VI Ka 679/14

Sygnatura akt VI Ka 679/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Krzysztof Ficek Sędziowie SSO Marcin Mierz SSR del. Małgorzata Peteja-Żak (spr.) Protokolant Aleksandra Studniarz przy udziale Krystyny Marchewki Prokuratora Prokuratury Okręgowej po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. sprawy J. M. syna J. i M. , ur. (...) w K. oskarżonego z art. 233§1 kk w zw. z art. 238§1 kk w zw. z art. 11§2 kk w zw. z art. 12 kk , art. 286§1 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 29 maja 2014 r. sygnatura akt III K 1623/12 na mocy art. 437 § 1 kpk i art. 636 § 1 kpk 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną; 2. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki postępowania odwoławczego w kwocie 20 zł (dwadzieścia złotych) i wymierza mu opłatę za II instancję w kwocie 380 zł (trzysta osiemdziesiąt złotych). Sygn. akt VI Ka 679/14 UZASADNIENIE WYROKU z dnia 20 stycznia 2015r. Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 maja 2014r., w sprawie o sygn. III K 1623/12, uznał oskarżonego J. M. za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że w dniu 23 października 2005r. oraz dwukrotnie w dniu 14 grudnia 2005r. w G. , działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, po uprzednim pouczeniu go o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zawiadomił Komendę Miejską Policji w G. o przestępstwie kradzieży na jego szkodę samochodu marki A. (...) o nr rej. (...) , która faktycznie nie miała miejsca oraz złożył fałszywe zeznania w postępowaniu przygotowawczym dotyczące okoliczności tego zdarzenia, tj. czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 233 § 1 kk i art. 238 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i art. 12 kk i za ten czyn na mocy art. 233 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk wymierzył oskarżonemu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Nadto uznał oskarżonego za winnego tego, że w dniu 8 lutego 2006r. w K. , działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził (...) S.A. w K. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 24.862,49 złotych w ten sposób, że w dniu 23 października 2005r. wprowadził w błąd przedstawiciela (...) S.A. w K. odnośnie kradzieży należącego do niego samochodu osobowego marki A. (...) nr rej. (...) w sytuacji, gdy takie zdarzenie nie miało miejsca, tj. czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 kk i za ten czyn na mocy art. 286 § 1 kk wymierzył oskarżonemu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Wymierzone oskarżonemu kary pozbawienia wolności Sąd Rejonowy połączył i wymierzył karę łączną pozbawienia wolności w rozmiarze 8 miesięcy, której wykonanie na mocy art. 69 § 1 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat. Na mocy art. 33 § 2 kk wymierzono oskarżonemu karę grzywny w rozmiarze 50 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych. Na mocy art. 46 § 1 kk orzeczono wobec oskarżonego obowiązek naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej (...) S.A. z siedzibą w W. kwoty 24.862,49 złotych. Na podstawie art. 627 kpk zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego (...) S.A. w W. kwotę 504 złote tytułem poniesionych wydatków postępowania, a także na rzecz Skarbu Państwa stosowne koszty sądowe. Od niniejszego wyroku apelację wywiódł obrońca oskarżonego, który zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia, a to art. 389 § 1 kpk . W oparciu o taki zarzut obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługuje na uwzględnienie, a kontrola odwoławcza przeprowadzonego przez Sąd I instancji postępowania dowodowego, zaskarżonego orzeczenia, jego uzasadnienia oraz analiza treści środka odwoławczego skutkuje koniecznością uznania tej apelacji za bezzasadną. Trzeba zatem na wstępie podkreślić, że Sąd I instancji dokładnie przeprowadził postępowanie dowodowe, w trakcie którego przedsięwziął niezbędne i odpowiednie czynności celem wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Zgromadzone dowody poddał następnie wnikliwej analizie, a w motywach zaskarżonego orzeczenia ustosunkował się do każdego z przeprowadzonych dowodów. Wyjaśnił, którym dowodom dał wiarę i dlaczego, a także które okoliczności sprawy można na ich podstawie uznać za udowodnione. Przedstawiona przez Sąd I instancji analiza dowodów w pełni zasługiwała na uwzględnienie. Była ona spójna i uwzględniała zasady doświadczenia życiowego, w tym zawodowego. Zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez Sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego odpowiadała prawidłowości logicznego rozumowania. Nadto analiza ta nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów. Sąd I instancji w sposób poprawny zastosował również przepisy prawa materialnego, dokonując prawidłowej kwalifikacji prawnej obu czynów. W konsekwencji prawidłowo przypisał oskarżonemu popełnienie dwóch przestępstw wyczerpujących znamiona czynów zabronionych z art. 233 § 1 kk i art. 238 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i art. 12 kk oraz z art. 286 § 1 kk . Skarżący w swoim środku odwoławczym podnosi niedopuszczalność stosowania w niniejszej sprawie przepisów art. 389 § 1 kpk i art. 391 § 2 kpk poprzez odczytywanie protokołów przesłuchania oskarżonego uprzednio w charakterze świadka z uwagi na zmianę roli procesowej J. M. oraz ograniczenia dowodowe wynikające z zasady prawdy materialnej, prawa do obrony i przysługujących mu gwarancji procesowych. Trzeba zatem przypomnieć, w ślad za trafnymi ustaleniami Sądu I instancji, że początkowo – na skutek przyjęcia w dniu 23 października 2005r. ustnego zawiadomienia o przestępstwie oraz złożenia trzykrotnie zeznań w charakterze świadka przez J. M. – pod sygn. 5 Ds. 2758/05 (w formie dochodzenia), a następnie 3 Ds. 109/06 (w formie śledztwa) było prowadzone postępowanie przygotowawcze w sprawie kradzieży z włamaniem w G. w dniu 23 października 2005r. pojazdu marki A. (...) na szkodę J. M. , które to postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej G. – Wschód z dnia 27 marca 2006r. zostało umorzone wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa, w oparciu o przepis art. 322 § 1 kpk . Podjęte w tej sprawie na nowo śledztwo pod sygn. 3 Ds. 206/08 zostało natomiast umorzone postanowieniem w dniu 2 kwietnia 2008r. wobec stwierdzenia, że czynu nie popełniono; w uzasadnieniu tej decyzji podniesiono z kolei, że zdarzenie polegające na kradzieży z włamaniem samochodu marki A. (...) na szkodę J. M. nie miało miejsca, a właścicielowi owego samochodu przedstawiono zarzut popełnienia dwóch czynów z art. 233 § 1 kk i art. 238 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i art. 12 kk oraz z art. 286 § 1 kk , prowadząc śledztwo w tej sprawie pod sygn. 3 Ds. 221/08, a później, po podjęciu na nowo śledztwa zawieszonego, pod sygn. 3 Ds. 655/12. Nie sposób zatem zgodzić się z obrońcą, gdy zarzuca Sądowi orzekającemu obrazę przepisu postępowania w postaci art. 389 § 1 kpk , mogącą mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, albowiem fałszywe zeznania w kwestii dokonania kradzieży pojazdu A. (...) zostały złożone przez J. M. poza jego własnym procesem karnym, w innym postępowaniu karnym, a więc poza granicami działania jego prawa do obrony. Jest rzeczą oczywistą i nie budzącą wątpliwości w świetle utrwalonych poglądów orzecznictwa i doktryny, że zakaz wynikający z powołanego wyżej przepisu obowiązuje tylko wtedy, gdy uczestnik procesu zmienia rolę świadka na oskarżonego, lecz nie zmienia się czyn stanowiący podstawę faktyczną postępowania. Jest wszak oczywistym, że przesłuchanie późniejszego oskarżonego w charakterze świadka jest pozbawione prawnego znaczenia i jako takie nie może rodzić dla oskarżonego żadnych ujemnych skutków prawnych w sytuacji, gdy złożył on uprzednio fałszywe zeznania w toczącym się w jego sprawie (a więc w tym samym postępowaniu karnym). Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie nie nastąpiła, J. M. bowiem składając trzykrotnie zeznania w sprawie kradzieży z włamaniem jego samochodu złożył je poza „własnym” procesem karnym, protokoły te następnie zaś, jako dokumenty utrwalające treść fałszywych zeznań, stały się bezpośrednim i pierwotnym dowodem popełnienia przez niego przestępstwa złożenia fałszywych zeznań, który to czyn stał się przedmiotem odrębnego postępowania karnego. Wbrew zatem zarzutowi skarżącego, protokoły zawierające treść zeznań J. M. nie zostały odczytane na rozprawie na podstawie art. 389 § 1 kpk , a jedynie uznane za dokumenty złożone do akt sprawy ( art. 393 § 1 kpk ), świadczące o przestępstwie w innym postępowaniu, w którym oskarżony był świadkiem i stanowiące swego rodzaju dowód rzeczowy przestępstwa (por. zwłaszcza treść przywołanej przez obrońcę uchwały SN z dnia 20 VI 1991r., I KZP 12/91, OSNKW 1991/10-12/46, w której wyrażono jednak pogląd, że nie jest dopuszczalne skazanie za fałszywe zeznania, jeżeli zeznanie to dotyczyło okoliczności związanych z czynem zarzuconym później tej osobie w tej samej sprawie – z uwagi na konieczność respektowania prawa do obrony). W powyższej zatem sytuacji podnoszona przez skarżącego zmiana roli procesowej ze świadka na oskarżonego nie nastąpiła w tym samym procesie, lecz w związku z rozpoczęciem się innego postępowania, mającego inny przedmiot. Mając zatem na uwadze zgromadzony materiał dowodowy w postaci wyjaśnień oskarżonego, w których nie przyznaje się on do winy, z drugiej zaś strony zeznań świadków oraz zebranych wielu dokumentów, które korespondują i uzupełniają się z ich relacjami (dotyczy to zwłaszcza świadków K. Ż. i D. S. , którzy potwierdzają przecież fakt i czas przeprowadzonych rozmów telefonicznych feralnego dnia z oskarżonym), w powiązaniu z wykazami połączeń telefonicznych i logowań aparatu oskarżonego na przebytej przez niego trasie, należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne w oparciu o właściwie zebrany materiał dowodowy, poddany następnie swobodnej ocenie, tj. uwzględniającej zasady prawidłowego rozumowania, wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Wobec zaskarżenia wyroku na korzyść przez obrońcę oskarżonego Sąd odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy sprawy i także z urzędu nie dostrzegł żadnych uchybień w rozpoznaniu sprawy. Postępowanie sądowe wykazało więc winę oskarżonego. Także przyjęta kwalifikacja prawna zachowań oskarżonego, kwalifikowanych jako występki odpowiednio z art. 233 § 1 kk i art. 238 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i art. 12 kk i z art. 286 § 1 kk , nie budziła wątpliwości, a rozważania prawne, jakie w tym względzie przeprowadził Sąd I instancji, są w całości godne podzielenia. Wniesienie środka odwoławczego w części odnoszącej się do winy spowodowało konieczność sprawdzenia rozstrzygnięcia w zakresie odnoszącym się do wymierzonej oskarżonemu kary, Sąd jednak nie znalazł najmniejszych podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia o karze. Zarzut rażącej surowości kary może być zasadny tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, że zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd I instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary określonych w art. 53 kk (zob. wyrok SN z dnia 14 XI 1973r., III KR 254/73, OSNPG 1974/3-4/51). Sąd Rejonowy właściwie ustalił stopień zawinienia oskarżonego i wymierzył mu kary adekwatne do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynów, według swojego uznania i w granicach przewidzianych przez ustawę. W pisemnych motywach uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób obszerny i szczegółowy uwzględnił całokształt okoliczności mający wpływ na wymiar kary, biorąc pod uwagę wszystkie dyrektywy jej orzekania. Kary wymierzone oskarżonemu zatem w sposób należyty spełniają swe cele zapobiegawcze i wychowawcze, wypełniając wymogi prewencji ogólnej i w zakresie społecznego oddziaływania. Sąd meriti prawidłowo ustalił zatem, że stopień społecznej szkodliwości czynów jest znaczny, czemu dał czytelny wyraz w rozważaniach zawartych w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Prawidłowo uwzględnił przy miarkowaniu kar zaplanowany z góry i przemyślany sposób działania oskarżonego, przyświecający jego działaniom cel, charakter dóbr prawnych, w które godziły popełnione przestępstwa, w także znaczną wysokość uzyskanej przez niego korzyści majątkowej. W ocenie Sądu Okręgowego zatem kary wymierzone oskarżonemu za przypisane mu czyny są karami, których wymiar uwzględnia wysoki stopień zawinienia oskarżonego i społecznej szkodliwości popełnionych przestępstw. Orzekając kary za czyny przypisane oskarżonemu Sąd Rejonowy miał zatem w polu widzenia z jednej strony okoliczności popełnienia tych czynów i motywację sprawcy, z drugiej zaś uwzględnił jako okoliczność łagodzącą jego dotychczasową niekaralność. Zasadnie także Sąd Rejonowy orzekając o karze łącznej zastosował wobec oskarżonego wyjątkową bądź co bądź zasadę pełnej absorpcji. Prawidłowo też przyjął, że można wobec oskarżonego przyjąć pozytywną prognozę co do jego zgodnego z prawem zachowania w przyszłości. Oskarżony jest dotychczas osobą niekaraną, a ocena właściwości i warunków osobistych oskarżonego, mająca znaczenie dla oceny, czy zasadne w sprawie pozostawać będzie orzeczenie wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, skłoniła Sąd odwoławczy do wniosku, że wystarczającą wobec oskarżonego karą pozostanie kara pozbawienia wolności orzeczona z warunkowym jej zawieszeniem. Sąd uznał zatem, podobnie jak Sąd meriti, że wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności w takiej formie pozostanie wystarczające dla osiągnięcia wobec niego celów kary. Cele prewencji indywidualnej bez wątpienia spełnione zostaną przez orzeczenie takiej kary, w szczególności zaś tak wymierzona kara zapobiec powinna powrotowi oskarżonego do przestępstwa. Możliwość wykonania w okresie próby warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności w wymiarze 8 miesięcy powinna skutecznie odwieść oskarżonego od popełniania kolejnych przestępstw. Popełnienie przez oskarżonego przestępstw przypisanych jego osobie wyrokiem w niniejszej sprawie nie uzasadnia przy tym uznania, że wyłącznie kara pozbawienia wolności orzeczona bez warunkowego zawieszenia jej wykonania stanowić będzie karę właściwą, a przy tym nie naruszy ona zasady ultima ratio kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia, określonej w art. 58 § 1 kk . Przypisane oskarżonemu przestępstwa, choć trafnie zauważył Sąd obciążające okoliczności dla oskarżonego, nie pozostają jednak czynami o tak dużej społecznej szkodliwości, by uznać oskarżonego za osobę szczególnie zdemoralizowaną tak, by tylko kara wykonana w warunkach izolacji spełniła wobec oskarżonego cele kary. Te wszystkie okoliczności miał na uwadze Sąd I instancji i należycie je wyeksponował. Właśnie kara w orzeczonej wysokości winna wpływać prewencyjnie, kształtując świadomość prawną społeczeństwa. Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy ocenił również możliwości finansowe oskarżonego przy uwzględnieniu jego dochodów i sytuacji osobistej, a te prawidłowo determinowały ustaloną na poziomie 20 złotych wysokość jednej stawki dziennej kary grzywny, orzeczonej obok kary pozbawienia wolności, w związku z popełnieniem przestępstwa oszustwa, a więc w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Jest oczywistym także i jedynie słusznym w realiach tej sprawy orzeczenie przez Sąd meriti środka karnego w trybie art. 46 § 1 kk , zważywszy przede wszystkim na kompensacyjną funkcję obowiązku naprawienia szkody wobec pokrzywdzonej spółki, a w dalszej zaś kolejności uwzględniając funkcję penalną i represyjną orzeczenia w tym zakresie. Z naprowadzonych wyżej względów Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok jako słuszny, nadto orzekając o kosztach procesu zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasądzając od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa stosowane koszty sądowe, obejmujące wydatki postępowania odwoławczego oraz opłatę za II instancję, będącą konsekwencją wymierzonych kar.