VI KK 2/19

Sygn. akt VI KK 2/19
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 marca 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
‎
SSN Krzysztof Cesarz
‎
SSN Małgorzata Gierszon
‎
SSN Jerzy Grubba
‎
SSN Przemysław Kalinowski
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz
‎
SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)
Protokolant Dorota Szczerbiak
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jacka Kryszczuka w sprawie J. J. skazanego z art. 87 KKWP w zw. z art. 86 § 2 KKWP po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r., kasacji, wniesionej przez Zastępcę Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych
od postanowienia Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 3 marca 1950 r., sygn. akt Sn. Odw. S. […], utrzymującego w mocy wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 września 1949 r., sygn. akt Sr […],
uchyla zaskarżone postanowienie Najwyższego Sądu Wojskowego oraz utrzymany nim w mocy wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w W. i uniewinnia J. J. od popełnienia przypisanego mu czynu, a kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
J. J. został oskarżony o to, że:
„
w dnia 14 lipca 1949 r. około godziny 7 rano, w W., na wartowni S.O.K. przy D., w czasie prasówki przeprowadzanej przez ob. Z. J. w obecności
8-10
SOK-istów, wyraził się jak na k. 2, czyniąc w ten sposób przygotowanie gruntu dla zmiany przemocą ustroju Państwa Polskiego”,
to jest o przestępstwo z art. 87 KKWP w zw. z art. 86 § 2 KKWP.
Wojskowy Sąd Rejonowy w W., wyrokiem z dnia 27 września 1949 r., sygn. akt Sr.
[…]
, uznał J. J. za winnego popełnienia zarzucanego mu przestępstwa z art. 87 KKWP w zw. z art. 86 § 2 KKWP i za to na podstawie art. 87 KKWP skazał go na karę roku i 6 miesięcy więzienia, a na mocy art. 46 § 1 lit. b KKWP i art. 48 § 1 KKWP orzekł utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres roku oraz przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa.
Oskarżony od tego wyroku wniósł skargę rewizyjną.
Najwyższy Sąd Wojskowy, postanowieniem z dnia 3 marca 1950 r., sygn. akt Sn. Odw. S
[…]
, skargę rewizyjną pozostawił bez uwzględnienia, a zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Zastępca Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych wniósł do Sądu Najwyższego kasację z dnia 15 listopada 2018 r., którą zaskarżył wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 września 1949r. (sygn. akt Sr.
[…]
) w całości i w oparciu o przepis art.523 § 1 k.p.k. oraz art. 526 § 1 k.p.k. i art. 427 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art.518 k.p.k. wyrokowi temu zarzucił:
„rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 87 KKWP w zw. z art. 86 § 2 KKWP, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na uznaniu, że J. J. dopuścił się popełnienia przestępstwa zakwalifikowanego jak wyżej, podczas gdy jak wynika zebranego w sprawie materiału dowodowego, swoim zachowaniem nie wypełniał znamion zarzuconego mu czynu”.
Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 września 1949 r. w całości i uniewinnienie oskarżonego J. J. od popełnienia przypisanego mu przestępstwa.
Z uwagi na wniesienie kasacji, która pomijała w sformułowanych wnioskach i zarzutach postanowienie Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 3 marca 1950 r., sygn. akt Sn. Odw. S
[…]
, i ograniczała się do zaskarżenia utrzymanego nim w mocy wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 września 1949 r., Zastępca Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych, naprawiając błąd, w dniu 27 listopada 2018 r. wniósł drugą kasację, wskazując, że zasadnym będzie ich połączenie i łączne rozpoznanie obu kasacji.
W kasacji z dnia 27 listopada 2018 r. Zastępca Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych zaskarżył postanowienie Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 3 marca 1950 r. (sygn. akt Sn. Odw. S
[…]
) utrzymujące w mocy wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 września 1949 r. (sygn. akt Sr.
[…]
) - w całości i w oparciu o przepis art. 523 § 1 k.p.k. oraz art. 526 § 1 k.p.k. i art. 427 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. postanowieniu temu zarzucił:
„rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 270 pkt a i c Kodeksu Wojskowego Postępowania Karnego (Dz. U. z 1945 Nr 36 poz. 216 późn. zm., według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania postanowienia), mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na jego niezastosowaniu i nierzetelnym rozpoznaniu wniesionego środka odwoławczego od wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 września 1949 r. (sygn. akt Sr.
[…]
), co skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonego wyroku Sądu I Instancji, a tym samym rażącą obrazę prawa materialnego, tj. art. 87 KKWP w zw. z art. 86 § 2 KKWP, poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie w sytuacji, w której J. J. w sposób nie budzący wątpliwości, nie wypełnił znamion przypisanego mu czynu”.
Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 3 marca 1950 r. i utrzymanego nim w mocy wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 września 1949 r. i uniewinnienie J. J. od popełnienia przypisanego mu przestępstwa.
Sąd Najwyższy, na rozprawie kasacyjnej w dniu 20 marca 2019 r., na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. i art. 530 § 2 k.p.k. pozostawił bez rozpoznania kasację Zastępcy Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych z dnia 15 listopada 2018 r. jako niedopuszczalną z mocy ustawy, gdyż dotyczyła ona nieprawomocnego orzeczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja wniesiona przez Zastępcę Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych w dniu 27 listopada 2018 r. zarzuca zaskarżonemu postanowieniu utrzymanie w mocy wyroku b. Wojskowego Sądu Rejonowego, mimo że czyn przypisany J. J. nie zawierał w ogóle znamion przestępstwa z art. 87 KKWP w zw. z art. 86 § 2 KKWP, a więc w istocie formułuje zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Tak ujęty zarzut kasacji i jej wnioski końcowe są zasadne.
Z treści przepisów powołanych w kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu wynika, że został on uznany za winnego i skazany za czynienie przygotowań do usiłowania zmiany przemocą ustroju Państwa Polskiego. Tymczasem poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne nie zawierają żadnych elementów wskazujących, aby w działaniu skazanego wystąpiły znamiona przygotowania do obalenia i to przemocą, ówczesnego ustroju państwowego. W sprawie tej bezsporne jest jedynie to, że J. J. w trakcie prasówki prowadzonej w dniu 14 lipca 1949 r. na terenie wartowni SOK D. stwierdził, iż prowadzący J. Z. kłamie, tak samo jak kłamie rząd, twierdząc, że nie było cudu w L., gdyż cuda były, są i będą. Dodał on nadto, że kłamstwem jest podawane przez Polskie Radio twierdzenie, że obecnie robotnik spożywa więcej mięsa niż przed wojną, gdyż polski robotnik w ogóle teraz mięsa nie spożywa, bo brak go nawet na kartki tłuszczowe. W treści przypisanego czynu, jak i w motywach zaskarżonych orzeczeń brak jest natomiast wskazania, na czym polegały owe czynności przygotowawcze i w czym miałaby się przejawić przemoc zmierzająca do zmiany ustroju państwowego. Prawidłowa analiza tych wypowiedzi prowadzi bowiem do wniosku, że miały one jedynie postać krytycznych ocen dotyczących ówczesnej sytuacji społeczno-politycznej. Nie ulega więc wątpliwości, że skazanie J. J. było wyłącznie wyrazem powszechnie w tym czasie stosowanych represji karnych za głoszenie swoich poglądów.
Z uwagi na to, że J. J. nie popełnił przypisanego mu przestępstwa, a zatem jego skazanie było oczywiście niesłuszne, konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 3 marca 1950 r. i utrzymanego nim w mocy wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 września 1949 r. i uniewinnienie go od popełnienia przypisanego mu czynu z
art. 87 KKWP w zw. z art. 86 § 2 KKWP. Kosztami procesu obciążono Skarb Państwa w oparciu o przepis art. 632 pkt. 2 k.p.k.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.