VI Pa 20/26Wyrównanie uposażenia funkcjonariusza kontrola konstytucyjności
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód H. O., emerytowany funkcjonariusz Służby Więziennej, pozwał Skarb Państwa – Zakład Karny w M. o zasądzenie kwoty 755 zł (później zmodyfikowanej do 668 zł) tytułem wyrównania uposażenia za okres od 1 stycznia do 12 stycznia 2023 roku. Argumentował, że jego uposażenie powinno być obliczone z uwzględnieniem kwoty bazowej na rok 2023 (1.740,64 zł), a nie na rok 2022 (1.614,69 zł), jak zastosowano na mocy art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (tzw. ustawa okołobudżetowa). Powód podniósł, że przepis ten narusza zasady konstytucyjne, w tym równość wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), ponieważ pozbawił go waloryzacji uposażenia, która przysługiwała funkcjonariuszom pozostającym w służbie po 1 marca 2023 roku. Sąd Rejonowy w I. uznał argumentację powoda za zasadną, stwierdzając, że sądy powszechne mają prawo odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP. Sąd Rejonowy zasądził na rzecz powoda kwotę 668 zł wraz z odsetkami i kosztami postępowania. Pozwany Skarb Państwa – Zakład Karny w M. wniósł apelację, zarzucając Sądowi Rejonowemu naruszenie prawa materialnego, w tym art. 41 ustawy okołobudżetowej oraz art. 2 i 32 Konstytucji RP, a także przekroczenie granic kontroli konstytucyjności. Pozwany argumentował, że ustawa okołobudżetowa miała na celu zatrzymanie funkcjonariuszy w służbie w kontekście sytuacji geopolitycznej i nie stanowiła dyskryminacji. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy oddalił apelację pozwanego, podzielając w całości ustalenia faktyczne i argumentację prawną Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy potwierdził, że odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP jest dopuszczalna, a art. 41 ustawy okołobudżetowej w sposób nieuzasadniony różnicował sytuację prawną funkcjonariuszy, naruszając zasady konstytucyjne. W konsekwencji Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego i zasądził od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości sądów powszechnych do kontroli konstytucyjności przepisów prawa w indywidualnych sprawach oraz oceny zgodności przepisów epizodycznych z zasadami konstytucyjnymi, w szczególności w kontekście równości i pewności prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej funkcjonariuszy służb mundurowych w okresie przejściowym związanym z ustawą okołobudżetową na rok 2023. Interpretacja zasad kontroli konstytucyjności przez sądy powszechne może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis ustawy okołobudżetowej, który opóźnia waloryzację uposażenia funkcjonariuszy, może być uznany za niezgodny z Konstytucją RP i czy sąd powszechny może odmówić jego zastosowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP, jeśli jego zastosowanie prowadziłoby do niesprawiedliwego rozstrzygnięcia. Ustawa okołobudżetowa z 2023 roku, opóźniająca waloryzację uposażeń funkcjonariuszy, narusza zasady konstytucyjne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odmowa zastosowania przepisu ustawy niezgodnego z Konstytucją RP nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Przepis ustawy okołobudżetowej, który opóźnił waloryzację uposażeń funkcjonariuszy odchodzących na emeryturę w styczniu i lutym 2023 roku, był epizodyczny, nieuzasadniony wyjątkowymi okolicznościami i stanowił arbitralne działanie ustawodawcy, naruszając zasady państwa prawnego i równości wobec prawa.
Czy opóźnienie waloryzacji uposażenia funkcjonariuszy na mocy ustawy okołobudżetowej narusza zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, narusza. Ustawa okołobudżetowa z 2023 roku, która opóźniła waloryzację uposażeń funkcjonariuszy odchodzących na emeryturę w styczniu i lutym 2023 roku, stanowiła nieuzasadnione odstępstwo od powszechnie stosowanych mechanizmów i naruszyła zasadę równości oraz pewność prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm wprowadzony ustawą okołobudżetową miał na celu kształtowanie polityki kadrowej, a nie reakcję na wyjątkowe okoliczności. Pozbawienie grupy funkcjonariuszy waloryzacji uposażenia, podczas gdy inne grupy zawodowe nie były tak dotknięte, a nawet zyskały na podwyżkach, stanowiło nierówne traktowanie i naruszało zasadę państwa prawnego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. O. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa – Zakład Karny w M. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
u.o.b. art. 41 § ust. 1-3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Przepis ten, opóźniający waloryzację uposażeń funkcjonariuszy do 1 marca 2023 r. i stosujący kwotę bazową z 2022 r. do okresu 1 stycznia-28 lutego 2023 r., został uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
Konst. RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym pewność prawa i zaufanie do państwa.
Konst. RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji.
Konst. RP art. 8 § ust. 1-2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nadrzędność Konstytucji i jej bezpośrednie stosowanie.
Pomocnicze
u.SW art. 56 § ust. 1-4
Ustawa o Służbie Więziennej
u.k.w. art. 8 § ust. 1
Ustawa o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz zmianie niektórych ustaw
Konst. RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Cele państwa, w tym zapewnienie bezpieczeństwa obywateli, jako kontekst dla działań ustawodawcy.
Konst. RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 98 § ust. 1 i 1 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu i zasądzenie kosztów.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania w przypadku cofnięcia pozwu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.c. art. 476
Kodeks cywilny
Pojęcie opóźnienia.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków prawnych wynikających ze stosunku pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa okołobudżetowa z 2023 r. narusza zasady konstytucyjne (art. 2 i 32 Konstytucji RP). • Sądy powszechne mają prawo odmówić zastosowania przepisu ustawy niezgodnego z Konstytucją RP. • Opóźnienie waloryzacji uposażenia funkcjonariuszy odchodzących na emeryturę w styczniu i lutym 2023 r. jest nieuzasadnione i dyskryminujące. • Mechanizm ustawy okołobudżetowej miał charakter epizodyczny i służył polityce kadrowej, a nie wyjątkowym okolicznościom.
Odrzucone argumenty
Ustawa okołobudżetowa z 2023 r. jest zgodna z prawem i nie narusza Konstytucji RP. • Sądy powszechne nie mają kompetencji do badania konstytucyjności ustaw. • Opóźnienie waloryzacji miało na celu zatrzymanie funkcjonariuszy w służbie w kontekście sytuacji geopolitycznej i nie stanowi dyskryminacji. • Pozwany działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Godne uwagi sformułowania
sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją • odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego • regulacje epizodyczne nie powinno się regulować życia społecznego w warunkach codziennych • nie można bowiem było - w ocenie Sądu - nie zauważyć, że zamrożenie uposażeń żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy miało miejsce jedynie w dwóch pierwszych miesiącach roku 2023 • zachęcanie do pozostania w służbie nie powinno przybierać postaci groźby pozbawienia prawa do waloryzacji uposażenia
Skład orzekający
Joanna Siupka – Mróz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości sądów powszechnych do kontroli konstytucyjności przepisów prawa w indywidualnych sprawach oraz oceny zgodności przepisów epizodycznych z zasadami konstytucyjnymi, w szczególności w kontekście równości i pewności prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej funkcjonariuszy służb mundurowych w okresie przejściowym związanym z ustawą okołobudżetową na rok 2023. Interpretacja zasad kontroli konstytucyjności przez sądy powszechne może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kontroli konstytucyjności przez sądy powszechne i potencjalnego naruszenia praw obywateli przez przepisy epizodyczne, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych praworządnością.
“Czy sąd może zignorować ustawę, bo jest niekonstytucyjna? Wyrok w sprawie wyrównania uposażenia funkcjonariusza.”
Dane finansowe
WPS: 668 PLN
wyrównanie uposażenia: 668 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 120 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.