VI NS 749/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarb Państwa – Prezydent Miasta W. złożył wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 17 kwietnia 2007 r. w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po O. S. i S. S. (1). Wnioskodawca argumentował, że spadki te powinny przypaść Skarbowi Państwa, ponieważ były wakujące i bezdziedziczne, a postępowanie spadkowe zostało przeprowadzone z naruszeniem jego praw. Analizie podlegały przepisy Kodeksu Napoleona (KN) oraz art. LIV ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (PWKC). Sąd, analizując stan faktyczny, ustalił, że O. S. zmarł w 1944 r. jako kawaler, a jego spadkobiercami ustawowymi byli matka W. S. oraz brat S. S. (1). S. S. (1) zmarł również w 1944 r., pozostawiając dwoje małoletnich dzieci: A. B. i J. S. W 1947 r. W. S., działając w imieniu małoletnich, wystąpiła o przywrócenie posiadania nieruchomości spadkowej, co zostało jej przyznane. Wnioskodawca twierdził, że terminy do przyjęcia spadku (30 lat zgodnie z art. 789 KN) upłynęły przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nabycia spadku w 2007 r., co miało świadczyć o wakującym charakterze spadków. Sąd odrzucił argumentację Skarbu Państwa. Podkreślono, że zgodnie z art. 811 KN, spadek uznaje się za wakujący, gdy po upływie terminów do inwentarza i namysłu nikt się nie zgłasza, nie ma znanego spadkobiercy lub spadkobiercy się zrzekli. W niniejszej sprawie istnieli znani spadkobiercy (W. S., A. B., J. S.), a ich działania (wniosek W. S. o przywrócenie posiadania nieruchomości) należy uznać za milczące przyjęcie spadku w rozumieniu art. 778 KN. Sąd wskazał, że przyjęcie spadku w sposób dorozumiany, zwłaszcza w szczególnych warunkach powojennych, było wystarczające do wykluczenia charakteru wakującego spadku. Ponadto, sąd podkreślił, że zasada dziedziczenia przez krewnych jest podstawowa, a dziedziczenie przez Skarb Państwa ma charakter wyjątkowy. Interpretacja przepisów prowadząca do pozbawienia krewnych prawa do spadku byłaby sprzeczna z konstytucyjną ochroną własności. Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym przepisy dotyczące spadków wakujących nie mogą być stosowane, gdy spadkobiercy są znani i nie zrzekli się spadku. W związku z tym wniosek Skarbu Państwa został oddalony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących spadków wakujących i bezdziedzicznych w kontekście Kodeksu Napoleona oraz przepisów wprowadzających kodeks cywilny, zwłaszcza w sprawach spadków otwartych przed 1947 r. i działań spadkobierców w trudnych warunkach historycznych.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i historycznego (Kodeks Napoleona, okres powojenny). Może być mniej bezpośrednio stosowalne do współczesnych spraw spadkowych, ale stanowi ważny precedens interpretacyjny dla historycznych stanów prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spadek otwarty przed 1 stycznia 1947 r. można uznać za wakujący i bezdziedziczny, jeśli istnieli znani spadkobiercy ustawowi, którzy nie złożyli formalnego oświadczenia o przyjęciu spadku, ale podejmowali działania wskazujące na zamiar jego objęcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spadku nie można uznać za wakujący, jeśli istnieli znani spadkobiercy, którzy nie zrzekli się spadku, a podejmowali działania wskazujące na zamiar jego objęcia, co należy traktować jako milczące przyjęcie spadku.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na interpretacji art. 811 Kodeksu Napoleona, zgodnie z którą istnienie znanego spadkobiercy, który nie zrzekł się spadku, wyklucza uznanie go za wakujący. Działania W. S. w 1947 r. dotyczące nieruchomości spadkowej zostały uznane za milczące przyjęcie spadku, co spełniało przesłanki do dziedziczenia przez spadkobierców ustawowych, a nie przez Skarb Państwa.
Czy działania polegające na wystąpieniu o przywrócenie posiadania nieruchomości spadkowej przez matkę spadkodawców i opiekunkę małoletnich spadkobierców w 1947 r. mogą być uznane za milczące przyjęcie spadku w rozumieniu art. 778 Kodeksu Napoleona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie działania, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji powojennej, należy uznać za milczące przyjęcie spadku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wniosek W. S. o przywrócenie posiadania nieruchomości spadkowej, która wchodziła w skład spadku po O. S. i S. S. (1), stanowił wyraz zamiaru objęcia spadku i spełniał dyspozycję art. 778 KN, co prowadziło do wniosku o przyjęciu spadku w sposób milczący przed upływem 30-letniego okresu przedawnienia.
Czy art. LIV ustawy – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny może prowadzić do dziedziczenia przez Skarb Państwa w sytuacji, gdy istnieją spadkobiercy ustawowi, którzy nie złożyli formalnego oświadczenia o przyjęciu spadku, ale podejmowali działania wskazujące na zamiar jego objęcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka interpretacja byłaby sprzeczna z podstawowymi wartościami państwa prawa, ochroną własności i zasadami dziedziczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przyjęcie wykładni art. LIV PWKC zgodnie z którą spadek nabywa Skarb Państwa zamiast krewnych, godziłoby w konstytucyjną zasadę ochrony własności i zasady dziedziczenia, stanowiąc swoiste "wywłaszczenie majątków spadkowych". Podkreślono, że norma ta pozostawała "martwa" i nie była stosowana przez sądy ani Skarb Państwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa – Prezydent (...) W. | organ_państwowy | wnioskodawca |
| A. B. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| A. S. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 679 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 679 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 679 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
PWKC art. LIV
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny
Przepisy o dziedziczeniu ustawowym Skarbu Państwa stosuje się do spadków otwartych przed 01.01.1947 r., jeżeli były wakujące lub bezdziedziczne według przepisów obowiązujących przed tą datą, chyba że postępowanie zostało prawomocnie zakończone.
KN art. 811
Kodeks Napoleona
Definicja spadku wakującego: gdy po upływie terminów do sporządzenia inwentarza i do namysłu nikt się nie zgłasza, gdy nie ma znanego spadkobiercy lub gdy spadkobiercy się zrzekli.
Pomocnicze
KN art. 789
Kodeks Napoleona
Termin przedawnienia do przyjęcia lub odstąpienia spadku wynosi 30 lat.
KN art. 778
Kodeks Napoleona
Przyjęcie spadku może być wyraźne lub niewyraźne (milczące), gdy spadkobierca czyni akt wskazujący na zamiar przyjęcia.
k.p.c. art. 520 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 6 § pkt 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działania W. S. w 1947 r. dotyczące nieruchomości spadkowej stanowiły milczące przyjęcie spadku. • Istnienie znanych spadkobierców wyklucza uznanie spadku za wakujący. • Dziedziczenie przez Skarb Państwa ma charakter wyjątkowy i nie może pozbawiać krewnych prawa do spadku. • Interpretacja art. LIV PWKC w sposób wskazany przez wnioskodawcę byłaby sprzeczna z konstytucyjną ochroną własności.
Odrzucone argumenty
Spadki po O. S. i S. S. (1) były wakujące i bezdziedziczne. • Terminy do przyjęcia spadku upłynęły przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. • Postępowanie spadkowe z 2007 r. zostało przeprowadzone z naruszeniem praw Skarbu Państwa.
Godne uwagi sformułowania
spadków po O. i S. S. (1) nie sposób uznać za spadek wakujący (nieobjęty). • Wnioskodawca powoływał się na to, że to jemu przysługuje wyłączne prawo dziedziczenia spadku po ww. zmarłych. • Samo zatem istnienie spadkobierców stanowi przeszkodę uznania spadku za wakujący. • Przyjęcie wykładni art. 811 KN i LIV PW na grunt przedmiotowej sprawy, zgodnie z którą spadek nabywa Skarb Państwa, zamiast krewnych spadkodawcy, godziłoby w podstawowe wartości państwa prawa w zakresie ochrony prawa własności i zasady dziedziczenia. • Byłoby to swego rodzaju „wywłaszczenie majątków spadkowych”, niedopuszczalne w szczególności ze względu na zasadę konstytucyjną zawartą w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP.
Skład orzekający
Agnieszka Pikała
W.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących spadków wakujących i bezdziedzicznych w kontekście Kodeksu Napoleona oraz przepisów wprowadzających kodeks cywilny, zwłaszcza w sprawach spadków otwartych przed 1947 r. i działań spadkobierców w trudnych warunkach historycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i historycznego (Kodeks Napoleona, okres powojenny). Może być mniej bezpośrednio stosowalne do współczesnych spraw spadkowych, ale stanowi ważny precedens interpretacyjny dla historycznych stanów prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy interpretacji historycznych przepisów spadkowych (Kodeks Napoleona) i konfliktu między Skarbem Państwa a spadkobiercami, co jest interesujące z perspektywy prawników specjalizujących się w prawie spadkowym i historii prawa.
“Czy Skarb Państwa może przejąć spadek po bliskich z czasów wojny? Sąd wyjaśnia zasady dziedziczenia z Kodeksu Napoleona.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.