VI Pa 55/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia kierowcy D. K. o zapłatę ryczałtu za noclegi krajowe i zagraniczne w okresie od listopada 2011 r. do czerwca 2012 r. Powód twierdził, że pracodawca, (...) Ltd. Sp. z o.o. w G., nie wypłacił mu należnego ryczałtu, który powinien wynosić 150% kwoty diety krajowej. Pracodawca argumentował, że zapewnił kierowcy nocleg w przystosowanej kabinie samochodu ciężarowego, a wewnętrzne przepisy prawa pracy (Zarządzenie z 2009 r. i Regulamin wynagradzania) wykluczały prawo do ryczałtu za noclegi w przypadku, gdy kierowca śpi w kabinie, ponieważ nie ponosi on wówczas kosztów noclegu. Sąd Rejonowy w Świeciu oddalił powództwo, uznając, że powód nie poniósł kosztów noclegów, a regulamin wynagradzania jednoznacznie wykluczał prawo do ryczałtu w takiej sytuacji. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy oddalił apelację powoda, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędną wykładnię pojęcia "bezpłatny nocleg" przez sądy niższych instancji. Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 12 czerwca 2014 r. (II PZP 1/14), zgodnie z którą zapewnienie kierowcy miejsca do spania w kabinie nie jest "bezpłatnym noclegiem" w rozumieniu przepisów, co uprawnia pracownika do zwrotu kosztów noclegu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Okręgowy w Bydgoszczy oddalił apelację powoda. Kluczowe znaczenie miało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2016 r. (K 11/15), które uznało przepisy dotyczące ryczałtów za noclegi kierowców w transporcie międzynarodowym za niezgodne z Konstytucją RP z powodu wadliwej konstrukcji odesłań prawnych. Trybunał wskazał, że specyfika pracy kierowcy wymaga odrębnych regulacji. W związku z tym, że przepisy, na które powoływał się powód, zostały uznane za niekonstytucyjne, a wewnętrzny regulamin pracodawcy wykluczał ryczałt za nocleg w kabinie, Sąd Okręgowy uznał roszczenie za bezzasadne. Sąd nie obciążył powoda kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę rozbieżności w orzecznictwie i doktrynie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "bezpłatny nocleg" w kontekście podróży służbowych kierowców, wpływ orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na stosowanie przepisów prawa pracy, zasada zaufania do państwa i stanowionego prawa.
Orzeczenie Sądu Okręgowego jest wtórne wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego i uchwały Sądu Najwyższego. Kluczowe znaczenie ma orzeczenie TK K 11/15. Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji kierowców w transporcie międzynarodowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zapewnienie kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym stanowi zapewnienie przez pracodawcę "bezpłatnego noclegu" w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zapewnienie miejsca do spania w kabinie nie jest "bezpłatnym noclegiem" w rozumieniu przepisów, co uprawnia pracownika do zwrotu kosztów noclegu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów (II PZP 1/14), stwierdził, że pojęcia "odpowiednie miejsce do spania" i "bezpłatny nocleg" nie są tożsame. "Nocleg" odnosi się zazwyczaj do usługi hotelarskiej, która obejmuje szerszy zakres świadczeń niż tylko miejsce do spania. Zapewnienie kabiny pozwala na odpoczynek, ale nie zwalnia pracodawcy z obowiązku zwrotu kosztów noclegu, chyba że pracownik nie poniósł żadnych kosztów.
Czy wewnętrzne przepisy pracodawcy (regulamin wynagradzania) mogą wyłączyć prawo pracownika do ryczałtu za nocleg, jeśli pracodawca zapewnia nocleg w kabinie pojazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli przepisy te są zgodne z prawem i nie naruszają praw pracownika.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, uznał, że podstawą prawną do rozstrzygnięcia sprawy jest wewnętrzny regulamin wynagradzania pracodawcy, który wykluczał prawo do ryczałtu za nocleg w kabinie. Ponieważ przepisy powszechnie obowiązujące, na które powoływał się pracownik, zostały uznane za niekonstytucyjne, a pracownik nie przedstawił rachunków za nocleg, roszczenie zostało oddalone.
Czy przepisy dotyczące należności z tytułu podróży służbowych kierowców w transporcie międzynarodowym, oparte na kaskadowych odesłaniach do przepisów ogólnych Kodeksu pracy, są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, są niezgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny w wyroku K 11/15 uznał, że art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców w powiązaniu z art. 77(5) k.p. i przepisami wykonawczymi tworzy wadliwą, kaskadową konstrukcję odesłań, która nie uwzględnia specyfiki pracy kierowcy i prowadzi do wątpliwości interpretacyjnych, naruszając zasadę zaufania do państwa i stanowionego prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stowarzyszenie (...) w P. | instytucja | powód działający na rzecz D. K. |
| (...) Ltd . Sp. z o.o. w G. | spółka | pozwany |
| D. K. | osoba_fizyczna | pracownik (reprezentowany przez powoda) |
Przepisy (6)
Pomocnicze
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
Przepis ten, odesławszy do art. 77(5) k.p. i przepisów wykonawczych, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP ze względu na wadliwą konstrukcję.
k.p. art. 77(5) § § 3-5
Kodeks pracy
Przepisy te, dotyczące należności z tytułu podróży służbowych, zostały uznane za nieadekwatne dla specyfiki podróży kierowców w transporcie międzynarodowym i stanowiły element wadliwej konstrukcji odesłań.
rozp. MPiPS z 19.12.2002 art. 9 § ust. 1-4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju
Przepisy te regulowały zwrot kosztów noclegu i ryczałt. § 9 ust. 4, stanowiący, że zwrot kosztów nie przysługuje, gdy pracodawca zapewnia "bezpłatny nocleg", był przedmiotem sporu. Sąd Najwyższy uznał, że zapewnienie miejsca do spania w kabinie nie jest "bezpłatnym noclegiem". Przepis ten został uznany za niekonstytucyjny w zakresie stosowania do kierowców w transporcie międzynarodowym.
rozp. MPiPS z 29.01.2013 art. 16 § ust. 1, 2 i 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej
Przepisy te, zastępujące rozporządzenie z 2002 r., również zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie stosowania do kierowców w transporcie międzynarodowym.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji jako bezzasadnej.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do nieobciążania powoda kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zapewnienie kierowcy miejsca do spania w kabinie pojazdu nie jest "bezpłatnym noclegiem" w rozumieniu przepisów, ale uprawnia do zwrotu kosztów noclegu. • Wewnętrzny regulamin wynagradzania pracodawcy wykluczał prawo do ryczałtu za nocleg w kabinie. • Przepisy dotyczące ryczałtów za noclegi kierowców w transporcie międzynarodowym zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP. • Pracownik nie przedstawił rachunków za nocleg. • Sąd Najwyższy uchylił poprzedni wyrok, wskazując na potrzebę ponownego rozpoznania sprawy w świetle nowej wykładni.
Odrzucone argumenty
Powód domagał się ryczałtu za noclegi, twierdząc, że mu się należą. • Sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały pojęcie "bezpłatny nocleg" i zastosowały przepisy uznane później za niekonstytucyjne.
Godne uwagi sformułowania
zapewnienie pracownikowi -kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu (...) nie oznacza zapewnienia mu przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2002 r. • wadliwa konstrukcja odesłania zawarta w zakwestionowanym unormowaniu nie tylko z uwagi na jej kaskadowy charakter, ale także z uwagi na uregulowanie określonego rodzaju stosunków prawnych poprzez odesłanie do nieadekwatnej dla tych stosunków materii uregulowanej w ogólnych zasadach przyjętych w art. 77 5 § 3-5 k.p. • oczekiwania pracodawców, iż zapewnienie odpowiedniego miejsca do spania w kabinie samochodowej zwolni ich z ponoszenia kosztów noclegu kierowców, były usprawiedliwione.
Skład orzekający
Jan Kalinowski
przewodniczący-sprawozdawca
Karolina Chudzinska - Koczorowicz
sędzia
Anna Brudkowska - Lau
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"bezpłatny nocleg\" w kontekście podróży służbowych kierowców, wpływ orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na stosowanie przepisów prawa pracy, zasada zaufania do państwa i stanowionego prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie Sądu Okręgowego jest wtórne wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego i uchwały Sądu Najwyższego. Kluczowe znaczenie ma orzeczenie TK K 11/15. Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji kierowców w transporcie międzynarodowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje złożoność prawa pracy w kontekście specyficznych zawodów, takich jak kierowcy zawodowi, oraz jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego mogą wpływać na prawa i obowiązki stron stosunku pracy. Jest to przykład walki o prawa pracownicze, która dotarła aż do Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.
“Czy nocleg w kabinie ciężarówki to "bezpłatny nocleg"? Sąd Najwyższy i Trybunał Konstytucyjny rozstrzygają spór kierowcy.”
Dane finansowe
WPS: 12 542 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.