III SA/GL 5/24

III SA/Gl 5/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 252/25 - Postanowienie NSA z 2025-09-25
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1441
art. 2 pkt 6, art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Specjalista Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2024 r. sprawy ze skargi L S.r.l. w R. na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. z dnia 25 października 2023 r. nr [...] ([...]) w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków przez przewoźnika lotniczego oddala skargę.
Uzasadnienie
L S.r.L. z siedzibą w R. zaskarżyła decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z 25 października 2023 r. o numerze [...]. Decyzją tą Komendant utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z 20 lipca 2023 r. nr [...] o wymierzeniu Spółce L S.r.L administracyjnej kary pieniężnej w łącznej wysokości 40.000 zł za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (t.j. w Dz.U. z 2022 r., poz. 1441, dalej jako ustawa PNR).
Nałożenie kary administracyjnej było wynikiem ustalenia, że L S.r.L., jako przewoźnik lotniczy, nie dopełnił obowiązku przekazania Krajowej Jednostce ds. Informacji o Pasażerach (w skrócie jako JIP) danych PNR, o których mowa w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy PNR, w związku z wykonanym lotem nr [...] z portu lotniczego M. ([...]) do portu lotniczego K. ([...]) który miał miejsce 2 maja 2022 r. z planowaną godziną przylotu [...] czasu polskiego.
Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka wskazała, że jest spółką według prawa włoskiego. Świadczy usługi jako przewoźnik lotniczy. Lot, którego decyzja dotyczy, był zorganizowany na zlecenie włoskiej organizacji pracodawców i przemysłowców i miał na celu przewóz osób powiązanych z rządami Włoch, Polski i Ukrainy dla zapewnienia solidarności i wsparcia dla Ukrainy. Spółka kontaktowała się z operatorem portu lotniczego w K., przekazała mu dane dotyczące lotu i uzyskała jego zgodę na realizację lotu. Spółka, jak dalej stwierdziła, próbowała dotrzymać wszelkich formalności związanych z lotem i zapoznała się z wszelkimi informacjami zamieszczonym w Internecie, ale brak było tam informacji o obowiązku przekazywania danych PNR. Wykonała lot przewożąc dwie osoby na pokładzie samolotu, nie licząc załogi. Po około roku od lotu otrzymała informację o wszczęciu postępowania, które, od tego momentu, prowadzone było nie w pełnym zakresie, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, ale też od tego momentu realizowała wszystkie wymogi dotyczące przekazywania danych PNR. Organ nie wyjaśnił, czy lot realizowany był za wynagrodzeniem dla Spółki. Nie uwzględnił faktu przekazania wszelkich danych operatorowi lotniska. Organ nie uwzględnił tego, że krajowa ustawa o PNR jest wdrożeniem unijnej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania (Dz.U.UE.L.2016.119.132; dalej: dyrektywa PNR). Brak w dostępnych źródłach informacji dla przewoźników z zagranicy o obowiązkach wynikających z ustawy uniemożliwia jej realizację. Ponadto, organ nie dotrzymał wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego terminów załatwienia sprawy i nie rozpatrzył i nie zastosował przepisu art. 189d k.p.a., wskutek czego kara jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do naruszenia prawa, które, ewentualnie, miało miejsce w sprawie.
Utrzymując w mocy swą decyzję z 20 lipca 2023 r. Komendant wskazał, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy PNR lot PNR, to lot statku powietrznego wykonującego przewóz lotniczy pasażerów, podczas którego następuje prze-kroczenie granicy państwowej, a start lub lądowanie statku powietrznego następuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast dane PNR to dane dotyczące przelotu pasażera, w tym dane osobowe, które są przetwarzane w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez przewoźników lotniczych w celu dokonania rezerwacji lub realizacji lotu w ramach przewozu lotniczego, podlegające przekazaniu przez przewoźnika lotniczego do JIP (art. 2 pkt 1 ustawy PNR). Dalej organ podkreślił, że w oparciu o art. 5 i art. 6 ust. 1 ustawy PNR przewoźnik lotniczy został zobligowany do przekazywania danych PNR do JIP, a nie do agenta handlingowego, Urzędu Lotnictwa Cywilnego, czy Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej.
Zaznaczył również, że lot czarterowy, biznesowy, czy organizowany ad hoc dla firmy, wbrew temu co twierdzi skarżąca, spełnia definicję lotu PNR określoną w art. 2 pkt 6 ustawy PNR i wobec tego na przewoźniku ciąży obowiązek przekazania danych do JIP, określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PNR w dwóch terminach - tj. od 48 do 24 godzin przed planowanym rozpoczęciem lotu PNR oraz niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na pokład statku powietrznego, kiedy nie mogą go już opuścić przed jego startem, a inni pasażerowie nie mogą wejść na pokład.
Jednocześnie, w ocenie organu, zebrany w toku prowadzonych czynności materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że strona skarżąca była w posiadaniu danych PNR lotu w terminie określonym w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy PNR tj. nie-zwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na po-kład statku powietrznego, kiedy nie mogą go już opuścić przed jego startem, a inni pasażerowie nie mogą wejść na pokład. Bez znaczenia jest w takim stanie fakt, że był to lot prywatny, czarterowy, organizowany ad hoc na szczególne zamówienie, a na pokładzie znajdowało się kilka osób. Przewoźnik nie przedstawił żadnych dowodów, które wskazywałyby na dyplomatyczny status lotu (państwowy lub pro bono), humanitarny.
Odnosząc się do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. organ wyjaśnił, że celem przetwarzania danych PNR jest ochrona bezpieczeństwa publicznego przez zapobieganie, wykrywanie i ściganie przestępczości, a brak danych PNR w wymaganym terminie bezpośrednio wpływa na możliwość identyfikacji zagrożeń. Odwołując się do art. 2 dyrektywy organ stwierdził, że Włochy znajdują się na liście państw, które powiadomiły Komisję o stosowaniu dyrektywy do lotów wewnątrzunijnych, a we Włoszech obowiązuje czwarty w pięciostopniowej skali stopień zagrożenia terrorystycznego. W kwietniu 2023 r. ogłoszono w tym kraju półroczny stan wyjątkowy.
Dodał również, że jak wynika ze sprawozdania Europolu oraz wniosku Sekretarz Generalnej Komisji Europejskiej z 14 grudnia 2022 r. zagrożenie terrorystyczne w UE jest nadal poważne i realne. Większość operacji terrorystycznych ma charakter międzynarodowy i obejmuje kontakty transgraniczne lub podróże poza UE, dlatego też informacje o osobach podróżujących drogą lotniczą są dla organów ścigania ważnym narzędziem zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w UE. W ocenie organu, również Polska jest częścią świata zagrożonego terroryzmem, o czym świadczą regularnie podejmowane działania ABW. Organ przypomniał również, że 24 lutego 2022 r. Rosja zintensyfikowała działania wojenne na Ukrainie, czego następstwem są wprowadzone przez Prezesa Rady Ministrów podwyższone stopnie alarmowania: drugi stopień alarmowy (BRAVO) i trzeci stopień alarmowy CRP (CHARLIE-CRP). Bezpieczeństwo w czasie ich obowiązywania jest uzależnione m.in. od działania właściwych służb, które obowiązane są do prowadzenia wzmożonej kontroli, a także czujności. W obecnej sytuacji geopolitycznej, takie działanie podejmowane przez polskie służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo i porządek publiczny jest, zdaniem organu, zasadnym i usprawiedliwionym w świetle realizacji dyrektywy PNR.
Organ zwrócił również uwagę na to, że profesjonalny podmiot, trudniący się zawodowo międzynarodowym przewozem lotniczym, nie może tłumaczyć się nieznajomością prawa. Nie może również zarzucać organowi niewyjaśnienie faktów, o których ma wiedzę, a których nie ujawnił w postępowaniu.
Co do miarkowania kary organ podniósł, że nie miało miejsca naruszenie art. 189d k.p.a. Orzeczona kara jest adekwatna i proporcjonalna do naruszenia prawa. Musi też być skuteczna i odstraszająca, a przewinienie przewoźnika nie było znikome. Ponadto, o miarkowaniu kary może być mowa tylko w takim stanie prawnym, który pozostawia organowi swobodę ustalenia jej wysokości, np. przez jej określenie w przedziale od – do. W tym przypadku wysokość kary określona jest jedną kwotą, która wiąże organ.
Na temat czasu prowadzenia postępowania organ wskazał na konieczność ustalenia wielu faktów, prowadzenia korespondencji z wieloma organami, również ze skarżącą, która jest podmiotem zagranicznym, a która nie udzielała w wyznaczonych terminach odpowiedzi na zadane pytania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zarzuciła rozstrzygnięciu Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej:
1) Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. , art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 §1 k.p.a. oraz art. 80 i 81a k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza przez:
- oddalenie wniosku dowodowego skarżącej z 3 października 2023 r. co skutkowało pominięciem faktu, że w ogólnodostępnych komunikatach dotyczących lotów międzynarodowych z lądowaniem w Polsce, w szczególności AIP - Aeronautical Information Publication oraz NOTAM - Notice To AirMen obowiązujących w dniu lotu brak było informacji dotyczących przekazywania danych PNR;
- błędne ustalenie zakresu przesłanek, które mają zostać udowodnione, aby możliwe było nałożenie przez organ administracyjnej kary pieniężnej a mianowicie przyjęcie, że sam fakt nieprzekazania danych PNR w terminach wskazanych w ustawie PNR jest wystarczający do nałożenia kary pieniężnej, pomimo że w przypadku lotów wewnątrzunijnych wykonanie tego obowiązku uzależnione jest od rzeczywistego i aktualnego występowania zagrożenia terrorystycznego lub poważnymi przestępstwami, co prowadziło do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary pieniężnej;
- brak zgromadzenia materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, że przedmiotowy lot miał charakter lotu komercyjnego tj. za wynagrodzeniem i przyjęcie tego faktu za udowodniony, chociaż, nie znajduje on oparcia w materiale dowodowym;
- brak zbadania materiału dowodowego przez organ pod kątem ustalenia rozmiaru działalności skarżącej i wpływu ewentualnego naruszenia na bezpieczeństwo wewnętrzne państwa;
- brak zebrania i brak zbadania materiału dowodowego dotyczącego faktycznego zagrożenia terrorystycznego lub poważnymi przestępstwami w związku z lotem, będącym przedmiotem postępowania administracyjnego, zarówno na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jak i Republiki Włoskiej, w tym na lotniskach pomiędzy którymi był wykonywany lot, oraz dokonanie ustaleń w tym zakresie w oparciu o dane i informacje, które były aktualne dla 2021 oraz 2023 roku, nie zaś dla 2022 roku, tj. roku wykonywania lotu;
co w konsekwencji doprowadziło do dowolności w wydaniu decyzji, opartej na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, niewłaściwego ustalenia poziomu zagrożenia terrorystycznego lub zagrożenia poważnymi przestępstwami, zastosowania nieproporcjonalnej sankcji w związku z zarzucanym naruszeniem, błędnego uznania przez organ za udowodnione przesłanki do nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej;
2) Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 189d k.p.a. przez jego niezastosowanie i brak miarkowania kary pieniężnej nałożonej na skarżącą, z uwzględnieniem okoliczności łagodzących, takich jak powody naruszenia prawa przez skarżącą, rozmiar i charakter prowadzonej działalności, liczba pasażerów na pokładzie, stopień przyczynienia się do powstania naruszenia prawa, podczas gdy, z uwagi na niedopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych w sztywno określonej wysokości organ powinien był wymierzyć karę administracyjną na podstawie naruszonego przepisu z zastosowaniem jej miarkowania;
2) Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 pkt 1 i 2, art. 64 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 65 ust. 1 ustawy PNR przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za naruszenie każdego z obowiązków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PNR oraz pominięcie przy wykładni ww. przepisów treści art. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania ("dyrektywa PNR"), w związku z art. 3 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej ("TUE"), art. 67 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej ("TFUE") oraz art. 45 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej ("KPP");
- art. 64 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 65 ust. 1 i 4 ustawy PNR przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ("Konstytucja") przez ich niezastosowanie i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej w sztywno określonej wysokości 20.000 zł za naruszenie każdego z dwóch obowiązków określonych w art. 6 ust. 1 ustawy PNR (łącznie 40.000 zł), pomimo że art. 64 ust. 1 ustawy PNR, w zakresie w jakim przewiduje obowiązek zastosowania administracyjnej kary pieniężnej w sztywno określonej wysokości, za każdy pojedynczy lot, w którym przewoźnik nie przekazał danych dotyczących przelotu pasażera do JIP, bez względu na okoliczności czynu, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, jako że nie spełnia konstytucyjnego wymogu proporcjonalności w zakresie ograniczenia prawa własności, co powinno skutkować odmową jego zastosowania przez organ w zakresie sztywno określonej wysokości kary pieniężnej.
W oparciu o tak przedstawione zarzuty Spółka wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez Organ w I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., jak również o zasądzenie na podstawie art. 200 p.p.s.a. na swą rzecz kosztów postępowania sądowego.
Jednocześnie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., Spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów na następujące fakty i okoliczności:
1) Aeronautical Information ("AIP") dot. zasad przylotu, tranzytu i odlotu statków powietrznych wydaną przez Polską Agencję Żeglugi powietrznej z dnia 3.12.2020 r. (AIP - w aktach sprawy administracyjnej) na okoliczność braku informacji w publicznie dostępnych źródłach o obowiązkach nałożonych na przewoźników lotniczych na podstawie ustawy PNR;
2) Informacji Notice To AirMen ("NOTAM") obowiązującej na dzień 2.05.2022 r. dla lotniska K.(kod ICAO: [...], NOTAM - w aktach sprawy administracyjnej) na okoliczność braku informacji w publicznie dostępnych źródłach o obowiązkach nałożonych na przewoźników lotniczych na podstawie ustawy PNR;
3) Wydruków ze strony internetowej skarżącej [...] (załącznik nr 3), na fakt: skali działalności Skarżącej i posiadania przez Skarżącą w swojej flocie wyłącznie trzech samolotów wykorzystywanych do lotów prywatnych, zabierających na pokład od 6 do 12 pasażerów, tj. [...]) Wydruku ze strony internetowej [...] (załącznik nr 4), na fakt: wskazania przez Komendanta w uzasadnieniu decyzji informacji aktualnych na 2023 r., podczas gdy lot objęty postępowaniem odbył się w 2022 r., co doprowadziło do przyjęcia nieprawidłowych danych przy ustalaniu stanu faktycznego;
5) Wydruku ze strony internetowej [...] (załącznik nr 5), na fakt: istnienia, nawet na 2023 r., zdecydowanie niższego poziomu zagrożenia terroryzmem lub poważną przestępczością, niż ten wskazany przez organ w decyzji.
Organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał swe stanowisko zawarte w decyzji i wniósł o zasadzenie na swą rzecz kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko.
Zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co Sąd uzasadni poczynając od zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Pierwszy z nich dotyczy nieuwzględnienia faktu, że w ogólnodostępnych komunikatach dotyczących lotów międzynarodowych brak jest informacji dotyczących przekazywania danych PNR. Bez względu na to, czy są takie informacje, czy nie - słuszność ma w tym względzie organ, gdy twierdzi, że nie ma to znaczenia dla oceny legalności decyzji. Ustawa o PNR obowiązuje w Polsce od 29 maja 2018 r. Jest aktem prawa opublikowanym w Dzienniku Ustaw i to, czy są o niej wzmianki w ogólnodostępnych informatorach nie może decydować o jej stosowaniu lub odmowie zastosowania. Mając to na względzie Sąd nie przeprowadził dowodów zawnioskowanych przez Spółkę w skardze z uwagi na to, że dotyczą one okoliczności, która pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Drugi zarzut dotyczy braku wykazania aktualnego i realnego zagrożenia terrorystycznego jako warunku nałożenia kary administracyjnej za nieprzekazanie danych PNR.
Prawidłowe jest przyjęte przez Spółkę założenie, z powołaniem się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt C-817/19, że stosowanie dyrektywy PNR nie może obejmować wszystkich lotów wewnątrzunijnych, a powinno być ograniczone tylko do określonych tras lotniczych lub schematów podróży albo określonych portów lotniczych, w odniesieniu do których istnieją przesłanki uzasadniające obowiązek przekazywania danych PNR. Pozostając na gruncie naruszenia przepisów procesowych Sąd zauważa, że istotne z punktu widzenia wskazanego tu wyroku TSUE jest ustalenie o podwyższonym stopniu alarmowym w Polsce z uwagi na zagrożenie wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym. Wszak TSUE stwierdził, że stosowanie systemu ustanowionego przez dyrektywę 2016/681 musi być ograniczone do przekazywania i przetwarzania danych PNR lotów lub innych operacji przewozu odnoszących się w szczególności do określonych połączeń lub planów podróży czy też określonych lotnisk, stacji kolejowych lub portów morskich, w stosunku do których istnieją wskazania mogące uzasadnić takie zastosowanie. W polskim porządku prawnym wynika to z zarządzenia Prezesa Rady Ministrów wydawanego na podstawie przepisu art. 16 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (t.j. w Dz.U. z 2024 r., poz. 92). Z komunikatu na stronach Rządowego Centrum Bezpieczeństwa z 1 maja 2022 r. wynika, że Premier Mateusz Morawiecki podpisał zarządzenie przedłużające do 15 maja 2022 r. obowiązywanie trzeciego stopnia alarmowego CRP oraz drugiego stopnia alarmowego BRAVO (zarządzenie Prezesa Rady Ministrów nr 108). Stopień alarmowy BRAVO (drugi w czterostopniowej skali) wprowadza się w przypadku zaistnienia zwiększonego i przewidywanego zagrożenia wystąpieniem zdarzenia o charakterze terrorystycznym. Stopnie alarmowe CRP dotyczą zagrożenia w cyberprzestrzeni. Kwestia ta, jako istotna dla wyniku sprawy, została przedstawiona w uzasadnieniu decyzji.
Wniosek Sekretarz Generalnej Komisji Europejskiej (ze wskazaniem źródła dostępu) oraz raport Europolu mają bardziej wydźwięk publicystyczny, nakreślający ogólną sytuację w Europie, co, zdaniem Sądu, ma charakter wiedzy powszechnie znanej o zwiększonym zagrożeniu terrorystycznym w Europie, już choćby z powodu wybuchu wojny w Ukrainie. Odwołanie się przez organ do tych faktów i publikacji nie stanowi o naruszeniu przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie decyzji.
Stwierdzenie, czy we Włoszech również obowiązywał podwyższony stopień zagrożenia terrorystycznego nie ma znaczenia dla wyniku sprawy, ponieważ, zgodnie z powołanym wyrokiem TSUE, wystarczającym jest stwierdzenie takiego stanu przynajmniej w jednym z portów lotniczych objętych planem lotów i to zostało wykazane w stosunku do naszego kraju. Organ powołał się na obowiązujący we Włoszech czwarty stopień zagrożenia terrorystycznego, ale nie wskazał źródła tego ustalenia. Zdaniem Spółki uzasadnione jest twierdzenie o drugim stopniu tego zagrożenia, co, przyjmując jako fakt przyznany, potwierdza tezę o podwyższonym stopniu zagrożenia również w tym kraju. Nie mniej jednak byłby dobrze, gdyby organ precyzyjniej przedstawiał źródła swych ustaleń.
Sąd nie podzielił poglądu Spółki o tym, że organ nie wykazał w żaden sposób rzeczywistego stanu zagrożenia terrorystycznego. Twierdzenie to zawiera w sobie założenie, że oficjalne ogłoszenie właściwego organu państwowego warunku tego nie spełnia, z czym Sąd się nie zgodził. Zarządzenie Prezesa Rady Ministrów (w polskim stanie prawnym) jest wynikiem oceny sytuacji pod tym kątem przez właściwe służby państwowe i jako takie spełnia warunek ustalenia podwyższonego stopnia zagrożenia terrorystycznego. Jeśli odrzucimy ten punkt widzenia, to pojawi się pytanie, co miałoby być tym rzeczywistym wykazaniem stanu zagrożenia ? Czy chodzi o wykazanie, że zapobieżono realnemu zdarzeniu o charakterze terrorystycznym, czy schwytano grupę planującą takie zdarzenie ? Wkraczamy w ten sposób na grunt fikcji literackiej, a nie przesłanek prawnych dla wydania decyzji.
Co do odpłatności za lot Sąd zauważa, że do końca postępowania brak w tym zakresie konkretnego stanowiska Spółki. Również w toku rozprawy Sąd nie uzyskał jasnego oświadczenia Spółki na ten temat. Jest to fakt znany stronie postępowania i jeśli w jego toku strona go nie ujawnia i nie wykazuje, to nie może obciążać tym organu. Na stronie postępowania ciąży obowiązek wykazywania faktów, z których wywodzi skutki prawne, przynajmniej przez powoływanie odpowiednich dowodów, i wtedy wchodzi w grę wynikający z art. 7 i art. 77 k.p.a. obowiązek organu ich przeprowadzenia. Słusznie zatem przyjął organ, że Spółka jest przewoźnikiem lotniczym, prowadzi działalność gospodarczą zarobkową, a zatem wykonała lot w ramach tej działalności.
Nie ma też żadnych dowodów wskazujących na to, że lot ten był lotem dyplomatycznym (państwowym lub pro bono), humanitarnym, pomimo tego, że do takich treści Spółka odwołała się w skardze. I w tym zakresie obowiązek wykazania faktów ciążył na Spółce.
Przechodząc zatem do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, Sąd stwierdza, że w art. 2 pkt 6 ustawy PNR został zdefiniowany lot PNR jako lot statku powietrznego wykonującego przewóz lotniczy pasażerów, podczas którego następuje przekroczenie granicy państwowej, a start albo lądowanie statku powietrznego następuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Lot wykonany przez skarżącą Spółkę odpowiada tej definicji. Żadna z okoliczności podniesionych przez Spółkę nie przekreśla tego wniosku. Ani to, że był to lot w celu udzielenia wsparcia Ukrainie, ani to, że na pokładzie było tylko 2 pasażerów, ani to, jaki jest rozmiar działalności gospodarczej Spółki. Lot został bowiem wykonany przez przewoźnika lotniczego, z terytorium Rzeczypospolitej, z przekroczeniem granicy państwowej, na pokładzie samolotu znajdowali się pasażerowie, czyli osoby nie wchodzące w skład załogi. Lot został wykonany za wynagrodzeniem.
Przepis art. 5 ust. 1 ustawy PNR stanowi z kolei, że Przewoźnik lotniczy, który organizuje lot PNR, przekazuje do JIP dane PNR dotyczące pasażerów tego lotu, spośród kategorii danych PNR, które gromadzi w trakcie prowadzonej przez siebie działalności w celu dokonania rezerwacji lub realizacji przewozu lotniczego.
Nie ulega przy tym wątpliwości, nie było to kwestionowane, że skarżąca Spółka dysponowała danymi PNR pasażerów w terminie umożliwiającym realizację obowiązku przekazania danych do JIP. Jej obowiązek przekazania danych do JIP wynika zatem z przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PNR i nie ma tu po stronie organu naruszenia tych przepisów wskutek ich wadliwego zastosowania, co jest zarzutem skargi.
Zastosowanie przez organ przepisów ustawy o PNR (art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 2, art. 64 ust. 1) miało miejsce z uwzględnieniem art. 2 dyrektywy 2016/681 przez uwzględnienie stanowiska TSUE wyrażonego w sprawie o sygn. akt C-817/19. Zgodnie z tym wyrokiem stosowanie dyrektywy PNR nie może obejmować wszystkich lotów wewnątrzunijnych, a powinno być ograniczone tylko do określonych tras lotniczych lub schematów podróży albo określonych portów lotniczych, w odniesieniu do których istnieją przesłanki uzasadniające obowiązek przekazywania danych PNR. Kwestia ta została tu już omówiona przez Sąd. Postawiony przez TSUE warunek zastosowania dyrektywy został spełniony. Przepisy ustawy o PNR zostały zatem zinterpretowane i zastosowane w sposób zgodny z postanowieniami dyrektywy i wyroku TSUE.
Pozostaje kwestia możliwości miarkowania wysokości kary. Sąd zgadza się z organem co tego, że miarkowanie to nie może być stosowane wówczas, gdy wysokość kary określona jest w przepisie ustawowym w stałej wysokości. Może natomiast mieć miejsce w sytuacji, gdy organ działa w granicach uznania administracyjnego. W tym zakresie Sąd podzielił pogląd funkcjonujący w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony, miedzy innymi, w wyroku NSA z dnia 19 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 24/20, a następnie w orzeczeniach sądów pierwszej instancji (dla przykładu wyrok WSA w Warszawie z 6 lipca 2021r., sygn. akt VI SA/Wa 1035/21).
Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2024 r., poz. 935).
Co do wniosku organu o przyznanie mu kosztów postępowania sądowego Sąd zauważa, że art. 200 p.p.s.a. przewiduje taką możliwość tylko w razie uwzględnienia skargi i tylko na rzecz skarżącego.