VI P 58/25
Podsumowanie
Sąd Rejonowy zasądził od Sądu Rejonowego na rzecz sędzi zaległe wynagrodzenie, uznając przepisy ustaw okołobudżetowych ograniczające pensje sędziów za niezgodne z Konstytucją.
Powódka, sędzia W. N., domagała się od swojego pracodawcy, Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ, wyrównania wynagrodzenia za pracę i dodatkowego wynagrodzenia rocznego za lata 2021-2022. Twierdziła, że wypłacano jej zaniżone kwoty, niezgodne z ustawą Prawo o ustroju sądów powszechnych. Sąd Rejonowy przychylił się do jej stanowiska, uznając przepisy ustaw okołobudżetowych, które obniżały podstawę wymiaru wynagrodzenia sędziów, za niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP oraz prawem unijnym.
Powódka W. N., sędzia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ, wniosła pozew o zasądzenie zaległego wynagrodzenia za pracę oraz dodatkowego wynagrodzenia rocznego za lata 2021 i 2022, wskazując na kwotę brutto 18.691,95 zł. Argumentowała, że jej wynagrodzenie było wypłacane w zaniżonej wysokości, niezgodnie z art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, a zamiast tego stosowano przepisy ustaw okołobudżetowych. Pozwany Sąd Rejonowy wniósł o oddalenie powództwa, twierdząc, że naliczał wynagrodzenie zgodnie z obowiązującymi przepisami. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Południe, rozpoznając sprawę, ustalił stan faktyczny i zważył, że przepisy ustaw okołobudżetowych (na lata 2021 i 2022) w zakresie, w jakim ograniczały podstawę wymiaru wynagrodzenia sędziów, były niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na naruszenie zasady godności urzędu sędziego, braku uznaniowości w ustalaniu wynagrodzenia, konieczności jego znaczącego przewyższania przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej, tendencji wzrostowej oraz ochrony przed niekorzystnymi zmianami. Sąd uznał również przepisy te za sprzeczne z prawem unijnym (art. 19 ust. 1 TUE). W związku z tym, sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych i oparł wyliczenie wynagrodzenia powódki na art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Zasądził dochodzoną kwotę wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, nadając wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności i przejmując koszty postępowania na rachunek Skarbu Państwa.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawy okołobudżetowe naruszyły konstytucyjne gwarancje wynagrodzenia sędziów, wprowadzając uznaniowość, obniżając poziom wynagrodzenia w stosunku do innych sfer budżetowych i hamując jego wzrost, co jest sprzeczne z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zasądzenie zaległego wynagrodzenia i dodatkowego wynagrodzenia rocznego
Strona wygrywająca
W. N.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. N. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Północ w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
p.u.s.p. art. 91 § § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane przez Prezesa GUS. Jeżeli jest ono niższe od przeciętnego wynagrodzenia za drugi kwartał roku poprzedzającego, przyjmuje się dotychczasową wysokość podstawy.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
Pomocnicze
p.u.s.p. art. 91 § § 1d
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Wyjątek od zasady z § 1c, gdy przeciętne wynagrodzenie jest niższe od poprzedniego.
p.u.s.p. art. 91 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia.
u.s.r.u.b. 2021 art. 12 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
W 2021 r. podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r.
u.s.r.u.b. 2022 art. 8 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
W 2022 r. podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r., zwiększone o 26 zł.
u.s.r.u.b. 2023 art. 8 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
W 2023 r. podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiła kwota 5 444,42 zł.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego, nawet jeśli opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
Konstytucja RP art. 216 § ust. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy sytuacji przekroczenia konstytucyjnego limitu zadłużenia państwa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych ograniczające wynagrodzenie sędziów są niezgodne z Konstytucją RP (art. 178 ust. 2) i prawem UE. Sąd ma prawo do rozproszonej kontroli konstytucyjności i odmowy zastosowania przepisów niezgodnych z Konstytucją RP lub prawem UE. Wynagrodzenie sędziów powinno być stabilne, przewidywalne i odpowiadać godności urzędu, co gwarantuje ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych, a nie uznaniowe ustawy okołobudżetowe. Naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i zaufania do państwa poprzez arbitralne zmiany przepisów.
Odrzucone argumenty
Pozwany argumentował, że naliczał wynagrodzenie zgodnie z obowiązującymi przepisami (ustawami okołobudżetowymi). Pozwany wskazał, że nie był uprawniony do odmowy zastosowania przepisów ustawy okołobudżetowej i otrzymywał określone środki na wynagrodzenia.
Godne uwagi sformułowania
przepisy ustaw okołobudżetowych [...] są niezgodne z Konstytucją RP , a konkretnie z jej art. 178 ust. 2 Sąd ma jednak prawo do tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisów wynagrodzenia sędziów powinny być kształtowane w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość nie można uznać za realnie uzasadnione ograniczenia wynagrodzeń sędziów i prokuratorów z uwagi na sytuację finansową państwa w sytuacji, gdy wprowadza się podwyżki wynagrodzeń dla przedstawicieli pozostałych władz ręczne i arbitralne ustalenie podstawy wynagrodzenia przez władze ustawodawczą stanowiło jawne naruszenie konstytucyjnych gwarancji Stabilność i przewidywalność wynagrodzenia sędziów oparta na obiektywnych kryteriach jest materialną gwarancją niezawisłości sędziowskiej
Skład orzekający
Anna Kliś - Marciniak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych w sprawach dotyczących wynagrodzeń sędziów ze względu na ich niezgodność z Konstytucją RP i prawem UE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów i interpretacji przepisów dotyczących ich wynagrodzeń w kontekście ustaw okołobudżetowych. Może być punktem wyjścia do podobnych argumentów w innych sprawach dotyczących gwarancji konstytucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów i ich konstytucyjnych gwarancji, co jest tematem budzącym zainteresowanie prawników i opinii publicznej, pokazując konflikt między ustawami budżetowymi a Konstytucją.
“Sędzia wygrał z sądem! Ustawa budżetowa niezgodna z Konstytucją w sprawie pensji sędziów.”
Dane finansowe
WPS: 18 691,95 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1435,7 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1220,39 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1269,01 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1435,7 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1435,7 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1435,7 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1435,7 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1407,92 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1435,7 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1435,7 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1435,7 PLN
wynagrodzenie za pracę: 1446,42 PLN
dodatkowe wynagrodzenie roczne: 588,36 PLN
dodatkowe wynagrodzenie roczne: 1274,25 PLN
Sektor
praca
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt VI P 58/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 października 2025 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Anna Kliś - Marciniak po rozpoznaniu w dniu 24 października 2025 roku w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 148 (1) kpc sprawy z powództwa W. N. przeciwko Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi – Północ w W. o wynagrodzenie za pracę 1. zasądza od pozwanego Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w W. na rzecz powódki W. N. kwotę 18.691,95 zł (słownie: osiemnaście tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt jeden złotych 95/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot: a) 1435,70 zł od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia zapłaty; b) 1220,39 zł od dnia 1 marca 2022 r. do dnia zapłaty; c) 1269,01 zł od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty; d) 1435,70 zł od dnia 1 maja 2022 r. do dnia zapłaty; e) 1435,70 zł od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty; f) 1435,70 zł od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia zapłaty; g) 1435,70 zł od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty; h) 1407,92 zł od dnia 1 września 2022 r. do dnia zapłaty; i) 1435,70 zł od dnia 1 października 2022 r. do dnia zapłaty; j) 1435,70 zł od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia zapłaty; k) 1435,70 zł od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty; l) 1446,42 zł od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty; m) 588,36 zł od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty; n) 1274,25 zł od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty; 1. nadaje wyrokowi w punkcie 1 rygor natychmiastowej wykonalności; 2. przejmuje na rachunek Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w W. koszty poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa w toku postępowania. Sygn. akt VI P 58/25 5 listopada 2025 roku UZASADNIENIE Pozwem z dnia 31 stycznia 2024 roku powódka W. N. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w W. kwoty tytułem wynagrodzenia za okres od 1 stycznia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku, oraz dodatkowego wynagrodzenia rocznego za rok 2021 i rok 2022 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od odpowiednich kwot i dat, na łączna kwotę brutto 18.691,95 zł. W uzasadnieniu pozwu powódka podała, że wynagrodzenie za pracę za wskazany w pozwie okres powinno być jej wypłacane na podstawie art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych , zaś pracodawca wypłacał je w zaniżonej względem tej ustawy wysokości. (pozew – k. 1 – 10) W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o jego oddalenie w całości. W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany wskazał, że naliczał wynagrodzenie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto pozwany wskazał, że nie był uprawniony do odmowy zastosowania przepisów ustawy okołobudżetowej oraz, że otrzymywał określone środki na wynagrodzenie dla pracujących sędziów i referendarzy sądowych i nie mógł wypłacać im wynagrodzenia w kwocie wyższej. (odpowiedź na pozew – k. 19-24) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka jest sędzią w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi – Północ w W. od 1 stycznia 2006 roku do chwili obecnej. Średnie miesięczne wynagrodzenie powódki wynosi brutto 27.330,24 zł. (dowód: zaświadczenie o wynagrodzeniu – k. 26) W roku 2022 wynagrodzenie było wypłacane powódce przez pozwanego w wysokości ustalonej na podstawie art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2021r., poz. 2445), w takiej wysokości było jej też wypłacone dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2022 rok, będące pochodną wysokości wynagrodzeń otrzymywanych w danym roku kalendarzowym. Dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2021 rok zostało ustalone na podstawie art. 12 ust 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej za rok 2021( Dz. U. z 2020 r. poz. 2400). Różnica pomiędzy wynagrodzeniem za poszczególne miesiące 2022 roku oraz dodatkowym wynagrodzeniem rocznym za 2022 rok wypłacanym faktycznie przez pracodawcę, a tym, które powinno być wypłacone na podstawie regulacji z art. 91 § 1 c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych wynosi: o) 1435,70 zł w przypadku wynagrodzenia za styczeń 2022 roku; p) 1220,39 zł w przypadku wynagrodzenia za luty 2022 roku; q) 1269,01 zł w przypadku wynagrodzenia za marzec 2022 roku; r) 1435,70 zł w przypadku wynagrodzenia za kwiecień 2022 roku; s) 1435,70 zł w przypadku wynagrodzenia za maj 2022 roku; t) 1435,70 zł w przypadku wynagrodzenia za czerwiec 2022 roku; u) 1435,70 zł w przypadku wynagrodzenia za lipiec 2022 roku; v) 1407,92 zł w przypadku wynagrodzenia za sierpień 2022 roku; w) 1435,70 zł w przypadku wynagrodzenia za wrzesień 2022 roku; x) 1435,70 zł w przypadku wynagrodzenia za październik 2022 roku; y) 1435,70 zł w przypadku wynagrodzenia za listopad 2022 roku; z) 1446,42 zł w przypadku wynagrodzenia za grudzień 2022 roku; aa) 588,36 zł dodatkowe wynagrodzenie za 2021 rok; bb) 1274,25 zł dodatkowe wynagrodzenie za 2022 rok; (dowód: wyliczenie wynagrodzenia powódki – k. 2, a nadto okoliczności bezsporne) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane wyżej dowody z dokumentów, których wiarygodność nie była kwestionowana przez strony postępowania. Sąd zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest roszczenie powódki o zasądzenie na jej rzecz zaległego wynagrodzenia za pracę oraz dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Zgodnie z art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672), z zastrzeżeniem § 1d . Zgodnie zaś z owym § 1d jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w § 1c , jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w dotychczasowej wysokości. Dalej należy też wskazać, że zgodnie z 91 § 2 tej ustawy wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w § 1c. Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz mnożniki, służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów w poszczególnych stawkach, określa załącznik do ustawy. Z powyższych regulacji wynika, że w przypadku powódki jej wynagrodzenie w 2022 roku powinno być wypłacane w oparciu o przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku 2021. Jednak w rzeczywistości pozwany wypłacał powódce wynagrodzenie nie w oparciu o obowiązujące cały czas przepisy art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych , lecz w oparciu o przepisy poszczególnych ustaw okołobudżetowych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2020r., poz. 2400) w roku 2021 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072), stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r. ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o podstawie wynagrodzenia sędziego określonej w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych , w roku 2021 za podstawę tę przyjmuje się przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r. ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Analogiczne jak powyższe rozwiązanie zostało też zastosowane w 2022 i 2023 roku. I tak zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2021r., poz. 2445) w roku 2022 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 oraz z 2021 r. poz. 1080 i 1236), stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r. ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; podstawę, o której mowa w ust. 1, zwiększa się o kwotę 26 zł. Zgodnie zaś z ust. 3 ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o podstawie wynagrodzenia sędziego określonej w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych , w roku 2022 za podstawę tę przyjmuje się przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r. ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, zwiększone o 26 zł. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022r., poz. 2666), w roku 2023 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072, z późn. zm.), stanowi kwota w wysokości 5 444,42 zł; ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o podstawie wynagrodzenia sędziego określonej w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych , w roku 2023 za podstawę tę przyjmuje się kwotę w wysokości 5 444,42 zł. Wobec powyższego doszło do sytuacji, gdy powstała różnica pomiędzy kwotą, która stanowi podstawę wynagrodzenia sędziego zgodnie z art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych , a kwotą, która wynika z ustawy okołobudżetowej na dany rok. I tak w 2021 roku kwota stanowiąca podstawę wynagrodzenia sędziego zgodnie z art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych wynosiła 5.024,48 zł, zaś kwota przyjęta przez pozwanego do obliczenia wynagrodzenia, na podstawie wspomnianej wyżej ustawy okołobudżetowej, wynosiła 4.839,24 zł. Z kolei w 2022 roku kwota stanowiąca podstawę wynagrodzenia sędziego zgodnie z art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych wynosiła 5.504,52 zł, zaś kwota przyjęta przez pozwanego do obliczenia wynagrodzenia wynosiła 5.050,48 zł, zaś w 2023 roku były to odpowiednio kwoty 6.156,25 zł oraz 5.444,42 zł. W dalszej części uzasadnienia Sąd przejdzie do analizy przepisów wyżej wskazanych w kontekście ich zgodności z Konstytucją . Wynagrodzenie sędziego jest chronione konstytucyjnie. Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP Sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Oczywiście Konstytucja nie wskazuje żadnego kwotowego poziomu tego wynagrodzenia, jednak wyraźnie zastrzega, że musi ono być odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi obowiązków sędziego. W ocenie Sądu przepisy ustaw okołobudżetowych powołanych wyżej w treści niniejszego uzasadnienia w zakresie, w jakim dotyczyły ukształtowania wysokości wynagrodzenia sędziego niezgodnie z regulacją z art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych , są niezgodne z Konstytucją RP , a konkretnie z jej art. 178 ust. 2 . Sąd co prawda nie jest Trybunałem Konstytucyjnym i nie ma kompetencji do uchylenia mocy obowiązującej danych aktów prawnych niezgodnych z Konstytucją RP w modelu kontroli abstrakcyjnej. Sąd ma jednak prawo do tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisów, a więc może w konkretnym stanie prawnym uznać, że dane unormowanie jest niezgodne z Konstytucją RP , co ma przełożenie jedynie na tę konkretną sprawę. Sąd w niniejszej sprawie doszedł do wniosku, że prawidłowe jej rozstrzygnięcie wymaga skorzystania właśnie z tej kompetencji. Analizując art. 178 ust. 2 Konstytucji RP Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 października 2000 roku, sygn. akt P 8/00, słusznie wskazał, że powołana norma konstytucyjna nakazuje zapewnienie sędziom warunków pracy i wynagrodzenia odpowiadających godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Jej umiejscowienie wśród przepisów poświęconych ustrojowi i zakresowi działania sądów i trybunałów, a więc regulujących organizację państwa (nie zaś indywidualnych praw i wolności), jak i sformułowanie "sędziom zapewnia się ..." (a nie np. "sędziowie mają prawo do ...") uzasadniają pogląd, że głównym adresatem tej normy prawnej są organy państwa powołane do kształtowania systemu wynagrodzeń sędziowskich, na które norma konstytucyjna nakłada obowiązek urzeczywistnienia określonych w niej gwarancji. System wynagrodzeń sędziowskich odpowiadający wskazaniom art. 178 ust. 2 konstytucji jest istotnym elementem ustroju sądownictwa; podobnie jak niezawisłość sędziowska nie jest indywidualnym przywilejem sędziego, ale jedną z podstawowych gwarancji prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Z kolei w wyroku z dnia 12 grudnia 2012 roku, sygn. akt K 1/12, TK wskazał, że najważniejszym aspektem wynagrodzenia godnego urzędu sędziego jest, by sposób ustalania jego wysokości był oparty na obiektywnych, wymiernych przesłankach i działał z mocy samej ustawy - niejako "automatycznie", bez potrzeby podejmowania w tej sprawie ocennych decyzji, które mogłyby być instrumentem nacisku na sędziów. Istotna jest, oczywiście, także sama wysokość wynagrodzenia, które powinno zapewniać bezpieczeństwo finansowe sędziemu i jego rodzinie, rekompensować rygorystyczne ograniczenia w podejmowaniu innej działalności zarobkowej oraz sprzyjać budowaniu prestiżu urzędu sędziego. Zdaniem Trybunału, wynagrodzenie to powinno być znacząco wyższe od przeciętnego wynagrodzenia w kraju. W przywołanym wyżej wyroku K 1/12 Trybunał sformułował, jak sam to nazwał, „nieprzekraczalne warunku brzegowe wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego i zakresowi jego obowiązków”. Według TK są one następujące: Wynagrodzenia sędziów powinny być kształtowane w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość - zarówno wobec całej tej grupy zawodowej - ze strony władzy wykonawczej, jak i w odniesieniu do poszczególnych sędziów, co do których niedopuszczalne jest uzależnianie jego wysokości od indywidualnej oceny ich pracy. Wysokość wynagrodzenia sędziego, w tym rozpoczynającego karierę w zawodzie sędziowskim sędziego sądu rejonowego, powinna znacząco przewyższać wysokość przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej. Wynagrodzenia sędziów powinny w dłuższym okresie czasu wykazywać tendencję wzrostową nie mniejszą niż przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej. W trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej - niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej - chronione przed nadmiernie niekorzystnymi zmianami. Niedopuszczalne jest obniżenie w drodze normatywnej nominalnej wysokości wynagrodzenia sędziów, z wyjątkiem sytuacji, o której stanowi art. 216 ust. 5 Konstytucji (przekroczenia konstytucyjnego limitu zadłużenia). W niniejszej sprawie Sąd poddał przepisy art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2020r., poz. 2400) oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2021r., poz. 2445) analizie pod kątem ich zgodności z wymienionymi wyżej warunkami brzegowymi. Analiza ta nie pozostawia wątpliwości co do niekonstytucyjności przepisów ustaw okołobudżetowych. Co do konstytucyjności przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022r., poz. 2666), jego niezgodność z Konstytucją RP została już przesądzona wyrokiem TK z dnia 8 listopada 2023 roku, sygn. akt K 1/23, stąd też nie było potrzeby jej analizy w niniejszej sprawie. Wracając do wskazanych wyżej przepisów ustaw okołobudżetowych na rok 2021 i 2022 w ocenie Sądu nie spełniają one warunków brzegowych, które pozwoliłyby na uznanie ich zgodności z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP . Zgodnie z pierwszym z warunków brzegowych wynagrodzenia sędziów powinny być kształtowane w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość - zarówno wobec całej tej grupy zawodowej - ze strony władzy wykonawczej, jak i w odniesieniu do poszczególnych sędziów, co do których niedopuszczalne jest uzależnianie jego wysokości od indywidualnej oceny ich pracy. W ocenie Sądu warunek ten nie jest spełniony. Sąd miał na uwadze, że wynagrodzenie sędziów w obu ustawach okołobudżetowych było kształtowane całkowicie uznaniowo. Doszło do niepewności prawnej, kiedy to z jednej strony jest obowiązująca ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych , z drugiej jednak z każdym rokiem nie wiadomo czy spodziewać się jakiejś zmiany określonych w niej zasad ustalania wysokości wynagrodzenia sędziów w drodze wprowadzenia regulacji z ustawy okołobudżetowej, czy też nie, nie wiadomo też na jakim poziomie to wynagrodzenie będzie w danym roku kształtowane. Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych , wprowadziła w drodze pewnego konsensusu określone rozwiązanie, które pozwala przewidzieć wysokość wynagrodzenia sędziego i zrozumieć w jaki sposób będzie się ono kształtowało w kolejnych latach. Z kolei ustawy okołobudżetowe wprowadziły chaos, kiedy to w drodze zupełnie uznaniowej wprowadzono jako podstawę obliczenia wynagrodzenia sędziego zupełnie inne kwoty. Co więcej uznaniowość ta przejawia się też w tym, że nie było to rozwiązanie jednorazowe, ale było powtarzane trzykrotnie w trzech kolejnych, następujących po sobie latach. Brak tu więc jakiejkolwiek pewności prawa, nie wiadomo bowiem po pierwsze, czy w kolejnym roku wynagrodzenie będzie wyliczane w oparciu o Prawo o ustroju sądów powszechnych , czy też w oparciu o uznanie władzy ustawodawczej, a jeśli znajdzie zastosowanie to drugie rozwiązanie, to nie wiadomo jaka wysokość zostanie w kolejnym roku przyjęta przez ustawodawcę. W ocenie Sądu przemawia to za uznaniowością, która zgodnie z wyrokiem K 1/12 jest niezgodna z Konstytucją RP . Drugim warunkiem brzegowym jest takie ukształtowanie wysokości wynagrodzenia sędziego, w tym rozpoczynającego karierę w zawodzie sędziowskim sędziego sądu rejonowego, aby znacząco przewyższało ono wysokość przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej. Również i w tym zakresie należy wskazać na wyłączenie mechanizmu ustanowionego w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych , który odnosząc się do pewnego zobiektywizowanego miernika (przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego) pozwalał na utrzymywanie cały czas odpowiedniego poziomu wynagrodzenia sędziowskiego w odniesieniu do wynagrodzenia w pozostałych sferach gospodarki narodowej. Wynagrodzenie sędziowskie zostało w ten sposób powiązane, że wzrastało wraz ze wzrostem ogólnego poziomu wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Jednak rozwiązania ustaw okołobudżetowych zachwiały tą równowagą. Co więcej, nie były to wbrew pozorom rozwiązania jednorazowe, widać bowiem, że ustawodawca zdecydował się na konsekwentne wprowadzanie uznaniowego ograniczenia wynagrodzenia sędziów, bez względu na to, że w tym samym czasie wynagrodzenie w gospodarce narodowej wzrastało, przez kolejne trzy lata. Dystans pomiędzy wynagrodzeniem sędziego, a przeciętnym wynagrodzeniem się powiększał, co widać na przykładzie chociażby niniejszej sprawy, w toku której ustalono, że różnica pomiędzy wyliczeniami w oparciu o art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych , a rzeczywiście wypłaconym wynagrodzeniem zwiększyła się znacznie pomiędzy 2021 a 2022 rokiem. Nie sposób też nie zauważyć, że także samo średnie wynagrodzenie w sferze budżetowej, a więc nie w ramach całej gospodarki narodowej, ale ograniczone tylko do tej sfery, także wzrastało, o czym świadczą podwyżki wynagrodzenia dla poszczególnych grup wchodzących w skład owej sfery budżetowej. Tytułem przykładu należy tu wskazać na regulacje zawarte w ustawie z dnia 17 września 2021 roku o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 roku, poz. 1834), które doprowadziły m. in. do znacznego zwiększenia wynagrodzeń osób wchodzących w skład organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego, wynagrodzenia Prezydenta RP, czy diet radnych na wszystkich trzech poziomach samorządu terytorialnego. Z kolei rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 30 lipca 2021 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad wynagradzania osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. z 2021 roku, poz. 1394) doszło do znacznego zwiększenia mnożników kwoty bazowej wynagrodzenia m. in. marszałków Sejmu i Senatu, Prezesa Rady Ministrów, podsekretarzy stanu (wiceministrów), wicewojewody, czy kierownika urzędu centralnego. Jak więc widać jednocześnie z uznaniowym kształtowaniem wynagrodzeń sędziów, ustawodawca dokonywał znacznych podwyżek dla innych pracowników sfery budżetowej. Wobec powyższego nie jest spełniony także drugi warunek brzegowy. Trzeci warunek sformułowany w wyroku K 1/12 to wskazanie, że wynagrodzenia sędziów powinny w dłuższym okresie czasu wykazywać tendencję wzrostową nie mniejszą niż przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej. Należy w tym miejscu właściwe odnieść się do argumentacji wskazanej wyżej przy ocenie drugiego warunku brzegowego. Znów mamy sytuację, w której dochodzi do zahamowania wynagrodzeń sędziowskich, co nie ma odzwierciedlenia w analogicznym, na takim samym poziomie, zahamowaniu wzrostu wynagrodzeń w całej sferze budżetowej. Co więcej w szerokiej grupie pracowników sfery budżetowej w tym samym czasie dochodzi do znacznych podwyżek wynagrodzenia. Warto w tym miejscu, w nawiązaniu do warunku trzeciego, przywołać pogląd wyrażony przez TK w orzeczeniu z dnia 29 stycznia 1992 roku, sygn. akt K 15/91, zgodnie z którym „w ocenie Trybunału Konstytucyjnego nie można wykluczyć, iż drastyczne załamanie się równowagi budżetowej może stanowić podstawę ograniczenia, a nawet przejściowego zniesienia indeksacji wynagrodzeń pracowników sfery budżetowej. Jednakże może to nastąpić z zachowaniem określonych warunków”. Dalej zaś TK jednoznacznie wskazał, że „ograniczenia bądź przejściowe zniesienie indeksacji nie powinno prowadzić do niesprawiedliwego rozłożenia na poszczególne grupy zawodowe dolegliwości z tytułu recesji gospodarczej i załamania się równowagi budżetowej”. W niniejszej sprawie niewątpliwie widać, że doszło do niesprawiedliwego rozłożenia owych dolegliwości, bowiem w grupie sędziów doszło do zahamowania, niemal zamrożenia, poziomu ich wynagrodzenia, gdy w tym samym momencie w wielu grupach pracowników sfery budżetowej dochodziło do podwyżek. Zgodnie z czwartym warunkiem brzegowym w trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej - niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej - chronione przed nadmiernie niekorzystnymi zmianami. Niewątpliwie i ten warunek nie został spełniony. W tym samym czasie bowiem, gdy wynagrodzenia sędziowskie były niemal zamrażane ustawami okołobudżetowymi, w sferze budżetowej dochodziło do podwyżek, o których była mowa już wyżej. Warto tu zaznaczyć, że warunek czwarty nie wymaga jedynie, jak warunek trzeci, aby pewien poziom był zrównany z tym w sferze budżetowej, ale wprost wskazuje, że to wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej chronione niż innych grup z tej sfery. Chodzi tu więc nie tyle o równość w ramach sfery budżetowej, ale nawet o pewne faworyzowanie sędziów, umocowane w regulacji konstytucyjnej. Tymczasem nie dość, że takiej wzmożonej ochrony wynagrodzenia sędziowskiego nie było, to jeszcze w innych grupach pracowników sfery budżetowej dochodziło do podwyżek wyraźnie wskazujących, że są oni lepiej traktowani pod tym względem niż sędziowie. Wreszcie zgodnie z ostatnim, piątym warunkiem brzegowym, niedopuszczalne jest obniżenie w drodze normatywnej nominalnej wysokości wynagrodzenia sędziów, z wyjątkiem sytuacji, o której stanowi art. 216 ust. 5 Konstytucji (przekroczenia konstytucyjnego limitu zadłużenia). Niewątpliwie i ten warunek nie został spełniony, nie doszło bowiem w latach 2021 – 2023 do spełnienia przesłanki przekroczenia konstytucyjnego limitu zadłużenia. Na koniec należy podnieść, że zgodnie z art.2 Konstytucji RP , Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Z tym wiąże się obowiązek ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Adresaci norm prawnych mają prawo oczekiwać, ze regulacje prawne nie zostaną zmienione na ich niekorzyść w sposób arbitralny i zaskakujący /wyrok TK z 4.11.2015, K 1/14/.Wspomnieć też trzeba o zasadzie pewności prawa chroniącej prawa słusznie nabyte, której istotą jest zapewnienie obywatelom przewidywalności, co do norm prawnych i gwarancji, że przysługujące mu prawa będą chronione, a ich ograniczenia będą miały charakter wyjątkowy i będą miały miejsce jedynie w sytuacjach uzasadnionych. Nie można uznać za realnie uzasadnione ograniczenia wynagrodzeń sędziów i prokuratorów z uwagi na sytuację finansową państwa w sytuacji, gdy wprowadza się podwyżki wynagrodzeń dla przedstawicieli pozostałych władz. Jest to oczywista niekonsekwencja, nosząca znamiona uznaniowości i dowolności zwłaszcza wobec powtarzalności stosowanego rozwiązania, które z incydentalnego stało się normą. Reasumując, nie został spełniony żaden z warunków brzegowych określonych w wyroku K 1/12. Wobec tego w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, regulacje z ustaw okołobudżetowych nie są zgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP . W takiej sytuacji Sąd odmówił ich zastosowania przy wyliczeniu wynagrodzenia powódki, zarówno jeśli chodzi o wynagrodzenie za poszczególne miesiące pracy w 2022 roku, jak i dodatkowe wynagrodzenie roczne. Sąd uznał więc, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2020r., poz. 2400) oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2021r., poz. 2445) są niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP i jako takie nie mogą stanowić podstawy do wyliczenia wynagrodzenia sędziowskiego za lata 2021 – 2022. Jednocześnie w porządku prawnym istnieje inna norma, która pozwala na wyliczenie tego wynagrodzenia, czyli norma z art. 91 § 1c ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych . Tym samym wynagrodzenie za okres od 1 stycznia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku, a także dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2022 rok powinny być wyliczone w oparciu o normę z ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych . Zapewnienie niezawisłość sądownictwa jest również wymogiem prawa unijnego. Wynika on z art. 19 ust 1 zd 2 TUE, stanowiącego, że Państwa Członkowskie ustanawiają środki niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii. Z przepisu tego w orzecznictwie TSUE wyprowadza się także wymogi dotyczące zapewnienia odpowiedniego poziomu wynagrodzeń sędziów (wyroki z 19 września 2006 r., C-506/04, pkt 51; z 27 lutego 2018 r., C-64/16, pkt 45; z 24 czerwca 2019 r., C-619/18). Przedmiotowe przepisy ustaw okołobudżetowych sprzeczne są więc też z prawem unijnym. Sprzeczność prawa krajowego z prawem unijnym wywołuje skutek polegający na tym, że normy unijne automatycznie wykluczają zastosowanie jakichkolwiek niezgodnych z nimi norm prawa krajowego (por. wyrok TSUE z 19 czerwca 1990 roku, w sprawie C-213/89). Należy również wskazać, iż fakt wypłaty wyrównania wynagrodzeń sędziowskich za 2023 rok przez pozwanego jest potwierdzeniem i wzmocnieniem argumentacji przedstawionej powyżej, gdyż opiera się ono na analogicznym mechanizmie prawnym. Na koniec należy mocno podkreślić, iż ręczne i arbitralne ustalenie podstawy wynagrodzenia przez władze ustawodawczą stanowiło jawne naruszenie konstytucyjnych gwarancji. Było sprzeczne z istotą trójpodziału władzy, dającą politykom narzędzie do wpływania na materialny byt sędziów. Stabilność i przewidywalność wynagrodzenia sędziów oparta na obiektywnych kryteriach jest materialną gwarancją niezawisłości sędziowskiej . Zapewnienie sędziom odpowiedniego poziomu wynagrodzenia jest warunkiem właściwego działania wymiaru sprawiedliwości (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 października 2000 r., K 8/00, OTK 2000/6/189), a także stanowi sposób budowy autorytetu władzy sądowniczej (zob. M. Laskowski, Uchybienie godności urzędu sędziego jako podstawa odpowiedzialności dyscyplinarnej, WKP 2019). Co do samych wyliczeń wynagrodzenia należnego powódce należy wskazać, iż nie były one kwestionowane przez strony. Wobec tego Sąd zasądził wynikające z nich kwoty tytułem niewypłaconego wynagrodzenia za okres od 1 stycznia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku oraz dodatkowego wynagrodzenia rocznego za rok 2022 i za rok 2021. W zakresie odsetek Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 481 § 1 KC jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Niewątpliwie w niniejszej sprawie dłużnikiem jest pracodawca, a więc pozwany, który opóźnił się z wypłaceniem należnego powódce wynagrodzenia za pracę. Jednocześnie Sąd miał na uwadze, że pozwany tłumaczył się brakiem środków finansowych, gdyż otrzymał z budżetu państwa jedynie środki pozwalające na wypłacenie wynagrodzenia w kwocie wynikającej z przepisów ustaw okołobudżetowych. Jednak ustawodawca w art. 481 § 1 KC wyraźnie wskazał, że odsetki są należne nawet w przypadku, gdy opóźnienie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, czyli na przykład w sytuacji braku środków przekazanych z budżetu państwa. Wobec tego Sąd zasądził wskazane wyżej kwoty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dat wskazanych przez powódkę w pozwie, które każdorazowo przypadały po dniu wymagalności poszczególnych roszczeń. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec faktu, że pozwanym przegrywającym sprawę jest jednostka budżetowa Skarbu Państwa, Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa koszty poniesione tymczasowo w toku postępowania. Sąd nadał również wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności co do pkt 1 wyroku. Z: (...) 5 listopada 2025 roku
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę