VI SA/Wa 103/05

VI SA/Wa 103/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Halina Emilia Święcicka /sprawozdawca/
Pamela Kuraś-Dębecka /przewodniczący/
Zdzisław Romanowski
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ
Rada Radców Prawnych
Treść wyniku
Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005 r. sprawy ze skargi P. W. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały w sprawie odmowy przyjęcia na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r.; 2. stwierdza, iż uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącego P. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] po przeprowadzeniu konkursu, uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. odmówiła Panu P. W. wpisu na listę aplikantów radcowskich w roku 2003/2004.
W uzasadnieniu uchwały Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych podała, że kandydat otrzymał w postępowaniu kwalifikacyjnym tylko 56 punktów, co stosownie do treści uchwały Nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych pozbawiło możliwości uczestniczenia w części ustnej konkursu i uzasadnia odmowę wpisu na listę aplikantów radcowskich. Uchwała ta uprawomocniła się.
Podaniem z [...] marca 2004 r. P. W. zwrócił się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o wznowienie postępowania w sprawie o wpis na listę aplikantów radcowskich. Powołał się na art. 145a k.p.a.
Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2004 r. działając na podstawie art. 146 § 2 i art. 149 § 3 k.p.a. odmówiła uchylenia swojej uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2003r. w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskiej. Od powyższej uchwały złożył odwołanie P. W.
Krajowa Rada Radców Prawnych na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) oraz art. 138 § 1 i art. 145 k.p.a. uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2004 r., po rozpoznaniu odwołania, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu wskazała, iż uchwała nr [...] z dnia [...] marca 2003r. była podjęta w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych, podczas, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekał o niezgodności art. 60 pkt 8b powołanej ustawy. Powołała się na fragment uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym został wyrażony pogląd, że "pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego konkursy na aplikację adwokacką i radcowską zachowują swoją skuteczność. Konkursy te – także ze względu na swą naturę - nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania niniejszego wyroku."
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. W. wnosił o stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. i zobowiązanie tego organu do uchylenia uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych oraz do wpisania go na listę aplikantów radcowskich. Wnosił o zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł, że Trybunał Konstytucyjny orzekł niezgodność z Konstytucją przepisów, na podstawie których organy samorządu radcowskiego ustalały zasady przyjmowania na aplikację radcowską. Nie powołanie się przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w uchwale nr [...] z dnia [...] marca 2003r. na przepis art. 60 ust. 8 ustawy o radcach prawnych jest proceduralną wadą i nie powinno uzasadniać twierdzenia, iż wyrok Trybunału nie dotyczy tego postępowania. Podnosił, iż jednym z warunków wpisu na listę aplikantów było przeprowadzenie konkursu a nie jego pomyślny wynik a skoro postępowanie zostało przeprowadzone powinien być wpisany na listę aplikantów.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Rozpatrując sprawę zgodnie z wyżej wskazanymi kryteriami, należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. naruszają prawo w stopniu dającym podstawę do uwzględnienia skargi.
Skarżący P. W. wystąpił do Okręgowej Rady Radców Prawnych w [...] z podaniem (skargą) o wznowienie postępowania w sprawie przyjęcia go na I rok aplikacji radcowskiej w trybie art. 145a k.p.a.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że dopuszcza - co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych - możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania.
W niniejszej sprawie uchwała Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. została wydana na podstawie art. 33 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z art. 33 ust 2 tej ustawy, wpis na listę aplikantów może nastąpić jedynie po przeprowadzeniu odpowiedniego konkursu. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] przeprowadziła konkurs stosownie do postanowień regulaminu wydanego na podstawie przepisu art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, mimo nie wskazania go w podstawie prawnej podjętej uchwały.
Stosownie do treści art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 145a § 2 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Według art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.
Sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego została ogłoszona dnia 4 marca 2004 r. w Dz. U. Nr 34, poz. 303. Wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z zachowaniem terminu określonym w art. 145a §2 k.p.a.
Złożenie takiego żądania przez skarżącego powodował obowiązek wszczęcia postępowania w sprawie wznowionego postępowania. O wznowieniu postępowania organ orzeka w formie postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), zaś odmowa wznowienia postępowania następuje w formie decyzji (§ 3 powołanego przepisu).
Postanowienie o wszczęciu jest aktem administracyjnym, który nie rozstrzyga sprawy wznowienia, lecz ją otwiera. Postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, zmierzające do wzruszenia tej decyzji, może być prowadzone tylko po wydaniu przez właściwy organ i doręczeniu wszystkim stronom wymaganego postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.)
Z treści art. 149 § 2 k.p.a. określającego skutki postanowienia o wznowieniu postępowania wynika, że decyzję o odmowie wznowienia postępowania organ może wydać tylko w tych przypadkach, gdy z żądaniem wystąpiła osoba, która nie jest stroną w sprawie, albo która jest wprawdzie stroną, ale wniosła żądanie po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., gdy termin ten nie został przywrócony. Decyzję taką organ może również wydać, gdy żądanie pochodzi od strony nie mającej zdolności do czynności prawnych, działającej bez przedstawiciela ustawowego.
Powodem tym natomiast nie może być brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż ocena przyczyn wznowienia - co wadliwie przyjęto w niniejszej sprawie - przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia; może natomiast być żądanie wznowienia postępowania z przyczyny innej niż wymienione enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a.
Z kolei przesłanka negatywna uchylenia decyzji administracyjnej zawarta w art. 146 § 2 k.p.a. ma zastosowanie tylko w przypadku, gdy postępowanie wznowiono, dokonano rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Podstawą rozstrzygnięcia może być art. 151 § 2 k.p.a.
W niniejszej sprawie Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] rozpoznając wniosek (skargę) o wznowienie postępowania miała prawo badać tylko dopuszczalność wznowienia z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych oraz kwestię zachowania terminu. Nie mogła na tym etapie postępowania oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez skarżącego wystąpiły. Nie wydała postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, natomiast w dniu [...] kwietnia 2004 r. wydała uchwałę Nr [...], w której jako przedmiot wskazała odmowę wznowienia postępowania, ale faktycznie dokonała rozstrzygnięcia merytorycznego odmawiając uchylenia uchwały z dnia [...] marca 2003r. powołując dwa przepisy (art. 146 § 2 i art. 149 § 3 k.p.a.), które stanowią podstawy prawne dla innych rozstrzygnięć, nie uzasadniła swojego rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami wskazanymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Krajowa Rada Radców Prawnych, jako organ odwoławczy nie naprawiła wskazanych błędów organu I instancji i uchwałą z dnia [...] października 2004 r. utrzymała w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. W uchwale Krajowej Rady Radców Prawnych jako przedmiot rozstrzygnięcia wskazano odwołanie od odmowy wznowienia postępowania. Nie odniosła się więc do rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w uchwale Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r.
Uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych oraz Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] są wewnętrznie sprzeczne. Doszło w nich do pomylenia instytucji wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy oraz odmowy wznowienia postępowania.
Rozpoznając ponownie sprawę Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] powinna rozpoznać wniosek skarżącego o wznowienie postępowania, a więc je wznowić w formie postanowienia. Skutkiem wznowienia postępowania może być dopiero przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia i merytoryczne rozpoznanie sprawy w przedmiocie wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich.
W świetle powyższych ustaleń, rozważanie zarzutów podniesionych w skardze stało się zbędne.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Stosownie do treści art. 152 powyższej ustawy Sąd stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.