II AKA 29/22

Sąd Apelacyjny w SzczecinieSzczecin
SAOSKarnewyrok łącznyWysokaapelacyjny
wyrok łącznyobrońca z urzęduprawo karneobowiązkowy udział obrońcystan zdrowia psychicznegoart. 439 k.p.k.art. 79 k.p.k.

Sąd Apelacyjny uchylił wyrok łączny Sądu Okręgowego z powodu obligatoryjnego udziału obrońcy, którego skazany nie miał w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

Sąd Apelacyjny rozpoznał apelację obrońcy skazanego od wyroku łącznego Sądu Okręgowego. Stwierdzono wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., a mianowicie brak obligatoryjnego udziału obrońcy w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Sąd odwoławczy uznał, że stan psychiczny skazanego (diagnoza zaburzeń preferencji seksualnych, osobowości i uzależnienia od alkoholu) uzasadniał wątpliwość co do jego zdolności do samodzielnego prowadzenia obrony, co czyniło udział obrońcy obowiązkowym. W związku z tym wyrok został uchylony i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał apelację obrońcy skazanego od wyroku łącznego Sądu Okręgowego w Szczecinie. Sąd odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., która nakazuje uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Przyczyną tą był brak obligatoryjnego udziału obrońcy w postępowaniu. Sąd odwoławczy oparł się na opinii dotyczącej stanu psychicznego skazanego, która wskazywała na zdiagnozowane zaburzenia preferencji seksualnych (pedofilia), cechy nieprawidłowości osobowości oraz uzależnienie od alkoholu. W połączeniu z wcześniejszym orzeczeniem o pobycie w zakładzie psychiatrycznym oraz pismami skazanego informującymi o jego stanie zdrowia, sąd uznał, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do zdolności skazanego do samodzielnego i rozsądnego prowadzenia obrony. W takiej sytuacji udział obrońcy jest obowiązkowy na mocy art. 79 § 1 pkt 4 k.p.k. Ponieważ skazany nie posiadał obrońcy w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, doszło do naruszenia przepisów postępowania, co skutkowało uchyleniem wyroku łącznego i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, brak obligatoryjnego udziału obrońcy stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy uznał, że stan psychiczny skazanego (diagnoza zaburzeń preferencji seksualnych, osobowości i uzależnienia od alkoholu) uzasadniał wątpliwość co do jego zdolności do samodzielnego prowadzenia obrony, co czyniło udział obrońcy obowiązkowym na mocy art. 79 § 1 pkt 4 k.p.k. Skoro obrońca nie brał udziału w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, doszło do naruszenia przepisów, co skutkuje uchyleniem wyroku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie

Strony

NazwaTypRola
skazanyosoba_fizycznaoskarżony/skazany

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 439 § 1 pkt 10

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna odwoławcza nakazująca uchylenie orzeczenia, gdy w postępowaniu brał udział obrońca, mimo że jego udział był obowiązkowy.

k.p.k. art. 79 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania karnego

Określa sytuacje, w których udział obrońcy w postępowaniu jest obowiązkowy, w tym gdy istnieje uzasadniona wątpliwość co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego pozwalającego na samodzielne prowadzenie obrony.

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § 2

Kodeks postępowania karnego

Nakazuje uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w przypadku stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej.

k.p.k. art. 436

Kodeks postępowania karnego

Pozwala sądowi odwoławczemu na wypowiedzenie się o zasadności zarzutów i wniosków dopiero po stwierdzeniu wystąpienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak obligatoryjnego udziału obrońcy w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, gdy stan zdrowia psychicznego skazanego budził uzasadnione wątpliwości co do jego zdolności do samodzielnego prowadzenia obrony.

Godne uwagi sformułowania

wobec stwierdzenia wystąpienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art.439§1 pkt 10 k.p.k. oskarżony (skazany) musi mieć obrońcę w sytuacji, gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny zaburzenia preferencji seksualnych o typie pedofilii nieekskluzywnej, osobowość z cechami nieprawidłowości, uzależnienie od alkoholu w okresie długotrwałej abstynencji

Skład orzekający

Przemysław Żmuda

sędzia

Maciej Żelazowski

sędzia

Stanisław Kucharczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak obligatoryjnego udziału obrońcy z powodu stanu zdrowia psychicznego skazanego jest bezwzględną przyczyną odwoławczą, skutkującą uchyleniem wyroku."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie zapewnił obligatoryjnego udziału obrońcy mimo istnienia przesłanek z art. 79 § 1 pkt 4 k.p.k.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa karnego procesowego – obligatoryjnego udziału obrońcy w kontekście stanu zdrowia psychicznego skazanego, co ma istotne znaczenie praktyczne i budzi pytania o sprawiedliwość postępowania.

Czy brak obrońcy z powodu problemów psychicznych skazanego może unieważnić wyrok?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 29/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok łączny Sądu Okręgowego w Szczecinie III Wydziału Karnego z dnia 5 listopada 2021 roku wydany w sprawie III K 68/21. 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 0.11.3. Granice zaskarżenia 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.1. Ustalenie faktów 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 0.12.2. Ocena dowodów 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1 Rażąca surowość określonej wobec skazanego kary łącznej. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Wypowiadanie się o zasadności podniesionego przez obrońcę skazanego zarzutu jest przedwczesne wobec stwierdzenia wystąpienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art.439§1 pkt 10 k.p.k. ( art.436 k.p.k. ). Wniosek Zmiana zaskarżonego orzeczenia. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wypowiadanie się o zasadności wniosku z przyczyn wskazanych powyżej jest przedwczesne ( art.436 k.p.k. ). 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 0.11. Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.0.11. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. art.439§1 pkt 10 k.p.k. ☒ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia W ocenie Sądu odwoławczego w żadnym zakresie wątpliwym nie jest, iż oskarżony (skazany) musi mieć obrońcę w sytuacji, gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny ( art.79§1 pkt 4 k.p.k. ). Powyższe nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że jeżeli w określonej sprawie zaistnieje przedstawiona sytuacja to oskarżony (skazany) w postępowaniu karnym musi mieć obrońcę, a jeżeli nie wyznaczy on obrońcy z wyboru koniecznym jest wyznaczenie mu obrońcy z urzędu. W toku rozpoznania sprawy przed Sądem II Instancji stwierdzono, iż wobec skazanego istnieje uzasadniona wątpliwość co do tego czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala mu na prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Powyższe podstawę swą miało w treści opinii o skazanym, z której wynika, iż zdiagnozowano u niego „zaburzenia preferencji seksualnych o typie pedofilii nieekskluzywnej, osobowość z cechami nieprawidłowości, uzależnienie od alkoholu w okresie długotrwałej abstynencji”, co stało się, między innymi, podstawą orzeczenia wobec skazanego pobytu w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym (k-9-10), a to w połączeniu z treścią punktu I.2 wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 24 listopada 2020 roku wydanego w sprawie II AKa 78/20 (k-21) daje podstawy do uznania, iż uprawdopodobnione w wysokim stopniu jest to, że udział obrońcy w postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego był obowiązkowy ( art.79§1 pkt 4 k.p.k. ). Stanowisko Sądu II Instancji jest nadto wzmocnione treścią pism skazanego złożonych po wydaniu skarżonego orzeczenia w części w jakiej informuje o swym aktualnym stanie zdrowia (k-47, k-65). W przedstawionym stanie rzeczy wątpliwości budzić nie może to, że w postępowaniu karnym skazany musiał mieć obrońcę ( art.79§1 pkt 4 k.p.k. ), a skoro w postępowaniu prowadzonym przed Sądem I Instancji obrońcy tego nie posiadał to uprawnionym staje się stwierdzenie, że w sprawie przedmiotowej wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art.439§1 pkt 10 k.p.k. nakazująca, niezależnie od granic zaskarżenia, uchylenie kwestionowanego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ( art.437§2 k.p.k. ). 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☒ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Rozpoznanie sprawy w przedmiocie wydania wyroku łącznego bez udziału obrońcy, którego udział w tym postępowaniu był obowiązkowy. 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Sądu orzekającego będzie procedowanie w sprawie z wyeliminowaniem uchybień, które stały się podstawą uzasadnianego orzeczenia. 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 7. PODPIS SO del.do SA Przemysław Żmuda SSA Maciej Żelazowski SSA Stanisław Kucharczyk 0.11.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca skazanego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok łączny Sądu Okręgowego w Szczecinie III Wydziału Karnego z dnia 5 listopada 2021 roku wydany w sprawie III K 68/21. 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI