VI SA/WA 101/05

VI SA/Wa 101/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki
Olga Żurawska-Matusiak /przewodniczący/
Zbigniew Rudnicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Edward Struczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005r. sprawy ze skargi K. M. na Prezydium z dnia [...] października 2004r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w punkcie 2; 2. zasądza od Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] na rzecz K. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zainteresowana – p. K. M. złożyła wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...] i została zakwalifikowana o udziału w konkursie, odbywającym się na podstawie przepisów Regulaminu konkursu na aplikację adwokacką, uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu [...] września 2002 r.
Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2003 r., podjętą na podstawie art. 75 w związku z art. 65 ust. 1 oraz art. 69 ust. 1 i art. 75a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz.U z 2002 r. Nr123, poz. 1058, z późn. zm.) oraz § 2 uchwały nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2003 r. – Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego oraz § 8 ust. 6 uchwały nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2002 r. – Regulamin konkursu na aplikację adwokacką, nie uwzględniono wniosku, gdyż zainteresowana uzyskała w pisemnym etapie konkursu 58 punktów (ustalone minimum wynosiło 85 punktów) i nie zakwalifikowała się do etapu ustnego (§ 8 pkt 6 Regulaminu). Od tej uchwały zainteresowana nie wniosła odwołania.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2004 r. zainteresowana wystąpiła do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o wznowienie postępowania konkursowego i powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt P. 21/02 wniosła w konsekwencji o uchylenie uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2003 r. i wpisanie jej na listę aplikantów adwokackich stwierdzając, iż spełniła wszystkie przesłanki wpisu na listę aplikantów adwokackich określone w art. 65 ustawy – Prawo o adwokaturze.
Uchwałą z dnia [...] lipca 2004 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] nie uwzględniła wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu przytoczono fragment powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którego uzasadnieniu stwierdza się, że; "Pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku Trybunału konkursy na aplikacje adwokacką i radcowską zachowują swą skuteczność. Konkursy te – także ze względu na swą naturę – nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania niniejszego wyroku. Wydane po przeprowadzeniu konkursów decyzje i rozstrzygnięcia w sprawie przyjęć na aplikacje podejmowane były bowiem na podstawie innych przepisów ustaw: prawo o adwokaturze i ustawy o radcach prawnych niż przepisy objęte orzeczeniem Trybunału o niezgodności z Konstytucją." Odwołanie od tej uchwały do Naczelnej Rady Adwokackiej wniosła zainteresowana.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] października 2004 r., po rozpoznaniu złożonego odwołania zainteresowanej, działając na podstawie art. 58 pkt 8 ustawy – Prawo o adwokaturze postanowiło;
1. uchylić uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie wpisu zainteresowanej na listę aplikantów adwokackich i wznowić postępowanie w sprawie;
2. odmówić uchylenia uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2003 r. odmawiającej wpisu zainteresowanej na listę aplikantów adwokackich.
W uzasadnieniu powyższej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdziło, że odwołaniu zainteresowanej w tej części, w której zaskarżyła uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. o odmowie postępowania nie można odmówić słuszności. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, uznający przepis art. 58 pkt 12 lit j) ustawy – Prawo o adwokaturze za niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, uzasadnia wznowienie postępowania w sprawie zainteresowanej, która była stroną tego postępowania, a swój wniosek oparty na art. 145a K.p.a. złożyła w stosownym terminie. Natomiast Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie podzieliło stanowiska zainteresowanej w tej części, w której wnosi ona o uchylenie uchwały z dnia [...] lipca 2003 r. Zdaniem Prezydium NRA na podstawie powołanych przepisów Okręgowa Rada Adwokacka w [...] podjęła prawidłową uchwałę, z którą zresztą zgodziła się zainteresowana nie wnosząc odwołania. Sam wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały, zwłaszcza że w jego uzasadnieniu wyrażony został pogląd, iż "... przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku Trybunału konkursy na aplikacje: adwokacką i radcowską zachowują swą skuteczność(...) i nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania niniejszego wyroku."
Skargę na powyższą uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w części określonej w powołanym wyżej pkt 2 wniosła zainteresowana zarzucając skarżonej uchwale istotne naruszenie prawa, a w szczególności art. 7, 8, 149, 150 i 151 K.p.a., polegające na: - rozstrzygnięciu merytorycznym sprawy przez organ do tego nieuprawniony; - nie załatwienie sprawy przy uwzględnieniu interesu prawnego skarżącej; - niepodjęcie niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W związku z tym skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w pkt 2 stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. lub o jej ewentualne uchylenie. W uzasadnieniu skargi, w nawiązaniu do stanu sprawy skarżąca stwierdziła m.in., że uchylając uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2004 r., odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie wpisu zainteresowanej na listę aplikantów adwokackich, Naczelna Rada Adwokacka powinna była przekazać wniosek o wznowienie postępowania Okręgowej Radzie Adwokackiej jako organowi właściwemu w myśl art. 150 K.p.a. W związku z tym rozstrzygnięcie Naczelnej Rady Adwokackiej w pkt 2 uchwały zapadło z naruszeniem przepisu o właściwości, to jest art. 150 K.p.a. Dokonując takiego rozstrzygnięcia NRA mimo tego, że w pkt 1 uchwały nakazuje wznowić postępowanie w sprawie, w pkt 2 zamyka skarżącej drogę do merytorycznego rozpatrzeni sprawy przez Okręgową Radę Adwokacką w [...]. Zdaniem skarżącej uchybienie Naczelnej Rady Adwokackiej polegało przede wszystkim na tym, że wznawiając postępowanie w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów adwokackich zobowiązała ona Okręgową Radę Adwokacką do ponownego rozpatrzenia swojej decyzji z dnia [...] lipca 2003 r., odmawiającej skarżącej wpisu na aplikację, w związku z tym nie powinna była sama merytorycznie rozpatrywać tej decyzji, lecz przekazać sprawę do ponownego rozstrzygnięcia Okręgowej Radzie Adwokackiej. W ten bowiem sposób Naczelna Rada Adwokacka pozbawiła skarżącą możliwości rozpoznania sprawy w dwóch instancjach i przez to naruszyła jej prawnie chroniony interes prawny.
W krótkiej odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka podtrzymała swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2004 r. w części określonej w pkt 2, w którym odmówiono uchylenia uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2003 r. odmawiającej wpisu zainteresowanej na listę aplikantów adwokackich.
W ocenie Sądu rozpatrywana sprawa ma przede wszystkim charakter proceduralny, tzn. dotyczy zbadania przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności pkt 2 przedmiotowe uchwały. Zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2004 r. jest wewnętrznie sprzeczna, gdyż w pkt 1 uchyla uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2004 r., odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie wpisu zainteresowanej na listę aplikantów adwokackich i wznawia postępowanie w sprawie, natomiast w pkt 2 odmawia uchylenia uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2004 r., odmawiającej zainteresowanej wpisu na listę aplikantów adwokackich. Ma zatem rację zainteresowana stwierdzając, iż Naczelna Rada Adwokacka dokonując takiego rozstrzygnięcia mimo tego, że w pkt 1 uchwały nakazuje wznowić postępowanie w sprawie, w pkt 2 zamyka skarżącej drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez Okręgową Radę Adwokacką w [...]. Uchybienie Naczelnej Rady Adwokackiej polegało przede wszystkim na tym, że wznawiając postępowanie w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów adwokackich zobowiązała ona Okręgową Radę Adwokacką do ponownego rozpatrzenia swojej decyzji z dnia [...] lipca 2003 r., odmawiającej skarżącej wpisu na aplikację, w związku z tym nie powinna była sama merytorycznie rozpatrywać tej decyzji, lecz przekazać sprawę do ponownego rozstrzygnięcia Okręgowej Radzie Adwokackiej. W ten bowiem sposób Naczelna Rada Adwokacka pozbawiła skarżącą możliwości rozpoznania sprawy w dwóch instancjach a jednocześnie naruszyła przepisy o właściwości, tj. podjęła uchwałę, która w pkt 2 kwalifikuje się do stwierdzenia nieważności z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.
Należy przy tym przypomnieć, ze zgodnie z art.47 ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze uchwała okręgowej rady adwokackiej w sprawie wpisu na listę aplikantów adwokackich powinna być podjęta w ciągu dwóch miesięcy od przeprowadzenia konkursu przez okręgową radę adwokacką, przy czy od ostatecznej decyzji odmawiającej wpisu na listę aplikantów adwokackich służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego. W tej sytuacji Naczelna Rada Adwokacka ma w tym zakresie jedynie ogólne kompetencje kontrolno-nadzorcze, które nie upoważniają jej do zajęcia stanowiska wobec uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2004 r., odmawiającej zainteresowanej wpisu na listę aplikantów adwokackich
Jednocześnie należy zauważyć, że stwierdzając z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. nieważność uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w pkt 2, w którym odmówiono uchylenia uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2004 r., odmawiającej zainteresowanej wpisu na listę aplikantów adwokackich, Sąd nie zajął stanowiska co do tego, jaka powinna być treść uchwały Naczelnej rady Adwokackiej w tej sprawie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.