VI SA/Wa 1067/25

VI SA/Wa 1067/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-10-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Grzegorz Nowecki
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 146
art. 109 ust. 1, 2 , 3, 3a, 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
K. K. (dalej też jako "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też jako "Prezes NFZ", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") z dnia [...] stycznia 2025 roku nr [...]., wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 146, dalej też jako "ustawa o świadczeniach"), w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej też jako "k.p.a."). Zaskarżoną decyzją Prezes NFZ, po rozpatrzeniu wniesionego przez Skarżącego odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też jako "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], ustalającą, że Skarżący nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą M. w okresie od dnia 7 listopada 2019 r. do dnia wydania tejże decyzji.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej też w skrócie jako "ZUS") wnioskiem z dnia 27 lutego 2020 r., uzupełnionym korespondencją z dnia 20 kwietnia 2020 r., zwrócił się do Narodowego Funduszu Zdrowia "o rozpatrzenie sprawy i zajęcia stanowiska" w sprawie Skarżącego "w zakresie braku obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu" z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej o nazwie M. w okresie od dnia 7 listopada 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. ustalił, że Skarżący nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą: M. w okresie od dnia 7 listopada 2019 r. do dnia wydania tejże decyzji. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że zgodnie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r., Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl art. 5 pkt 21 ustawy, za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą uważa się osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Natomiast zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych i został uregulowany w art. 13 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność pozarolniczą, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, następuje w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone. Organ pierwszej instancji podkreślił przy tym, że zgodnie z zapisami w bazie REGON wpis dotyczący prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą M. NIP: [...] został wykreślony z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dniem 7 listopada 2019 roku a zatem po tej dacie działalność gospodarcza nie była prowadzona. Z powyższego, w ocenie Dyrektora OW NFZ wynika, że Skarżący nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą M. od dnia 7 listopada 2019 r.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji Skarżący podkreślił, że błędnie uznano, że nie jest on objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą M. w okresie od 7 listopada 2019 r. do dnia jej wydania, gdyż, w ocenie Skarżącego, takiemu obowiązkowi nie podlegał on nie tylko w okresie od 7 listopada 2019 r. ale również wcześniej (nigdy).
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] stycznia 2025 roku utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2020 r. Organ odwoławczy podkreślił, że w zakresie wszczęcia postępowania prowadzonego przez NFZ na podstawie art. 109 ust 3 ustawy o świadczeniach, kompetencje posiada m.in. ZUS. Zgodnie z art. 109 ust 3a tej ustawy, w przypadku gdy wnioskodawcą jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, do wniosku, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawca dołącza kopie posiadanych dokumentów i informacje uzasadniające treść żądania. Natomiast Narodowy Fundusz Zdrowia związany jest treścią żądania określonego we wniosku ZUS, również w zakresie wnioskowanego okresu do zbadania. Zdaniem Prezesa NFZ, jeżeli zatem ZUS wniósł o zbadanie i wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do Skarżącego, o braku obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia 7 listopada 2019 r., to decyzja NFZ mogła rozstrzygać tylko co do tego okresu, a nie czasookresu przed tą datą, czego domaga się Skarżący. W związku z powyższym Prezes NFZ uznał, że żądanie Skarżącego co do "czasowego rozciągnięcia rozstrzygnięcia" o braku obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przed datą 7 listopada 2019 r., nie znajduje uzasadnienia i podstaw prawnych dla organu do wydania takiego rozstrzygnięcia.
Z kolei Skarżący, zaskarżając powyższą decyzję Prezesa NFZ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucił jej naruszenie:
1. art. 77 w zw. z art 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący całości okoliczności sprawy, w szczególności poprzez pominięcie wszystkich wniosków dowodowych zgłaszanych przez Skarżącego, a przez to poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, według których niepodleganie obowiązkowi ubezpieczenie zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą M. stwierdzone zostało wyłącznie w okresie od 7 listopada 2019 r.,
2. art. 109 ust. 1, 3 i 6, art. 66 ust. 1 pkt 1, lit. c., art. 69 ust. I ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i błędne uznanie, że Skarżący nie jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 7 listopada 2017 roku podczas gdy obowiązkowi takowemu nie podlegał nie tylko w okresie od 7 listopada 2019 r. ale również wcześniej (nigdy).
Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak też decyzji organu pierwszej instancji oraz przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a.")
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Co istotne w realiach niniejszej sprawy, sedno sporu nie dotyczy zakwestionowania przez Skarżącego prawidłowości stanowiska organów obu instancji, zgodnie z którym nie podlegał on obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą: M. w okresie od dnia 7 listopada 2019 r. (z tym rozstrzygnięciem Skarżący bowiem w pełni się zgadza), lecz braku stosownego rozstrzygnięcia, co do niepodlegania przez Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego także w okresie poprzedzającym dzień 7 listopada 2019 r. Innymi słowy, Skarżący zarzuca organom obu instancji, że nie rozstrzygnęły kwestii braku podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie poprzedzającym wspomniany dzień. Jednakże w tym miejscu zauważyć należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w swym wniosku z dnia 27 lutego 2020 r., skierowanym do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wyraźnie zwrócił się, powołując się na art. 109 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach, o rozpatrzenie sprawy i zajęcia stanowiska w sprawie Skarżącego w zakresie braku obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej o nazwie M. w okresie od dnia 7 listopada 2019 r. Tymczasem zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach Prezes Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Do spraw, o których mowa w ust. 1, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych (ust. 2). Jednocześnie w ust. 3 art. 109 cyt. ustawy wyraźnie wskazano, że wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w ust. 1, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. W przypadku gdy wnioskodawcą jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, do wniosku, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawca dołącza kopie posiadanych dokumentów i informacje uzasadniające treść żądania (ust. 3a). Prezes Funduszu z kolei rozpatruje sprawy, o których mowa w ust. 1, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia ich wniesienia, wydając decyzję. Uzasadnienie decyzji sporządza się z urzędu (ust. 4).
W tej sytuacji należy przyznać w pełni rację organowi odwoławczemu, że skoro ZUS wniósł o zbadanie i wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do Skarżącego, o braku obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia 7 listopada 2019 roku, to decyzja podjęta przez Dyrektora OW NFZ mogła rozstrzygać tylko co do tego okresu, a nie czasu przed tą datą. Zarówno bowiem Dyrektor OW NFZ, jak i następnie Prezes NFZ, związani byli zakresem żądania, sformułowanym we wniosku z dnia 27 lutego 2020 roku, inicjującym postepowanie administracyjne, złożonym przez uprawniony do tego, w świetle art. 109 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach, podmiot, czyli, w tym przypadku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie w świetle brzmienia art. 109 ustawy o świadczeniach należy przyjąć, że to każdorazowo wnioskodawca ma wyłączne prawo do kształtowania treści żądania zawartego we wniosku dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Tym samym to treść złożonego wniosku wyznacza przedmiot postępowania, którym organ prowadzący to postępowanie jest związany. Skoro zatem ZUS wniósł o zbadanie i wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do Skarżącego, o braku obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia 7 listopada 2019 roku, to zarówno Dyrektor OW NFZ, jak też Prezes NFZ, nie posiadali możliwości wyjścia poza ten wniosek, będąc związanymi treścią tegoż wniosku inicjującego postępowanie. Organ, do którego wpłynie wniosek o wszczęcie konkretnego postępowania jest bowiem związany oznaczonym we wniosku zakresem przedmiotowym i tylko w tym zakresie może się wypowiadać. Organy nie mogły zatem wyjść, jakby tego chciałby Skarżący, poza granice sprawy zakreślonej żądaniem wnioskodawcy, czyli ZUS i rozstrzygnąć kwestię niepodlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego także w okresie nieobjętym wnioskiem ZUS. Organy przy tym, zdaniem Sądu, rozstrzygając sprawę administracyjną w ramach zakreślonych stosownym wnioskiem ZUS prawidłowo przyjęły, że Skarżący nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą M. od dnia 7 listopada 2019 r. Ewidentnie bowiem w świetle prawidłowo poczynionych ustaleń przez organy, wpis dotyczący prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą M. został wykreślony z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dniem 7 listopada 2019 roku. Skoro po tej dacie działalność gospodarcza nie była przez Skarżącego prowadzona, to nie podlegał on tym samym z tego tytułu, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.