VI KZ 5/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie odrzucające wniosek o stwierdzenie nieważności wyroku z 1981 r., uznając brak związku czynu z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
A. M. złożył wniosek o unieważnienie wyroku z 1981 r. i zasądzenie odszkodowania, twierdząc, że jego czyn (zabór samochodu) miał na celu uniknięcie udziału w działaniach przeciwko ludności w czasie stanu wojennego. Wojskowy Sąd Okręgowy odrzucił wniosek, a Sąd Najwyższy utrzymał to postanowienie w mocy. Sąd Najwyższy uzasadnił, że ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wobec represjonowanych dotyczy działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a czyn wnioskodawcy nie miał takiego związku.
A. M. został skazany w 1981 r. przez Wojskowy Sąd Okręgowy za zabór samochodu w celu krótkotrwałego użycia. W 2017 r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności tego wyroku oraz o zasądzenie odszkodowania, powołując się na ustawę z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Twierdził, że jego czyn miał na celu uniknięcie służby wojskowej i udziału w działaniach przeciwko ludności w czasie stanu wojennego. Wojskowy Sąd Okręgowy odrzucił wniosek, a Sąd Najwyższy w zaskarżonym postanowieniu utrzymał go w mocy. Sąd Najwyższy podkreślił, że ustawa ta wymaga związku między orzeczeniem a działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. W ocenie Sądu Najwyższego, czyn A. M. (zabór samochodu) nie miał takiego związku, a jego późniejsze twierdzenia o pobudkach pacyfistycznych nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym, zwłaszcza że stan wojenny został wprowadzony później. Sąd Najwyższy zaznaczył, że ustawa ma na celu oddanie sprawiedliwości osobom działającym na rzecz niepodległości, a nie wszystkim skazanym w okresie PRL.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, czyn nie może zostać uznany za nieważny na podstawie tej ustawy, ponieważ brak jest związku między przypisanym czynem a działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Uzasadnienie
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wymaga związku między orzeczeniem a działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Czyn wnioskodawcy (zabór samochodu) nie miał takiego związku, a jego późniejsze twierdzenia o pobudkach pacyfistycznych nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym i były sprzeczne z chronologią wydarzeń (stan wojenny wprowadzono później).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| kpt. J. B. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| st. szer. B. L. | osoba_fizyczna | współsprawca |
| szer. W. Z. | osoba_fizyczna | współsprawca |
Przepisy (3)
Główne
u.o.n.o. art. 1 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Stwierdzenie nieważności orzeczenia może nastąpić w sytuacji, gdy czyn przypisany osobie skazanej był związany z działalnością tej osoby na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego albo orzeczenie zostało wydane z powodu takiej działalności, orzeczenie wydano za opór przeciwko kolektywizacji wsi oraz obowiązkowym dostawom, lub jeżeli czyn został popełniony w celu uniknięcia w stosunku do siebie lub innej osoby represji za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Kluczowy jest związek między wydanym orzeczeniem a działalnością osoby skazanej na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Pomocnicze
k.k. art. 214 § § 1 i 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak związku między czynem wnioskodawcy a działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Twierdzenia wnioskodawcy o pobudkach pacyfistycznych nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym i były sprzeczne z chronologią wprowadzenia stanu wojennego.
Odrzucone argumenty
Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, polegający na bezzasadnym przyjęciu, iż czyn wnioskodawcy nie spełnia wymogów określonych w art. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Godne uwagi sformułowania
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń (...) ma na celu oddanie sprawiedliwości osobom działającym na rzecz tej niepodległości, a nie danie satysfakcji wszystkim osobom skazanym w latach 1944-1989. Okoliczności związane ze skazaniem wnioskodawcy, wynikające z zebranego materiału dowodowego nie wskazują, aby do wydania wyroku w jego sprawie doszło z powodów wymienionych w powołanej ustawie z dnia 23 lutego 1991 r.
Skład orzekający
Andrzej Tomczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, w szczególności wymogu związku czynu z działalnością niepodległościową."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego twierdzeń o motywacji, a także konkretnego przepisu ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy próby unieważnienia wyroku z czasów PRL na podstawie ustawy represyjnej, co zawsze budzi zainteresowanie ze względu na kontekst historyczny i społeczne znaczenie sprawiedliwości.
“Czy kradzież samochodu w PRL mogła być aktem walki o niepodległość? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VI KZ 5/19 POSTANOWIENIE Dnia 12 marca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Tomczyk Protokolant Dorota Szczerbiak przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Krzysztofa Czajki, w sprawie A. M., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 marca 2019 r. zażalenia pełnomocnika A. M. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 stycznia 2019 r., sygn. akt: Ko (Un) […], w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności wyroku Sądu […] Okręgu Wojskowego w W. z dnia 24 lutego 1981 r. (So […]), utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie, a kosztami sądowymi postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE A. M. został oskarżony o to, że w dniu 13 października 1980 r. w godzinach nocnych, przy ul. Z. w L. działając wspólnie ze st. szer. B. L. i szer. W. Z. zabrał w celu krótkotrwałego użycia samochód m-ki „S.” nr rej. […] stanowiący własność kpt. J. B. z JW. […] w L., który następnie w godzinach rannych w stanie uszkodzonym i niezabezpieczonym porzucił w m. Z. powodując szkodę w mieniu pokrzywdzonego w wysokości około 18 tys. zł, tj. o przestępstwo z art. 214 § 1 i 2 k.k. Wyrokiem Sądu […] Okręgu Wojskowego w W. z dnia 24 lutego 1981 r., sygn. akt So […] , A. M. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 214 § 2 k.k., za co wymierzono mu karę 9 miesięcy pozbawienia wolności. W dniu 13 grudnia 2017 r. A. M. złożył wniosek o unieważnienie tego wyroku oraz zasądzenie mu odszkodowania za to skazanie. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2019 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w W., sygn. akt Ko (Un) […] , wniosku A. M. o uznanie za nieważny wyroku Sądu […] Okręgu Wojskowego w W. z dnia 24 lutego 1981 r., sygn. akt So […] , nie uwzględnił. Zażalenie na to postanowienie wniósł pełnomocnik A. M., zaskarżając postanowienie w całości i, na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k., zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę, mogący mieć wpływ na jego treść, polegający na bezzasadnym przyjęciu, iż czyn wnioskodawcy nie spełnia wymogów określonych w art. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. W konkluzji autor środka odwoławczego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uznanie za nieważny wyrok Sądu […] Okręgu Wojskowego w W. z dnia 24 lutego 1981 r., sygn. akt So […] , ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie pełnomocnika wnioskodawcy nie jest zasadne. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2099) stwierdzenie nieważności orzeczenia może nastąpić w sytuacji, gdy czyn przypisany osobie skazanej był związany z działalnością tej osoby na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego albo orzeczenie zostało wydane z powodu takiej działalności, orzeczenie wydano za opór przeciwko kolektywizacji wsi oraz obowiązkowym dostawom, lub jeżeli czyn został popełniony w celu uniknięcia w stosunku do siebie lub innej osoby represji za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Oznacza to, że musi istnieć związek pomiędzy wydanym orzeczeniem a działalnością osoby skazanej na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Okoliczności związane ze skazaniem wnioskodawcy, wynikające z zebranego materiału dowodowego nie wskazują, aby do wydania wyroku w jego sprawie doszło z powodów wymienionych w powołanej ustawie z dnia 23 lutego 1991 r. Wyrok skazujący A. M. wydany przez Sąd […] Okręgu Wojskowego w W. z dnia 24 lutego 1981 r., sygn. akt So […] , zapadł z powodu zaboru samochodu marki S. w celu krótkotrwałego użycia. Jak wynika z prawidłowo dokonanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych wnioskodawca popełnił zarzucany mu czyn bez związku z prowadzeniem działalności niepodległościowej zarówno przed, jak i po wydaniu wyroku skazującego. Dopiero we wniosku o uznaniu za nieważne A. M. podał, że swoim czynem chciał doprowadzić do zwolnienia ze służby wojskowej, aby nie musiał uczestniczyć w działaniach przeciwko ludności w czasie nadchodzącego stanu wojennego. W świetle jednak materiału dowodowego zebranego w rozpoznawanej sprawie takiego powodu działań przedstawianego przez A. M. nie można było bezkrytycznie zaaprobować, na co słusznie zwrócił uwagę Wojskowy Sąd Okręgowy w W. w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podkreślenia jednak wymaga, bez stopniowania braku wiarygodności deklarowanych przez wnioskodawcę powodów podjętego działania przestępczego, że stan wojenny został wprowadzony uchwałą Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r. i fakt ten nie był powszechnie zapowiadany w październiku 1980 r., kiedy to zaboru samochodu w celu krótkotrwałego użycia dopuścił się A. M. rzekomo z pobudek pacyfistycznych. Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń (...) ma na celu oddanie sprawiedliwości osobom działającym na rzecz tej niepodległości, a nie danie satysfakcji wszystkim osobom skazanym w latach 1944-1989. Szczególny tryb postępowania przewidziany w tej ustawie dotyczy uznania za nieważne orzeczeń skierowanych tylko przeciwko osobom faktycznie działającym na rzecz niepodległości Polski (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 1991 r., I KZP 32/91, OSNKW 1992, z. 3 - 4, poz. 24). Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI