VI Ko 97/23
Podsumowanie
Sąd Okręgowy wznowił postępowanie i uchylił prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z powodu braku obowiązkowego obrońcy dla oskarżonej, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, rozpoznając sprawę z urzędu, wznowił postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze. Uznano, że w postępowaniu przed sądem niższej instancji doszło do rażącego uchybienia procesowego – skazana R. J. nie miała obrońcy, mimo że jej stan zdrowia psychicznego (potwierdzony opinią biegłych) wymagał jego obecności. W związku z tym, wyrok został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, działając w Wydziale VI Karnym Odwoławczym, na posiedzeniu w dniu 31 października 2023 r. rozpoznał sprawę dotyczącą R. J., skazanej za czyn z art. 278 § 1 k.k. Sprawa została zainicjowana z urzędu w przedmiocie wznowienia postępowania, które wcześniej zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 28 września 2023 r. (sygn. akt II K 227/23). Sąd Okręgowy, na podstawie art. 542 § 1 i 3 k.p.k., postanowił wznowić postępowanie. Główną przyczyną wznowienia było stwierdzenie bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia, określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w związku z art. 79 § 1 pkt 3 i § 4 k.p.k. Stwierdzono, że R. J. w postępowaniu przed Sądem Rejonowym nie miała ustanowionego obrońcy z urzędu, mimo iż opinie biegłych psychiatrów wskazywały, że ze względu na jej stan zdrowia psychicznego nie była ona w stanie samodzielnie prowadzić obrony. Choć opinia ta została sporządzona w innym, równolegle prowadzonym postępowaniu, jej wnioski były jednoznaczne i wskazywały na konieczność zapewnienia obrony. Uchybienie temu obowiązkowi stanowiło podstawę do uchylenia wyroku. W konsekwencji, na podstawie art. 547 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 28 września 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu jako sądowi pierwszej instancji. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy zastosować tryb przewidziany w art. 343 § 7 k.p.k., przeprowadzić dowód z opinii biegłych psychiatrów (a w razie potrzeby psychologa), wyznaczyć obrońcę z urzędu oraz rozważyć inne niezbędne dowody, w tym dotyczące ewentualnych uzależnień. Kosztami postępowania wznowieniowego obciążono Skarb Państwa.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, brak obrońcy z urzędu w sytuacji, gdy stan zdrowia psychicznego oskarżonego wymaga takiej pomocy, jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opinia biegłych psychiatrów jednoznacznie wskazywała na konieczność zapewnienia obrony R. J. ze względu na jej stan psychiczny. Uchybienie temu obowiązkowi przez sąd pierwszej instancji stanowiło rażące naruszenie przepisów procesowych, skutkujące koniecznością wznowienia postępowania i uchylenia wyroku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wznowienie postępowania, uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
R. J. (w sensie procesowym, poprzez uchylenie wyroku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. J. | osoba_fizyczna | oskarżona |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 542 § 1 i 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wznowienia postępowania z urzędu w przypadku ujawnienia się uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., które nie były przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji.
k.p.k. art. 547 § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w związku z bezwzględną przyczyną uchylenia.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny uchylenia orzeczenia, w tym pkt 10 dotyczący braku udziału obowiązkowego obrońcy.
Pomocnicze
k.p.k. art. 79 § 1 pkt 3 i 4
Kodeks postępowania karnego
Określa przypadki, w których udział obrońcy jest obowiązkowy, w tym gdy istnieje uzasadniona wątpliwość co do poczytalności oskarżonego.
k.k. art. 278 § 1
Kodeks karny
Przepis określający czyn, za który została skazana R. J. (kradzież).
k.p.k. art. 343 § 7
Kodeks postępowania karnego
Tryb postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy, gdy wina lub okoliczności popełnienia przestępstwa budzą wątpliwości.
k.p.k. art. 639
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania wznowieniowego.
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania w sprawach nieuregulowanych szczegółowo.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak obrońcy z urzędu dla oskarżonej, której stan zdrowia psychicznego wymagał takiej pomocy, stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia (art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.).
Godne uwagi sformułowania
bez względu na to, czy były one dotąd przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji bezsprzecznie zachodzi wobec skazanej bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia nie była on w stanie bez pomocy obrońcy prowadzić rozsądnej obrony konieczność ustanowienia jej obrońcy z urzędu [...] było w realiach przedmiotowej sprawy niezbędne
Skład orzekający
Robert Bednarczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Żuk
sędzia
Waldemar Masłowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wskazanie na konieczność zapewnienia obrony z urzędu w przypadku wątpliwości co do poczytalności oskarżonego oraz konsekwencje procesowe braku takiego działania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wznowieniem postępowania karnego z powodu naruszenia prawa do obrony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak fundamentalne znaczenie ma prawo do obrony w polskim procesie karnym i jakie są konsekwencje jego naruszenia, nawet w przypadku prawomocnego wyroku. Podkreśla wagę oceny stanu psychicznego oskarżonego.
“Nawet prawomocny wyrok można uchylić! Sąd Okręgowy wznowił postępowanie z powodu braku obrońcy dla oskarżonej.”
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt VI Ko 97/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2023 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w Wydziale VI Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący - Sędzia Robert Bednarczyk (spr.) Sędziowie Andrzej Żuk Waldemar Masłowski protokolant Monika Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 31 października 2022 r. w sprawie R. J. skazanej za czyn z art. 278 § 1 k.k. z urzędu w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie rozpoznanej przed Sądem Rejonowym w Kamiennej Górze sygn. akt II K 227/23 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 28 września 2023 r. na podstawie art. 542 § 1 i 3 k.p.k. wznawia postępowanie, zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 28 września 2023 r. w sprawie sygn. akt II K 227/23; na podstawie art. 547 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. k. uchyla wyrok Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 28 września 2023 r. wobec R. J. w sprawie sygn. akt II K 227/23 i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kamiennej Górze jako Sądowi I instancji; kosztami postępowania wznowieniowego obciąża Skarb Państwa. Andrzej Żuk Robert Bednarczyk Waldemar Masłowski UZASADNIENIE Formularz UWP Sygnatura akt VI Ko 97/23 Oznaczenie orzeczenia sądu Prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 28 września 2023 r. w sprawie sygn. akt II K 227/23 USTALENIE FAKTÓW Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany lub zarzucany oskarżonemu R. J. Przestępstwo z art. 278 § 1 kk Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione Dowód Numer karty Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany lub zarzucany oskarżonemu Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione. Dowód Numer karty Ocena DOWODów Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1 albo 2.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU 4.1. Wznowienie postępowania Przyczyna i zakres wznowienia Podstawa prawna Oskarżona nie miała w postępowaniu obrońcy, którego udziału był obowiązkowy art. 542 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k Zwięźle o powodach wznowienia Zgodnie z treścią art. 542 § 1 i 3 k.p.k. , przesłanką do wznowienia postępowania z urzędu jest ujawnienie się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. , o ile że nie były one dotąd przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji. W przedmiotowej sprawie wydany przez Sąd I instancji wyrok nie był zaskarżony, nie była również złożona odeń kasacja. Bez wątpienia zachodzi wobec skazanej bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia, o jakiej mowa w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. oraz w zw. z art. 79 § 4 k.p.k. Wszak w postępowaniu przed Sądem Rejonowym R. J. nie miała obrońcy, co jest okolicznością bezsporną, zaś z opinii biegłych lekarzy psychiatrów, przeprowadzonej w sprawie Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze sygn. akt II K 503/22 wprost wynika, że ze względu na stan zdrowia psychicznego skazanej nie była on w stanie bez pomocy obrońcy prowadzić rozsądnej obrony w tym postepowaniu. Wprawdzie opinia, o jakiej mowa sporządzona była w związku z innym postepowaniem, lecz prowadzone było ono równolegle. Skoro zatem w dniu 12 czerwca 2023r. jasne było, że R. J. jest osobą o zniesionej poczytalności, zaś przedmiotowa sprawa prowadzona była przed Sądem w okresie od dnia 19 czerwca 2023r. do 28 września 2023r. to oczywistym jest, że istniały w jej toku podstawy do powzięcia uzasadnionych wątpliwości tak co do poczytalności skazanej, jak i możliwości samodzielnego sprawowania przez nią obrony. Podnieść przy tym należy, że przesłuchiwana w toku postępowania przygotowawczego R. J. nie podała jakichkolwiek okoliczności, które by budziły wątpliwości co do jej stanu zdrowia psychicznego, zaś z jego danych o karalności nie wynikało, by w przeszłości działała ona w warunkach, określonych w art. 31 § 1 albo 2 kk . Tym niemniej skoro w tym samym czasie bez wątpienia zaistniały wskazane wyżej okoliczności, to konieczność ustanowienia jej obrońcy z urzędu na podstawie art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. było w realiach przedmiotowej sprawy niezbędne. Uchybienie temu obowiązkowi stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. i stosownie do art. 542 § 1 i 3 k.p.k. skutkowało koniecznością wznowienia postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Kamiennej Górze w sprawie sygn. akt II K 227/23, zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 28 września 2023 r. 4.2. Rodzaj rozstrzygnięcia na skutek wznowienia 4.2.1. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Przyczyna i zakres Podstawa prawna Stosownie do treści art. 547 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Sąd Okręgowy uchylił wskazane wyżej orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kamiennej Górze jako Sądowi I instancji. Art. 542 § 3 kpk w zw. z art. 439§ 1 pkt.10 kpk Zwięźle o powodach uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Powody uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w Lwówku Śląskim wskazane zostały w sekcji. 4.1 Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy zastosuje tryb, przewidziany w art. 343 § 7 kpk . W przedmiotowej sprawie wina R. J. budzi bowiem wątpliwości, skoro ze względu na kwestię poczytalności nie wiadomo, czy osoba ta jest zdolna do zawinienia. Niezbędne jest zatem przeprowadzenie dowodu z opinii dwóch biegłych lekarzy psychiatrów a w razie potrzeby także psychologa, wyznaczenie R. J. obrońcy z urzędu a w razie konieczności przeprowadzenie innych niezbędnych dowodów, w tym informacji specjalisty uzależnień oraz koniecznych czynności procesowych. Aktualnie nie jest możliwe prognozowanie ich rodzaju i zakresu, bo uzależnione one będą od ustaleń w zakresie poczytalności R. J. . Wobec złożenia przez oskarżyciela publicznego jedynie wniosku, o jakim mowa w art. 335 § 1 kpk bez załączenia doń aktu oskarżenia czynności te powinne być dokonane w toku postepowania przygotowawczego. 4.2.2. Uchylenie orzeczenia i uniewinnienie oskarżonego Przyczyna i zakres Podstawa prawna uchylenia orzeczenia Zwięźle o powodach uchylenia orzeczenia i uniewinnienia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej uniewinnienia 4.2.3. Uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania Przyczyna i zakres Podstawa prawna uchylenia orzeczenia Zwięźle o powodach uchylenia orzeczenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.3. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 5. KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Pkt. III O kosztach postępowania orzeczono stosownie do przepisów art. 639 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. . 6. PODPIS
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę