VI SA/Wa 1053/14

VI SA/Wa 1053/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-06-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Olechniewicz
Magdalena Maliszewska
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
II GZ 561/14 - Postanowienie NSA z 2014-09-30
II GZ 465/15 - Postanowienie NSA z 2015-09-16
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
art. 255 ust. 1 pkt 9, art. 255(8) pkt 7, art. 256 ust. 1 i ust. 2, art. 257
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 8, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
art. 100
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 168 par. 3, art. 183 par. 1, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi "K." Sp. j. z siedzibą w L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 3 dotyczącego kosztów postępowania; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie pkt 3 dotyczącego kosztów postępowania; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego "K." Sp. j. z siedzibą w L. kwotę 1317 (jeden tysiąc trzysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z [...] kwietnia 2012 r. wniesionej przez P. Spółka jawna z siedzibą w L. (dalej Skarżący) jest decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (nazywanego dalej "UP") z [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie częściowego unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, zaskarżona w części dotyczącej zwrotu kosztów zawartych w pkt 3 osnowy decyzji oraz postanowienie z [...] lutego 2012 r. UP o odmowie uzupełnienia pouczenia o środkach odwoławczych zawartych w ww. decyzji z [...] grudnia 2011 r.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
UP, decyzją z [...] grudnia 2011 r. wydaną na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: P.w.p.) oraz art. 100 K.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 P.w.p., unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "[...]" w części dotyczącej towarów zawartych w klasie 30 w zakresie wyrobów cukierniczych, słodyczy, pieczywa cukierniczego, lodów, deserów lodowych i sorbetów oraz w zakresie wszystkich usług zawartych w klasie 43 klasyfikacji Nicejskiej. W punkcie 2 decyzji oddalono wniosek w zakresie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy w części dotyczącej towarów w klasie 30 dotyczących kawy, herbaty, kakao, cukru, produktów zbożowych i pieczywa. W punkcie 3 decyzji organ przyznał Skarżącemu od spółki z o.o. Z. w M. kwotę 2.129 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
UP w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zawartego w pkt 3 decyzji wskazał, że wysokość niezbędnych kosztów postępowania ustalona została w oparciu o art. 100 K.p.c. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2003 r., nr 212, poz. 2076, dalej: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych). W ocenie organu, Skarżący skutecznie podniósł żądanie unieważnienia prawa ochronnego w zakresie ¾ towarów z klasy 30 Klasyfikacji Nicejskiej oraz usług zawartych w klasie 43. Oddalone natomiast zostały żądania Skarżącego w części ¼ określone w punkcie 2 decyzji. Przyznane koszty stanowiły kwotę proporcjonalną do unieważnionego zakresu żądania, wynikającą z przedłożonego spisu kosztów pomniejszonego o wysokość strawnego/diety.
UP zatem, nie uwzględnił złożonego przez pełnomocnika Skarżącego na rozprawie poprzedzającej wydanie tej decyzji spisu kosztów na łączną kwotę 2.861 złotych, zawierającego m.in. kwotę 23 złotych strawnego (diety). UP wskazał, że w świetle judykatury równowartość diet nie mieści się w kosztach przejazdu, o których stanowią przepisy.
Skarżący pismem z [...] stycznia 2012 r. wniósł o sprostowanie pouczenia o środkach odwoławczych od decyzji z [...] grudnia 2011 r., przyjmując, iż z art. 256 ust. 3 P.w.p., stanowiącego wyjątek od ogólnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, nie wynika aby ten wyjątek odnosił się do rozstrzygnięcia o kosztach, zawartego w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Skarżący zatem przyjął, że rozstrzygnięcie o kosztach podlega zaskarżeniu w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie, a dopiero w drugiej kolejności skardze do sądu administracyjnego.
UP postanowieniem z [...] lutego 2012 r. odmówił uzupełnienia decyzji z [...] grudnia 2011 r., w zakresie środków odwoławczych, nadto pouczył, iż na postanowienie nie przysługuje środek zaskarżenia.
W skardze z [...] kwietnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący zaskarżył postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania ujęte w pkt 3 osnowy decyzji z [...] grudnia 2011 r. oraz postanowienie z [...] lutego 2011 r. odmawiające uzupełnienia pouczenia o środkach odwoławczych, zarzucając
- naruszenie art. 256 ust 3 P.w.p, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie ( w zw. z ust. 1 powołanego artykułu i art. 107 § 3 K.p.a.) przejawiające się w pominięciu pouczenia o środkach odwoławczych w razie zaskarżenia samego postanowienia o zwrocie kosztów, a także przejawiające się w odmowie sprostowania pouczenia w tej kwestii.
Ponadto, postanowieniu w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania ujętemu w pkt 3 osnowy decyzji z [...] grudnia 2011 r., Skarżący zarzucił:
1. naruszenie art. 98 § 1 w związku z art. 100 K.p.c. ( w zw. z art. 256 ust. 2 P.w.p.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie – przejawiające się w stosunkowym rozdzieleniu kosztów, mimo iż uprawniony do spornego znaku towarowego nie żądał zwrotu kosztów postępowania,
2. naruszenie art. 100 zdanie drugie K.p.c. (w zw. z art. 256 ust. 2 P.w.p.) poprzez jego niezastosowanie – w sytuacji gdy zakres oddalenia wniosku o unieważnienie był nieznaczny w świetle faktycznej działalności gospodarczej stron postępowania, a ponadto zakres ten podlegał płynnej ocenie UP,
3. naruszenie art. 8 oraz 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia motywów zmiany stanowiska co do rozliczenia kosztów w porównaniu ze sprawą [...],
4. naruszenia art. 98 § 3 K.p.c. poprzez jego błędna wykładnię, a co najmniej art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 i 2 P.w.p., przejawiające się w odmowie zaliczenia do wydatków pełnomocnika strawnego (diety) za czas przejazdu na rozprawę, a co najmniej w braku wskazania przepisu prawa, który uzasadniałby taką odmowę.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania ujętego w pkt 3 osnowy decyzji z [...] grudnia 2011 r. i przekazanie organowi do rozpatrzenia kwestii kosztów postępowania, wg wytycznych Sądu, albo uchylenie zaskarżonego postanowienia z [...] lutego 2012 r. oraz odrzucenie skargi w zakresie postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania ujętego w pkt 3 osnowy decyzji z [...] grudnia 2011 r. oraz przekazanie Urzędowi Patentowemu do rozpatrzenia kwestii kosztów w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie (dla wyczerpania trybu administracyjnego). A także wniósł o przyznanie Skarżącemu zwrotu kosztów postępowania przed Sądem, wg. spisu kosztów a gdyby go nie złożono – wg. norm przypisanych – również w razie odrzucenia skargi z powodu niewyczerpania trybu administracyjnego.
Zarządzeniem z 17 maja 2012 r. Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozdzielił skargi, rejestrując skargę w przedmiocie kosztów zawartych w pkt. 3 osnowy decyzji z [...] grudnia 2011 r. pod sygn. akt VI SA/Wa 955/12, oraz skargę w przedmiocie odmowy uzupełnienia tej decyzji w zakresie środków odwoławczych pod sygn. akt VI SA/Wa 956/12.
Postanowieniem z 30 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a odrzucił skargę na postanowienie UP z [...] lutego 2012 r. w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji z [...] grudnia 2011 r. w zakresie środków odwoławczych, uznając, że nie służy na nie zażalenie, bowiem nie stanowi ono samoistnego aktu administracyjnego i nie podlega kontroli sądów administracyjnych, skoro ten kontroluje działalność administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie (art. 3 § 2 i § 3 P.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny natomiast, postanowieniem z 3 października 2012 r., uchylił powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskazując że analiza treści skargi Strony prowadzi do wniosku, że Skarżący wskazał wprawdzie jako zaskarżone dwa akty administracyjne, jednakże wydane w jednym, a nie w dwóch postępowaniach administracyjnych. W sytuacji, gdy strona wskazuje jako zaskarżone rozstrzygnięcia organu wydane w jednym postępowaniu administracyjnym, choćby pierwsze miało charakter merytoryczny a drugie procesowy, NSA uznał, iż strona wnosi jedną skargę, kwestionując ostateczne rozstrzygnięcie podjęte przez organ (por. postanowienie NSA sygn. akt II GSK 2390/11).
W wyroku z 26 marca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 955/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddaliła skargę z [...] kwietnia 2012 r. uznając, iż w związku z art. 256 ust. 2 P.w.p., zastosowanie miał art. 98 § 1, 3 i 4 K.p.c., określający obowiązek zwrotu kosztów przez stronę przegrywającą na żądanie strony przeciwnej oraz art. 100 tej ustawy, określający możliwość wzajemnego zniesienia kosztów lub stosunkowego ich rozdzielenia w przypadku częściowego tylko uwzględnienia żądań. Sąd podzielił ocenę organu odnośnie oddalenia w ¼ części żądania Skarżącego. Podkreślił, że organ orzekając o kosztach procesu bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, czynności podjęte przez niego w sprawie oraz charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Odnosząc się do odmowy przyznania pełnomocnikowi strony skarżącej kosztów ujętych w spisie jako strawne/dieta, Sąd wskazał, że żaden przepis Kodeksu postępowania cywilnego oraz rozporządzenia w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych nie przewiduje obowiązku wypłaty diety. Zasad zawartych w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r., nr 90, poz. 594 ze zm.), dotyczących należności świadków związanych z kosztami noclegu i zatrzymania w miejscu wykonywania czynności sądowych nie można stosować na zasadach określonych w art. 256 P.w.p. do rzeczników patentowych jako profesjonalnych pełnomocników pobierających za swoje czynności stosowne wynagrodzenie.
Powyższy wyrok został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1984/13, przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto w świetle art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podkreślenia również wymaga, że stosownie do art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że nie może się on kierować dowolnymi wnioskami wywiedzionymi z akt sprawy, musi postępować zgodnie ze wskazaniami dokonanymi przez Sąd II instancji. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 P.p.s.a. należy bowiem rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą. Poza tym, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 tej ustawy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07).
W wyroku z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1984/13, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził kwestię zaskarżalności do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia tylko co do kosztów postępowania, zawartego w osnowie decyzji wydanej w postępowaniu spornym wskazując, że na powyższe rozstrzygnięcie przysługuje skarga na takich samych zasadach jak w przypadku zaskarżenia decyzji w całości. Należy zatem powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że z art. 255 ust. 1 pkt 9 P.w.p., wynika, iż UP – w trybie postępowania spornego – rozstrzyga sprawy o unieważnienie patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny, a po przeprowadzeniu postępowania spornego, wydaje decyzję, w myśl art. 2557 P.w.p. Elementy tej decyzji, w świetle art. 2558 pkt 7 P.w.p. jest rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania. Z art. 256 ust.1 i ust. 2 P.w.p. wynika natomiast, że do postępowania spornego w sprawach nieuregulowanych w Prawie własności przemysłowej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast w kwestii kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym. Na decyzje wydane w sprawach, o których mowa w art. 255 P.w.p. stronom przysługuje skarga do sądu administracyjnego stosownie do art. 257 tej ustawy.
Jak zatem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym wyroku: "Nie powinno budzić wątpliwości, w świetle utrwalonego dorobku orzeczniczego sądów administracyjnych, a uprzednio Naczelnego Sądu Administracyjnego w poprzednim systemie prawnym sądownictwa administracyjnego, że zaskarżyć można decyzję w całości lub części. Żaden przepis prawa nie różnicuje w tym zakresie trybu wniesienia skargi. Z tego też względu brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że w przypadku zaskarżenie decyzji wydanej w postępowaniu spornym tylko w części obejmującej rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia. W Prawie własności przemysłowej ustawodawca nie wprowadził żadnych środków zaskarżenia, które miałyby służyć stronie przed Urzędem Patentowym w sprawach decyzji rozstrzygających sprawę co do istotny i wydanych po przeprowadzeniu rozprawy. Wynika to wprost z treści art. 256 ust. 3 tej ustawy stanowiącej, że przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o ponownym rozpatrywaniu, na wniosek strony, spraw załatwionych przez wydanie decyzji, od której nie służy odwołanie, nie stosuje się do decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty i wydanej po przeprowadzeniu rozprawy".
Podzielając powyższy pogląd, Sąd stwierdza dalej za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że Skarżący w niniejszej sprawie niesłusznie wniósł o sprostowanie pouczenia o środkach odwoławczych od zaskarżonej decyzji, przyjmując, że rozstrzygnięcie o kosztach podlega zaskarżeniu w trybie wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy, a dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych można wnieść skargę do sądu administracyjnego. UP natomiast prawidłowo postanowieniem z [...] lutego 2012 r. odmówił uzupełnienia zaskarżonej decyzji. Powyższą kwestię przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym wyroku, badając z urzędu, w związku z art. 189 P.p.s.a., czy skarga wniesiona przez Skarżącego w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie podlegała odrzuceniu.
Naczelny Sąd Administracyjny przesądził również o braku podstaw do postawienia zarzutu, podniesionego przez Skarżącego w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, naruszenia przez UP art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów zmiany stanowiska co do rozliczenia kosztów w porównaniu do rozstrzygnięcia w postępowaniu o numerze [...], przy nieznacznej różnicy w zakresie nieuwzględnienia wniosku o unieważnienie. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie, zgodnie z którym: "brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że obowiązkiem organu, wynikającym z art. 8 K.p.a. jest odniesienie się do innych rozstrzygnięć zapadłych w innych sprawach a dotyczących kosztów postępowania. Nie sposób, uwzględniając specyfikę rozstrzygnięcia o kosztach, zasadnie twierdzić o zmianie stanowiska organu i obowiązku wykazania powodów tej zmiany".
Za przesądzoną należy również uznać kwestię niezaliczenia do wydatków pełnomocnika strawnego (diety) za czas przejazdu na rozprawę. Rozstrzygnął to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 marca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 955/12, wykazując, że koszty określane, jako strawne (dieta) są instytucją właściwą dla prawa pracy i nie mają odpowiednika w przepisach postępowania cywilnego regulujących zwrot kosztów procesu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że: "W żadnym przepisie k.p.c. dotyczącym zwrotu kosztów procesu nie ma bezpośredniego odniesienia do obowiązku wypłaty diety. (...) Tylko szczątkowo do kwestii tych odnosi się ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2010 r. Nr 90, poz. 594, z późn. zm.), która w dziale 2 odnosi się do należności świadków, biegłych, tłumaczy i stron w postępowaniu cywilnym, uznając w art. 85 ust. 3, że na określonych zasadach świadkowi przysługuje zwrot kosztów noclegu oraz utrzymania w miejscu wykonywania czynności sądowej. W ocenie Sądu, zasad tych, wyraźnie odnoszących się do świadków, nie można stosować, na zasadach określonych w art. 256 P.w.p., do rzeczników patentowych, pełniących przecież w określonych sprawach funkcję profesjonalnych pełnomocników, pobierających za swoje czynności stosowne wynagrodzenie. (...) Natomiast zasadnicze znaczenie ma w tej kwestii, w ocenie Sądu, art. 775 § 1 i 2 Kodeksu pracy, który niejako "sprzęga" pojęcie i konstrukcję diet z instytucją podróży służbowych, co zresztą odnosi się również do świadków".
Ponieważ w tym zakresie Skarżący nie podniósł zarzutów we wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze kasacyjnej na wyrok sądu I instancji, w świetle art. 168 § 3, art. 183 § 1 oraz art. 190 P.p.s.a. kwestię tę należy uznać za przesądzoną, na co również wskazał Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozstrzygnięciu natomiast podlegają zarzuty zawarte w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję UP z [...] grudnia 2011 r. w części dotyczącej zwrotu kosztów zawartych w pkt 3 osnowy decyzji, dotyczące zastosowania w niniejszej sprawie art. 100 K.p.c. i dokonanego przez UP stosunkowego rozdzielenia kosztów.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut skargi kasacyjnej obejmujący naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. i powiązany z nim zarzut dotyczący naruszenia art. 100 K.p.c. w części dotyczącej zaniechania wykładni tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji uznał art. 100 K.p.c. za prawidłową podstawę zaskarżonej części decyzji, nie dokonał jednak wykładni tego przepisu i nie wskazał żadnych argumentów, dla których należałoby uznać, że ma on zastosowanie w realiach tej sprawy, mimo braku wniosku strony przeciwnej o przyznanie kosztów i mimo braku rozstrzygnięcia w zakresie, o którym mowa w tym przepisie. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pogląd Sądu I instancji o zgodności zaskarżonej części decyzji z art. 100 K.p.c. nie poddaje się kontroli instancyjnej.
W myśl art. 256 ust. 2 P.w.p. w kwestii kosztów w postępowaniu spornym stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z art. 100 K.p.c.: "W razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu".
Z treści powyższego przepisu, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym wyroku, wynika zasada kompensacji kosztów procesu, umożliwiająca sprawiedliwe ich rozdzielenie między stronami, w wypadku częściowego uwzględnienia roszczeń lub obrony. Zasada ta może być zrealizowana poprzez wzajemne zniesienia między stronami kosztów procesu, stosunkowe rozdzielenie między stronami kosztów procesu albo obciążenie jednej strony całością kosztów postępowania.
W niniejszej sprawie w postępowaniu spornym pełnomocnik Skarżącego złożył spis kosztów postępowania na łączną kwotę 2.861 złotych (zawierającą m.in. kwotę 23 złotych strawnego/diety). UP powołując się na art. 100 K.p.c. przyznał Skarżącemu od spółki z o.o. Z. w M. kwotę 2.129 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, stwierdzając, że przyznane koszty stanowiły kwotę proporcjonalną do unieważnionego zakresu żądania, wynikającą z przedłożonego spisu kosztów pomniejszonego o wysokość strawnego/diety. Jak można wnosić z przyjętego przez UP rozwiązania oraz przytoczonych wyjaśnień, intencją organu było stosunkowe rozdzielenie między stronami kosztów procesu. Podkreślenia jednak wymaga, że zastosowanie zasady kompensaty kosztów procesu wymaga uprzedniego zsumowania kosztów procesu poniesionych przez obie strony postępowania, a następnie ustalenia proporcji w jakiej każda ze stron uległa w procesie co do roszczenia głównego. Przeprowadzenie tej operacji rachunkowej pozwoli na podjęcie decyzji, który z wariantów kompensaty kosztów procesu powinien być zastosowany w sprawie (tak Komentarz do art. 100 K.p.c. "Koszty sądowe w sprawach cywilnych. Ustawa i orzekanie. Komentarz praktyczny". Antoni Górski, Lech Walentynowicz. Oficyna 2008).
UP, rozstrzygając o spornych kosztach, w ogóle nie uwzględnił kosztów poniesionych przez drugą stronę postępowania. Dokonał proporcjonalnego do wyniku spornego postępowania rozdzielenia ciężaru kosztów poniesionych wyłącznie przez Skarżącego. Przyjęte przez organ rozwiązanie nie mieści się w żadnym wariancie kompensaty kosztów procesu, wynikającym z regulacji art. 100 K.p.c.
Sąd zatem stwierdza, iż UP naruszył powyższy przepis poprzez jego błędną wykładnię zakładającą, że kompensata kosztów procesu wynikająca z tego przepisu, może polegać na proporcjonalnym do wyniku spornego postępowania, rozdzieleniu ciężaru kosztów poniesionych tylko przez jedną ze stron tego postępowania.
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, uzasadniony jest zarzut Skarżącego odnośnie niewłaściwego zastosowania przez UP art. 100 K.p.c. jako podstawy rozstrzygnięcia o kosztach w spornym postępowaniu.
Z art. 98 § 1 K.p.c. wynika, że: "Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu)". Zgodnie z treścią art. 109 § 1 K.p.c.: "Roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Jednakże o kosztach należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego sąd orzeka z urzędu".
W spornym postępowaniu spis kosztów postępowania złożył pełnomocnik Skarżącego. Z akt sprawy natomiast wynika, na co zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 stycznia 2014 r., że strona przeciwna do dnia zakończenia postępowania spornego nie złożyła organowi spisu kosztów postępowania ani też wniosku o ich zasądzenie według norm przepisanych.
UP rozstrzygnął o kosztach w spornym postępowaniu na podstawie art. 100 K.p.c. tymczasem jak wyżej wskazano do zastosowania zasad kompensacji kosztów procesu konieczne jest zsumowanie kosztów obu stron postępowania. Istotą tego przepisu jest sprawiedliwe rozdzielenie między stronami kosztów procesu, poniesionych przez obie strony, w wypadku częściowego uwzględnienia roszczeń lub obrony. W związku z powyższym, w świetle art. 98 § 1 w związku z art. 109 § 1 K.p.c. niezbędny jest spisu kosztów postępowania bądź wniosek o zasądzenie kosztów według norm przepisanych złożony przez obie strony postępowania. Zarówno w doktrynie jak i w judykaturze wskazuje się, że orzeczenie na podstawie art. 100 K.p.c. może zapaść jedynie w sytuacji, gdy obie strony złożyły wniosek o zwrot kosztów procesu, chyba że spełnione zostały przesłanki rozstrzygnięcia o tych kosztach z urzędu (tak: komentarz do art. 100 K.p.c. Grzegorza Misiurka w "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I" pod redakcją H. Doleckiegi i T. Wiśniewskiego, LEX 2013; komentarz do art. 100 K.p.c. Tomasza Demendeckiego w "Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego" pod redakcją A. Jakubecki, LEX/el., 2013; postanowienie Sądu Najwyższego z 2 grudnia 1970 r., II PZ 53/70, Lex nr 6832 i z 14 grudnia 1972 r., I PZ 65/72, Lex nr 7198).
W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że UP naruszył również art. 100 K.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach w spornym postępowaniu.
Organ ponownie wyda rozstrzygnięcie co do kosztów w niniejszej sprawie, uwzględniając stanowisko Sądu co do zastosowania oraz interpretacji art. 100 K.p.c.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 209 P.p.s.a.