VI SA/Wa 2390/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-03-10
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyprzewozy regularnezezwoleniestowarzyszenieinteres społecznykontrola społecznaKodeks postępowania administracyjnegoSKOWSA

WSA w Warszawie uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że stowarzyszenie miało prawo brać udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zezwolenia na przewozy drogowe.

Sprawa dotyczyła skargi stowarzyszenia na decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie zezwolenia na przewozy drogowe. SKO uznało, że stowarzyszenie nie powinno było być dopuszczone do postępowania, ponieważ jego działalność mogła być uznana za konkurencyjną wobec wnioskodawcy, a interes społeczny nie został wykazany. WSA uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że stowarzyszenie miało prawo uczestniczyć w postępowaniu ze względu na cele statutowe i interes społeczny, szczególnie w kontekście przepisów dotyczących zagrożenia dla istniejących linii regularnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Sprawa wywodziła się z wniosku firmy F. Sp. z o.o. o zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób. Stowarzyszenie "B." wystąpiło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, powołując się na cele statutowe i interes społeczny, co zostało uwzględnione przez organ I instancji. Po wydaniu zezwolenia przez Marszałka Województwa, Stowarzyszenie złożyło odwołanie. SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że Stowarzyszenie nie powinno było być dopuszczone do postępowania, gdyż jego działalność mogła być konkurencyjna, a interes społeczny nie został wykazany. WSA uznał skargę Stowarzyszenia za zasadną. Sąd stwierdził, że SKO błędnie umorzyło postępowanie, naruszając przepisy k.p.a. dotyczące dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniu. WSA podkreślił, że pojęcie interesu społecznego jest niedookreślone i powinno być interpretowane szeroko, zwłaszcza w kontekście przepisów ustawy o transporcie drogowym, które pozwalają na odmowę zezwolenia w przypadku zagrożenia dla istniejących linii regularnych. Sąd uznał, że Stowarzyszenie, poprzez swoje cele statutowe dotyczące zwalczania nieuczciwej konkurencji i potencjalną wiedzę o rynku, może przyczynić się do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co leży w interesie społecznym. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organizacja społeczna może być dopuszczona do udziału w postępowaniu, jeśli wykaże, że jest to uzasadnione celami statutowymi i przemawia za tym interes społeczny, nawet jeśli jej członkowie prowadzą działalność konkurencyjną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że interes społeczny może polegać na wyjaśnieniu, czy wydanie nowego zezwolenia nie naruszy przepisów dotyczących zagrożenia dla istniejących linii regularnych. Udział organizacji społecznej, zwłaszcza takiej, która statutowo zajmuje się zwalczaniem nieuczciwej konkurencji, może być przydatny do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a samo prowadzenie działalności konkurencyjnej przez członków nie wyklucza działania w interesie społecznym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 31 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu (cele statutowe i interes społeczny).

k.p.a. art. 31 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa, że organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony.

k.p.a. art. 31 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przypadki, w których organ odwoławczy może umorzyć postępowanie odwoławcze.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 3 - umorzenie postępowania odwoławczego.

u.t.d. art. 22a § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Określa przesłanki odmowy udzielenia lub zmiany zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych, w tym zagrożenie dla istniejących linii.

u.t.d. art. 22a § 1

Ustawa o transporcie drogowym

lit. a) - zagrożenie dla już istniejących linii regularnych.

u.t.d. art. 22a § 1

Ustawa o transporcie drogowym

lit. b) - negatywny wpływ na rentowność usług kolejowych.

ppsa art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

lit. c) - uchylenie decyzji naruszającej przepisy postępowania.

Pomocnicze

u.s.k.o. art. 1 § 1

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych

u.s.k.o. art. 2

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i dążenie do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

u.t.d. art. 18 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 20

Ustawa o transporcie drogowym

ppsa art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

ppsa art. 205 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

ppsa art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

ppsa art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stowarzyszenie wykazało istnienie przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu, w tym celów statutowych i interesu społecznego. Interes społeczny w sprawie może polegać na wyjaśnieniu, czy wydanie nowego zezwolenia nie naruszy przepisu art. 22a ust. 1 pkt 2a ustawy o transporcie drogowym (zagrożenie dla istniejących linii regularnych). Udział organizacji społecznej może być przydatny do dogłębnego zbadania sprawy, zwłaszcza jeśli dysponuje ona danymi dotyczącymi kondycji finansowej przedsiębiorców. Członkowie Stowarzyszenia nie świadczą usług przewozowych na spornej linii ani nie zamierzają ich świadczyć, co osłabia argument o partykularnym interesie. Stowarzyszenie jest rzecznikiem obiektywnego (neutralnego) interesu społecznego.

Odrzucone argumenty

SKO uznało, że Stowarzyszenie nie powinno było zostać dopuszczone do postępowania, ponieważ jego działalność mogła być konkurencyjna wobec wnioskodawcy, a interes społeczny nie został wykazany. SKO argumentowało, że prowadzenie działalności konkurencyjnej nie jest tożsame z istnieniem interesu społecznego. SKO wskazało, że Stowarzyszenie nie podało konkretnych zdarzeń i sytuacji dotyczących istniejących przewoźników, na których sytuację prawną oddziaływałoby niekorzystnie wydane zezwolenie.

Godne uwagi sformułowania

interes społeczny należy do kategorii pojęć niedookreślonych, którym organ administracji nadaje treść w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnym wypadku nie można tworzyć domniemania, że stowarzyszenia przewoźników działają wyłącznie w interesie swoich członków, czyli w interesie partykularnym dogłębne wyjaśnienie sprawy administracyjnej zawsze leży w interesie społecznym życzliwego, tj. rozszerzającego interpretowania pojęć 'organizacja społeczna' i 'interes społeczny'

Skład orzekający

Zdzisław Romanowski

przewodniczący sprawozdawca

Barbara Kołodziejczak-Osetek

członek

Danuta Szydłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia interesu społecznego w kontekście dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w sprawach dotyczących zezwoleń na wykonywanie przewozów drogowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dopuszczania organizacji społecznej do postępowania administracyjnego i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności każdej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organizacje społeczne mogą wpływać na postępowania administracyjne i jak sądy interpretują pojęcie interesu społecznego w kontekście konkurencji i kontroli społecznej.

Czy stowarzyszenie może blokować zezwolenia na przewozy? Sąd wyjaśnia rolę interesu społecznego.

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 2390/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Danuta Szydłowska
Zdzisław Romanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 803/20 - Wyrok NSA z 2023-11-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 138 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 31 par. 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 58
art. 22a ust. 1 pkt 2 lit.a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1 i 2, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant referent Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego S. z siedzibą w [...] kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Pismem z 22 maja 2018 r. (data wpływu do organu) F. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej F., uczestnik) wystąpił do Marszałka Województwa [...] w [...] (dalej organ I instancji) o udzielenie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linii [...].
W toku sprawy pismem z 14 czerwca 2018 r. "B." z siedzibą w [...] (dalej Stowarzyszenie) - na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa), z powołaniem się na cele statutowe i interes społeczny - wystąpiło do organu I instancji o dopuszczenie do udziału w postępowaniu z uwagi na chęć sprawowania racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym i działaniem organów administracji. Wskazując na treść uregulowania art. 22a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U z 2019 r., poz. 58) podniosło m.in., że "dopuszczone do udziału w postępowaniu na prawach strony podejmie czynności, aby wykazać lub wykluczyć zagrożenie dla już istniejących linii regularnych (...)".
Postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. organ I instancji dopuścił Stowarzyszenie do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym przedsiębiorcy F. na linię komunikacyjną [...]. Według organu Stowarzyszenie, jako organizacja społeczna, posiada interes w postępowaniu m.in. z uwagi na fakt, iż sprawa dotyczy podmiotu trzeciego, nadto wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu uzasadniony jest celami statutowymi.
W dniu [...] kwietnia 2019 r. Marszałek Województwa [...] (organ I instancji), działając na podstawie przepisów art. 18 ust. 1 pkt 1 i art. 20 ww. ustawy o transporcie drogowym udzielił F. zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej [...] z ważnością do 31 grudnia 2019 r.
Odwołanie od ww. decyzji/zezwolenia złożyło Stowarzyszenie, wnosząc o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji; zarzuciło organowi w szczególności wydanie zezwolenia bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego, oraz brak zweryfikowania jednego z obligatoryjnych załączników wniosku. F. pismem z 18 lipca 2019 r. wniósł natomiast o umorzenie postępowania odwoławczego/ewentualnie utrzymanie zezwolenia w mocy, kwestionując istnienie po stronie Stowarzyszenia celów statutowych i interesu społecznego.
Zaskarżoną w tej sprawie do Sądu ww. decyzją z [...] września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO, organ odwoławczy), działając w oparciu o przepisy art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570), po rozpatrzeniu ww. odwołania - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 3 kpa - umorzyło postępowanie odwoławcze.
W ocenie SKO, które powołało się na treść przepisów art. 31 § 1 i 2 kpa, Stowarzyszenie nie powinno było zostać dopuszczone do postępowania w sprawie udzielenia F. zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej [...]. Stowarzyszenie wpisane jest nie tylko do rejestru stowarzyszeń, ale także do rejestru przedsiębiorców, gdzie jako przedmiot działalności zakreślono m.in. 49.39.Z - pozostały transport pasażerski gdzie indziej niesklasyfikowany; 49.31.Z transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski. Stowarzyszenie może więc prowadzić działalność gospodarczą w tym zakresie i czerpać z niej korzyści majątkowe, czyli występować jako przedsiębiorca konkurujący z wnioskodawcą w niniejszej sprawie. Stowarzyszenie nie podało, gdzie leży interes społeczny uzasadniający jego udział w sprawie; we wniosku podało ogólnikowe i lakoniczne stwierdzenia, bez podania konkretnych zdarzeń i sytuacji dotyczących istniejących i funkcjonujących przewoźników, na których sytuację prawną oddziaływałoby niekorzystnie ww. zezwolenie wydane F.
Następnie SKO przywołało treść przepisów art. 22a ust. 1 pkt. 2 lit. a) i b) ww. ustawy o transporcie drogowym, stosownie do których organy mogą odmówić udzielenia lub zmiany zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym, w przypadku wystąpienia jednej z następujących okoliczności:
- zostanie wykazane, że projektowana linia regularna stanowić będzie zagrożenie dla już istniejących linii regularnych, z wyjątkiem sytuacji, kiedy linie te są obsługiwane tylko przez jednego przewoźnika lub przez jedną grupę przewoźników,
- zostanie wykazane, że wydanie zezwolenia ujemnie wpłynie na rentowność porównywalnych usług kolejowych na liniach bezpośrednio związanych z trasą usług drogowych.
Według SKO Stowarzyszenie nie podało jakichkolwiek szczegółowych informacji w podanym zakresie; podane informacje są ogólnikowe i nie wykazują w istnienia interesu społecznego w przystąpieniu Stowarzyszenia do sprawy. Prowadzenie działalności konkurencyjnej nie jest tożsame z istnieniem interesu społecznego. Z zapisu § 6 pkt 1 oraz § 7 pkt 1 statutu Stowarzyszenia odczytać można dążenie do ochrony jego członków. Tymczasem okoliczności, zgodnie z którymi organizacja społeczna reprezentuje przedsiębiorców i chroni ich interesy gospodarcze wskazują przede wszystkim na ochronę celu partykularnego samych członków takiej organizacji, a nie ochronę interesu społecznego. Udział organizacji społecznej, której członkami są określeni przewoźnicy, w postępowaniu którego celem jest chęć uzyskania zezwolenia na wykonywanie transportu przez podmiot niezrzeszony w tej organizacji byłby sprzeczny z pojęciem interesu społecznego. Udział organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Nadto nie można zaakceptować sytuacji, w której organizacja społeczna za pomocą ogólnikowych stwierdzeń stara się wykazać potrzebę wzięcia udziału w postępowaniu oczekując, że to organ administracji przeprowadzi postępowanie dowodowe celem ustalenia przesłanek zasadności tego żądania.
Stowarzyszenie nie zgodziło się z powyższą decyzją. W skardze do Sądu zarzuciło tej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 138 § 1 pkt 3, art. 7, art. 77 § 1 kpa w związku z art. 31 § 1 pkt 2 kpa poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego i uznanie, że skarżące Stowarzyszenie nie powinno być dopuszczone do postępowania, podczas gdy wykazało zaistnienie przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu, w tym w szczególności, że dopuszczenie go do udziału w postępowaniu jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i przemawia za tym interes społeczny.
Stowarzyszenie wniosło w związku z tym o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu m.in. podkreśliło treść art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a) ww. ustawy o transporcie drogowym wywodząc z tej regulacji, że interes społeczny w niniejszej sprawie może polegać na wyjaśnieniu, czy w przypadku wydania nowego zezwolenia ten przepis ustawy nie zostanie naruszony. Udział organizacji społecznej w zbadaniu, czy wydanie zezwolenia spowoduje "zagrożenie dla już istniejących linii regularnych" może okazać się nie tylko przydatny, ale wręcz konieczny do dogłębnego zbadania sprawy. Stowarzyszenia przewoźników mogą bowiem dysponować danymi dotyczącymi chociażby kondycji finansowej poszczególnych przedsiębiorców, a zatem materiałami koniecznymi do oceny okoliczności, o których stanowi wskazany przepis; udział Stowarzyszenia statutowo zajmującego się zwalczaniem nieuczciwej konkurencji (§ 6 pkt 4 statutu) będzie zgodny z prawem i nie naruszy art. 31 kpa. W realiach tej sprawy pożądane winno być z punktu widzenia interesu społecznego, aby racjonalną kontrolę społeczną wykonywała organizacja społeczna zrzeszająca podmioty profesjonalne w danej dziedzinie, gdyż taka kontrola w takim wypadku jest bardziej skuteczna. Nie ma prostej zależności pomiędzy prowadzeniem przez członków konkretnego stowarzyszenia działalności konkurencyjnej wobec wnioskodawcy, a możliwością dopuszczenia takiej organizacji/stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym. Jakkolwiek z mocy § 10 statutu Stowarzyszenia wynika, że tworzą je przedsiębiorcy przewozowi, to jednak w omawianym przypadku nie mają oni bezpośredniego interesu w zwalczaniu działalności uczestnika (F.) w odniesieniu do jego aspiracji podjęcia przewozów na przedmiotowej linii. Siedzibą skarżącego Stowarzyszenia jest miasto [...], a jego członkowie nie mają zezwolenia na prowadzenie przewozów na trasie będącej przedmiotem tego postępowania. Stowarzyszenie pragnie jedynie podjąć działania których celem jest zbadanie, czy istnieje zagrożenie upadłością innych przewoźników oraz sprawowanie racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym i działaniem organów administracji; jest co prawda wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS, jednak w praktyce nie prowadzi działalności opisanej przez SKO. Jedynym faktycznie wykonywanym obecnie przedmiotem działalności, jest wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. W ramach działalności gospodarczej Stowarzyszenie nie ma zamiaru podejmować przewozów na ww. linii. Członkowie Stowarzyszenia nie świadczą usług przewozowych na ww. linii komunikacyjnej, nie ma podstaw aby dopatrywać się ich partykularnych interesów. Stowarzyszenie jest rzecznikiem obiektywnego (neutralnego) interesu społecznego.
SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymało zajęte w sprawie stanowisko.
Uczestnik postępowania F. w piśmie z 3 marca 2020 r. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja SKO, umarzająca postępowanie odwoławcze, narusza przepisy art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z przepisami art. 31 § 1, 2 i 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; skutkuje to koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji, co otworzy SKO (i zobowiąże) drogę do rozpatrzenia odwołania Stowarzyszenia od ww. zezwolenia/decyzji organu I instancji z [...] kwietnia 2019 r. na wykonywanie przez F. regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej [...].
W myśl art. 31 § 1 kpa organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
1) wszczęcia postępowania,
2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,
jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracji w sprawie dotyczącej innej osoby, może zatem nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek wynikających z ww. przepisu. Przesłankami tymi są cele statutowe organizacji uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w sprawie i interes społeczny, który także za tym dopuszczeniem przemawia. Organizacja społeczna dopuszczona do udziału w postępowaniu uczestniczy w nim na prawach strony.
Spełnienie wskazanych przesłanek podlega ocenie organu administracji; jednak tylko w sytuacji ustalenia niespełnienia chociażby jednej z nich organ władny jest odmówić dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu. Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji.
Rozpoznając odwołanie organizacji społecznej, która została dopuszczona do udziału w sprawie, organ odwoławczy jest uprawniony (i obowiązany) do oceny zasadności uznania, że cele statutowe i interes społeczny uzasadniały udział tej organizacji w postępowaniu, tj. winien ustalić, czy postanowienie wydane przez organ I instancji w oparciu art. 31 § 2 kpa jest zgodne z prawem, a w konsekwencji czy organizacja ta uprawniona jest do wniesienia odwołania i żądania jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Jeżeli organ odwoławczy, dokonując takiej oceny/ustalenia, ustali wadliwość uznania organizacji za podmiot na prawach strony, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Brak posiadania przymiotu strony uniemożliwia bowiem uzyskanie w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia merytorycznego, chociażby odwołanie było merytorycznie uzasadnione; wszczęcie postępowania odwoławczego wymaga wniesienia odwołania przez uprawniony podmiot.
W tej sprawie SKO zakwestionowało status Stowarzyszenia, jako strony postępowania uznając, że nie powinno było w I instancji zostać do niego dopuszczone (z powodów wyżej przytoczonych za organem w części wstępnej uzasadnienia) i umorzyło postępowanie odwoławcze.
Sąd - skutkiem rozpatrzenia skargi Stowarzyszenia na ww. decyzję SKO umarzającą postępowanie odwoławcze – nie podziela jednak w uwarunkowaniach stanu faktycznoprawnego tej sprawy stanowiska organu odwoławczego, które legło u podstaw tej decyzji. W szczególności SKO nie wykazało bezpodstawności umocowania Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu z uwagi na brak odpowiednich celów statutowych, ani brak interesu społecznego, w rozumieniu przepisów art. 31 § 1 kpa.
Pojęcie interesu społecznego należy do kategorii pojęć niedookreślonych, którym organ administracji nadaje treść w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnym wypadku. Przy stosowaniu przepisów zawierających zwroty niedookreślone nie występuje uznanie administracyjne, pomimo ograniczonego luzu decyzyjnego, gdyż ich znaczenie zostaje ustalone w wyniku wykładni (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r. II OSK 139/09). Interes społeczny może polegać na wyjaśnieniu, czy w przypadku wydania nowego zezwolenia nie zostanie naruszony przepis art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o transporcie drogowym (por. wyrok NSA z 16 maja 2018 r. II GSK 1500/16). W świetle tego przepisu (wyżej już zresztą cytowanego) organ może odmówić udzielenia lub zmiany zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym w przypadku wykazania, że projektowana linia regularna stanowić będzie zagrożenie dla już istniejących linii regularnych, z wyjątkiem sytuacji, kiedy linie te są obsługiwane tylko przez jednego przewoźnika lub przez jedną grupę przewoźników. Zatem na wzmiankowaną wykładnię interesu społecznego w omawianym przypadku wpływ powinna mieć w pierwszej kolejności treść art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o transporcie drogowym. Jak wskazał NSA w ww. wyroku z 16 maja 2018 r. nie można tworzyć domniemania, że stowarzyszenia przewoźników działają wyłącznie w interesie swoich członków, czyli w interesie partykularnym, a ich głównym zadaniem jest obrona przed konkurencją nowych przewoźników, którzy ubiegają się o nowe zezwolenie. Obrona przed nieuczciwą konkurencją dotychczasowych przewoźników wynika z przepisów ustawy o transporcie drogowym, a konkretnie z art. 22a ust. 1 pkt 2a tej ustawy; jeżeli organizacja społeczna (tu skarżące Stowarzyszenie) zamierza wspomagać organ w wykazaniu/wyjaśnieniu zagrożenia nieuczciwą konkurencją przez nowego przewoźnika, ubiegającego się w tej konkretnej sprawie o zezwolenie na przewóz osób na konkretnej trasie (wykazać lub wykluczyć zagrożenie dla już istniejących linii regularnych przez – jak wskazuje - racjonalnie pojmowaną kontrolę społeczną nad postępowaniem administracyjnym), to nie można mu zarzucić działania wyłącznie w interesie partykularnym i brak przymiotu działania w interesie społecznym. Stowarzyszenie uzasadniło wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie (uwzględniony przez organ I instancji) interesem społecznym (i celami statutowymi), wyjaśniając na czym ten interes miałby polegać, przez skoncentrowanie argumentacji w tym względzie na okolicznościach wynikających z dyspozycji cytowanego tu wyżej art. 22a ust. 1 pkt 2a ustawy o transporcie drogowym, który to przepis pozwala na odmowę udzielenia zezwolenia z powodu nieuczciwej konkurencji, którą stworzy nowy przewoźnik i wynikające z tego konsekwencje gospodarcze dla innych przewoźników działających na określonej trasie.
SKO nie podważyło tej obszernej argumentacji Stowarzyszenia, a przede wszystkim nie wykazało - w stanie faktycznym tej sprawy - na czym miałby polegać wyłącznie partykularny (zdaniem organu odwoławczego) interes Stowarzyszenia w sprawie, który by zaprzeczał interesowi społecznemu w warunkach, kiedy członkowie Stowarzyszenia nie świadczą usług przewozowych/nie obsługują (tego twierdzenia Stowarzyszenia organ nie zakwestionował w motywach zaskarżonej decyzji) spornej linii, ani nie zamierzają podejmować na niej przewozów; zatem nie są wprost/bezpośrednio zainteresowani zwalczaniem potencjalnych konkurentów, wskazując jedynie na interes społeczny w dążeniu do wykazania (lub wykluczenia) zagrożenia dla już istniejących linii regularnych.
Poza tym nawet przyjęcie, że Stowarzyszenie kieruje się również szeroko pojętym interesem swoich członków, który może wyrażać się w niedopuszczeniu nowych przewoźników na określone linie, z uwagi na zaspokojenie potrzeb przewozowych na określonym terenie przez innych przewoźników, nie wyklucza, że Stowarzyszenie będzie działać w sprawie w interesie społecznym polegającym na wyjaśnieniu wszystkich wątpliwości co do przesłanek udzielenia zezwolenia nowemu przewoźnikowi (tu F.) na wnioskowanej przez niego trasie/linii regularnej. Interes społeczny może bowiem polegać w tej sprawie na wszechstronnym wyjaśnieniu istotnych dla podjętego rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, a w szczególności ustalenia, czy w wyniku wydania dochodzonego/nowego zezwolenia nie zostanie naruszony ww. art. 22a ust. 1 pkt 2a ustawy o transporcie drogowym. Dogłębne wyjaśnienie sprawy administracyjnej zawsze leży w interesie społecznym.
W ocenie Sądu udział Stowarzyszenia (m.in. dysponującego materiałami koniecznymi do oceny okoliczności z art. 22a ust. 1 pkt 2a ustawy o transporcie drogowym) w wyjaśnieniu, czy wydanie zezwolenia spowoduje zagrożenie dla już istniejących linii regularnych może okazać się nie tylko przydatny, ale wręcz konieczny do takiego wyjaśnienia/zbadania sprawy; aczkolwiek to do organu wydającego zezwolenie należy ostateczne ustalenie tego rodzaju okoliczności. Jednak udział skarżącego Stowarzyszenia, które statutowo zajmuje się zwalczaniem nieuczciwej konkurencji w środowisku świadczącym usługi transportu drogowego osób (por. § 6 pkt 4 statutu) będzie zgodny z prawem i w żadnym stopniu nie naruszy przepisów art. 31 kpa. Nie ma też prostej zależności pomiędzy prowadzeniem przez członków konkretnego stowarzyszenia działalności konkurencyjnej wobec wnioskodawcy (w tym wypadku uczestnika postępowania), a możliwością dopuszczenia go do udziału w postępowaniu administracyjnym.
Z faktu, że skarżące Stowarzyszenie skupia przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego osób/prowadzących działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego (§ 10 statutu), a stroną w tym postępowaniu jest F., którego przedmiotem przeważającej działalności jest transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski, nie wynika jeszcze, że Stowarzyszenie może mieć interesy sprzeczne w stosunku do ubiegającego się o zezwolenie przedsiębiorcy. Założenie, że udział skarżącego Stowarzyszenia w postępowaniu dotyczącym wydania zezwolenia na przewóz osób uczestnikowi postępowania wskazuje wyłącznie na realizację partykularnych interesów Stowarzyszenia zainteresowanego negatywnym dla uczestnika rozstrzygnięciem ze względu na reprezentowanie jego konkurencji, a nie potencjalnych pasażerów, nie ma przekonującego oparcia w materiałach sprawy.
Stosownie do § 10 statutu Stowarzyszenie tworzą przedsiębiorcy przewozowi; jednak w omawianym przypadku nie ma dowodu na bezpośredni interes Stowarzyszenia w zwalczaniu działalności uczestnika postępowania (spółki F.) w odniesieniu do ewentualnego nowego połączenia na linii regularnej [...], skoro siedzibą Stowarzyszenia jest miasto [...] (§ 2 statutu), członkowie Stowarzyszenia (czego w sprawie uczestnik nie kwestionował) nie świadczą/nie zamierzają świadczyć usług przewozowych na linii komunikacyjnej będącej przedmiotem wniosku, a samo Stowarzyszenie zwraca również uwagę na podjęcie czynności, aby wykazać lub wykluczyć zagrożenie dla już istniejących linii regularnych. W tej sytuacji nie sposób utożsamiać celów statutowych i działalności Stowarzyszenia wyłącznie z chęcią obrony własnego interesu, który jest wprost przeciwstawny interesom uczestnika - spółki F. i jej potencjalnych pasażerów. Można natomiast uznać, że w podanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy Stowarzyszenie jest rzecznikiem obiektywnego (neutralnego) interesu społecznego, zaś organ wydający decyzję/zezwolenie może (z pożytkiem dla wszechstronnego wyjaśnienia kwestii dochodzonego przez tę spółkę zezwolenia) wykorzystać specjalistyczną wiedzę Stowarzyszenia oraz znajomość rynku usług komunikacyjnych w obszarze analizy okoliczności leżących u podstaw podejmowanego rozstrzygnięcia o tym zezwoleniu, które to okoliczności organ obowiązany jest mieć na względzie i należycie rozważyć w aspekcie konkurencji na rynku tych usług, poszanowania praw konsumenta i jakości świadczonych usług/poziomu zaspokajania potrzeb konsumenckich. Wszystkie te elementy mieszczą się w kategorii interesu społecznego, który organ podejmując rozstrzygnięcie o zezwoleniu musi brać pod uwagę.
Nie bez znaczenia dla wyżej przedstawionego stanowiska na rzecz dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, a w konsekwencji na rzecz stwierdzenia braku podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego inicjowanego w tej sprawie odwołaniem Stowarzyszenia od ww. zezwolenia/decyzji organu I instancji z [...] kwietnia 2019 r., pozostają także poglądy doktryny o konieczności niejako "życzliwego", tj. rozszerzającego interpretowania pojęć "organizacja społeczna" i "interes społeczny" (zob. M. Szubiakowski - Strona i podmioty na prawach strony (w:) Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe, egzekucyjne i przed sądami administracyjnymi, red. M. Wierzbowski, Warszawa 2017, s. 60). W tym zakresie można mówić już nawet o swoistym trendzie "uspołeczniania" interesu prawnego oraz promowania szerokiej partycypacji w postępowaniu (zob. Z. Kmieciak - Problemy i wyzwania partycypacji w postępowaniu administracyjnym [w:] Z. Kmieciak (red.) Partycypacja w postępowaniu administracyjnym. W kierunku uspołecznienia interesu prawnego, Warszawa 2017, s. 17 - 45).
Z tych wszystkich względów, uznając skargę za uzasadnioną, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku. W toku ponownego rozpoznania sprawy bacząc, że dostęp do postępowania administracyjnego w świetle przepisów art. 31 § 1 pkt 1 i 2 kpa uzależniony jest w każdym przypadku od spełnienia przesłanek zamieszczonych w tych przepisach, zwłaszcza od istnienia interesu społecznego, co wyżej omówiono, organ - uwzględniając też aktualne cele statutowe Stowarzyszenia - nada bieg/rozpatrzy odwołanie strony skarżącej od ww. zezwolenia/decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie.
W oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 1 i 2, art. 209 ppsa, oraz stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018.265 t.j.)., Sąd zasądził od SKO na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 697 zł, stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu sądowego od skargi (200 zł), wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym (480 zł) i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI