VI SA/WA 1059/20

VI SA/Wa 1059/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Jakub Linkowski /przewodniczący/
Zdzisław Romanowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1105/21 - Wyrok NSA z 2022-03-31
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1373
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 69 ust. 1, art. 82 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zzs(4)
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2020 poz 256
art. 78, art. 86, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2017 poz 2168
art. 14a ust. 1, art. 2
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.
Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
art. 8 pkt 1 lit c, art. 11 ust. 1, art. 22 ust. 1
Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c, art. 12 ust. 1, artr. 24 ust. 1
Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
Dz.U. 2019 poz 300
art. 13 pkt 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
Dz.U. 1999 nr 101 poz 1178
art. 7 ust. 2, art. 88a ust. 1, art. 88d, art. 88e ust. 1 pkt 1, art. 7b ust. 2 pkt 4, art. 7d ust. 1
Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej.
Dz.U. 1988 nr 41 poz 324
art. 8 ust. 1, art. 18 i 19 ust. 1
Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną w tej sprawie decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. A. (dalej skarżący), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...]Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Dyrektor NFZ, organ I instancji) z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], ustalającą, że skarżący z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie:
- od 1 marca 2006 r. do 12 marca 2006 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego,
- od 13 marca 2006 r. do 15 marca 2006 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 16 marca 2006 r. do 27 kwietnia 2006 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 28 kwietnia 2006 r. do 29 kwietnia 2006 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 30 kwietnia 2006 r. do 23 maja 2006 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego,
- od 24 maja 2006 r. do 28 maja 2006 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 29 maja 2006 r. do 18 sierpnia 2006 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego,
- od 19 sierpnia 2006 r. do 22 sierpnia 2006 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego,
- od 23 sierpnia 2006 r. do 27 października 2006 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 28 października 2006 r. do 31 października 2006 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 1 listopada 2006 r. do 17 listopada 2006 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 18 listopada 2006 r. do 19 listopada 2006 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 20 listopada 2006 r. do 14 grudnia 2006 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 15 grudnia 2006 r. do 16 grudnia 2006 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 17 grudnia 2006 r. do 11 maja 2007 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 12 maja 2007 r. do 13 maja 2007 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 14 maja 2007 r. do 25 maja 2007 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 26 maja 2007 r. do 27 maja 2007 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 28 maja 2007 r. do 17 sierpnia 2007 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego,
- od 18 sierpnia 2007 r. do 21 sierpnia 2007 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego,
- od 22 sierpnia 2007 r. do 8 listopada 2007 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 9 listopada 2007 r. do 10 listopada 2007 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 11 listopada 2007 r. do 28 listopada 2007 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 29 listopada 2007 r. do 30 listopada 2007 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 1 grudnia 2007 r. do 19 grudnia 2007 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 20 grudnia 2007 r. do 21 grudnia 2007 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 22 grudnia 2007 r. do 14 marca 2008 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 15 marca 2008 r. do 17 marca 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 18 marca 2008 r. do 25 kwietnia 2008 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 26 kwietnia 2008 r. do 28 kwietnia 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 29 kwietnia 2008 r. do 19 maja 2008 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 20 maja 2008 r. do 21 maja 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 22 maja 2008 r. do 28 sierpnia 2008 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego,
- od 29 sierpnia 2008 r. do 30 sierpnia 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 31 sierpnia 2008 r. do 10 października 2008 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 11 października 2008 r. do 11 października 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 12 października 2008 r. do 30 października 2008 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 31 października 2008 r. do 31 października 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 1 listopada 2008 r. do 28 listopada 2008 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 29 listopada 2008 r. do 2 grudnia 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 3 grudnia 2008 r. do 8 kwietnia 2009 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 9 kwietnia 2009 r. do 10 kwietnia 2009 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 11 kwietnia 2009 r. do 28 kwietnia 2009 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 29 kwietnia 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 1 maja 2009 r. do 25 lutego 2010 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 26 lutego 2010 r. do 28 lutego 2010 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 29 lutego 2010 r. do 30 marca 2010 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 31 marca 2010 r. do 1 kwietnia 2010 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 2 kwietnia 2010 r. do 14 listopada 2010 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 15 listopada 2010 r. do 16 listopada 2010 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 17 listopada 2010 r. do 26 listopada 2010 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 27 listopada 2010 r. do 28 listopada 2010 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 29 listopada 2010 r. do 22 maja 2011 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 23 maja 2011 r. do 25 maja 2011 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 26 maja 2011 r. do 12 września 2011 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 13 września 2011 r. do 16 września 2011 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 17 września 2011 r. do 15 grudnia 2011 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 16 grudnia 2011 r. do 17 grudnia 2011 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 18 grudnia 2011 r. do 20 grudnia 2011 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 21 grudnia 2011 r. do 23 grudnia 2011 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 24 grudnia 2011 r. do 18 marca 2012 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 19 marca 2012 r. do 20 marca 2012 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 21 marca 2012 r. do 19 kwietnia 2012 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 20 kwietnia 2012 r. do 21 kwietnia 2012 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 22 kwietnia 2012 r. do 25 maja 2012 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 26 maja 2012 r. do 29 maja 2012 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 30 maja 2012 r. do 25 czerwca 2012 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 26 czerwca 2012 r. do 28 czerwca 2012 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego,
- od 29 czerwca 2012 r. do 19 grudnia 2012 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 20 grudnia 2012 r. do 23 grudnia 2012 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego,
- od 24 grudnia 2012 r. do 29 maja 2013 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego,
- od 30 maja 2013 r. do 2 czerwca 2013 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
- od 3 czerwca 2013 r. do 19 czerwca 2014 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy działał na podstawie przepisów art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1373 ze zm., dalej ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935).
Organ w zaskarżonej decyzji wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Pismem z 16 października 2018 r. (data wpływu do organu, data własna pisma to 8 października 2018 r.) skierowanym do Dyrektora NFZ skarżący wniósł o ustalenie, że w okresie od marca 2006 r. do czerwca 2014 r. nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Wniósł też o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, zeznań świadków oraz dokumentów na okoliczność, że działalność gospodarcza nie była prowadzona w okresie od marca 2006 r. do czerwca 2014 r. w sposób zorganizowany i ciągły. Do wniosku zostały dołączone: zaświadczenie z C. (dokument wygenerowany 8 pazdziernika 2018 r.), w którym wskazano datę zaprzestania wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej – 19 czerwca 2014r.; decyzja ZUS z [...] sierpnia 2008 r., zgodnie z którą skarżący jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym; decyzja ZUS Oddział w B. z dnia [...] kwietnia 2016 r. określająca wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2006 r. do czerwca 2014 r.; zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia skarżącego; zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] września 2018 r., z którego wynika, że zainteresowany figurował w ewidencji podatników podatku dochodowego od osób fizycznych opłacanego w formie zryczałtowanego podatku pochodowego w formie karty podatkowej w okresie od 1 marca 1985 r. do 19 czerwca 2014 r. oraz zgłosił przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej:
- w 2006 r.: od 1 stycznia do 24 stycznia, od 29 stycznia do 12 marca, od 16 marca do 27 kwietnia, od 30 kwietnia do 23 maja, od 29 maja do 18 sierpnia, od 23 sierpnia do 27 października, od 1 listopada do 17 listopada, od 20 listopada do 14 grudnia, od 17 grudnia do 31 grudnia;
- w 2007 r.: od 1 stycznia do 11 maja, od 14 maja do 25 maja, od 28 maja do 17 sierpnia, od 22 sierpnia do 8 listopada, od 11 listopada do 28 listopada, od 1 grudnia do 19 grudnia, od 22 grudnia do 31 grudnia;
- w 2008 r.: od 1 stycznia do 14 marca, od 18 marca do 25 kwietnia, od 29 kwietnia do 19 maja, od 22 maja do 28 sierpnia, od 31 sierpnia do 10 października, od 12 października do 30 października, od 1 listopada do 28 listopada, od 3 grudnia do 31 grudnia;
- w 2009 r.: od 1 stycznia do 8 kwietnia, od 11 kwietnia do 28 kwietnia, od 1 maja do 31 grudnia;
- w 2010 r.: od 1 stycznia do 25 lutego, od 29 lutego do 30 marca, od 2 kwietnia do 14 listopada, od 17 listopada do 26 listopada, od 29 listopada do 31 grudnia;
- w 2011 r.: od 1 stycznia do 22 maja, od 26 maja do 12 września, od 17 września do 15 grudnia, od 18 grudnia do 20 grudnia, od 24 grudnia do 31 grudnia;
- w 2012 r. od 1 stycznia do 18 marca, od 21 marca do 19 kwietnia, od 22 kwietnia do 25 maja, od 30 maja do 25 czerwca, od 29 czerwca do 19 grudnia, od 24 grudnia do 31 grudnia;
- w 2013 r. od 1 stycznia do 29 maja, od 3 czerwca do 31 grudnia;
- w 2014 r. od 1 stycznia do dnia likwidacji.
We wniosku wyjaśniono, że po przejściu na emeryturę skarżący nie wyrejestrował z C. działalności gospodarczej, której przedmiotem było wykonywanie oprysków w celu usunięcia insektów, a jednocześnie nie opłacał składek na ubezpieczenie zdrowotne, co spowodowało wydanie przez ZUS decyzji [...] kwietnia 2016 r. ustalającej, że skarżący zalega z płatnościami z tego tytułu (za okres od marca 2006 r. do czerwca 2014 r.)
Decyzją z [...] stycznia 2019 r. Dyrektor NFZ ustalił, tak jak to zostało wskazane na wstępie niniejszego uzasadnienia, okresy w których skarżący podlegał oraz nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (por. treść rozstrzygnięcia tej decyzji w aktach administracyjnych sprawy).
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji Dyrektora NFZ Prezes NFZ decyzją z [...] lutego 2020 r. utrzymał tę decyzję w mocy. Wskazał, że w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw: art. 8 pkt 1 lit. c) i art. 11 ust. 1 ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), dalej ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym - obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), dalej ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ - obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym do i od 20 września 2008 r. oraz art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - obowiązujący od 20 września 2008 r. do 30 czerwca 2011 r. oraz obowiązujący od 1 lipca 2011 r. - dotyczący zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, oraz art. 8 ust. 1 obowiązującej od 1 stycznia 1989 r. do 31 grudnia 2000 r. ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. nr 41, poz. 324 ze zm.) i art. 18 i 19 ust. 1 tej ustawy oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz.1178 ze zm.), art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - dotyczące podjęcia i zaprzestania działalności gospodarczej, obowiązków przedsiębiorcy dotyczących zgłaszania zmian stanu faktycznego i prawnego.
Prezes NFZ wskazał, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, zaś zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego tytułu. Podobnie kwestia ta była uregulowana w art. 24 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 22 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym. Organ wskazał także na art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.), dalej ustawa o systemie, w brzmieniu obowiązującym do 20 i od 20 września 2008 r. dotyczący podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu osób prowadzących działalność gospodarczą.
Prezes NFZ uzasadniając zaskarżoną decyzję zaznaczył, że skarżący nie zgłosił faktu zawieszenia działalności gospodarczej do C., jednakże dokonywał takich zgłoszeń do Urzędu Skarbowego, a na potwierdzenie tego przedłożył zaświadczenie Urzędu Skarbowego o okresach, w których zawieszał działalność gospodarczą, wobec czego organ uznał, że skarżący udowodnił fakt dokonania zawieszenia działalności gospodarczej we wskazanych okresach. W odniesieniu do pozostałych okresów, w których skarżący nie informował o zawieszeniu działalności gospodarczej, zasadne było objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym. W ocenie Prezesa NFZ organ I instancji słusznie odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony na okoliczność, że działalność nie była prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły, gdyż w toku postępowania uzyskał wszelkie niezbędne informacje, pozwalające na ustalenie okresów prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego i nie ma podstaw do przeprowadzania dodatkowych dowodów, w szczególności z przesłuchania strony i świadków.
Ponadto Prezes NFZ wyjaśnił, że pojęcie "ciągłości" prowadzenia działalności nie oznacza prowadzenia działalności w sposób nieprzerwany. Zgodnie z zawartą w
art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definicją działalności gospodarczej, działalność ta ma być z założenia działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, zatem bez znaczenia dla charakteru takiej działalności są ewentualne przerwy w faktycznym wykonywaniu tej działalności, już po jej uruchomieniu. Przesłanki ciągłości nie można rozumieć jako procesu trwającego nieustannie, albowiem oznaczałoby to niemożność zawieszenia działalności gospodarczej czy zaprzestania wykonywania działalności, a zorganizowanie wyłącznie prowadzenia jej w formie jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej lub w formie osoby prawnej, podczas gdy działalność gospodarczą może prowadzić też osoba fizyczna, wykonując osobiście wszelkie czynności związane z daną czynnością, a także dokumentowaniem tych czynności.
W skardze do Sądu skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 78 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez uznanie, że Dyrektor NFZ słusznie nie przeprowadził dowodu ze wskazanych we wniosku świadków na okoliczność, że skarżący w okresie od marca 2006 r. do czerwca 2014 r. nie prowadził swojej działalności w sposób zorganizowany i ciągły, pomimo że skarżący zamierzał za ich pomocą doprowadzić do obalenia domniemania wynikającego z treści jego wpisu do C., a wniosek o przeprowadzenie tych dowodów został zgłoszony w piśmie inicjującym postępowanie w tej sprawie;
- art. 86 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez przedwczesne przyjęcie, że w sprawie nie występują niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, co uzasadniałoby dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony;
- art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez przyjęcie, że w okresie od marca 2006 r. do czerwca 2014 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą w sposób zorganizowany i ciągły, pomimo że organ nie przeprowadził dowodów z zeznań świadków wskazanych przez skarżącego na okoliczność opisaną we wniosku z 8 października 2018 r. skierowanym do Dyrektora NFZ, iż działalność skarżącego nie była prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły, a nadto treść zaświadczenia Naczelnika II Urzędu Skarbowego w B. wskazuje, że działalność skarżącego w okresie od marca 2006 r. do czerwca 2014 r. nie miała cechy ciągłości.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W treści skargi podniósł w szczególności, że prowadzona przez niego działalność w okresie od marca 2006 r. do czerwca 2014 r. nie była prowadzona w sposób zorganizowany ani ciągły - polegała jedynie na wykonywaniu oprysków w różnego rodzaju pomieszczeniach w celu usunięcia insektów (dezynsekcja). Była wykonywana przez skarżącego osobiście i wyłącznie okazjonalnie, przy użyciu użyczonego od innej osoby sprzętu. Skarżący nie wynajmował w związku z tą działalnością żadnych pomieszczeń, a odpowiednie preparaty kupował jedynie na potrzeby konkretnego zlecenia i w ilości niezbędnej do jego wykonania. Nie zatrudniał żadnych pracowników, a do pomocy przybierał sobie pomocnika jedynie do wykonania konkretnego zlecenia. Zdaniem skarżącego te fakty zostały zignorowane w decyzjach przez organy obu instancji.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) obligowałoby Sąd do uchylenia tego aktu. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Zarzuty i argumentacja skargi nie podważają zasadności podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy wykonywana przez skarżącego działalność po przejściu na emeryturę (chodzi o okres od marca 2006 r. do czerwca 2014 r.), polegająca na wykonywaniu oprysków w celu usunięcia insektów, miała charakter działalności gospodarczej wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły. Przyjęcie takiego charakteru działalności uprawniałoby organ do ustalenia, że skarżący w okresach jej wykonywania podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, natomiast w okresach, w których tej działalności nie wykonywał - nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Wobec powyższego należy na wstępie przytoczyć przepisy mające w sprawie zastosowanie. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, w ww. okresie działalności skarżącego objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw, tj.: art. 8 pkt 1 lit. c) i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym - obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ - obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach
o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, natomiast w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.), obowiązującym do dnia 30 czerwca 2011 r., przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Natomiast zgodnie z brzmieniem ww. artykułu obowiązującym od dnia 1 lipca 2011 r., przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy.
Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 obowiązującej od 1 stycznia 1989 r. do 31 grudnia 2000 r. ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. nr 41, poz. 324 ze zm.) podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne wymagało zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. Z kolei w myśl art. 18 i art. 19 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorca był obowiązany zgłaszać do ewidencji działalności gospodarczej, w terminie 14 dni, zmiany stanu faktycznego i prawnego odnoszące się do przedsiębiorcy i działalności gospodarczej, powstałe po wpisie do ewidencji, objęte danymi zawartymi w zgłoszeniu. Wpis do ewidencji podlegał natomiast wykreśleniu w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, zgłaszając we wniosku o wpis do ewidencji datę rozpoczęcia działalności. Przedsiębiorca był obowiązany zgłosić organowi ewidencyjnemu zmiany stanu faktycznego i prawnego odnoszące się do przedsiębiorcy i wykonywanej przez niego działalności gospodarczej, w zakresie danych zawartych w zgłoszeniu do ewidencji, powstałe po dniu dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, w terminie 14 dni od dnia powstania tych zmian, a także informację o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej (art. 88a ust. 1, art. 88d i art. 88e ust. 1 pkt 1, a od 1 stycznia 2004 r. - art. 7b ust. 2 pkt 4 i art. 7d ust. 1 tej ustawy). Podobnie regulował tę kwestię art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w świetle którego przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 tej ustawy był on obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie wpisu z ewidencji w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego tytułu. Podobnie kwestię tę regulował art. 24 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 22 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Zgodnie zaś z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.
Działalność gospodarcza jest wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W ocenie Sądu zorganizowanie działalności gospodarczej oznacza, że jej wykonywanie jest zaplanowane zarówno pod względem prawnym i faktycznym. To także podejmowanie wielu czynności o charakterze organizacyjnym, tak aby przygotować się do prowadzenia określonej działalności, czy też później ją wykonywać; chodzi zarówno o rejestrację działalności gospodarczej, zgłoszenia podatkowe, uzyskanie środków finansowych na podjęcie działalności gospodarczej, zatrudnienie pracowników, wynajęcie lub zakup lokalu, czy też późniejsze działania zmierzające do kontynuowania tej działalności. Zorganizowanie działalności gospodarczej to cały proces polegający na zapewnieniu warunków jej wykonywania, przy czym zorganizowania tego nie należy zawężać jedynie do prowadzenia działalności gospodarczej w formie jednostki organizacyjnej. Działalność gospodarczą może bowiem prowadzić osoba fizyczna, która osobiście wykonuje wszystkie czynności związane z daną działalnością. Nadto przez strukturę organizacyjną działalności gospodarczej/jej zorganizowanie należy rozumieć raczej stały sposób jej prowadzenia niż strukturę rzeczową.
Drugą cechą działalności gospodarczej jest jej ciągłość; ciągłość w powiązaniu z zorganizowaniem - ustawodawca w artykule 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej użył spójnika "i" wskazując, że jest to działalność wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Ciągłość oznacza stabilność, stałość wykonywania, powtarzalność. Trwanie czynności wynika już z samego znaczenia przymiotnika "ciągły", który jest przeciwieństwem przymiotnika "jednorazowy"; w przypadku działalności gospodarczej nie jest wymagana cecha ciągłości w ścisłym znaczeniu - raczej rodzajowa powtarzalność, a nie jednorazowość działań. Również sporadyczne wykonywanie czynności wyklucza uznanie określonej aktywności za wykonywanie działalności gospodarczej. W wyroku z 28 kwietnia 2011 r. II OSK 333/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ciągłości działalności nie należy utożsamiać z koniecznością wykonywania jej bez przerwy; istotny jest zamiar powtarzalności określonych czynności celem osiągnięcia dochodu. Sąd Najwyższy w wyroku [...] z [...] lipca 2019 r. odnosząc się do art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wskazał, że działalność gospodarcza charakteryzuje się profesjonalnością, samodzielnością, podporządkowaniem zasadzie racjonalnego gospodarowania, celem zarobkowym, trwałością prowadzenia, wykonywaniem w sposób zorganizowany oraz uczestniczeniem w obrocie gospodarczym. Właściwości cechujące działalność gospodarczą, które powinny występować łącznie, to działanie stałe, nieamatorskie, nieokazjonalne, z elementami organizacji, planowania i zawodowości rozumianej jako fachowość, znajomość rzeczy oraz specjalizacja (zob. B. Gudowska i J. Strusińska-Żukowska [red.]: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, Warszawa 2011, s. 106-107). O działalności gospodarczej można mówić, jeżeli są spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki (zorganizowany, zarobkowy charakter, ciągłość wykonywania). Przesłanki ciągłości nie należy jednak rozumieć jako procesu, który nieustannie/nieprzerwanie trwa, inaczej nie można byłoby zawiesić, czy zaprzestać czasowo działalności; istotne jest trwanie tej aktywności – trwały zamiar powtarzalności decyduje o zaistnieniu przesłanki ciągłości działalności, której nie dyskwalifikują przerwy w jej prowadzeniu.
Działalność skarżącego w po przejściu na emeryturę odpowiadała cechom zorganizowania i ciągłości, gdyż w objętym sporem okresie de facto prowadził on nadal działalność gospodarczą, tyle że z mniejszą niż wcześniej częstotliwością wykonywanych czynności, jednak w sposób powtarzalny i obliczony na dochód.
Wobec powyższego organy w niniejszej sprawie zasadnie uznały, że skarżący w okresach szczegółowo sprecyzowanych w ww. decyzji organu I instancji, utrzymanej następnie w mocy przez organ odwoławczy zaskarżoną obecnie do Sądu decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, zaś w pozostałych okresach nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W ocenie Sądu nie można przyjąć, tak jak oczekuje skarżący, że wykonywana przez niego działalność w całym okresie od marca 2006 r. do czerwca 2014 r. nie była wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Działalność skarżącego polegająca na wykonywaniu oprysków w celu usunięcia insektów była wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, a przerwy w wykonywaniu tej działalności nie świadczą o braku ciągłości. Skarżący działalność gospodarczą wykonywał od 14 marca 1989 r., po przejściu na emeryturę nie wyrejestrował działalności z C., prowadził ją nadal z coraz mniejszą częstotliwością niż poprzednio, jednakże nie ulega wątpliwości, że działalność ta była nastawiona na osiąganie dochodu. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący rozliczał się z Urzędem Skarbowym – figurował w ewidencji podatników podatku dochodowego od osób fizycznych opłacanego w formie zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej (zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z [...] września 2018 r.).
Skarżący podejmował wszelkie działania, które prowadziły do kontynuowania wykonywanej działalności po przejściu na emeryturę. Musiał bowiem dysponować środkami pieniężnymi na zakup preparatów w odpowiedniej ilości, skoro przeprowadzał kolejne dezynsekcje na potrzeby konkretnego klienta; niezależnie czy używał własnego sprzętu, czy tak jak wskazuje w skardze, że korzystał z użyczonego sprzętu, to takim sprzętem podczas każdej dezynsekcji dysponował, co wcześniej należało zorganizować/zaplanować. Dodatkowo nie sposób uznać, że skarżący nie był w posiadaniu, przy każdej dezynsekcji, koniecznych środków ochrony osobistej (przykładowo rękawic, gogli). Posiadanie takich środków także musiało wiązać się z wcześniejszym zakupem, a więc planowaniem, że kolejni klienci będą do skarżącego zwracali się o wykonanie usługi, czy zniszczeniem/zużyciem dotychczas posiadanych środków. Ponadto skoro skarżący otrzymywał kolejne zlecenia to oznacza, że utrzymywał kontakty handlowe z klientami, odbiorcami swoich usług, uczestniczył w obrocie gospodarczym. W ocenie Sądu wykonywanie przez skarżącego dezynsekcji w 2006 r. w poszczególne dni marca, kwietnia, maja, sierpnia, października, listopada, grudnia; w 2007 r. w poszczególne dni maja, sierpnia, listopada, grudnia, w 2008 r. w poszczególne dni marca, kwietnia, maja, sierpnia, października, listopada, grudnia, w 2009 r. w poszczególne dni kwietnia, w 2010 r. w poszczególne dni lutego, marca, kwietnia, listopada, w 2011 r. w poszczególne dni maja, września, grudnia, w 2012 r. w poszczególne dni marca, kwietnia, maja, czerwca, grudnia, w 2013 r. w poszczególne dni maja, czerwca - oznacza zorganizowanie i ciągłość wykonywanej działalności gospodarczej jako całości. Wykonywana przez skarżącego działalność posiadała wszystkie cech działalności gospodarczej, była to działalność usługowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, nastawiona na osiąganie dochodu, wykonywana osobiście przez skarżącego, nie była to działalność okazjonalna, przypadkowa, czy amatorska.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niezasadna; Prezes NFZ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego (art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), ani przepisów prawa procesowego (art. 78 § 1 i 2 w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 oraz art. 86 k.p.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.). Organ I instancji zasadnie też - w okolicznościach wyczerpująco ustalonego stanu faktycznego sprawy - odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony i wnioskowanych zeznań świadków, gdyż w toku prowadzonego postępowania uzyskał dokumenty pozwalające na ustalenie okresów prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym nie pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 86 i art. 78 k.p.a.).
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia z urzędu tego rodzaju uchybień w postępowaniu administracyjnym przed organami I i II instancji, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z 16 października 2020 r. na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). W świetle przepisów art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a), czyli z urzędu rozpoznaje sprawę w jej całokształcie. Taki sposób procedowania przez sąd administracyjny gwarantuje, że mimo rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, nie zostaje naruszony żaden słuszny interes i prawa stron/uczestników postępowania przed tym sądem.