VI RCa 271/14

Sygn. akt VIRCa 271/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 grudnia 2014 roku Sąd Okręgowy w Olsztynie VI Wydział Cywilny Rodzinny w składzie: Przewodniczący: SSO Ewa Błesińska Sędziowie: SO Waldemar Pałka SO Lech Dłuski Protokolant: st.sekr. sąd. Izabela Nalikowska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2014 roku w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa A. P. (1) przeciwko A. P. (2) o alimenty na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 9 lipca 2014 roku sygn. akt III RC 1255/13 I. zmienia punkt pierwszy zaskarżonego wyroku i ustalone tam alimenty obniża do kwoty po 1.000 / jeden tysiąc/ złotych miesięcznie, II. zmienia punkt trzeci zaskarżonego wyroku w ten sposób, że odstępuje od obciążenia pozwanego opłatą sądową, III. zmienia punkt czwarty zaskarżonego wyroku w ten sposób, że zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.200 / jeden tysiąc dwieście/ złotych tytułem zwrotów kosztów procesu za I instancję , IV. oddala apelacje w pozostałej części, V. koszty procesu za II instancje wzajemnie znosi. Sygn. akt VI RCa 271/14 UZASADNIENIE A. P. (1) w pozwie z 6 listopada 2013r. wniosła o zasądzenie od pozwanego A. P. (2) na jej rzecz alimentów w wysokości 3115 zł miesięcznie i zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania. Uzasadniła swoje stanowisko podając, że pozwany jest jej ojcem i zobowiązał się do ponoszenia kosztów jej utrzymania w czasie studiów na Uniwersytecie (...) , jednak od kwietnia 2013r. z obowiązku tego nie wywiązuje się. Podała, że koszty jej utrzymania wynoszą 3115 zł miesięcznie. Wskazała również, że jej matka nie jest w stanie partycypować w kosztach jej utrzymania ze względu na niskie dochody i zły stan zdrowia wymagający czynienia znacznych nakładów na leczenie. Pozwany w odpowiedzi wniósł o oddalenie powództwa argumentując stanowisko brakiem możliwości partycypowania w kosztach utrzymania powódki. Podał, że jego sytuacja finansowa uległa znacznej zmianie, aktualnie nie ma żadnego dochodu, nie jest w stanie samodzielnie zabezpieczyć nawet podstawowych swoich potrzeb. Wyeksponował wspieranie powódki w czasie, gdy było to możliwe. Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z 9 lipca 2014r. w sprawie III RC 1255/13 zasądził od pozwanego na rzecz powódki alimenty w wysokości 3 000 zł miesięcznie płatne do jej rąk do 10 dnia każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami w przypadku zwłoki w płatności którejkolwiek z rat poczynając od 19 listopada 2013r., w pozostałym zakresie oddalił powództwo. Sąd przyjął, że pozwany zachowuje możliwości zarobkowe na poziomie umożliwiającym mu partycypowanie w kosztach utrzymania powódki poprzez przekazywanie na jej rzecz kwoty 3 000 zł miesięcznie. Sąd uznał, że pozwany działa w sposób nieracjonalny, gdyż nie angażuje się w rozwiązywanie problemów finansowych, nie interesuje się sprawami spółek, nie podejmuje starań o uzyskanie dochodu. Jego stan zdrowia ocenił jako pozwalający mu na kontynuowanie pracy zarobkowej. Apelację od wyroku złożył pozwany wnosząc o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę orzeczenia polegający na wybiórczym uwzględnieniu ujawnionych okoliczności. Wskazał, że Sąd uwzględnił posiadane przez niego nieruchomości, nie dostrzegł jednak ich obciążenia hipotecznego, dostrzegł udziały w spółkach, natomiast nie uwzględnił kondycji finansowej spółek i tym samym wartości udziałów. Podkreślił znaczne swoje zadłużenie powodujące eliminację jego dochodu, nawet jeżeli taki zostanie uzyskany. Wskazał, że powódka może kontynuować edukację w O. , co pozwoli jej na ograniczenie kosztów utrzymania. Za niesprawiedliwe uznał obciążanie go obowiązkiem alimentacyjnym na poziomie 3 000 zł miesięcznie z tego tylko powodu, że wyraził zgodę na studiowanie przez córkę poza granicami kraju. Uznał, że względy współżycia społecznego nakazują powódce uwzględnienie niekorzystnych zmian w jego życiu i zaprzestanie domagania się ponoszenia tak wysokich kosztów jej utrzymania. Wskazał, ze kontynuowanie studiów w G. nie jest w aktualnej sytuacji potrzebą usprawiedliwioną. Podał również, że w jego domu mieszka matka powódki, co pozbawia go możliwości wynajęcia domu i ewentualnego uzyskania dochodu. Sąd zważył, co następuje: Apelacja zasługiwała na częściowe uwzględnienie. Sąd odwoławczy odmiennie niż Sąd I instancji ocenił możliwości zarobkowe pozwanego, a także usprawiedliwione potrzeby powódki. Nie budzi wątpliwości, że korzystne i atrakcyjne dla powódki jest kontynuowanie studiów poza granicami kraju. Nie jest to jednak potrzeba usprawiedliwiona w sytuacji, gdy rodzice mają problem z zabezpieczeniem tego typu potrzeb. Powódka nie jest jeszcze samodzielna finansowo, dlatego też zgodnie z przepisem art. 133§1 k.r.o. obowiązek jej utrzymania nadal obciąża rodziców. Nie sposób jednak obciążać rodziców obowiązkiem niemożliwym do zrealizowania. Powódka kontynuuje studia poza granicami kraju, przy czym strony nie są zgodne co do miejsca studiowania. Powódka wskazuje, że nadal studiuje w S. , pozwany natomiast wskazuje na podjęcie przez nią studiów w K. Rozbieżności takie sugerują intensywny konflikt pomiędzy stronami. Nie jest jednak kwestionowane ponoszenie wysokich kosztów utrzymania przez powódkę. Analiza kondycji finansowej pozwanego wskazuje, że nie jest on w stanie utrzymać wysokiego standardu utrzymania rodziny, jaki zapewniał w momencie rozpoczynania przez powódkę studiów w S. . Aktualnie jego kondycja finansowa znacząco się pogorszyła, co ma bezpośrednie przełożenie na kondycję zdrowotną. W ocenie Sądu odwoławczego przeprowadzone dowody nie wskazały na wysokie możliwości zarobkowe pozwanego. Spektrum jego zadłużenia, charakter prowadzonych wobec jego majątku egzekucji wskazuje, że nawet przy znacznym zaangażowaniu poważnie utrudnione może być uzyskanie dochodu pozwalającego na przekazywanie na utrzymanie córki kwoty 3000 zł miesięcznie. Nie sposób nie uwzględnić również możliwości zarobkowych powódki. W sytuacji pogorszenia się kondycji finansowej rodziny powódka, w ocenie Sądu, powinna w sposób adekwatny do swoich możliwości przyczyniać się do wsparcia rodziny. W ocenie Sądu pozwany nie jest również zobowiązany do samodzielnego ponoszenia kosztów utrzymania córki. Matka powódki również winna w kosztach tych uczestniczyć. Sąd odwoławczy uznał więc, że adekwatne do sytuacji powódki i pozwanego jest ustalenie jego obowiązku alimentacyjnego na rzecz powódki na poziomie 1000 zł miesięcznie. Sąd przyjął, że taka kwota mieści się w granicach jego możliwości zarobkowych. Uwzględnienie doświadczenia życiowego i zawodowego, jakie pozwany prezentuje klasyfikuje go jako osobę atrakcyjną na rynku pracy. Trudno więc przyjąć, że nie ma on możliwości podjąć zatrudnienia, bądź uzyskiwania dochodu z prowadzonej działalności. W ocenie Sądu więc kwotę 1000 zł pozwany jest w stanie na utrzymanie córki przeznaczyć nawet w aktualnej sytuacji znacznego pogorszenia się jego sytuacji. Jednocześnie Sąd przyjął, że alimenty w tej wysokości będą wystarczającym wsparciem utrzymania powódki. W ocenie Sądu przy wykorzystaniu swoich możliwości zarobkowych i ewentualnym skorzystaniu ze wsparcia matki będzie w stanie zabezpieczyć swoje potrzeby. Powódka uprawniona jest do kontynuowania studiów, jednak przy wyborze miejsca studiowania uwzględniać winna możliwości finansowe rodziców. Naruszeniem zasad współżycia społecznego jest bezwzględne żądanie utrzymania wysokiego standardu życia od rodziców, których standard życia znacząco się pogorszył i popadli w poważne problemy finansowe. W konsekwencji Sąd odwoławczy przyjął, że uwzględnić należy stanowisko pozwanego w części i na podstawie art. 386§1 k.p.c. w zw. z art. 133§1 k.r.o. i art. 135§2 k.r.o. zmienić zaskarżony wyrok poprzez obniżenie alimentów od pozwanego na rzecz powódki do wysokości 1000 zł miesięcznie. W pozostałym zakresie Sąd na podstawie art. 385 k.p.c. apelację oddalił. Pozwany na podstawie art. 133§1 k.r.o. jest zobowiązany do partycypowania w kosztach utrzymania powódki, która nie jest jeszcze samodzielna finansowo. Maksymalne wykorzystanie przez pozwanego możliwości zarobkowych ma, w ocenie Sądu, realne możliwości poprawienia kondycji finansowej pozwanego, nadto nie sposób przyjąć, że sytuacja pozwanego jest tego rodzaju, by przyjąć, że pozwany nie ma możliwości w żaden sposób przyczyniać się do utrzymania córki. Wskazanie przez pozwanego na uzyskiwanie dochodu wynoszącego 250 zł brutto sugeruje niewykorzystywanie możliwości zarobkowych. Pozwany pomimo mankamentów zdrowotnych ograniczających możliwości zarobkowe ma znaczne doświadczenie zawodowe obejmujące prowadzenie przedsiębiorstwa, uczestniczenie w programach i projektach finansowych, skuteczne zakładanie spółek. Skoncentrowanie się pozwanego na zarządzaniu finansami przedsiębiorstw pozwoli, w ocenie Sądu, na zmianę jego aktualnej sytuacji. Pozwany winien również rozważyć korektę dotychczasowych form współpracy ze spółkami, gdyż priorytetem w jego działalności winno stać się aktualnie uzyskanie dochodu na wsparcie edukacji córki. Nie jest więc skuteczne wskazywanie przez pozwanego na rezygnację z wynagrodzenia (...) Sp. z o.o. z tego względu, że kondycja spółki jest niekomfortowa. Taki stan sugeruje większe zaangażowanie w sprawy spółki niż sprawy córki, gdyż pozwany rezygnuje z wynagrodzenia, a jednocześnie konsekwencjami tego obciąża powódkę, której zaprzestał przekazywania środków na utrzymanie i oczekuje umożliwienia utrzymania tego stanu. W świetle przedstawionych przez pozwanego swoich zajęć przyjąć należy, że prowadzi aktywny tryb życia, gdyż pogorszenie się kondycji psychicznej leczył w P. , niedobór słońca uzupełniał w C. , pomaga choremu znajomemu wspólnie z nim zamieszkując, pomaga siostrze w prowadzonym przez nią domu pomocy społecznej i w gospodarstwie rolnym. Aktywności te wskazują, że pozwany nie jest ani w wyjątkowo złym stanie zdrowia ani też nie jest pozbawiony możliwości działania w swoich sprawach. Nawet więc przy uwzględnieniu znacznego zadłużenia pozwanego Sąd nie dostrzegł podstaw do oddalenia powództwa, bądź też zaakceptowania stanowiska pozwanego w kwestii ustalenia obowiązku alimentacyjnego na poziomie 200 zł miesięcznie. Udział pozwanego w kosztach utrzymania córki winien być adekwatny do jej potrzeb, a jednocześnie uwzględniający możliwości zarobkowe i finansowe pozwanego, które aktualnie limitują wysokość ustalonych alimentów. Niemniej zaakceptowana przez pozwanego kwota 200 zł miesięcznie jest symboliczna i jako taka nie wpłynie na przyjęcie, że przyczynia się do zabezpieczenia potrzeb córki. W konsekwencji Sąd zmienił zaskarżony wyrok we wskazanym zakresie. Sad odwoławczy zmienił również punkt III zaskarżonego wyroku odstępując od obciążenia pozwanego opłatą sądową. W ocenie Sądu odwoławczego kondycja finansowa pozwanego uzasadnia odmienne ukształtowanie rozstrzygnięcia w tej części. Sąd obniżył również kwotę należną powódce od pozwanego tytułem zwrotu kosztów procesu za I instancję. Na podstawie art. 100 k.p.c. natomiast zniósł wzajemnie koszty procesu za II instancję.