VI SA/Wa 1036/24

VI SA/Wa 1036/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący/
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt.2 w zw. z art. 120, art. 151,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 ust.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. Z. (dalej także: "Strona", "Skarżąca") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: "WSA") w Warszawie jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "Organ") z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...], stwierdzająca, że Strona podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej:
• U. [...] B. Z. w okresach: od [...] lipca 2008 r. do [...] kwietnia 2009 r., od [...] października 2009 r. do [...] września 2011 r., od [...] listopada 2011 r. do [...] listopada 2012 r., od [...] stycznia 2013 r. do [...] marca 2014 r., od [...] maja 2014 r. do [...] lipca 2014 r., od [...]września 2014 r. do [...] września 2014 r., od [...] listopada 2014 r. do [...] października 2015 r., od [...] grudnia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r., od 1 lutego 2016 r. do [...] kwietnia 2016 r., od [...] czerwca 2016 r. do [...] czerwca 2016 r., od [...] sierpnia 2016 r. do [...] maja 2017 r., od [...] lipca 2017 r. do [...] czerwca 2019 r.;
• U. [...] S.C. w okresie: od [...] lipca 2008 r. do [...] kwietnia 2009 r. (dalej: "zaskarżona decyzja").
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 oraz art. 102 ust. 7 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, dalej: "ustawa o świadczeniach"), w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja została wydana w ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej: "ZUS") pismem z dnia [...] lipca 2021 r., znak [...], uzupełnionym korespondencją z [...] sierpnia 2021 r. i [...]października 2021 r., na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach, wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Strony z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od [...] lipca 2008 r.
Prezes NFZ pismem z [...] października 2021 r. poinformował Stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia jej obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od 1 lipca 2008 r. oraz możliwości wypowiedzenia się i wglądu do zebranej w sprawie dokumentacji, stosownie do art. 10 oraz art. 73 § 1 k.p.a. Strona korespondencją z [...] grudnia 2021 r., uzupełnioną pismami z [...] lutego 2022 r. i [...] kwietnia 2022 r. udzieliła odpowiedzi w związku z zawiadomieniem Organu.
W trakcie prowadzonego postępowania Prezes NFZ uzyskał z Urzędu Miasta K. informacje i dokumenty dotyczące prowadzonej przez Stronę działalności gospodarczej.
Pismem z [...] maja 2022 r. ponownie zwrócono się do Strony o wskazanie okresów w jakim prowadziła działalność pozarolniczą w formie indywidualnej oraz w formie spółki cywilnej. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi.
Prezes NFZ pismami z [...] maja 2022 r., [...] lipca 2022 r. oraz [...] sierpnia 2022 r. zwrócił się do ZUS z prośbą o doprecyzowanie okresów zatrudniania przez Stronę pracowników. ZUS pismami z [...] lipca 2022 r. i [...] października 2022 r. udzielił odpowiedzi.
Pismem z [...] listopada 2022 r. Organ powiadomił Stronę o terminie wydania decyzji w sprawie ustalenia jej obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. Strona [...] grudnia 2022 r. dokonała wglądu do zgromadzonej dokumentacji. Pismem z [...] stycznia 2023 r. wniosła dodatkowe uwagi w sprawie. W związku z ww. pismem Organ:
• pismem z [...] lutego 2023 r. zwrócił się do ZUS o ograniczenie wniosku w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Strony z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej do okresu, w którym składki na ubezpieczenie zdrowotne są wymagalne. ZUS odmówił ograniczenia ww. wniosku,
• pismem z [...] maja 2023 r. wystąpił do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w G. o przekazanie dokumentów mających znaczenie dla sprawy, tj. Dzienników Badania Przedubojowego i Poubojowego za okres od lipca 2008 r. do czerwca 2019 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w G. pismem z [...] czerwca 2023 r. udzielił odpowiedzi.
Pismem z [...] sierpnia 2023 r. Organ powiadomił Stronę o stanie sprawy, przekazując pozyskane informacje. W ww. piśmie Strona została także poinformowana o możliwości uzupełnienia dokumentacji i przedłożenia dodatkowego dokumentu wydanego przez Urząd Skarbowy, z którego wynikałoby, czy i za jakie okresy uzyskała/nie uzyskała przychodu z tytułu działalności pozarolniczej.
Pismem z 16 sierpnia 2023 r. Skarżąca udzieliła odpowiedzi, informując, że wystąpi do rozliczającego ją w spornym okresie biura księgowego oraz do urzędu skarbowego o pozyskanie dodatkowych informacji.
Strona wbrew deklaracjom nie złożyła do Prezesa NFZ żadnych nowych dowodów, dotyczących prowadzonego postępowania.
W dniu 15 lutego 2024 r. Prezes NFZ wydał zaskarżoną decyzję.
Organ wskazał, że stosownie do informacji wynikających z zaświadczenia o wpisie do Ewidencji Działalności Gospodarczej, wydanego przez Prezydenta Miasta K. z [...] października 2005 r., B. Z. z dniem [...] grudnia 2005 r. rozpoczęła prowadzenie działalności pozarolniczej U. [...] zarejestrowanej pod nr [...]. Z kolei, zgodnie z zaświadczeniem o wpisie do Ewidencji Działalności Gospodarczej z [...] grudnia 2007 r., Strona dokonała zmian w ww. wpisie, dopisując drugą formę działalności pozarolniczej tj. spółkę cywilną U. [...] S.C. Jednocześnie z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] listopada 2010 r. wynika, że B. Z. [...] listopada 2010 r. wykreśliła ww. spółkę cywilną z ewidencji.
Organ wskazał ponadto, że w uzupełnieniu do ww. informacji, Urząd Miasta K. wskazał, że "(...) Pani B. Z. (NIP [...]) w czasie gdy posiadała wpis w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta K. nie zgłaszała (...) wniosku o zawieszenie działalności. (...) w dniu [...].10.2010 r. (...) wpłynęło pismo Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. wraz z kopią pisma Pani Z. dot. zawieszenia działalności prowadzonej w formie spółki. W odpowiedzi na powyższe pisma w dniu [...].10.2010 r. tut. organ wezwał Panią B. Z. do złożenia wyjaśnień w sprawie zawieszenia wykonywanej działalności i dokonania zmian we wpisie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. (...). Pani Z. została również poinformowana o konieczności złożenia informacji o zawieszeniu działalności w Urzędzie Miasta K. na obowiązującym wówczas druku EDG-1. W dniu [...].11.2010 r. Pani B. Z. złożyła w tut. Urzędzie formularz EDG-1 dot. zgłoszenia zmiany we wpisie, nie zawierał on jednak informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej.".
Na podstawie informacji zawartych w CEIDG Prezes NFZ ustalił, że B. Z. [...] lipca 2019 r. zgłosiła zawieszenie działalności pozarolniczej. Natomiast w dniu [...] września 2019 r. wykreśliła wpis z ewidencji ze wskazaniem daty zaprzestania tj. [...] sierpnia 2019 r. Skarżąca do czasu wykreślenia wpisu z ewidencji nie dokonała wznowienia działalności pozarolniczej.
Analizując przedmiotową sprawę Prezes NFZ wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Strona w rozpatrywanym okresie tj. od [...] lipca 2008 r. w ramach prowadzonej działalności pozarolniczej zatrudniała pracowników i zleceniobiorców: od lipca 2008 r. do kwietnia 2009 r., od kwietnia 2012 r. do czerwca 2012 r. oraz od [...] sierpnia 2017 r. do [...] czerwca 2019 r. Ponadto, Skarżąca - po zgłoszeniu zawieszenia działalności pozarolniczej - od [...] lipca 2019 r. zatrudniała pracownika w ramach prowadzonej działalności rolniczej B. Z. [...] w okresie od [...] lipca 2019 r. do [...] lipca 2020 r.
Z dokumentów podatkowych dotyczących Strony wynika także, że B. Z. złożyła zeznania podatkowe: PIT-36 z wykazanymi dochodami z działów specjalnych produkcji rolnej za lata 2009-2020; PIT-36L z wykazaną pozarolniczą działalnością gospodarczą za lata 2008-2019.
Organ wyjaśnił, po analizie posiadanych dokumentów, że Strona prowadziła chów drobiu rzeźnego - kurcząt w ramach działów specjalnych produkcji rolnej, co potwierdzają przekazane przez Nią dokumenty oraz zaświadczenie wydane przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. nr [...] z [...].02.2022 r. Natomiast wszelka aktywność zawodowa związana z wykonywaniem pozarolniczej działalności odbywała się w ramach: U. [...] oraz spółki cywilnej U. [...] S.C.
Organ ustalił również, że uboje, w należącej do Niej ubojni, nie były przeprowadzane w następujących miesiącach w latach 2008-2019: (i) 2009 – styczeń oraz od marca do września; (ii) 2011 – październik; (iii) 2012 – grudzień, (iv) 2014 – kwiecień, sierpień, październik; (v) 2015 – listopad; (vi) 2016 – styczeń, maj, lipiec; (vii) 2017 – czerwiec; (viii) 2018 – od lipca do grudnia; (ix) 2019 – cały rok.
Biorąc pod uwagę wszystkie ww. okoliczności, Prezes NFZ ustalając obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego Strony – jako prowadzącej działalność pozarolniczą U. [...] wziął pod uwagę zgromadzoną dokumentację tj. informacje przekazane przez ZUS, Urząd Miasta w K., Państwową Inspekcję Weterynaryjną w G. oraz dane zawarte w zaświadczeniu wydanym przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G.. Dokonując powyższych ustaleń, Prezes NFZ uznał, że B. Z. prowadziła działalność pozarolniczą w formie indywidualnej U. [...] w okresach od: [...] lipca 2008 r. do [...] kwietnia 2009 r., od [...] października 2009 r. do [...] września 2011 r., od [...] listopada 2011 r. do [...] listopada 2012 r., od [...] stycznia 2013 r. do [...] marca 2014 r., od [...] maja 2014 r. do [...] lipca 2014 r., od [...] września 2014 r. do [...] września 2014 r., od [...] listopada 2014 r. do [...] października 2015 r., od [...] grudnia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r., od [...] lutego 2016 r. do [...] kwietnia 2016 r., od [...]czerwca 2016 r. do [...]czerwca 2016 r., od [...] sierpnia 2016 r. do [...] maja 2017 r., od [...] lipca 2017 r. do [...] czerwca 2019 r.
Organ powołując się na pismo Państwowej Inspekcji Weterynaryjnej w G. wskazał, że nie zostały wyszczególnione dane dotyczące ubojów prowadzonych w ramach spółki cywilnej U. [...] S.C. Strona w złożonych wyjaśnieniach również nie odniosła się do kwestii prowadzenia działalności pozarolniczej w formie spółki cywilnej. Tym samym, Organ powołując się na brzmienie art. 81a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. W związku z czym, Organ przyjął, że spółka cywilna również nie prowadziła działalności pozarolniczej w miesiącach wskazanych w piśmie Państwowej Inspekcji Weterynaryjnej za wyjątkiem okresów, w których byli zatrudniani pracownicy. Dlatego Prezes NFZ uznał, że w rozpatrywanym okresie tj., od [...] lipca2008 r. spółka cywilna U. [...] S.C. prowadziła działalność pozarolniczą od [...] lipca 2008 r. do [...] kwietnia 2009 r. i od [...] października 2009 r. do [...] listopada 2010 r.
Prezes NFZ powołując się na ustalony w sprawie stan faktyczny, stwierdził, iż jego wynik uprawnia do stwierdzenia na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniach, że Strona w okresach wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.
Z rozstrzygnięciem Organu nie zgodziła się Strona, zaskarżając do WSA w Warszawie decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] lutego 2024 r. w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach poprzez błędne przyjęcie, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją skarżąca, pomimo braku faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem działalność ubojni nie była prowadzona w sposób ciągły podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu,
2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności, zasady zaufania obywatela do państwa oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia sprawy wraz z pominięciem zasadnego interesu skarżącej, poprzez wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego dopiero po kilkunastu latach od rzekomego powstania tego obowiązku, kiedy to zobowiązany na skutek upływu czasu nie posiada już dokumentacji, dowodów na poparcie swoich tez, celem obrony swoich racji, w dodatku bez uwzględnienia przedawnienia,
3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż nie można uznać wszystkich okresów wynikających z Dzienników badania przedubojowego i poubojowego jako okresów, w których nie była prowadzona działalność pozarolnicza - ubój, bowiem w tych okresach zatrudniałam pracowników i zleceniobiorców, podczas gdy Ci pracownicy i zleceniobiorcy zatrudnieni byli w ramach prowadzonej hodowli drobiu w ramach tzw. działów specjalnych produkcji rolnej bez związku z pozarolniczą działalnością gospodarczą,
4) prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania obywatela do organów państwa, poprzez nieuwzględnienie istotnych korzystnych dowodów takich jak Dzienniki badania poubojowego i przedubojowego, wydanie decyzji na niekompletnym materiale dowodowym, z powodu kilkunastoletniego upływu czasu od rzekomego obowiązku do wszczęcia postępowania, a także poprzez nieuwzględnienie na korzyść skarżącej faktu, iż po kilkunastu latach nie posiada już ona ewentualnej dokumentacji na swoją korzyść i nie powinna z tego tytułu ponosić negatywnych konsekwencji, skoro to organ był kilkanaście lat bezczynny w przedmiocie wszczęcia postępowania.
Ponadto, Skarżąca podniosła zarzut przedawnienia. Wniosła o uchylenie decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi rozwinęła podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca powiadomiona o złożonym przez organ wniosku, w ustawowym terminie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy (k. 19, k. 22).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powyższego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to przepis sprawy niniejszej nie dotyczy.
Na skutek skargi Strony, kontroli sądu w sprawie została poddana decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] lutego 2024 r. stwierdzająca, że Skarżąca w okresach wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej U. [...] oraz U. [...] S.C.
Kierując się zasadami sądowej kontroli decyzji administracyjnych Sąd wskazuje, że wbrew zarzutom skargi ww. decyzja nie narusza prawa w stopniu, iż konieczne byłoby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez Prezesa NFZ prawidłowo, z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego, w tym wynikających z treści art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Realizację zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.", uzupełnia norma art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą "Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.". Przy czym organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Natomiast przepis art. 107 § 3 k.p.a. zobowiązuje organ do sporządzenia uzasadnienia decyzji w sposób uwzględniający zarówno dziedzinę faktów (wyjaśnienie okoliczności wskazujących na konieczność wydania decyzji o określonej treści) jak i sferę prawa (wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia). Natomiast z treści art. 80 k.p.a., zgodnie z którym "Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.", wypływa nakaz swobodnej oceny przez organ dowodów, zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Reguły te obejmują: oparcie się na materiale dowodowym zebranym przez organ, dokonanie wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego oraz dokonanie oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy i rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istotne okoliczności faktyczne (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2019, str. 509-510).
Sąd zauważa, że w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy Organ podjął niezbędne czynności, gromadząc wystarczający materiał dowodowy, który uprawniał do podjęcia rozstrzygnięcia, jak w zaskarżonej decyzji. Natomiast Strona nie podważyła ustaleń Organu.
Sąd zauważa, iż Strona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego oraz w wywiedzionej skardze podniosła zarzut przedawnienia obowiązku uiszczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Odnosząc się więc do formułowanego zarzutu przedawnienia Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach Prezes NFZ, rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że wydanie decyzji przez organy NFZ jest konieczne w przypadkach szczególnych, tj. wówczas, gdy chodzi o osoby, które ubiegają się o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, albowiem o zawarciu z daną osobą umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego decyduje wyłącznie ta instytucja, czy też w sytuacjach wątpliwych, tj. wtedy, kiedy dopiero decyzja NFZ może rozstrzygnąć istniejące wątpliwości co do podlegania przez daną osobę obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu (por. G. Machulak, A. Pietraszewska-Macheta, A. Sikorko, Komentarz do art. 109, art. 110 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wyd. ABC 2010 r.). Decyzja Prezesa NFZ w przedmiocie podlegania lub niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zasadniczo nie kreuje nowego zdarzenia, taka decyzja stwierdza czy obowiązek istniał czy tez nie.
Natomiast odrębną kwestią jest to, czy Skarżąca będzie zobowiązana opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ta kwestia będzie uzależniona od ustalenia, czy Skarżąca uzyskiwał przychody. Jednak ustalenia te należą do ZUS w odrębnej sprawie, w której Skarżąca ma możliwość stosownego działania na podstawie art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach. W sprawie przed organami NFZ, dotyczącej objęcia Skarżącej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, ustalenia te nie mają istotnego znaczenia (por. wyrok NSA z 5 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 709/10; z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt: II GSK 433/19), podobnie jak przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, podlegające rozstrzygnięciu w postępowaniu przed ZUS.
Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 24 ust. 5e ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 497 z późn. zm., dalej: "ustaw o systemie ubezpieczeń"), bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata.
W związku z powyższym ewentualne przedawnienie składek z tytułu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu (i co raz jeszcze należy podkreślić, że przedmiotowe składki będą ściągane przez ZUS), nie ma wpływu na prowadzone przez organy NFZ postępowania w sprawie ustalenia podlegania temu obowiązkowi. W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się do rozsądzenia czy w okresach objętych sentencja decyzji Strona wykonywała pozarolniczą działalność gospodarczą, a tym samym zaszły podstawy do objęcia Jej tym obowiązkiem. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja potwierdza, że w okresach w niej wskazanych taka działalność przez Skarżącą była prowadzona, zatem obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego istniał.
Na wstępie wskazać należy, że w okresie objętym decyzją Organu zastosowanie miały przepisy ustawy określającej zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Polski, zawierające unormowania: w art. 14 ust. 1 i 2, art. 14a ust. 1, art. 25 ust. 1 pkt 7, 12 i 19, art. 30 ust. 1 pkt 2 i art. 34 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168, z późn. zm.; zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności") w zw. z art. 1 pkt 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej i art. 66 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r., Nr 18, poz. 97 z późn. zm.). W sprawie zastosowanie miały również przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 236 z późn. zm.), która zaczęła obowiązywać od dnia 1 lutego 2019 r., w szczególności art. 22 i 26. We wskazanym okresie obowiązywały również przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm. dalej: "ustawa o systemie ubezpieczeń"), obejmowały obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, który wyznaczał zakres niezbędnych ustaleń faktycznych. Zgodnie z tym przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.
Z powyższego wynika zatem, że do osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym ustawodawca zaliczył także osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą. Stosownie do art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, osoba prowadząca działalność pozarolniczą to osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustaw o systemie ubezpieczeń.
Wedle tego ostatniego przepisu, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a, tj. nie dotyczy osób objętych tzw. ulgą na start. Skutek prowadzenia pozarolniczej działalności w postaci podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (podobnie jak ubezpieczeniom społecznym objętym ustawą systemową) powstaje z mocy prawa i trwa przez cały czas spełniania warunków objętych dyspozycją tej normy prawnej. Moment zarówno powstania, jak i ustania obowiązku ubezpieczenia został bowiem określony w sposób ścisły w przepisach prawa i jest on niezależny od woli lub świadomości stron. Stosownie do treści art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1834), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Z powyższego wynika zatem, że ubezpieczeniu społecznemu, a w konsekwencji również ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów Prawa przedsiębiorców. Oznacza to, że przedsiębiorca, który zgodnie z przepisami zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, w okresie tego zawieszenia nie podlega m.in. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. W konsekwencji w okresie zawieszenia działalności gospodarczej nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia tej działalności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd w składzie rozpoznającym zauważa, że Organ prowadząc postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zebrał obszerny materiał dowodowy pozwalający na ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Strony w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że stosownie do informacji wynikających z zaświadczenia o wpisie do Ewidencji Działalności Gospodarczej, wydanego przez Prezydenta Miasta K. z [...] października 2005 r., B. Z. z dniem [...] grudnia 2005 r. rozpoczęła prowadzenie działalności pozarolniczej U. [...] zarejestrowanej pod nr [...]. Z kolei, zgodnie z zaświadczeniem o wpisie do Ewidencji Działalności Gospodarczej z [...] grudnia 2007 r., Strona dokonała zmian w ww. wpisie, dopisując drugą formę działalności pozarolniczej tj. spółkę cywilną U. [...] S.C. Jednocześnie z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] listopada 2010 r. wynika, że B. Z. [...] listopada 2010 r. wykreśliła ww. spółkę cywilną z ewidencji. Ponadto zawieszenie działalności pozarolniczej Strony nastąpiło w dniu [...] lipca 2019 r. Natomiast wykreślenie działalności pozarolniczej z ewidencji miało miejsce w dniu [...] września 2019 r. – ze skutkiem od [...] sierpnia 2019 r. Organ ustalił również, że od [...] lipca 2008 r. w ramach prowadzonej działalności pozarolniczej zatrudniała pracowników i zleceniobiorców: od lipca 2008 r. do kwietnia 2009 r., od kwietnia 2012 r. do czerwca 2012 r. oraz od 1 sierpnia 2017 r. do 30 czerwca 2019 r. Będące w dyspozycji Prezesa NFZ dokumenty podatkowe za lata 2008 – 2019, tj. zeznania podatkowe PIT-36L (k. 142 akt administracyjnych) wskazują na prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Fakt prowadzenia pozarolniczej działalności Prezes NFZ ustalił również w oparciu o przekazane przez Powiatowy Inspektora Weterynarii w G. Dzienniki Badania Przedubojowego i Poubojowego za okres od lipca 2008 r. do czerwca 2019 r. Na podstawie tych dzienników Organ ustalił okresy, w których ubój nie był prowadzony. W związku z powyższym ustalone przez Organ okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej U. [...]należy uznać za prawidłowe i znajdujące oparcie z zgromadzonym materiale dowodowym. Prawidłowe są również ustalenia Prezesa NFZ w zakresie prowadzenia działalności pozarolniczej w ramach spółki cywilnej U. [...] S.C. W ocenie Sądu Strona nie podważyła skutecznie dokonanych przez Organ ustaleń.
Należy zauważyć i podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano, że z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. oraz z art. 77 § 1 k.p.a.) wynika, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji (zob. np. wyroku NSA z 15 września 1992 r., sygn. akt SA/Lu 601/92; wyrok NSA z 16 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 92/98). Zasada oficjalności postępowania dowodowego (prowadzenia postępowania dowodowego przez organ z urzędu) nie oznacza, że strona może zachowywać się biernie w toku postępowania dowodowego. W orzecznictwie niejednokrotnie wskazano, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne, dlatego na stronie spoczywa ciężar udowodnienia konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne (zob. np. wyrok NSA z 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1452/20). Jeżeli twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, to obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń (wyrok NSA z 2 lipca 1997 r., sygn. akt SA/Sz 942/96). W ocenie Sądu, Prezes NFZ sprostał tym wymaganiom. Oprócz tego, że zgromadził obszerny materiał dowodowy, to ponadto występował do organów (po zasygnalizowaniu przez Stronę) do innych organów o przekazanie dokumentów lub wyjaśnień – np. do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w G.. Natomiast Skarżąca, co również należy zaakcentować, wbrew deklaracjom, nie przedłożyła dowodów, które miały potwierdzić jej stanowisko.
Mając na uwadze powyższe Sąd nie podzielił stanowiska skargi, że stan faktyczny sprawy został ustalony nieprawidłowo, a zaskarżona decyzja narusza prawo. W sprawie, w ocenie Sądu, Organ nie naruszył ani przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń, które winien wziąć pod rozwagę z urzędu.
Mając na uwadze powyższe, wobec uznania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.