VI KO 3/15

Sąd Okręgowy w Jeleniej GórzeJelenia Góra2015-02-20
SAOSKarneprzestępstwa skarboweWysokaokręgowy
prawo karne skarbowewznowienie postępowaniaprzestępstwo skarbowenierzetelne zeznanie podatkoweTrybunał Konstytucyjnyprawo podatkoweuchylenie wyroku

Sąd Okręgowy wznowił postępowanie karne skarbowe i uchylił wyrok nakazowy, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na zmianę przepisów podatkowych.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze wznowił postępowanie karne skarbowe wobec S. C., skazanego wyrokiem nakazowym za złożenie nierzetelnego zeznania podatkowego. Wznowienie nastąpiło na wniosek obrońcy, który powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu dotyczącego opodatkowania dochodów nieujawnionych. Sąd uznał, że uchylenie decyzji podatkowych przez organ administracji, spowodowane tym wyrokiem TK, stanowi nową okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania. W konsekwencji uchylono wyrok nakazowy i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze rozpoznał wniosek o wznowienie postępowania karnego skarbowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 17 grudnia 2009 r. (sygn. akt II Ks 28/10), wobec skazanego S. C. Skazanie dotyczyło przestępstwa skarbowego z art. 56 § 2 k.k.s., polegającego na złożeniu nierzetelnego zeznania podatkowego PIT-36 za 2004 r. i narażeniu Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku dochodowego. Wniosek o wznowienie oparto na zmianie stanu prawnego spowodowanej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. (sygn. SK 18/09), który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, dotyczącego opodatkowania dochodów nieujawnionych. W następstwie tego wyroku, Dyrektor Izby Skarbowej uchylił własne decyzje ustalające zobowiązania podatkowe S. C. i umorzył postępowanie podatkowe. Sąd Okręgowy uznał wniosek za zasadny, wskazując, że uchylenie decyzji podatkowych stanowi istotną nową okoliczność faktyczną, która podważa zasadność wcześniejszego skazania. Zastosowano art. 540 § 1 pkt 2 a k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., wznowiono postępowanie, uchylono wyrok nakazowy i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze. Kosztami postępowania wznowieniowego obciążono Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uchylenie decyzji podatkowych stanowi istotną nową okoliczność faktyczną, która uzasadnia wznowienie postępowania karnego skarbowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzje podatkowe mają decydujące znaczenie dla ustalenia istnienia zobowiązania podatkowego i jego wysokości, a ich uchylenie przez organ podatkowy stanowi istotny fakt noszący cechę nowości w stosunku do stanu sprawy w momencie prawomocnego zakończenia postępowania karnego-skarbowego. Ta nowa okoliczność wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, że prawomocny wyrok skazujący jest wadliwy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wznowienie postępowania i uchylenie wyroku

Strona wygrywająca

S. C.

Strony

NazwaTypRola
S. C.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (12)

Główne

k.p.k. art. 540 § 1 pkt. 2 a

Kodeks postępowania karnego

Wznowienie postępowania na korzyść strony, jeżeli nastąpiła nowa okoliczność faktyczna lub dowodowa wskazująca na wysokie prawdopodobieństwo, że sprawca nie popełnił przestępstwa.

k.p.k. art. 547 § 2

Kodeks postępowania karnego

Sąd, który wznowił postępowanie, uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

k.k.s. art. 113 § 1

Kodeks karny skarbowy

Przepisy k.p.k. stosuje się odpowiednio do postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe.

Pomocnicze

k.p.k. art. 540 § 2

Kodeks postępowania karnego

Wznowienie postępowania na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.

k.k.s. art. 56 § 2

Kodeks karny skarbowy

Dotyczy nierzetelnego zeznania podatkowego.

u.p.d.o.f. art. 20 § 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepis dotyczący opodatkowania dochodów nieujawnionych, uznany za niezgodny z Konstytucją.

k.p.k. art. 8 § 2

Kodeks postępowania karnego

Definicja rozstrzygnięć kształtujących stosunek prawny.

k.p.k. art. 17 § 1 pkt. 1

Kodeks postępowania karnego

Przesłanka umorzenia postępowania.

k.p.k. art. 17 § 1 pkt. 6

Kodeks postępowania karnego

Przesłanka umorzenia postępowania.

k.p.k. art. 345 § 1

Kodeks postępowania karnego

Przekazanie sprawy oskarżycielowi publicznemu w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego.

k.p.k. art. 639

Kodeks postępowania karnego

Koszty postępowania.

k.p.k. art. 636 § 1

Kodeks postępowania karnego

Koszty postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchylenie decyzji podatkowych przez organ administracji w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego stanowi nową okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania karnego skarbowego. Zmiana stanu prawnego spowodowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego obaliła podstawę prawną do prowadzenia postępowania podatkowego, co wpływa na zasadność wcześniejszego skazania.

Godne uwagi sformułowania

odpadnięcie podstawy prawnej do prowadzenia za ten okres postępowań podatkowych rozstrzygnięcia "kształtujące stosunek prawny" nowa okoliczność faktyczna wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, że prawomocny wyrok wydany w sprawie a skazujący za czyny z art. 56 § 2 k.k.s. jest wadliwy, a sprawca nie dopuścił się przestępstwa skarbowego.

Skład orzekający

Klara Łukaszewska

przewodniczący-sprawozdawca

Waldemar Masłowski

członek

Tomasz Skowron

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wznowienia postępowania karnego skarbowego w przypadku zmiany przepisów podatkowych lub uchylenia decyzji podatkowych przez organy administracji w następstwie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów podatkowych i ich wpływu na postępowania karne skarbowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na prawomocne wyroki sądowe, nawet po latach, co jest istotne dla zrozumienia dynamiki systemu prawnego.

Wyrok sprzed lat uchylony przez TK: Jak zmiana prawa podatkowego ratuje skazanych?

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VI Ko 3/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w Wydziale VI Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Klara Łukaszewska (spr.) Sędziowie SO Waldemar Masłowski SO Tomasz Skowron Protokolant Jolanta Kopeć po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 20 lutego 2015 r. w sprawie S. C. skazanego z art. 56 § 2 k.k.s. i inne z wniosku obrońcy skazanego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt II Ks 28/10 rozpoznawanej przed Sądem Rejonowym w Jeleniej Górze zakończonej prawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia 17 grudnia 2009 r. I. na podstawie art. 540 § 1 pkt. 2 a k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. wznawia postępowanie wobec S. C. , zakończone prawomocnym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 17 grudnia 2009 r., w sprawie sygn. akt II Ks 28/10; II. na podstawie art. 547 § 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. uchyla wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 17 grudnia 2009 r., w sprawie sygn. akt II Ks 28/10 wobec S. C. i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze jako Sądowi I instancji; III. kosztami postępowania wznowieniowego obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt VI Ko 3/15 UZASADNIENIE Wyrokiem nakazowym z dnia 17 grudnia 2009 r., w sprawie sygn. akt II Ks 28/10 Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze uznał oskarżonego S. C. winnym popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 54 § 2 k.k.s. , polegającego na tym, że w 2005 r. złożył nierzetelne zeznanie podatkowe PIT – 36 za 2004 r. ponieważ poniesione w 2004 r. wydatki nie znajdowały pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania na kwotę 86.366,54 zł w wyniku czego naraził na uszczuplenie podatek dochodowy od osób fizycznych za 2004 r. na kwotę 64.775,00 zł; Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 9 stycznia 2010 r. W dniu 9 stycznia 2015 r. do Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze wpłynął wniosek obrońcy skazanego S. C. , w którym wnioskodawczyni na podstawie art. 540 § 2 k.p.k. w zw. art. 542 § 1 k.p.k. domagała się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 17 grudnia 2009 r., w sprawie sygn. akt II Ks 28/10 wobec skazanego, uchylenia wskazanego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Wniosek obrończyni skazanego S. C. jest zasadny, choć została wskazana w nim błędna podstawa wznowienia postępowania. Stosownie do art. 540 § 2 k.p.k. rzeczywiście postępowanie wznawia się na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją , ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie; a wznowienie nie może nastąpić na niekorzyść oskarżonego. W realiach jednakże niniejszej sprawy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczyło przepisów, które legły u podstaw wydania decyzji zapadłej w postępowaniu podatkowym przeciwko S. C. , a co skutkowało uchyleniem przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia 28 kwietnia 2014 r. w całości ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. ustalającej wskazanemu podatnikowi wysokość zobowiązań podatkowych w zryczałtowanym 75 % podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych i umorzył postępowanie podatkowe przeciwko S. C. . Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. o sygn. SK 18/09, że przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2006 r., jest niezgodny z Konstytucją , powoduje zaś odpadnięcie podstawy prawnej do prowadzenia za ten okres postępowań podatkowych i określania podstawy opodatkowania w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów. Nie może zatem stanowić podstawy prawnej wszczynania i kontynuowania postępowań podatkowych. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 marca 2014 r. II FSK 2241/12 LEX nr 1487979 jak i z dnia 31 stycznia 2014 r. II FSK 118/12 LEX nr 1487979 ). W sprawie natomiast zaistniała, przewidziana w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. , przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania. Decyzje podatkowe mają bowiem decydujące znaczenie dla ustalenia istnienia zobowiązania podatkowego, jak i jego wysokości, rodzą także po stronie podatnika określone skutki finansowe, zapadają w trybie odrębnych przepisów, przewidujących ich instancyjną kontrolę, w tym nadzwyczajny środek zaskarżenia, i tym samym należy je traktować jako rozstrzygnięcia "kształtujące stosunek prawny" w rozumieniu art. 8 § 2 k.p.k. (por. wyrok SA w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2000 r. w sprawie II AKa 32/00, KZS 2000/6/15). Wydanie zatem przez organ podatkowy decyzji uchylających decyzje ustalające wysokość zobowiązania podatkowego i umarzających postępowanie stanowi istotny fakt, noszący przy tym cechę nowości w stosunku do stanu sprawy w momencie prawomocnie zakończonego postępowania karno - skarbowego. Co więcej owa nowa okoliczność faktyczna wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, że prawomocny wyrok wydany w sprawie a skazujący za czyny z art. 56 § 2 k.k.s. jest wadliwy, a sprawca nie dopuścił się przestępstwa skarbowego. (por. też wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 17 czerwca 2009 r. II AKz 334/09 LEX nr 5131121). Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że zaistniała przesłanka skutkująca na podstawie art. 540 § 1 pkt. 2 a k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. wznowieniem postępowania wobec S. C. , zakończonego prawomocnym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 17 grudnia 2009 r., w sprawie sygn. akt II Ks 28/10. W niniejszym postępowaniu zarzucono oskarżonemu popełnienie przestępstwa z art. 56 § 2 k.k.s. , poprzez złożenie nierzetelnej deklaracji podatkowej PIT – 36 za 2004 rok, wskutek zaniżenia przychodów i narażenia na uszczuplenie należnego Skarbowi Państwa podatku dochodowego. Pamiętać należy, że przepis art. 56 k.k.s. ma charakter blankietowy, jego treść zawiera bowiem odesłanie do regulacji z zakresu prawa podatkowego, które konkretyzują treść znamion typu czynu zabronionego. Z uwagi na tę właściwość konstrukcyjną przepis art. 56 k.k.s. zaliczyć można do kategorii przepisów blankietowych sensu largo (co do pojęcia przepis blankietowy - zob. szerzej R. Dębski, O przepisach blankietowych w prawie karnym. Uwagi wprowadzające , Acta Universitatis Lodziensis 1991, Folia Iuridica 47, s. 18 i n.; tenże, O normie prawnokarnej we współczesnym piśmiennictwie polskim , Acta Universitatis Lodziensis 1984, Folia Iuridica 60, s. 29). Z uwagi na powiązanie przedmiotu ochrony z regulacjami z obszaru danin publicznych ustalenie pełnej i precyzyjnej treści znamion czynów zabronionych przewidzianych w art. 56 k.k.s. wymaga uwzględnienia treści przepisów podatkowych, które szczegółowo konkretyzują znamiona czynu zabronionego. Na znaczenie przepisów prawa podatkowego dla prawidłowej rekonstrukcji normy sankcjonowanej oraz sankcjonującej z art. 56 k.k.s. wskazuje się w orzecznictwie, podkreślając, że podstawą oceny musi być prawidłowe zdekodowanie obowiązujących w chwili czynu norm prawa podatkowego określających zakres i treść obowiązków podatkowych (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 2 grudnia 2002 r., IV KKN 559/99, LEX nr 75491). W realiach niniejszej sprawy decyzja podatkowa stanowiła podstawę poczynionych ustaleń faktycznych, skutkujących przypisaniem oskarżonemu zarzucanego mu czynu. Tym samym jej uchylenie czyni zasadnym wniosek obrońcy skazanego o uchylenie wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji będzie zobowiązany w pierwszej kolejności rozważyć konieczność przekazania sprawy w trybie art. 345 § 1 k.p.k. oskarżycielowi publicznemu w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego, ewentualnie rozważyć kwestię zaistnienia przesłanek z art. 17 § 1 pkt. 1 k.p.k. czy też , z art. 17 § 1 pkt. 6 k.p.k , a które winny skutkować umorzeniem postępowania wobec S. C. . Stąd też stosownie do art. 547 § 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. Sąd Okręgowy uchylił wskazane orzeczenie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze jako Sądowi I instancji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do przepisów art. 639 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. i art. 113 § 1 k.k.s.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI