VI P 408/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd zasądził od Spółdzielni Mieszkaniowej na rzecz byłej Zastępcy Prezesa odszkodowanie w wysokości 50 000 zł z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę, uznając zapisy aneksu za ważne i niebędące sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Powódka, W. D., była Zastępca Prezesa Spółdzielni Mieszkaniowej, dochodziła odszkodowania w wysokości 50 000 zł na podstawie aneksu do umowy o pracę, który przewidywał takie świadczenie w przypadku rozwiązania umowy za wypowiedzeniem. Spółdzielnia argumentowała, że rozwiązanie nastąpiło z powodu nieuzyskania przez powódkę absolutorium i że żądanie odszkodowania jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Rejonowy uznał jednak zapisy aneksu za ważne, a rozwiązanie umowy za niezgodne z prawem, zasądzając żądaną kwotę.
Powódka W. D., była Zastępca Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej, domagała się odszkodowania w kwocie 50 000 zł od Spółdzielni, powołując się na aneks do umowy o pracę z dnia 31 maja 2005 r. Aneks ten przekształcił umowę na czas nieokreślony w umowę na czas określony dziesięciu lat (do 31 maja 2015 r.) i zawierał postanowienie o wypłacie 12-miesięcznego wynagrodzenia jako odszkodowania w przypadku rozwiązania umowy przez Spółdzielnię za dwutygodniowym okresem wypowiedzenia w każdym innym przypadku niż wskazane w umowie. Spółdzielnia rozwiązała umowę z powódką z dniem 6 października 2013 r. w związku z nieuzyskaniem przez nią absolutorium za rok 2012. Pozwana Spółdzielnia wnosiła o oddalenie powództwa, twierdząc, że rozwiązanie umowy nastąpiło z upływem czasu, na jaki została zawarta, a żądanie odszkodowania jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 k.p.). Sąd Rejonowy uznał jednak, że aneks do umowy jest ważny, a jego postanowienia, w tym dotyczące odszkodowania, są wiążące. Sąd podkreślił, że umowa o pracę może zawierać korzystniejsze dla pracownika postanowienia niż przepisy prawa pracy, a sankcja nieważności jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Sąd nie dopatrzył się nadużycia prawa przez powódkę, wskazując, że sama procedura nieudzielenia absolutorium budziła wątpliwości, a protokoły lustracji nie wykazywały zastrzeżeń do pracy powódki. Wartość dochodzonego odszkodowania nie była rażąco wygórowana w stosunku do wynagrodzenia powódki i możliwości finansowych Spółdzielni. W konsekwencji Sąd zasądził od Spółdzielni na rzecz powódki kwotę 50 000 zł wraz z odsetkami, nadając wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 13 320 zł.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie aneksu jest ważne i nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a tym samym nie podlega sankcji nieważności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa o pracę może zawierać postanowienia korzystniejsze dla pracownika niż przepisy prawa pracy. Sankcja nieważności jest stosowana wyjątkowo, a w tym przypadku nie stwierdzono naruszenia zasad współżycia społecznego ani nadużycia prawa przez pracownika. Procedura nieudzielenia absolutorium budziła wątpliwości, a praca powódki nie była kwestionowana.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zasądzenie odszkodowania
Strona wygrywająca
W. D.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. D. | osoba_fizyczna | powódka |
| Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) z siedzibą w G. | spółka | pozwana |
Przepisy (6)
Pomocnicze
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Zasady współżycia społecznego mogą stanowić podstawę do kwestionowania ważności postanowień umownych, jednak ich stosowanie wymaga ostrożności i analizy zachowania obu stron.
k.p. art. 18 § § 1
Kodeks pracy
Umowa o pracę może zawierać postanowienia korzystniejsze dla pracownika niż przepisy prawa pracy.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna.
k.p.c. art. 477 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
u.k.s.c. art. 113
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa ściągnięcia opłaty od pozwu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Aneks do umowy o pracę z dnia 31 maja 2005 r. jest ważny i wiążący. Rozwiązanie umowy o pracę z powódką było niezgodne z prawem i postanowieniami aneksu. Żądanie odszkodowania przez powódkę nie stanowi nadużycia prawa ani nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Procedura nieudzielenia absolutorium powódce była wadliwa.
Odrzucone argumenty
Rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z upływem czasu, na jaki została zawarta. Żądanie odszkodowania jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 k.p.).
Godne uwagi sformułowania
Istotą zawieranych umów o pracę jak i aneksów było wzmocnienie podległości pracowników i odpowiedzialności zarządów. Zmiana umowy o pracę na czas określony miała obowiązywać od momentu podpisania aneksu. Zasadniczo, zgodnie z art. 18 § 1 k.p. (a contrario), umowa o pracę może zawierać korzystniejsze postanowienia niż przepisy prawa pracy. Możliwość stosowania sankcji nieważności bezwzględnej, czemu nie sprzeciwia się zasada uprzywilejowania pracownika, jest od dawna akceptowana w doktrynie prawa pracy i orzecznictwie Sądu Najwyższego. Obowiązkiem sądu pracy jest urzeczywistnianie zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Nie sposób pominąć, iż w tych co do zasady negatywnych opiniach i ocenach świadek wskazała, że nie miała zastrzeżeń do pracy powódki. To po stronie pozwanej dopatrzeć można się działania naruszającego normy prawne w zakresie odwołania zarządu tudzież dokonanych uprzednio zapisów aneksu do umowy o pracę.
Skład orzekający
Agnieszka Turowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja ważności aneksów do umów o pracę modyfikujących czas ich trwania i warunki rozwiązania, a także stosowanie klauzuli zasad współżycia społecznego w kontekście świadczeń pracowniczych dla kadry zarządzającej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika zarządzającego w spółdzielni mieszkaniowej i zawartego aneksu. Interpretacja zasad współżycia społecznego może być różna w zależności od konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważności nietypowych zapisów w umowie o pracę dla kadry zarządzającej oraz interpretacji zasad współżycia społecznego w kontekście ochrony pracownika. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie umów i aneksów.
“Nietypowy aneks do umowy o pracę: czy 12 pensji to za dużo dla byłego szefa spółdzielni?”
Dane finansowe
WPS: 50 000 PLN
odszkodowanie: 50 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VI P 408/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lipca 2016 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR Agnieszka Turowska Protokolant: St. sekr. sąd. Mirosława Marszałek po rozpoznaniu w dniu 05 lipca 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy W. D. przeciwko Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) z siedzibą w G. o odszkodowanie 1. zasądza od pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w G. na rzecz powódki W. D. kwotę 50.000 zł ( słownie: pięćdziesiąt tysięcy ) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 08 maja 2014 r do dnia zapłaty , tytułem odszkodowania ; 2. wyrokowi nadaje rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 13 320 zł ( słownie; trzynaście tysięcy trzysta dwadzieścia); 3. nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Płatne kasa Sądu Rejonowego (...) w G. kwotę 2500 zł ( słownie: dwa tysiące pięćset) tytułem opłaty od pozwu od uiszczenie której powódka była zwolniona z mocy ustawy ; Sygn. akt VI P 408/14 UZASADNIENIE Powódka W. D. wniosła o zasądzenie od Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w G. kwoty 50 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 8 maja 2014 r. tytułem odszkodowania oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Powódka wskazała, że w związku z aneksem zawartym w dniu 31 maja 2005 r. strony zmieniły warunki zatrudnienia poprzez ustalenie, że umowa zostaje zawarta na czas określony dziesięciu lat wraz zapisami odnośnie odszkodowania w przypadku wypowiedzenia jej stosunku pracy. Pracodawca pismem z dnia 10 września 2013 r. złożył powódce oświadczenie o odwołaniu jej z funkcji Zastępcy Prezesa Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w związku z nie uzyskaniem absolutorium, co stanowiło oświadczenie o rozwiązaniu z powódką umowy o pracę za wypowiedzeniem, a co znalazło potwierdzenie w wyroku Sądu Rejonowego (...) w G. w sprawie (...) . Powódka zwróciła się do pozwanej o zapłatę kwoty 159 840 zł tytułem odszkodowania w wysokości 12 miesięcznego wynagrodzenia obliczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy zgodnie z zapisem punktu 7 aneksu do umowy o pracę z dnia 31 maja 2005r. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany wskazał, że rozwiązanie umowy o pracę z powódką nastąpiło w związku z upływem czasu, na jaki umowa została zawarta a także nieuzyskaniem absolutorium. W ocenie strony pozwanej niezasadne jest stanowisko powódki, że umowa o pracę na mocy aneksu do umowy z dnia 31 maja 2005 r. miała obowiązywać do 31 maja 2015 r. i nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem z dniem 6 października 2013 r. a w konsekwencji zasadności żądania odszkodowania zgodnie z zapisami punktu 7 przedmiotowego aneksu do umowy o pracę. Pozwany wskazał nadto, ze żądanie odszkodowania przez członka zarządu w sytuacji odwołania go z funkcji wobec nieuzyskania absolutorium traktować należy jako czynienie ze swego prawa użytku sprzecznego ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem w myśl art. 8 k.p. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Rada Nadzorcza Spółdzielni Mieszkaniowej (...) postanowiła z dniem 8 grudnia 1997 r. powołać powódkę W. D. na funkcję Prezesa Zarządu Spółdzielni i powierzyć pełnienie tej funkcji n czas nieokreślony. dowód: powołanie – k. 1 część B akt osobowych powódki W dniu 6 października 2003 r. powódka została zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku Zastępcy Dyrektora Spółdzielni w pełnym wymiarze czasu pracy. dowód: umowa o pracę – k. 20 część B akt osobowych powódki Rada Nadzorcza pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w dniu 12 maja 2005 r. podjęła uchwałę o upoważnieniu prezydium Rady Nadzorczej do podpisania z członkami Zarządu Spółdzielni aneksów do umów o pracę zgodnie z projektem z mocą obowiązującą od 1 czerwca 2005 r. dowód: uchwała nr (...) – k. 24 część B akt osobowych powódki Aneksem do umowy o pracę zawartej w dniu 6 października 2003 r. między Spółdzielnią Mieszkaniową (...) a W. D. sporządzonym w dniu 31 maja 2005 r. a obowiązującym od dnia 1 czerwca 2005 r. dodano postanowienia o następującej treści: 3. umowa zostaje zawarta na okres 10 lat, 4. strony mogą rozwiązać umowę za dwutygodniowym okresem wypowiedzenia z zastrzeżeniem wynikającym z poniższych postanowień, 5. Spółdzielnia może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia na zasadach określonych w art. 52Kodeksu pracy , a także gdy: - W. D. zostanie skazana prawomocnym wyrokiem karnym za przestępstwa przeciwko mieniu, - W. D. przekazała lub ujawniła informacje Spółdzielni stanowiące jej tajemnicę bądź podjęła działalność konkurencyjną wobec Spółdzielni i fakt ten został jej udowodniony przez właściwy organ, - W. D. działała na szkodę Spółdzielni a fakt ten został jej udowodniony w postępowaniu sądowym, 6. Spółdzielnia może rozwiązać umowę o pracę za 6-cio miesięcznym okresem wypowiedzenia, w przypadku gdy: - W. D. jako Zastępca Prezesa Zarządu nie uzyska absolutorium w związku z nieprzyjęciem przez właściwy organ Spółdzielni sprawozdania finansowego, - zostanie wszczęte postępowanie upadłościowe Spółdzielni, - W. D. z powodu długotrwałej choroby lub innej usprawiedliwionej nieobecności dłuższej niż 180 dni nie może wykonywać swej pracy, 7. rozwiązanie umowy o pracę przez Spółdzielnię Mieszkaniową (...) za dwutygodniowym okresem wypowiedzenia w każdym innym przypadku zobowiązuje do wypłaty W. D. odszkodowania w wysokości 12 miesięcznego wynagrodzenia obliczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy. Istotą zawieranych umów o pracę jak i aneksów było wzmocnienie podległości pracowników i odpowiedzialności zarządów. Miała też na celu ochronę zarządów przed ich odwoływaniem przez przedstawicieli członków bez względu na sytuację finansową. Zmiana umowy o pracę na czas określony miała obowiązywać od momentu podpisania aneksu. Dziesięcioletni okres trwania umowy o pracę związany był z kredytem na docieplenie, który wprawdzie nie był warunkowany podpisaniem przedmiotowych umów okresowych czy też aneksów do umów o pracę ale znacznie ułatwiał jego pozyskanie z uwagi na gwarancje ze strony zarządu trwałości zatrudnienia. dowód: aneks do umowy o pracę – k. 25 część B akt osobowych powódki, zeznania powódki W. D. – k.695-697 (nagranie z rozprawy z dn. 5.07.2016r. 00:02:40-00:47:18), zeznania świadka P. F. – k. 109-110 (nagranie z rozprawy z dn. 21.04.2015r. 00:12:02-00:56:34), zeznania świadka E. T. – k. 110-112 (nagranie z rozprawy z dn. 21.04.2015r. 00:56:34-01:30:56), zeznania świadka M. S. – k. 113-114 (nagranie z rozprawy z dn. 21.04.2015r. 02:11:33-02:32:33), zeznania świadka K. G. – k. 114-116 (nagranie z rozprawy z dn. 21.04.2015r. 02:34:03-03:11:36), zeznania świadka H. R. – k. 165-167 (nagranie z rozprawy z dn. 26.04.2016r. 00:07:15-00:44:08), zeznania świadka M. W. – k. 167-168 (nagranie z rozprawy z dn. 26.04.2016r. 00:45:16-01:16:24), zeznania świadka R. L. – k. 168-169 (nagranie z rozprawy z dn. 26.04.2016r. 01:17:36-01:45:23), zeznania świadka K. N. – k. 170-171 (nagranie z rozprawy z dn. 26.04.2016r. 01:48:08-02:08:45) Przez okres sprawowania przez powódkę funkcji Zastępcy Prezesa Zarządu Spółdzielnie nie było zastrzeżeń do jej pracy. Sprawozdania finansowe jak i z działalności zarządu były rokrocznie przyjmowane. Zebranie Przedstawicieli Członków nie udzieliło Zastępcy Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej (...) W. D. absolutorium z działalności za rok 2012. W tym też dniu podjęto uchwałę o odwołaniu powódki z funkcji Zastępcy Zarządu. W dniu 28 czerwca 2013 r. Zebranie Członków Spółdzielni mieszkaniowej (...) w G. nie zostało zatwierdzone Sprawozdanie Finansowe wraz ze Sprawozdaniem Zarządu Spółdzielni na dzień 31 grudnia 2012 r. W związku z odwołaniem powódki przez Zebranie Przedstawicieli Członków z dnia 28 czerwca 2013 r. z funkcji Zastępcy Prezesa Spółdzielni pozwana zawiadomiła, że nie zamierza przedłużyć z powódką umowy o pracę na stanowiska Zastępcy Dyrektora Spółdzielni po dniu 5 października 2013 r. zgodnie z umową o pracę z dnia 6 października 2003 r. Powódka zwróciła się do pozwanej o ponowną analizę jej sytuacji w związku z podpisanym aneksem do umowy, który obowiązywał od dnia 1 czerwca 2005 r. a w konsekwencji umowa o pracę została przedłużona na okres dziesięciu lat od tej właśnie daty, a nie od daty zawarcia umowy o prace 6 października 2003 r. Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej (...) podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Pozwany dokonał reasumpcji uchwały w sprawie zatwierdzenia Sprawozdania Finansowego wraz ze Sprawozdaniem Zarządu Spółdzielni na dzień 31 grudnia 2012 r. przyjmując uchwałę nr (...) . Kondycja finansowa Spółdzielni Mieszkaniowej jest dobra, płynność finansowa nie jest zagrożona. dowód: uchwała nr (...) i nr (...) – k. 45 i k. 46 część B akt osobowych powódki, pismo pozwanej – k. 51, k. 53 i powódki – k. 52 część B akt osobowych powódki, uchwała nr (...) – k. 39, uchwała nr (...) – k. 58, zeznania powódki W. D. – k.695-697 (nagranie z rozprawy z dn. 5.07.2016r. 00:02:40-00:47:18) , zeznania świadka P. F. – k. 109-110 (nagranie z rozprawy z dn. 21.04.2015r. 00:12:02-00:56:34), zeznania świadka E. T. – k. 110-112 (nagranie z rozprawy z dn. 21.04.2015r. 00:56:34-01:30:56), zeznania świadka M. S. – k. 113-114 (nagranie z rozprawy z dn. 21.04.2015r. 02:11:33-02:32:33), zeznania świadka K. G. – k. 114-116 (nagranie z rozprawy z dn. 21.04.2015r. 02:34:03-03:11:36), zeznania świadka H. R. – k. 165-167 (nagranie z rozprawy z dn. 26.04.2016r. 00:07:15-00:44:08), zeznania świadka M. W. – k. 167-168 (nagranie z rozprawy z dn. 26.04.2016r. 00:45:16-01:16:24), zeznania świadka R. L. – k. 168-169 (nagranie z rozprawy z dn. 26.04.2016r. 01:17:36-01:45:23), zeznania świadka K. N. – k. 170-171 (nagranie z rozprawy z dn. 26.04.2016r. 01:48:08-02:08:45), protokoły z Zebrań Przedstawicieli Członków Spółdzielni wraz z uchwałami – k. 174-200, Regulamin – k. 207, protokoły lustracji – k. 208-693 Sąd Rejonowy (...) w G. wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r. w sprawie sygn. akt (...) powództwa W. D. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w G. o odszkodowanie i uznanie za bezskuteczne udzielenie urlopu oddalił powództwo. dowód: wyrok Sądu Rejonowego w sprawie (...) – k. 16-26 Wynagrodzenie powódki W. D. wynosiło 13 320,00 zł. dowód: zaświadczenie – k. 48 Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Sąd dokonując ustaleń faktycznych w sprawie oparł się o zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym akta osobowe oraz zeznania świadków P. F. , E. T. , M. S. , K. G. , H. R. , M. W. , R. L. , K. N. oraz powódki W. D. . Wiarygodność i rzetelność dowodów z dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron, a Sąd z urzędu nie znalazł podstaw do zdyskredytowania ich autentyczności i rzetelności. W ocenie Sądu zeznania świadków były logiczne, konsekwentne i spójne, nadto wzajemnie ze sobą koherentne. Wskazać należy, iż świadkowie zgodnie z posiadaną wiedzą w sposób rzeczowy przedstawili okoliczności związane tak z podpisaniem aneksów do umów o pracę, kredytowaniem i odwołaniem zarządu. I nawet w sytuacji, gdy pojawiały się elementy ocenne świadków zaistniałej w pozwanej Spółdzielni sytuacji, nie dyskredytowały ich waloru wiarygodności. Także zeznania powódki uznać należało za wiarygodne. Przede wszystkim korespondowały one z treścią dokumentów przedłożonych przez strony w toku postępowania, a nadto z wiarygodnymi zeznaniami świadków. Sąd dokonując ustaleń faktycznych w sprawie zasadniczo nie uwzględnił zeznań świadka E. B. , które cechowała subiektywna ocena tak formalna jak i prawna treści podpisanych aneksów jak i funkcjonowania spółdzielni, w czasie kiedy funkcję Zastępcy pełniła powódka W. D. . Przy czym nie sposób pominąć, iż w tych co do zasady negatywnych opiniach i ocenach świadek wskazała, że nie miała zastrzeżeń do pracy powódki. Sąd zważył, że zgodnie z zapisami aneksu umowy o pracę z dnia 31 maja 2005 r. strony postępowania zgodnie ustaliły, że w razie rozwiązania z powódką umowy o pracę z przyczyn niezawinionych wypłacone jej zostanie odszkodowanie w wysokości 12 miesięcznego wynagrodzenia liczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy. Umowa o pracę z dnia 6 października 2003 r. zawarta na czas nieokreślony mocą przedmiotowego aneksu została przekształcona na umowę o pracę na czas określony tj. 10 lat ze skutkiem od 1 czerwca 2005 r. do dnia 31 maja 2015 r. Ważność zapisów aneksu do umowy o pracę z dnia 31 maja 2005 r. nie budziła w ocenie Saądu żadnych wątpliwości. Aneks został sporządzony przez osoby upoważnione, a powódka przedmiotowe zmiany zaakceptowała, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. W myśl zapisów aneksu w punkcie siódmym rozwiązanie umowy o pracę przez Spółdzielnię za dwutygodniowym okresem wypowiedzenia zobowiązywało do wypłaty powódce odszkodowania w wysokości 12 miesięcznego wynagrodzenia obliczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy. Zasadniczo, zgodnie z art. 18 § 1 k.p. (a contrario), umowa o pracę może zawierać korzystniejsze postanowienia niż przepisy prawa pracy. Jednak zasada uprzywilejowania pracownika może mieć ograniczone zastosowanie do postanowień przyznających pracownikowi nieusprawiedliwione i rażąco wygórowane świadczenia. Możliwość stosowania sankcji nieważności bezwzględnej, czemu nie sprzeciwia się zasada uprzywilejowania pracownika, jest od dawna akceptowana w doktrynie prawa pracy i orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2009 r., II PK 21/09, OSNP 2011, nr 5-6, poz. 75). Należy jednak podkreślić, że zastosowanie sankcji bezwzględnej nieważności jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Ponadto należy zauważyć, że ograniczające ponadstandardowe świadczenia pracownicze zasady współżycia społecznego są aktualne nie tylko w sektorze publicznym ale i prywatnym (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2006 r., I PK 162/05, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 92, czy z dnia 21 lipca 2009 r., II PK 21/09, OSNP 2011, nr 5-6, poz. 75). Należy także zauważyć, że w rozstrzyganych przez Sąd Najwyższy sprawach chyba nieprzypadkowo chodziło o świadczenia kadry zarządzającej. Należy także wskazać, że obowiązkiem sądu pracy jest urzeczywistnianie zasady sprawiedliwości społecznej ( art. 2 Konstytucji RP ) rozumianej jako dążenie do zachowania równowagi w stosunkach pracy i powstrzymania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów. Takimi kryteriami powinien posłużyć się sąd pracy przy stosowaniu klauzuli zasad współżycia społecznego wyrażonej w art. 8 k.p. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2010 r., II PK 67/10 oraz powołane tam bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego i poglądy doktryny, LEX 687016). Natomiast w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r., II PK 106/10 (OSNP 2012, nr 3-4, poz. 30) Sąd Najwyższy przyjął, że przyznanie ponadstandardowych lub nadzwyczajnych przywilejów pracowniczych w nienazwanych porozumieniach zbiorowych prawa pracy podlega weryfikacji sądowej z punktu widzenia społeczno-gospodarczej oceny interesów stron lub uprawnień beneficjentów oraz wymaga uwzględnienia zasad dobrej wiary, przyzwoitości w negocjowaniu i zawieraniu tych porozumień, obowiązku zachowania lojalności stron i poszanowania ich słusznych interesów, w tym dbałości o dobro pracodawcy, dobrych obyczajów w dysponowaniu jego majątkiem oraz zakazu naruszania praw osób trzecich, a także innych zasad współżycia społecznego. Oba powyższe orzeczenia dotyczą wprawdzie zawierania porozumień zbiorowych jednak zasady w nich wyrażone mają także zastosowanie do zawierania indywidualnych umów o pracę. Pracownik, któremu zagwarantowano w umowie o pracę nadmiernie wygórowane i nieuzasadnione świadczenie powinien liczyć się z możliwością kwestionowania takiego postanowienia przez pracodawcę poprzez zarzut bezwzględnej nieważności tej czynności ( art. 58 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. ). Zarzut ten będzie skuteczny w przypadku naruszenia zasad współżycia społecznego określonych w art. 8 k.p. , czy art. 13 k.p. Tak więc choć możliwe jest umowne przyznanie świadczeń nieprzewidzianych w prawie pracy lub świadczeń w wyższej wysokości, to takie postanowienia umowne podlegają weryfikacji sądu pracy, który może uznać, że są one nieważne lub miarkować wysokość świadczenia (wyrok SN z dn. 20.06.2012r., I PK 13/12, LEX nr 1243001). Przyznanie ponadstandardowych lub nadzwyczajnych przywilejów pracowniczych w nienazwanych porozumieniach zbiorowych prawa pracy podlega weryfikacji sądowej z punktu widzenia społeczno-gospodarczej oceny interesów stron lub uprawnień beneficjentów oraz wymaga uwzględnienia zasad dobrej wiary, przyzwoitości w negocjowaniu i zawieraniu tych porozumień, obowiązku zachowania lojalności stron i poszanowania ich słusznych interesów, w tym dbałości o dobro pracodawcy, dobrych obyczajów w dysponowaniu jego majątkiem oraz zakazu naruszania praw osób trzecich, a także innych zasad współżycia społecznego ( art. 8 k.p. )[ wyrok SN z dn. 4.11.2010r., II PK 106/10, II PK 106/10, OSNP 2012/3- 4/30, OSP 2012/10/98]. Strony mogą w umowie podwyższyć określoną w art. 50 § 3 i 4 k.p. wysokość odszkodowania należnego pracownikowi za niezgodne z prawem rozwiązanie terminowej umowy o pracę, jednakże ważność tej umowy podlega kontroli sądu pracy, również w zakresie jej zgodności z zasadami współżycia społecznego (wyrok SN z dn. 11.04.2006 r., I PK 162/05, OSNP 2007/7-8/92, OSP 2008/2/18). Sąd meriti przyjął, że sporne postanowienie aneksu do umowy o pracę nie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a więc nie mogło zostać uznane za nieważne ze względu na naruszenie art. 58 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. Zdaniem Sądu twierdzenia strony pozwanej o nadużyciu prawa po stronie powódki w związku z wniesionym żądaniem nie znajdują uzasadnienia. Wskazać należy, iż nie może powoływać się na naruszenie tych zasad ten, kto sam je narusza. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r. (SN, I PK 135/10, LEX nr 794776), gdzie stwierdzono, że naruszenie zasad współżycia społecznego przez stronę stosunku prawnego żądającą udzielenia jej ochrony na podstawie art. 8 k.p. nie usprawiedliwia zaniechania przez sąd rozpoznający sprawę dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz porównania, rozważenia i ocenienia zachowania się obu stron i wyprowadzenia stąd wniosków co do zasadności postawienia przez stronę zarzutu nadużycia prawa podmiotowego wynikającego z naruszenia zasad współżycia społecznego przez drugą z nich. Zauważyć należy, iż sam tryb nieudzielenia absolutorium powódce budzi poważne zastrzeżenia. Przede wszystkim podstawą nieudzielenia absolutorium była odmowa zatwierdzenia sprawozdania finansowego jak i sprawozdania zarządu za rok 2012 r., które wtórnie została zreasumowana i przyjęta jednakże konsekwentnie nie zostało udzielone powódce absolutorium. Tak więc nieprzyjęcie sprawozdania finansowego spółdzielni tylko po to, aby umożliwić odmowę udzielenia absolutorium powódce, by następie sprawozdanie o tej samej treści przyjąć nie korzysta z ochrony prawnej. Po wtóre zeznania świadków, a przede wszystkim protokoły kompleksowej lustracji Spółdzielni w sposób jednoznaczny wskazują, iż nie było zastrzeżeń do pracy powódki, a prowadzona w tym okresie Spółdzielnia – przede wszystkim w zakresie finansowym nie była obarczona błędami czy też uchybieniami. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na uznanie, iż powódka nadużywa swojego prawa podmiotowego a wręcz przeciwnie. To po stronie pozwanej dopatrzeć można się działania naruszającego normy prawne w zakresie odwołania zarządu tudzież dokonanych uprzednio zapisów aneksu do umowy o pracę. Sąd również miał na uwadze, iż dochodzona przez powódkę kwota 50 000 zł nie może stanowić o nadużyciu prawa. Wskazać bowiem należy, iż powódka otrzymywała wynagrodzenie na poziomie 13 320 zł miesięcznie. A zatem dochodzona kwota tylko w nieznacznym zakresie przekracza wysokość odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia zgodnie z przepisami prawa pracy. Sąd miał także na uwadze sytuację finansową Spółdzielni, która obecnie jest dobra, nie jest zagrożona jej płynność finansowa a tym samym wypłacona kwota odszkodowania w żaden sposób nie wpłynie na jej prawidłowe funkcjonowanie. Mając powyższe na uwadze Sąd zasądził od pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedziba w G. na rzecz powódki W. D. kwotę 50 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 8 maja 2014 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania. Wyrokowi nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 13 320 zł na podstawie art. 477 2 § 1 k.p.c. W oparciu o treść art. 98 k.p.c. a także art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 z późn. zm.) nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Kasy Sądu Rejonowego (...) w G. kwotę 2 500 zł tytułem opłaty od pozwu od uiszczenia której powódka była zwolniona z mocy ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI