VI Ka 833/25

Warszawa, dnia 8 stycznia 2026 r. Sygn. akt VI Ka 833/25 1 2WYROK 2.1W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 3Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: 4 Przewodniczący: SSA (del.) Anna Kalbarczyk 6protokolant: protokolant sądowy Justyna Kutnikowska 7przy udziale prokuratora Anety Ostromeckiej 8po rozpoznaniu dnia 8 stycznia 2026 r. 9sprawy K. P. syna L. i M. , ur. (...) w W. 10oskarżonego o przestępstwo z art. 209 § 1a kk 11na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego 12od wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie 13z dnia 14 marca 2025 r. sygn. akt II K 744/21 1. zmienia zaskarżony wyrok i uniewinnia oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów; 2. ustala, że koszty procesu ponosi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 833/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 14 marca 2025 r., sygn. akt II K 744/21 w sprawie przeciwko K. P. . 1.2 Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 0.11.3. Granice zaskarżenia 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji. ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.1. Ustalenie faktów 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Wskazać oskarżonego. Wskazać fakt. Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód. 1. K. P. Oskarżony jest osobą niekaraną k. 339 - informacja z KRK 2. Sytuacja majątkowa oskarżonego k. 338 - EPUAP 3. Płatności na poczet alimentów informacja komornika z dnia 16 grudnia 2025 roku 0.12.2. Ocena dowodów 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Wskazać fakt Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu. 1, 2, 3 Dane o karalności z systemu KRK, sytuacja majątkowa oskarżonej z systemu EPUAP, płatności na poczet alimentów. Załączone dokumenty urzędowe zostały sporządzone w przepisanej prawem formie przez organ do tego uprawniony. Stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności dokumentów. 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzuty obrońcy oskarżonego 1. 1) 
        naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na jego treść, tj. 1. art. 4 k.p.k. i 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art 424 § 1 pkt. 1 k.p.k. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że oskarżony swoim zachowaniem, wypełnił znamiona zarzucanego mu czynu podczas gdy, wszechstronna analiza zgromadzonych dowodów wskazuje, że w okresie objętym zarzutami:  oskarżony nie uchylał się od realizacji obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna M. P. , gdyż przekazywał, na jego utrzymanie, środki pieniężne w zakresie wynikającym z posiadanych ówcześnie możliwości majątkowych i zarobkowych;  na terenie Polski, w okresie objętym zarzutem, wybuchła, i panowała pandemia wirusa SarsCov-2, (koronawirus), która uniemożliwiała wielu ludziom normalne funkcjonowanie zawodowe, a w tym. oskarżonemu, co przekładało się na niemożność wykonywania pracy zarobkowej w zakresie, który umożliwiałby płacenie alimentów w pełnej wysokości; 2. 
        błąd ustaleń faktycznych, który mógł mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku polegający na: a) 
        pominięciu faktu notoryjnego, w postaci istnienia, w okresie objętym zarzutami, pandemii wirusa SarsCov-2, (koronawirusa), co przełożyło się na błędne ustalenie, że oskarżony miał możliwość wykonywania pracy zarobkowej w okresie pozwalającym na wywiązywanie się w pełnym zakresie z obowiązku alimentacyjnego; b) 
        oskarżony naraził syna na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych podczas gdy z zeznań świadka M. S. wynika, że te potrzeby były na bieżąco zaspokajane. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny. 1. 
        Apelacja obrońcy oskarżonego jest częściowo zasadna. Rację ma skarżący, że sąd rejonowy dokonał oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób sprzeczny z art. 7 k.p.k. oraz wynikowo błędnie ustalił stan faktyczny uznając oskarżonego za winnego przestępstwa niealimentacji. 2. 
        Sąd odwoławczy nie dopatrzył się natomiast sygnalizowanego naruszenia art. 410 k.p.k. Sąd procedował bezpośrednio, uwzględnił całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy, zaś dowody nie tylko zostały przez sąd rejonowy przeprowadzone, ale także poddane ocenie w pisemnym uzasadnieniu, co w konsekwencji wyklucza zasadność naruszenia art. 410 k.p.k. 3. 
        Natomiast zarzut naruszenia art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. , zresztą nieuzasadniony, jest całkowicie błędny, gdyż wywołana apelacją kontrola odwoławcza służy weryfikacji trafności orzeczenia, a nie jego uzasadnienia. O tej zaś świadczą nie formalnie nienaganne pisemne motywy, sporządzone przecież już po wydaniu wyroku i odrębne od niego, ale konfrontacja orzeczenia z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i dotrzymanie w postępowaniu istotnych wymogów proceduralnych. Skoro więc dla skuteczności zarzutu obrazy przepisu postępowania konieczne jest wykazanie jego możliwego wpływu na treść orzeczenia ( art. 438 pkt 2 k.p.k. ) to naruszenie art. 424 k.p.k. samo w sobie nie może prowadzić do spodziewanego przez skarżącego rezultatu ponieważ to, co było później (uzasadnienie) nie może wpływać na to, co było wcześniej (wyrok). 4. 
        Przed przystąpieniem do oceny zasadnych zarzutów stawianych przez obrońcę oskarżonego niezbędna jest analiza orzecznictwa w zakresie znamion czynu z art. 209 § 1a k.k. Jest to istotne, gdyż sąd ma obowiązek wykazania zaistnienia wszystkich znamion czynu zarzucanego oskarżonemu. Gdy materiał dowodowy nie wskazuje na ich wypełnienie w całości nie można przypisać popełnienia zarzucanego czynu zabronionego. I tak też się stało w tej sprawie. 5. 
        W tej sprawie udowodniono, że oskarżony K. P. nie płacił w całości zasądzonych alimentów, natomiast nie udowodniono, że uchylał się od ich regulowania w całości. Czym innym jest odpowiedzialność cywilna wynikająca z długu alimentacyjnego, gdyż pomimo sprawy karnej oskarżony jest obowiązany do zwrotu niezapłaconej części alimentów, czym innym jest natomiast odpowiedzialność karna, gdzie należy wykazać wszystkie znamiona czynu penalizowanego przez ustawę, między innymi uchylanie się od wykonania obowiązku alimentacyjnego. Sam fakt niewykonania określonego obowiązku nie jest równoznaczny z uchylaniem się od niego. 6. W pojęciu uchylania się zawarty jest negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do nałożonego na nią obowiązku, sprawiający, że nie dopełnia ona tego obowiązku, mimo że ma obiektywną możliwość jego wykonania. Innymi słowy, określenie „uchyla się” oznacza umyślne zaniechanie spełnienia powinności (uwarunkowanej oczywiście możliwością) łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej. Jeżeli więc istnieje podejrzenie popełnienia tego przestępstwa, należy zbadać przede wszystkim przyczyny niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego przez domniemanego sprawcę, które może niekiedy zdarzyć się z powodów obiektywnych .1 7. 
        Przenosząc powyższe na kanwę sprawy oskarżonego K. P. podać należy, że okres zarzucanej niealimentacji określony został od 12 maja 2020 roku do 20 stycznia 2022 roku. Jak wynika z prawidłowo poczynionych ustaleń oskarżony był obowiązany łożyć na utrzymanie swojego syna M. P. kwotę 630 zł miesięcznie. 8. 
        W tym okresie oskarżony dokonał na konto komornika następujących wpłat:  w dniu 15 czerwca 2020 roku  350 zł  w dniu 11 sierpnia 2020 roku  350 zł  w dniu 10 września 2020 roku  350 zł  w dniu 9 października 2020 roku  350 zł  w dniu 18 grudnia 2020 roku  350 zł  w dniu 25 stycznia 2021 roku  350 zł  w dniu 25 lutego 2021 roku  250 zł  w dniu 23 marca 2021 roku  350 zł  w dniu 23 kwietnia 2021 roku  330 zł  w dniu 28 czerwca 2021 roku  330 zł  w dniu 20 lipca 2021 roku  350 zł  w dniu 23 sierpnia 2021 roku  2500 zł  w dniu 29 listopada 2021 roku  350 zł  w dniu 28 grudnia 2021 roku  350 zł. 9. 
        Oskarżony w okresie od 10 lutego 2020 roku do 24 lutego 2020 roku, a następnie od 26 czerwca 2020 roku pozostawał zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i nie posiadał prawa do zasiłku. 10. 
        W toku postępowania przygotowawczego oskarżony wyjaśnił, że nie płacił pełnej kwoty alimentów, gdyż nie pozwalały mu na to jego miesięczne zarobki z prac dorywczych, które wynosiły wówczas 900 zł. W toku rozprawy oskarżony dodał, że ma wykształcenie średnie niepełne, nie posiada majątku, pracuje dorywczo jako pomoc w magazynie i pomoc pocztowa. Niepełne kwoty płacił z uwagi na stan majątkowy i trudną sytuację z powodu panującego covidu. W tym czasie jego przychody były zerowe, gdyż wszyscy byli pozamykani w domach. Poza tym w okresie zarzutu rozwodził się, był to dla niego trudny czas i to wpłynęło na nieregularne płacenie alimentów. Po rozwodzie musiał rozliczyć się z żoną z różnych kwot. 11. 
        Wyjaśnienia oskarżonego takiej treści nie zostały w żaden sposób zakwestionowane ani w toku postępowania przygotowawczego, ani w toku postępowania sądowego. Z uwagi na kierunek wniesionej przez obrońcę apelacji żadnych negatywnie odmiennych ustaleń w tym zakresie sąd odwoławczy czynić nie może. 12. 
        Sąd rejonowy uznając wyjaśnienia oskarżonego za częściowo wiarygodne stwierdził, że pozostaje „nieudowodniony fakt, iż oskarżony w okresie od 12 maja 2020 r. do dnia 2 grudnia 2020 r. wpłacał na konto komornika tytułem alimentów kwoty od 250 do 400 zł.” . Takie stwierdzenie jest z góry nieprawdziwe, gdyż przeczą temu dowody zebrane już w toku postępowania przygotowawczego (k. 3438). 13. 
        Abstrahując od tego, że poza orbitą zainteresowania sądu pierwszej instancji była kwestia płacenia alimentów na konto komornika po 2020 roku, w tym zakresie sąd rejonowy zaprzecza sam sobie, skoro jako argumentację podaje to, że „jak wynika z karty rozliczeniowej komornika w okresie od czerwca do grudnia 2020 r. oskarżony nieregularnie wpłacał alimenty do komornika w niepełnej wysokości w kwocie po 350 zł miesięcznie, przy czym w lipcu i listopadzie 2020 r. w ogóle nie wpłacił alimentów, zatem jego wyjaśnienia mijają się prawdą” . Takie stwierdzenie oznacza, że sąd ustalił, że oskarżony płacił 350 zł (która to kwota mieści się nota bene w podawanym przez oskarżonego przedziale 250400 zł), płacił nieregularnie, a w 2020 roku nie zapłacił żadnej kwoty jedynie przez dwa miesiące. Nijak to się ma do stwierdzenia, że „ nieudowodniono faktu, iż oskarżony w okresie od 12 maja 2020 r. do dnia 2 grudnia 2020 r. wpłacał na konto komornika tytułem alimentów kwoty od 250 do 400 zł.”. 14. 
        Biorąc powyższe pod uwagę, a także brak jakichkolwiek dowodów przeczących, uznać należy wyjaśnienia oskarżonego za prawdziwe, a one nie wskazują na to, że K. P. uchylał się od płacenia alimentów. 15. 
        Jest faktem powszechnie znanym, że z początkiem 2020 roku rozpoczęła się pandemia C. 19 w Polsce, dokładnie od 20 marca 2020 roku do 15 maja 2022 roku, kiedy to obowiązywał w Polsce stan epidemii. W tym czasie, szczególnie w początkowym okresie, rząd wdrażały kolejne obostrzenia, wprowadzano środki kontroli o charakterze lockdownu, co niewątpliwe zmieniło rynek pracy. 16. 
        Wszystko to, zgodnie z wyjaśnieniami oskarżonego spowodowało, że nie mógł podjąć stałej pracy, a z tych podejmowanych dorywczo uzyskiwał dochody w granicach 900 zł. W toku postępowania potwierdzono jego wyjaśniania, że płacił alimenty w wysokości, o ile niepełnej, o tyle częstokroć w granicach ponad połowę ich wysokości. 17. 
        To wszystko nie wskazuje, że K. P. wykazywał negatywne nastawienie psychiczne do obowiązku alimentacyjnego. O ile wywiązywał się z niego nieregularnie, o tyle sąd rejonowy nie ustalił, by kwoty jakie wpłacał, były poniżej jego możliwości finansowych i zarobkowych. Sąd odwoławczy nie mogąc czynić ustaleń na niekorzyść oskarżonego, żadnych samodzielnych działań w tym zakresie poczynić nie może. 18. 
        Należy przytoczyć pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2017 r. w sprawie II KK 211/17 i zawarte w jego uzasadnieniu orzecznictwo i poglądy doktryny, że w pojęciu „uchyla się” zawarty jest zawsze negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do świadczenia  sprawca obowiązku tego nie wypełnia, gdyż go wypełnić nie chce lub lekceważy ten obowiązek. Musi to więc być zachowanie umyślne, w którym wyraża się szczególne nastawienie psychiczne sprawcy (element subiektywny), a z drugiej strony  stan uchylania się trwający przez określony dłuższy czas (element obiektywny). 19. 
        Reasumując zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci niezakwestionowanych wyjaśnień oskarżonego, który podał z jakiego powodu nie mógł uiszczać pełnej kwoty alimentów, informacji komornika wskazującej na dokonanie przez oskarżonego 14 wpłat na poczet alimentów w zarzucanym okresie od 12 maja 2020 roku do 20 stycznia 2022 roku, zaświadczenia z Urzędu Pracy o pozostawaniu przez oskarżonego w statusie bezrobotny, stanu epidemii w Polsce w okresie od 20 marca 2020 roku do 15 maja 2022 roku, która znacząco ograniczyła możliwości zarobkowe sąd odwoławczy uznał, że w aktach sprawy brak jest materiału dowodowego mogącego świadczyć, że oskarżony uchylał się od niepłacenia alimentów na rzecz swojego syna M. P. , czyli obowiązku tego w całości nie wypełniał, gdyż nie chciał go wypełnić lub go lekceważył . Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny. Zasadność zarzutów apelacji. 4. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji Przedmiot i zakres zmiany. Wina – uniewinnienie oskarżonego. Zwięźle o powodach zmiany. Brak ustalenia znamienia czynu z art. 209 § 1a k.k. w postaci uchylania się od płacenia alimentów. 6. Koszty Procesu Wskazać oskarżonego. Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku. Przytoczyć okoliczności. K. P. II. Z uwagi na zmianę zaskarżonego wyroku sądu I instancji poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu dwóch czynów na podstawie art. 632 punkt 2 k.p.k. należało kosztami procesu obciążyć Skarb Państwa. 7. PODPIS SSA (del.) Anna Kalbarczyk 1.1. Granice zaskarżenia Numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego K. P. . Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 14 marca 2025 r., sygn. akt II K 744/21 w sprawie przeciwko K. P. . 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1 Uchwała SN(CI) z 9.06.1976 r., VI KZP 13/75, OSNKW 1976, nr 7-8, poz. 86.