VI SA/WA 652/24

VI SA/Wa 652/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna /przewodniczący/
Danuta Szydłowska
Łukasz Jarocki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 9 grudnia 2022 r., 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] grudnia 2023 r., nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja" lub "decyzja z [...] grudnia 2023 r."), Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ" lub "GITD"), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez M. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą U. (dalej: "skarżący" lub "strona"), od decyzji organu z [...] grudnia 2022 r., nr [...] (dalej: "decyzja z [...] grudnia 2022 r."), nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych pojazdu, utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
Jako podstawę wydania zaskarżonej decyzji wskazano art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 13ia ust. 5 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 2b pkt 2, art. 13k ust. 4 oraz art. 13l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 645, ze zm.; dalej: "u.d.p." lub "ustawa o drogach publicznych"), jak również załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 2539; dalej: "rozporządzenie"), a także art. 50 pkt 1 lit. j oraz art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, ze zm.; dalej: "u.t.d.").
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] listopada 2021 r. o godzinie [...] System Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (dalej także: "SPOE KAS") zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (dalej: "pojazd") przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] (granica państwowa) – węzeł [...]. Zdarzenie to zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...].
W wyniku dokonanej kontroli stwierdzono, iż ww. pojazd został zarejestrowany w SPOE KAS, jednakże do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną (dalej także: "rejestr") wprowadzono nieprawidłowe dane pojazdu w zakresie numeru rejestracyjnego, tj. wprowadzono numer rejestracyjny [...] zamiast [...].
Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosiła 18 000 kg, zaś dopuszczalna masa całkowita przyczepy o numerze rejestracyjnym [...] wynosiła 35 000 kg. W dniu odnotowania naruszenia właścicielem pojazdu był skarżący. Powyższe zaewidencjonowano w protokole z kontroli mobilnej z [...] stycznia 2022 r.
Pismem z dnia 9 sierpnia 2022 r. GITD zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku wprowadzenia do rejestru danych zgodnych ze stanem faktycznym podczas przejazdu wykonanego w dniu [...] listopada 2021 r.
W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że 31 stycznia 2022 r. zgłosił na infolinię e-Toll zatrzymanie pojazdu i zarzucane nieprawidłowości. Po weryfikacji osoba przyjmująca zgłoszenie stwierdziła, że urządzenie było i jest aktywne, a opłata została poprawnie pobrana z konta.
Decyzją z [...] grudnia 2022 r. GITD nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych pojazdu podczas przejazdu wykonanego w dniu [...] listopada 2021 r.
Jako podstawę wydania zaskarżonej decyzji wskazano art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a. (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), art. 13ia ust. 5 pkt 3, art. 13ib ust. 1 pkt 1, art. 13ib ust. 1 pkt 3 u.d.p. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1693) w związku z art. 13k ust. 2b pkt 2 oraz art. 13l u.d.p., rozporządzenie (Dz.U. z 2021 r. poz. 32 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b u.t.d. (Dz.U. z 2022 r. poz. 180 ze zm.).
Pismem z 28 grudnia 2022 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy przez GITD.
Decyzją z [...] grudnia 2023 r. organ utrzymał w mocy w całości decyzję z [...] grudnia 2022 r., na podstawie której nałożono na skarżącego karę pieniężną.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, iż pojazd poruszał się w dniu [...] listopada 2021 r. po odcinku autostrady A4. Pojazd został zarejestrowany w SPOE KAS, jednakże do rejestru wprowadzono nieprawidłowe dane pojazdu dotyczące jego numeru rejestracyjnego, tj. wprowadzono numer rejestracyjny "[...]" zamiast "[...]". Prawidłowe dane pojazdu wprowadzono do SPOE KAS dopiero [...] października 2022 r. o godzinie [...], tj. po zarejestrowanym naruszeniu.
GITD podkreślił, że to strona dokonywała wszelkich zmian oraz aktualizacji danych dotyczących pojazdu w systemie e-TOLL. Jest ona zatem odpowiedzialna za nieprawidłowe wprowadzenie numeru rejestracyjnego pojazdu. Przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych strona powinna sprawdzić dane pojazdu wprowadzone do SPOE KAS. Organ podkreślił, iż rejestracji pojazdów, aktualizacji i zmian ich danych w systemie e-TOLL można dokonać bez wychodzenia z domu poprzez zalogowanie się użytkownika do konta w systemie. Jednak strona wprowadziła prawidłowy numer rejestracyjny ww. pojazdu do systemu, a tym samym zaprzestała naruszania stwierdzonego prawa dopiero po przeprowadzeniu kontroli mobilnej. Zdaniem organu, gdyby pojazd strony nie został zatrzymany do kontroli mobilnej, to strona nadal naruszałaby ten obowiązek
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:
1. naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 13ia ust. 1 i ust. 5 pkt 3 lit. a oraz art. 13k ust. 2b pkt 2 u.d.p.;
2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;
3. naruszenie art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie i nieodstąpienie od nałożenia kary;
4. naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. poprzez niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego;
5. naruszenie art. 6 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 w zw. z art. 13k ust. 4 u.d.p. poprzez nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy nie doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Na podstawie tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie decyzji GITD z [...] grudnia 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] grudnia 2022 r., umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z przyczyn innych niż w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1705; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W tej sprawie organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1615), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, zgodnie z § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawy stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga również, że zgodnie z powołanymi wyżej przepisami Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Istota sprawy sprowadza się do kwestii, czy organ na podstawie decyzji z [...] grudnia 2022 r., a następnie utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] grudnia 2023 r., prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł w związku z błędnym wpisaniem numeru rejestracyjnego pojazdu do rejestru.
Zgodnie z art. 13ia ust. 5 pkt 3 lit. a) u.d.p., właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu, dokonując rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną, podaje dane pojazdu samochodowego, w szczególności numer rejestracyjny. Z kolei, stosownie do art. 13k ust. 2b pkt 2 u.d.p., za podanie niezgodnych ze stanem faktycznym danych, o których mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 3 u.d.p., wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 zł.
Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że podanie błędnego numeru rejestracyjnego pojazdu przy rejestracji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 1500 zł. W niniejszej sprawie skarżący, dokonując rejestracji pojazdu w rejestrze, błędnie podał nr [...] zamiast prawidłowego [...].
Skarżący podniósł, że na podstawie decyzji z [...] października 2022 r. nr [...] (dalej: "decyzja z [...] października 2022 r.") oraz utrzymującą ją w mocy decyzją z [...] grudnia 2023 r. nr [...], GITD nałożył już na stronę karę pieniężną w wysokości 1500 zł z uwagi na podanie niezgodnego ze stanem faktycznym numeru rejestracyjnego pojazdu do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną. W ocenie skarżącego, kolejne rozstrzygnięcia w tej samej sprawie są dotknięte wadą nieważności, bowiem dotyczą one sprawy już rozstrzygniętej przez organ ostateczną decyzją z [...] października 2022 r. Zdaniem skarżącego, organ nałożył na niego szereg kar pieniężnych za to samo naruszenie, polegające na błędnym wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną.
Sąd stwierdza, że wprowadzenie danych do rejestru w SPOE KAS ma charakter jednorazowy, w związku z czym naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 3, również ma charakter jednorazowy. Zdaniem Sądu, obowiązek wynikający z art. 13ia ust. 5 pkt 3 u.d.p., polegający na podaniu przy rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną danych pojazdu samochodowego zgodnych ze stanem faktycznym, w tym numeru rejestracyjnego, ma charakter jednorazowy, zaś jego niewykonanie sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 1500 zł, o której mowa w art. 13k ust. 2b pkt 2 u.d.p.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (a później w skardze) strona podniosła, że za wprowadzenie do rejestru błędnego numeru rejestracyjnego pojazdu nałożono już na nią karę pieniężną w wysokości 1500 zł na podstawie decyzji organu z [...] października 2022 r. W zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie odniósł się do tego zarzutu, co w połączeniu z brakiem dokumentów źródłowych uniemożliwiało Sądowi dokonanie kontroli w tym zakresie. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 13k ust. 6 pkt 1 u.d.p., na podmiot, o którym mowa w ust. 4 (tj. właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu, a także korzystający z drogi, o którym mowa w art. 13ia ust. 19), nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenia, o których mowa w ust. 1 lub ust. 2 pkt 2 oraz ust. 2a-2d, dotyczące danego pojazdu samochodowego stwierdzone w trakcie jednej doby. Zatem organ nie mógłby ponownie nałożyć na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 13ia ust. 5 pkt 3 u.d.p.
Z uwagi na fakt, że GITD wydając decyzję z [...] grudnia 2022 r., jako podstawę prawną wskazał również art. 13ib ust. 1 pkt 1 i 3 u.d.p., Sąd postanowił odnieść się także do tej kwestii. Zdaniem Sądu organ nie mógł wymierzyć skarżącemu kary, o której mowa w art. 13k ust. 2b w oparciu o art. 13ib ust. 1 u.d.p., gdyż zgodnie z tym przepisem obowiązek uzupełnienia i aktualizacji danych przed każdym przejazdem nie obejmuje numeru rejestracyjnego.
Stosownie do art. 13ib ust. 1 u.d.p., korzystający z dróg publicznych jest obowiązany przed rozpoczęciem przejazdu po drogach, o których mowa w art. 13ha ust. 1, uzupełnić rejestr, o którym mowa w art. 13ia ust. 1, o:
– kategorię pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 lub liczbę osi pojazdu - w przypadku różnicowania, o którym mowa w art. 13ha ust. 7 pkt 1;
– numer referencyjny urządzenia wykorzystywanego w pojeździe, o którym mowa w art. 13іa ust. 8.
Należy wyjaśnić, że pomimo tego, iż wprowadzenie błędnych danych do rejestru przy rejestracji pojazdu samochodowego ma charakter jednorazowy i podlega karze w wysokości 1500 zł, to nie zwalnia to skarżącego od obowiązku ich niezwłocznej aktualizacji, nie później niż przed rozpoczęciem przejazdu po drogach. Podstawą prawidłowego działania SPOE KAS jest wprowadzenie do rejestru danych zgodnych ze stanem faktycznym. W ocenie Sądu, uiszczenie kary pieniężnej, o której mowa w art. 13k ust. 2b pkt 2, nie może zwalniać z obowiązku aktualizacji lub uzupełnienia danych wprowadzonych do rejestru, gdyż wpływałoby to negatywnie na działanie całego Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej
Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 13ia ust. 10 u.d.p., właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany aktualizować dane zawarte w rejestrze, o którym mowa w ust. 1, niezwłocznie, nie później niż przed rozpoczęciem przejazdu po drogach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6. Z kolei, stosownie do art. 13k ust. 2d u.d.p., za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 13ia ust. 10, wymierza się karę pieniężną w wysokości 1000 zł.
Reasumując, zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na brak odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ nie wyjaśnił, czy na skarżącego nałożono już wcześniej karę pieniężną w związku z wprowadzeniem przy rejestracji błędnych danych w zakresie numeru rejestracyjnego pojazdu.
W ocenie Sądu okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż może być podstawą do umorzenia postępowania lub wpłynąć na zmianę kwalifikacji deliktu administracyjnego, a w konsekwencji na wysokość kary. Na podstawie art. 13k ust. 6 u.d.p. wprowadzono zakaz nałożenia więcej niż jednej kary pieniężnej m.in. za wprowadzenie błędnych danych pojazdu samochodowego przy rejestracji (obowiązek wynikający z art. 13ia ust. 5 pkt 3 u.d.p.). Zatem stwierdzenie przez organ, że taka kara została już wcześniej nałożona na skarżącego, wymagałoby umorzenia postępowania lub zmiany podstawy prawnej jej wymierzenia. W przypadku uznania przez organ, że skarżący naruszył jednak obowiązek wynikający z art. 13ia ust. 10 u.d.p. (tj. niezwłocznej aktualizacji danych zawartych w rejestrze, nie później niż przed rozpoczęciem przejazdu), zmianie uległaby również wysokość kary. W takim przypadku, zgodnie z art. 13k ust. 2d u.d.p., organ powinien wymierzyć karę pieniężną w wysokości 1000 zł.
Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2023 r. (sygn. akt III OSK 4/22), zgodnie z którym uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada ta nie jest zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy, gdyż wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane.
Sąd uznał kontrolę rozstrzygnięcia w zakresie pozostałych zarzutów podniesionych w skardze za przedwczesną.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ uwzględni ocenę wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności ustali, czy na skarżącego nałożono wcześniej karę pieniężną w związku z naruszeniem obowiązku wynikającego z art. 13ia ust. 5 pkt 3 lit. a) oraz wyjaśni tę kwestię w uzasadnieniu decyzji. W przypadku nałożenia takiej kary organ rozważy umorzenie postępowania lub zmianę podstawy prawnej nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, w tym zmianę jej wysokości.
Ponadto organ ponownie rozważy zastosowanie art. 189f k.p.a. W ocenie Sądu, fakt poprawnego pobrania opłaty z konta skarżącego oraz wcześniejszego nałożenia na niego kar pieniężnych dyscyplinujących jego zachowanie, jak również zaprzestanie dalszego naruszenia, mogą stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. Dodatkowo, Sąd zwraca uwagę, że głównym celem przepisów art. 13ia u.d.p. jest uiszczenie opłaty elektronicznej, a wprowadzenie prawidłowych danych pojazdu do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną (obowiązek wynikający z art. 13ia ust. 5 pkt 3 u.d.p.) jest jedynie czynnością pomocniczą w jego wykonaniu.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2022 r. w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego 100 zł (uiszczony wpis sądowy od skargi).