji Egzaminacyjnej skarżący wniósł odwołanie do Komisji II stopnia. Do postępowania przed Komisja II stopnia, jako komisją odwoławczą, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 74h § 12 p.n.).
Mając na względzie fakt, że wynik egzaminu notarialnego Komisja Egzaminacyjna ustala na podstawie całościowej oceny poszczególnych części egzaminu, dokonanej na zasadach określonych w art. 74d – 74f p.n., podważanie tego wyniku przed Komisją II stopnia, jako komisją odwoławczą może sprowadzać się jedynie do kwestionowania ocen wystawionych za zadania składające się na jedną z trzech części egzaminu. Wówczas przedmiotem badania komisji odwoławczej jest, w przyjętym modelu działania tego organu, tylko ten wynik cząstkowy (z zakwestionowanej części egzaminu). W ten sposób zakres zarzutów podniesionych w odwołaniu wyznacza zakres działania komisji odwoławczej. Komisja ta nie może więc zajmować się badaniem ocen cząstkowej zadania lub części pracy, która nie została zakwestionowana w odwołaniu. Inaczej rzecz ujmując postępowanie przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja zaś kontroluje tylko część egzaminu zakwestionowaną przez stronę pod kątem podniesionych zarzutów.
Przepis § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 45) stanowi, że przewodniczący lub członek komisji odwoławczej sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, wraz ze stanowiskiem. Według ust. 4 § 5 tego rozporządzenia, komisja odwoławcza w pierwszej kolejności głosuje nad ostateczną oceną pracy zawierającej rozwiązanie zadania z tej części egzaminu notarialnego, której dotyczy odwołanie, a następnie nad zaskarżoną uchwałą o wyniku egzaminu notarialnego. Skoro komisja odwoławcza nie głosuje wyłącznie o zasadności zarzutów odwołania, lecz głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej, to po pierwsze - musi odnieść się do całej pracy i jej oceny wystawionej przez komisję egzaminacyjną, uwzględniając zasadność lub bezzasadność zarzutów podniesionych w odwołaniu, po drugie zaś musi dać temu wyraz w uzasadnieniu swej uchwały. Zawarte w § 5 ust. 4 ww. rozporządzenia sformułowanie "głosuje nad ostateczną oceną pracy zawierającej rozwiązanie zadania z tej części egzaminu notarialnego, której dotyczy odwołanie" świadczy o tym, że komisja odwoławcza działa w sposób merytoryczny. Zatem może ponownie ustalić ostateczną ocenę pracy (zadania egzaminacyjnego)- nie ograniczając się wyłącznie do zbadania zarzutów odwołania - odnieść się do samej pracy i jej oceny dokonanej przez komisję egzaminacyjną. W przeciwnym wypadku uwzględnienie przez komisję odwoławczą np. jedynego zarzutu podniesionego w odwołaniu czyniłoby odwołanie zasadnym i nakazywałoby jej zmienić ostateczną ocenę pracy, pomimo tego że praca zawiera błędy i uchybienia stwierdzone przez komisję egzaminacyjną, nieobjęte badaniem komisji odwoławczej ze względu na zakres zarzutów odwołania. Innymi słowy zakres sprawy w postępowaniu odwoławczym w sprawie wyniku egzaminu notarialnego wyznacza przedmiot odwołania, czyli zakwestionowana ocena zadania egzaminacyjnego; komisja odwoławcza ustalając ostateczną ocenę, podejmuje w tym zakresie rozstrzygnięcie merytoryczne (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 2 września 2015 r., II GSK 1679/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nawet jeżeli komisja odwoławcza uzna część zarzutów odwołania za trafne, jednocześnie uznając inne zarzuty komisji egzaminacyjnej za słuszne, a dodatkowo wskaże na inne jeszcze wady pracy skarżącego, to nie można twierdzić, że wyszła poza granice odwołania, gdyż nie z tej przyczyny uchwała komisji pierwszoinstancyjnej została utrzymana w mocy. Skoro bowiem komisja odwoławcza badała zasadność zarzutów zdającego i uznała ich część za niezasadne, to ta właśnie okoliczność stanowi przyczynę utrzymania w mocy skarżonej uchwały (por. wyrok NSA z 22 maja 2014 r., II GSK 293/13).
W rozpoznawanej sprawie Komisja II stopnia, jako komisja odwoławcza, szczegółowo odniosła się do zarzutów odwołania; w przypadku niektórych zarzutów przeprowadziła obszerne wywody merytoryczne. Wbrew zarzutom skargi jej działanie nie przekroczyło granic odwołania, ani zakresu ocen cząstkowych Egzaminatorów, leżących u podstaw Komisji Egzaminacyjnej. W konsekwencji Sąd uznał, że nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia przepisów art. 15 k.p.a. i § 5 ust 2 pkt 1 oraz ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,
Jak już nadmieniono wyżej, komisja odwoławcza kontroluje tylko zakwestionowaną odwołaniem część egzaminu pod kątem podniesionych zarzutów, co oznacza, że postępowanie przed tą komisją nie jest drugoinstancyjnym postępowaniem administracyjnym w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), tylko szczególnym postępowaniem obliczonym przede wszystkim na rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania w obszarze zakwestionowanej oceny zadania egzaminacyjnego (tu oceny niedostatecznej z projektu pierwszego aktu notarialnego).
W tej sprawie – w ocenie Sądu – Komisja II stopnia zastosowała się do wskazanej reguły działania. To, że w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazała również na szereg uchybień pracy skarżącego niedostrzeżonych, czy raczej pominiętych przez Egzaminatorów w ocenach cząstkowych, tylko wzmacnia/uzupełnia ocenę negatywną z tej części egzaminu, gdyż poszerza argumentację leżącą u jej podstaw, wynikającą z uzasadnień ocen cząstkowych Egzaminatorów i stanowiska Komisji II stopnia zajętego wobec zarzutów odwołania (por. szczegółową treść zaskarżonej uchwały).
Sąd zauważa, że argumentacja zaskarżonej uchwały wykazała prawidłowość kwestionowanej przez skarżącego oceny Komisji Egzaminacyjnej i bezpodstawność poczynionych przez niego na tym tle zarzutów. Ocena ta jest wynikiem ocen pracy egzaminacyjnej skarżącego dokonanych niezależnie od siebie przez dwóch Egzaminatorów, którzy sporządzili przy tym pisemne uzasadnienia tych ocen. W sporządzonych ocenach Egzaminatorzy, wyważając negatywne i pozytywne aspekty pracy, wskazali nie tylko błędy, ale również pozytywne jej elementy. Fakt skoncentrowania się organu odwoławczego – Komisji II stopnia, na brakach i błędach wynikł natomiast z niesprzecznego faktu, że to te elementy były wyłączną przyczyną negatywnej oceny pierwszej części egzaminu, a w konsekwencji całości egzaminu notarialnego, do którego przystąpił skarżący.
Natomiast rolą sądu administracyjnego nie jest zastępowanie wskazanego organu w załatwieniu sprawy przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia. Innymi słowy, w okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy, Sąd nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, a ocenia jedynie zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały Komisji), w żadnym nie zastępuje komisji odwoławczej w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej.
Badając w tej sprawie przedmiotowe uchwały I i II instancji w zakresie odnoszącym się do ich zaskarżenia brak było - w ocenie Sądu - podstaw do zarzucenia im naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przez stwierdzenie, że Komisje podejmujące te uchwały zastosowały w stanie faktycznym tej sprawy nieprawidłową - w świetle mających zastosowanie przepisów - ocenę tego stanu. Jak już nadmieniono, Komisja II stopnia w sposób wyczerpujący odniosła się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu wykazując, że nie podważają one podjętego rozstrzygnięcia o negatywnym wyniku egzaminu notarialnego. Sąd w całości podziela i aprobuje stanowisko Komisji II stopnia w zakresie wszystkich elementów pracy skarżącego, które uznano za wadliwe, i które skutkowały negatywną oceną jego pracy.
Przede wszystkim Sąd zwraca uwagę, że najistotniejszym błędem - o dużym ciężarze gatunkowym, był wadliwy sposób wyliczenia przez skarżącego w sporządzonym projekcie aktu notarialnego udziałów w spadku, co spowodowało, że nie nastąpiło prawidłowe przeniesienie tych udziałów w prawie własności nieruchomości na rzecz kupującej spółki, tj. Teofila Krakowska sprzedała częściowo udział, który jej nie przysługiwał, natomiast Mateusz Krakowski nie sprzedał całości przysługujących mu udziałów. Ponieważ spadkobiercy Jana Krakowskiego nie byli wpisani do księgi wieczystej, prowadzonej dla sprzedawanej nieruchomości, zastosowanie znajdzie zasada "nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet", co oznacza, że nie została przeniesiona na rzecz kupującej spółki część udziałów w nieruchomości. Sąd zwraca uwagę, że ze swej istoty popełnienie przez skarżącego, jako przyszłego notariusza, tak ważkiego błędu, dyskwalifikuje sporządzony przez niego akt notarialny, prowadząc do możliwości unieważnienia tego aktu, co skarżący w swej skardze całkowicie pomija, skupiając się wyłącznie na pozytywnych elementach swojej pracy egzaminacyjnej.
W ocenie Sądu uchybienia tego kalibru nie pozwalają uznać przygotowania skarżącego za odpowiadające kwalifikacjom do wykonywania zawodu notariusza, jako zawodu zaufania publicznego.
Zgodnie z art. 74 § 3 p.n. celem egzaminu notarialnego jest sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Do pozytywnej weryfikacji pracy egzaminacyjnej kandydata do zawodu notariusza konieczne jest spełnienie wszystkich kryteriów wymienionych w art. 74d i nast. p.n., natomiast w zależności od tego w jakim stopniu i na jakim poziomie są one spełnione, egzaminatorzy, specjaliści z danej dziedziny, wystawiają stosowne oceny w przewidzianej skali ocen. Zatem oceniana praca musi spełniać podstawowe wymogi formalne, zdający musi zastosować właściwe przepisy prawa i poprawnie je zinterpretować, a problem co do istoty musi być trafnie rozstrzygnięty. Tylko praca spełniająca powyższe kryteria może uzyskać pozytywną ocenę (vide wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r. II GSK 1950/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach stanu faktycznego tej sprawy w szczególności istotne jest dla tej oceny, aby opracowywane projekty aktów notarialnych były skuteczne, a więc pozbawione wad godzących nie tylko w ich ważność (taka wada jest najdalej idąca), ale również wad drastycznie obniżających ich prawną jakość, mimo zachowania poziomu ważności.
Tymczasem w sprawie wykazano, wynika to zarówno z niedostatecznych ocen cząstkowych Egzaminatorów - z uzasadnienia tych ocen, jak i szerokiej, szczegółowej argumentacji zaskarżonej uchwały Komisji II stopnia, że praca skarżącego z pierwszej części egzaminu dotknięta jest brakami (por. treść ocen Egzaminatorów i uzasadnienia zaskarżonej uchwały). W tych warunkach sporządzony w wykonaniu tej pracy akt notarialny mimo, że sporządzony prawidłowo od strony warsztatowej, nie może być uznany za skuteczny, jeżeli przez skuteczność rozumiemy gwarancję bezproblemowego funkcjonowania tego aktu w rzeczywistym obrocie prawno-gospodarczym. Nagromadzona w sporządzonym przez skarżącego akcie, a wykazana w sprawie przez organy podejmujące uchwały, ilość i rodzaj braków i wadliwości tego aktu, takiej gwarancji nie daje. Niewątpliwie, gdyby doszło do wykonywania takiego aktu w obrocie gospodarczym, wiązałoby się to z koniecznością określonych jego uzupełnień w drodze absorbujących stawające strony dodatkowych czynności.
Przygotowanie zdającego do wykonywania zawodu notariusza musi wynikać z pracy egzaminacyjnej. W przypadku skarżącego organ odwoławczy wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały szereg braków i wadliwości sporządzonego zadania egzaminacyjnego aktu notarialnego, a zatem błędów pracy egzaminacyjnej. W szczególności chodzi o błędy istotne, które odbierają pracy charakter poprawnego rozwiązania kazusu egzaminacyjnego, a więc dyskwalifikujące taka pracę w skali ocen pozytywnych.
Komisja II stopnia prawidłowo wskazała na uchybienia, a mianowicie, że skarżący w projekcie pierwszego aktu notarialnego nie odniósł się do przepisów ustawy z dnia 9 września 2015 r. o rewitalizacji. Ponadto skarżący nie podał, w jaki sposób przekonał się, że Teofila Krakowska jest głucha, co stanowi naruszenie art. 87 § 2 p.n. Przepis art. 87 § pkt 2 p.n. przewiduje, że jeśli osoba biorąca udział w czynnościach jest głucha lub głuchoniema, notariusz jest obowiązany przekonać się, że treść czynności jest jej dokładnie znana i zrozumiała, z tym że notariusz może przywołać do czynności biegłego. Zgodnie z art. 87 § 2 p.n. o zachowaniu warunków przewidzianych w § 1 pkt 2 i 3, a także o sposobie stwierdzenia okoliczności, o których mowa w § 1, bądź o niemożności złożenia podpisu lub tuszowego odcisku - notariusz czyni stosowną wzmiankę w treści sporządzonego dokumentu.
Następnie uchybienie polegało na tym, że wobec braku numeru PESEL Joohanny von Heidelberg, należało podać jej datę urodzenia, czego w projekcie aktu notarialnego skarżącego zabrakło, a zatem nie dokonał on w sposób wyczerpujący identyfikacji osoby reprezentującej osobę prawną zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Do badanego aktu nie przedłożono jednolitych tekstów statutu spółki akcyjnej i umowy spółki z o.o., aktualnych na datę sporządzenia czynności. W projekcie aktu notarialnego brak było oświadczenia nabywającej spółki na okoliczność, że nie jest (lub jest) cudzoziemcem w rozumieniu ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców , co naruszało obowiązki notariusza przewidziane w art. 8a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Notariusz ma obowiązek przesłać do ministra właściwego do spraw wewnętrznych (MSWiA) wypis aktu notarialnego dokumentującego nabycie przez cudzoziemca nieruchomości położonej w Polsce, w terminie 7 dni od dnia dokonania czynności. Pominięcie tej czynności może spowodować nawet odpowiedzialność dyscyplinarną notariusza, przewidzianą w art. 50 p.n.
Do tego dochodzą braki pracy w postaci nieprecyzyjnego opisania przedłożonych orzeczeń sądów oraz błędnie sformułowany wniosek wieczystoksięgowy, o czym mowa w zaskarżonej uchwale.
Idąc tym tokiem rozumowania Sąd uznał, że zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, nie są zasadne. Organ, z uwzględnieniem przepisów mających zastosowanie do stanu faktycznego objętego zadaniem egzaminacyjnym, odniósł się do zarzutów/argumentacji odwołania. Trafne wywody merytoryczne zawarte w zaskarżonej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie ponownie – ponad to co już wyżej podniesiono – szczegółowej argumentacji organu dotyczącej mankamentów ww. projektu aktu notarialnego sporządzonego przez skarżącego w rozwiązaniu zadania z pierwszej części egzaminu.
Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje, że ocena tego projektu została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa oraz umiejętności ich interpretacji, i pomimo odczuwanej przez skarżącego jej surowości, nie narusza zasad swobodnej oceny materiału dowodowego w sprawie, w którą Sąd nie może ingerować. Organ dokładnie wyjaśnił, które z wad pracy egzaminacyjnej skarżącego zostały uznane za decydujące o wystawionej ocenie negatywnej.
Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie egzamin notarialny, w którym brał udział skarżący, został przeprowadzony zgodnie z prawem. Postępowanie w zakresie ustalenia wyniku tego egzaminu zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego, jak również nie zaistniały uzasadnione podstawy do podwyższenia tej oceny. Zaskarżona uchwała została uzasadniona w sposób odpowiadający prawu.
Mając to na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.