Orzeczenie · 2025-01-24

VI P 798/24

Sąd

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2025-01-24

SAOSPracyprawo pracyWysokarejonowy

sędziauposażeniestan spoczynkuKonstytucja RPustawy okołobudżetowerozproszona kontrola konstytucyjnościgodność urzęduprawo o ustroju sądów powszechnych

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sędzia A. W. w stanie spoczynku pozwała Sąd Rejonowy w Otwocku o wyrównanie uposażenia za lata 2021-2022. Powódka argumentowała, że przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022, które ustalały podstawę jej wynagrodzenia w oparciu o przeciętne wynagrodzenie z wcześniejszych lat, naruszają Konstytucję RP, w szczególności art. 178 ust. 2 gwarantujący godne wynagrodzenie sędziów. Wskazała, że ustawodawca odstąpił od stosowania art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych, który stanowił stabilną podstawę wyliczania wynagrodzeń. Pozwany sąd wnosił o oddalenie powództwa, twierdząc, że ograniczenia były motywowane ważnym interesem publicznym i sytuacją budżetową państwa. Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasadne. Analizując przepisy Konstytucji RP oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, sąd stwierdził, że ustawy okołobudżetowe na lata 2021 i 2022 naruszają konstytucyjną zasadę zapewnienia sędziom wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu. Sąd zastosował tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjności, odmawiając zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych jako sprzecznych z Konstytucją i bezpośrednio stosując przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych. Wskazano, że w latach 2021-2023 nie wystąpiły okoliczności uzasadniające "zamrożenie" wynagrodzeń sędziów, zwłaszcza w kontekście podwyżek dla innych grup zawodowych i stosunkowo stabilnej sytuacji budżetowej państwa. Sąd zasądził na rzecz powódki wyrównanie uposażenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, nadając wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 14.375,82 zł. Koszty procesu strony poniosły wzajemnie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie stosowania rozproszonej kontroli konstytucyjności przez sądy powszechne w sprawach dotyczących wynagrodzeń sędziów oraz interpretacja konstytucyjnych gwarancji wynagrodzenia sędziowskiego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy konkretnego okresu (lata 2021-2022) i specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawami okołobudżetowymi. Wyrok TK K 1/23 dotyczy ustawy na rok 2023, ale sąd rozszerzył jego zastosowanie na lata wcześniejsze.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przepisy ustaw okołobudżetowych ograniczające wzrost wynagrodzeń sędziów są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022, które ograniczyły wzrost wynagrodzeń sędziów, są niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawy okołobudżetowe naruszają konstytucyjną zasadę zapewnienia sędziom wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu, ponieważ wprowadzają uznaniowość w kształtowaniu wynagrodzeń, nie zapewniają stabilności i tendencji wzrostowej, a także nie chronią wynagrodzeń sędziów w trudnej sytuacji budżetowej w sposób szczególny w porównaniu do innych grup zawodowych. Brak było uzasadnionych podstaw do "zamrożenia" wynagrodzeń sędziów w latach 2021-2022, zwłaszcza przy jednoczesnych podwyżkach dla innych grup zawodowych.

Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją RP (tzw. rozproszona kontrola konstytucyjności)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy, który uzna za sprzeczny z Konstytucją RP, jeśli nie ma wątpliwości co do tej sprzeczności i jest ona oczywista.

Uzasadnienie

Sąd powszechny ma prawo do stosowania tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności, co pozwala mu pominąć przepisy ustawowe, które stoją w sprzeczności z Konstytucją RP, zwłaszcza gdy Trybunał Konstytucyjny nie jest w stanie rozpatrzyć sprawy w rozsądnym terminie. W niniejszej sprawie sąd uznał, że przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają Konstytucję, a norma konstytucyjna jest wystarczająco precyzyjna do bezpośredniego zastosowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zasądzono wyrównanie uposażenia

Strona wygrywająca

A. W.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
A. W.	osoba_fizyczna	powódka
Sąd Rejonowy w Otwocku	instytucja	pozwany

Przepisy (10)

Główne

PrUSP art. 91 § § 1c

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.

PrUSP art. 100 § § 2 i 3

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Sędziemu przechodzącemu w stan spoczynku przysługuje uposażenie w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat, pobieranych na ostatnio zajmowanym stanowisku. Uposażenie podwyższa się stosownie do zmian wysokości wynagrodzeń zasadniczych sędziów czynnych zawodowo.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.

Pomocnicze

ustawa okołobudżetowa na rok 2021 art. 12 § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021

Uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim ograniczał wzrost wynagrodzeń sędziów.

ustawa okołobudżetowa na rok 2022 art. 8 § ust. 1 i 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022

Uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim ograniczał wzrost wynagrodzeń sędziów.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Równość wobec prawa i niedyskryminacja.

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.

k.p.c. art. 477 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność ustaw okołobudżetowych z Konstytucją RP (art. 178 ust. 2). • Brak uzasadnienia dla "zamrożenia" wynagrodzeń sędziów w latach 2021-2022. • Naruszenie zasady stabilności i przewidywalności wynagrodzeń sędziowskich. • Naruszenie zasady równości wobec prawa i niedyskryminacji (art. 32 Konstytucji RP). • Możliwość stosowania przez sądy powszechne rozproszonej kontroli konstytucyjności.

Odrzucone argumenty

Ograniczenia wynagrodzeń sędziów były motywowane ważnym interesem publicznym i sytuacją budżetową państwa. • Ustawy okołobudżetowe były zgodne z prawem i uwzględniały ówczesne uwarunkowania społeczno-gospodarcze.

Godne uwagi sformułowania

rozproszona kontrola konstytucyjności • niekonstytucyjność przepisu ma charakter oczywisty • lex superior derogat legi inferiori • nie można wyprowadzić prostej zależności między zasadą niezawisłości a statusem materialnym sędziów • nieprzekraczalne "warunki brzegowe" wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego • brak podstaw do zastosowania szczególnych warunków do odmiennego od dotychczasowego ukształtowania zasad wynagradzania sędziów

Skład orzekający

Iwona Krawczyk

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania rozproszonej kontroli konstytucyjności przez sądy powszechne w sprawach dotyczących wynagrodzeń sędziów oraz interpretacja konstytucyjnych gwarancji wynagrodzenia sędziowskiego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego okresu (lata 2021-2022) i specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawami okołobudżetowymi. Wyrok TK K 1/23 dotyczy ustawy na rok 2023, ale sąd rozszerzył jego zastosowanie na lata wcześniejsze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów i ich zgodności z Konstytucją, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym. Wykorzystanie przez sąd mechanizmu rozproszonej kontroli konstytucyjności dodaje jej wagi.

“Sędziowie wygrywają batalię o pensje! Sąd uznał 'zamrożenie' wynagrodzeń za niezgodne z Konstytucją.”

Dane finansowe

wyrównanie uposażenia: 380,11 PLN