VI KO 53/14

Sąd Okręgowy w Jeleniej GórzeJelenia Góra2014-10-01
SAOSKarneprzestępstwa skarboweWysokaokręgowy
prawo karne skarbowepodatek dochodowynierzetelne deklaracjewznowienie postępowaniaTrybunał Konstytucyjnyuchylenie wyrokuponowne rozpoznanie

Sąd Okręgowy wznowił postępowanie karne skarbowe i uchylił prawomocny wyrok skazujący z powodu stwierdzenia niezgodności z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę ustaleń podatkowych.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze wznowił postępowanie karne skarbowe wobec L. D. i S., którzy zostali skazani za złożenie nierzetelnych deklaracji podatkowych. Podstawą wznowienia było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, które stwierdziło niezgodność z Konstytucją przepisu dotyczącego opodatkowania nieujawnionych źródeł przychodów. W związku z tym uchylono prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Lubaniu i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, rozpoznając wniosek obrońcy skazanych L. D. i S., wznowił postępowanie karne skarbowe zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubaniu z dnia 1 marca 2012 r. (sygn. akt II K 9/12). Skazani zostali uznani za winnych popełnienia przestępstw skarbowych z art. 56 § 1 k.k.s. polegających na złożeniu nierzetelnych deklaracji podatkowych PIT-36 za lata 2000-2003, poprzez zaniżenie przychodów i narażenie Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku dochodowego od osób fizycznych na łączną kwotę 342 668 zł. Podstawą wznowienia postępowania było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. (sygn. SK 18/09), które stwierdziło niezgodność z Konstytucją przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. Przepis ten stanowił podstawę do prowadzenia postępowań podatkowych i określania podstawy opodatkowania w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów. W konsekwencji, decyzje podatkowe ustalające zobowiązania podatkowe dla L. D. i S. za lata 2000-2003 zostały uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej we W., a postępowanie podatkowe umorzone. Sąd Okręgowy uznał, że zaistniała przesłanka z art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. uzasadniająca wznowienie postępowania. W związku z tym, na podstawie art. 547 § 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lubaniu. Kosztami postępowania wznowieniowego obciążono Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisu, który stanowił podstawę ustaleń podatkowych, powoduje odpadnięcie podstawy prawnej do prowadzenia postępowań podatkowych i może stanowić podstawę do wznowienia postępowania karnego skarbowego.

Uzasadnienie

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące przepisów, które legły u podstaw decyzji podatkowych, a które następnie zostały uchylone, stanowi istotną nową okoliczność faktyczną wskazującą na wadliwość prawomocnego wyroku karnego skarbowego. Decyzje podatkowe kształtują stosunek prawny podatnika, a ich uchylenie i umorzenie postępowania podatkowego wpływa na ocenę popełnienia przestępstwa skarbowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wznowienie postępowania i uchylenie wyroku

Strony

NazwaTypRola
L. D.osoba_fizycznaoskarżony
S.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (11)

Główne

k.p.k. art. 540 § § 1 pkt. 2 a

Kodeks postępowania karnego

Przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania w przypadku ujawnienia nowych faktów lub dowodów wskazujących na wadliwość wyroku, w tym w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.

k.p.k. art. 547 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu wznowieniowym.

k.k.s. art. 113 § § 1

Kodeks karny skarbowy

Odesłanie do przepisów k.p.k. w sprawach karnych skarbowych.

Pomocnicze

k.k.s. art. 56 § § 1

Kodeks karny skarbowy

Przepis określający czyn zabroniony polegający na złożeniu nierzetelnej deklaracji podatkowej.

u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepis dotyczący opodatkowania nieujawnionych źródeł przychodów, uznany za niezgodny z Konstytucją.

k.p.k. art. 345 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Możliwość przekazania sprawy oskarżycielowi publicznemu w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego.

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt. 1

Kodeks postępowania karnego

Przesłanka do umorzenia postępowania z powodu braku społecznej szkodliwości czynu.

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt. 6

Kodeks postępowania karnego

Przesłanka do umorzenia postępowania z powodu braku znamion czynu zabronionego.

k.p.k. art. 8 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Definicja rozstrzygnięć kształtujących stosunek prawny.

k.p.k. art. 639

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

k.p.k. art. 636 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność z Konstytucją przepisu podatkowego, który stanowił podstawę ustaleń faktycznych w sprawie karnej skarbowej. Uchylenie decyzji podatkowych przez organ podatkowy w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

odpadnięcie podstawy prawnej do prowadzenia za ten okres postępowań podatkowych decyzje podatkowe mają bowiem decydujące znaczenie dla ustalenia istnienia zobowiązania podatkowego stanowi istotny fakt, noszący przy tym cechę nowości w stosunku do stanu sprawy w momencie prawomocnie zakończonego postępowania karno - skarbowego przepis art. 56 k.k.s. ma charakter blankietowy

Skład orzekający

Klara Łukaszewska

przewodniczący-sprawozdawca

Waldemar Masłowski

członek

Tomasz Skowron

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wznowienie postępowania karnego skarbowego w przypadku zmian w prawie podatkowym lub orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego mających wpływ na podstawę ustaleń faktycznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy orzeczenie TK wpływa na podstawę prawną ustaleń podatkowych, które były elementem sprawy karnej skarbowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na prawomocne wyroki sądowe, nawet po latach, co jest istotne dla zrozumienia dynamiki prawa i jego zmian.

Wyrok sprzed lat uchylony przez Trybunał Konstytucyjny – jak zmiany prawne wpływają na prawomocne orzeczenia?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VI Ko 53/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w Wydziale VI Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Klara Łukaszewska (spr.) Sędziowie SO Waldemar Masłowski SO Tomasz Skowron Protokolant Anna Potaczek po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 1 października 2014 r. w sprawie L. D. i S. skazanych za czyny z art. 56 § 1 k.k.s. z wniosku obrońcy w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt II K 9/12 rozpoznawanej przed Sądem Rejonowym w Lubaniu zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r. I. na podstawie art. 540 § 1 pkt. 2 a k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. wznawia postępowanie wobec L. D. i S. , zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubaniu z dnia 1 marca 2012 r., w sprawie sygn. akt II K 9/12; II. na podstawie art. 547 § 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. uchyla wyrok Sądu Rejonowego w Lubaniu z dnia 1 marca 2012 r., w sprawie sygn. akt II K 9/12 wobec L. D. oraz S. i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lubaniu jako Sądowi I instancji; III. kosztami postępowania wznowieniowego obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt VI Ko 53/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r., w sprawie o sygn. akt II K 9/12 Sąd Rejonowy w Lubaniu uznał oskarżonych L. D. i S. (...) winnymi popełnienia przestępstw skarbowych z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt. 3 k.k.s. , polegających na tym, że działając w L. złożyli nierzetelne deklaracje podatkowe PIT – 36 za lata 2000 – 2003 przez to, że zaniżyli podstawę opodatkowania wskutek zaniżenia przychodów za 2000 r. w kwocie 198 406,52 zł, za 2001 r. w kwocie 136 797,41 zł, za 2002 r. w kwocie 515.264,49 zł za 2003 r. w kwocie 236 167,56zł czym narazili na uszczuplenie podatek dochodowy od osób fizycznych za 2000 r. w kwocie 58 195 zł, za 2001 r. w kwocie 31 907 zł, za 2002 r. w kwocie 182 114 zł i za 2003 r. w kwocie 70 542 zł – łącznie 342 668 zł. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 9 marca 2012 r. W dniu 1 lipca 2014 r. do Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze wpłynęły wnioski obrońcy skazanych L. D. i S. , w których wnioskodawca na podstawie art. 540 § 1 pkt. 2 lit. a k.p.k. , art. 542 § 1 k.p.k. i art. 547 § 3 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. domagała się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubaniu z dnia 1 marca 2012 r., w sprawie o sygn. akt II K 9/12 wobec skazanych, uchylenia wskazanego orzeczenia i uniewinnienia L. D. i S. od popełnienia zarzucanych im czynów. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Wniosek obrońcy skazanych jest zasadny. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. o sygn. SK 18/09, że przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2006 r., jest niezgodny z Konstytucją , powoduje odpadnięcie podstawy prawnej do prowadzenia za ten okres postępowań podatkowych i określania podstawy opodatkowania w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów. Nie może zatem stanowić podstawy prawnej wszczynania i kontynuowania postępowań podatkowych. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 marca 2014 r. II FSK 2241/12 LEX nr 1487979 jak i z dnia 31 stycznia 2014 r. II FSK 118/12 LEX nr 1487979 ). W realiach niniejszej sprawy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczyło przepisów, które legły u podstaw wydania decyzji zapadłej w postępowaniu podatkowym przeciwko L. D. i S. (...) , a co skutkowało uchyleniem przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. decyzjami z dnia 2 maja 2014 r. w całości ostatecznych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. ustalających wskazanym podatnikom wysokość zobowiązań podatkowych w zryczałtowanym 75 % podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2000 - 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych i umorzył postępowanie podatkowe w tej sprawie przeciwko L. i S. (...) za wskazany okres. W sprawie zatem zaistniała, przewidziana w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. , przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania. Decyzje podatkowe mają bowiem decydujące znaczenie dla ustalenia istnienia zobowiązania podatkowego, jak i jego wysokości, rodzą także po stronie podatnika określone skutki finansowe, zapadają w trybie odrębnych przepisów, przewidujących ich instancyjną kontrolę, w tym nadzwyczajny środek zaskarżenia, i tym samym należy je traktować jako rozstrzygnięcia "kształtujące stosunek prawny" w rozumieniu art. 8 § 2 k.p.k. (por. wyrok SA w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2000 r. w sprawie II AKa 32/00, KZS 2000/6/15). Wydanie zatem przez organ podatkowy decyzji uchylających decyzje ustalające wysokość zobowiązania podatkowego i umarzających postępowanie stanowi istotny fakt, noszący przy tym cechę nowości w stosunku do stanu sprawy w momencie prawomocnie zakończonego postępowania karno - skarbowego. Co więcej owa nowa okoliczność faktyczna wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, że prawomocny wyrok wydany w sprawie jest wadliwy, a sprawcy nie dopuścili się przestępstwa skarbowego. (por. też wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 17 czerwca 2009 r. II AKz 334/09 LEX nr 5131121). Mając powyższe na uwadze należało przyznać rację wnioskodawcom, że zaistniała przesłanka skutkująca na podstawie art. 540 § 1 pkt. 2 a k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. wznowieniem postępowania wobec L. D. i S. , zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubaniu z dnia 1 marca 2012 r., w sprawie o sygn. akt II K 9/12. W niniejszym postępowaniu zarzucono oskarżonym popełnienie przestępstwa z art. 56 § 1 k.k.s. , poprzez złożenie nierzetelnych deklaracji podatkowych PIT – 36 za lata 2000 – 2003, wskutek zaniżenia przychodów i narażenia na uszczuplenie należnego Skarbowi Państwa podatku dochodowego. Pamiętać należy, że przepis art. 56 k.k.s. ma charakter blankietowy, jego treść zawiera bowiem odesłanie do regulacji z zakresu prawa podatkowego, które konkretyzują treść znamion typu czynu zabronionego. Z uwagi na tę właściwość konstrukcyjną przepis art. 56 k.k.s. zaliczyć można do kategorii przepisów blankietowych sensu largo (co do pojęcia przepis blankietowy - zob. szerzej R. Dębski, O przepisach blankietowych w prawie karnym. Uwagi wprowadzające , Acta Universitatis Lodziensis 1991, Folia Iuridica 47, s. 18 i n.; tenże, O normie prawnokarnej we współczesnym piśmiennictwie polskim , Acta Universitatis Lodziensis 1984, Folia Iuridica 60, s. 29). Z uwagi na powiązanie przedmiotu ochrony z regulacjami z obszaru danin publicznych ustalenie pełnej i precyzyjnej treści znamion czynów zabronionych przewidzianych w art. 56 k.k.s. wymaga uwzględnienia treści przepisów podatkowych, które szczegółowo konkretyzują znamiona czynu zabronionego. Na znaczenie przepisów prawa podatkowego dla prawidłowej rekonstrukcji normy sankcjonowanej oraz sankcjonującej z art. 56 k.k.s. wskazuje się w orzecznictwie, podkreślając, że podstawą oceny musi być prawidłowe zdekodowanie obowiązujących w chwili czynu norm prawa podatkowego określających zakres i treść obowiązków podatkowych (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 2 grudnia 2002 r., IV KKN 559/99, LEX nr 75491). W realiach niniejszej sprawy uchylone decyzję podatkowe stanowiły obok częściowego przyznania się przez oskarżonego i zeznań świadka L. R. podstawę poczynionych ustaleń faktycznych, skutkujących przypisaniem oskarżonym zarzucanych im czynów. Jednakże w świetle zarzutu postawionego L. D. i S. (...) wniosek obrońcy o uniewinnienie oskarżonych po uchyleniu zapadłego przeciwko nim wyroku w postępowaniu wznowieniowym jest przedwczesny. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji będzie zobowiązany w pierwszej kolejności rozważyć konieczność przekazania sprawy w trybie art. 345 § 1 k.p.k. oskarżycielowi publicznemu w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego, ewentualnie rozważyć kwestię zaistnienia przesłanek z art. 17 § 1 pkt. 1 k.p.k. czy też , z art. 17 § 1 pkt. 6 k.p.k. przy przyjęciu, że oskarżonym zarzucono popełnienie przestępstwa z art. 56 § 1 k.k.s. w warunkach art. 6 § 2 k.k.s. , które winny skutkować umorzeniem postępowania wobec L. D. i S. . Stąd też stosownie do art. 547 § 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. Sąd Okręgowy uchylił wskazane orzeczenie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lubaniu jako Sądowi I instancji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do przepisów art. 639 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. i art. 113 § 1 k.k.s.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI