VI Ka 667/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał sprawę z apelacji pełnomocnika oskarżycieli prywatnych, którzy domagali się uchylenia wyroku Sądu Rejonowego uniewinniającego oskarżoną od popełnienia przestępstwa znieważenia (art. 216 § 1 k.k.). Oskarżona miała znieważyć członków zarządu spółki (...) Sp. z o.o., R. B. i S. B., poprzez skierowanie do nich pisma, w którym zarzuciła im popełnienie przestępstwa groźby karalnej zniesławienia i groźby pociągnięcia jej do odpowiedzialności karnej. Sąd Rejonowy uniewinnił oskarżoną, a Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy. Sąd Okręgowy uznał, że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż stanowi jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że oskarżona działała w ramach art. 87 k.c., realizując prawo do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia. Wskazał, że powołanie się na bezprawną groźbę w rozumieniu art. 87 k.c. nie ma charakteru znieważającego, skoro działanie sprawcy zmierza do obrony własnego interesu w sprawie i jest podniesione we właściwej formie. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując, że zarzut podniesiony podczas procesu sądowego, zmierzający do obrony własnego interesu, nie stanowi zniesławienia. Podkreślono, że oskarżona, będąc filologiem, mogła nie mieć pełnej świadomości prawnej co do definicji groźby bezprawnej, a jej intencją było wyłącznie zrealizowanie cywilnoprawnego uprawnienia. Sąd stwierdził, że ocena materiału dowodowego przez Sąd Rejonowy była prawidłowa, a uniewinnienie oskarżonej było jedyną słuszną decyzją procesową, która nie zniechęci innych do obrony swoich praw. Na koniec, sąd zasądził od oskarżycieli prywatnych koszty postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 216 § 1 k.k. w kontekście obrony własnych praw cywilnych (art. 87 k.c.) oraz granice odpowiedzialności karnej za znieważenie w sytuacji, gdy działanie ma na celu obronę interesu.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której zarzut popełnienia przestępstwa jest podnoszony w ramach obrony własnych praw cywilnych, a nie wyłącznie w celu znieważenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skierowanie pisma zarzucającego członkom zarządu spółki popełnienie przestępstwa, w tym groźby karalnej zniesławienia i groźby pociągnięcia do odpowiedzialności karnej, stanowi przestępstwo znieważenia z art. 216 § 1 k.k., jeśli oskarżona działała w ramach art. 87 k.c. w celu uchylenia się od skutków oświadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi przestępstwa znieważenia, jeśli oskarżona działała w ramach art. 87 k.c. w celu obrony własnego interesu, a zarzut podniesiony był we właściwej formie i nie był ukierunkowany wyłącznie na znieważenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że działanie oskarżonej było realizacją jej prawa cywilnego do uchylenia się od skutków oświadczenia na podstawie art. 87 k.c. Podkreślono, że takie działanie w obronie własnego interesu, podniesione we właściwej formie, nie ma charakteru znieważającego. Ocena tego zachowania w kontekście przestępstwa z art. 216 § 1 k.k. mogłaby zniechęcać do korzystania z uprawnień cywilnoprawnych.
Czy zarzut podniesiony podczas procesu sądowego, zmierzający do obrony własnego interesu, może stanowić przestępstwo zniesławienia lub znieważenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pod warunkiem, że działanie sprawcy zmierza do obrony własnego interesu w sprawie oraz zarzut postawiony jest we właściwej formie i nie jest ukierunkowany wyłącznie na poniżenie osoby do której został adresowany.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do tezy wyroku Sądu Najwyższego (V KK 329/14), która stanowi, że zarzut podniesiony podczas procesu sądowego w celu obrony własnego interesu, jeśli jest we właściwej formie i nie ma na celu wyłącznie poniżenia, nie stanowi zniesławienia. Sąd przeniósł tę zasadę na grunt art. 216 k.k., uznając, że oskarżona działała w celu obrony własnego interesu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. B. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| S. B. | osoba_fizyczna | oskarżyciel prywatny |
| R. B. | osoba_fizyczna | oskarżyciel prywatny |
| (...) | spółka | podmiot pokrzywdzony |
Przepisy (6)
Główne
k.k. art. 216 § § 1
Kodeks karny
Sąd uznał, że samo powołanie się na bezprawną groźbę w rozumieniu art. 87 k.c. nie ma charakteru znieważającego, skoro działanie sprawcy zmierza do obrony własnego interesu w sprawie i jest podniesione we właściwej formie.
k.c. art. 87
Kodeks cywilny
Oskarżona działała w ramach tego przepisu, realizując prawo do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia. Sąd podkreślił, że zapowiedź złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa może być przez statystyczną osobę potraktowana jako „groźba”.
Pomocnicze
k.p.k. art. 632 § pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do orzeczenia o kosztach sądowych obciążających oskarżycieli prywatnych.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Zasada obiektywizmu w ocenie dowodów.
k.p.k. art. 5
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działanie oskarżonej w ramach art. 87 k.c. jako realizacja prawa do uchylenia się od skutków oświadczenia. • Brak zamiaru znieważenia ze strony oskarżonej. • Zarzut podniesiony we właściwej formie w celu obrony własnego interesu. • Prawidłowa ocena materiału dowodowego przez Sąd Rejonowy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji pełnomocnika oskarżycieli prywatnych dotyczące obrazy przepisów postępowania i błędu w ustaleniach faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
stanowi jedynie próbę polemiki z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji • nie ulega wątpliwości, że oskarżona E. B. działała w ramach art. 87 k.c. • Tak, jak w pozwie należy wskazać konkretnie, na czym polegało np. zachowanie naruszające prawo, a w akcie oskarżenia nie wystarczy wskazanie przepisu kodeksu karnego, jaki zarzuca się oskarżonemu, ale należy podać na czym tenże czyn polegał, tak samo przy zastosowaniu art. 87 k.c. wskazana jest egzemplifikacja zachowań, które zdaniem osoby składającej takie oświadczenie, stanowiły bezprawną groźbę w rozumieniu tego przepisu. • Rozpatrywanie tego zachowania w kontekście popełnienia przestępstwa z art. 216 § 1 k.k. może zniechęcać inne osoby do realizacji uprawnienia z art. 87 k.c. w obawie przed możliwym wszczęciem postępowania karnego. • wprawdzie przepis art. 212 k.k. nie wymaga dla przestępstwa zniesławienia szczególnego zabarwienia, ostrości czy dobitności wypowiedzi, lecz wystarczające jest dla bytu tego przestępstwa, by wypowiedź ta narażała pomówionego na utratę zaufania niezbędnego dla prowadzonej przez niego działalności lub zawodu. Jednakże nie stanowi zniesławienia zarzut podniesiony podczas procesu sądowego pod warunkiem, że działanie sprawcy zmierza do obrony własnego interesu w sprawie oraz zarzut postawiony jest we właściwej formie i nie jest ukierunkowany wyłącznie na poniżenie osoby do której został adresowany • nie sposób dojść do przekonania, że oskarżona E. B. […]
Skład orzekający
Anita Jarząbek - Bocian
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 216 § 1 k.k. w kontekście obrony własnych praw cywilnych (art. 87 k.c.) oraz granice odpowiedzialności karnej za znieważenie w sytuacji, gdy działanie ma na celu obronę interesu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której zarzut popełnienia przestępstwa jest podnoszony w ramach obrony własnych praw cywilnych, a nie wyłącznie w celu znieważenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje ciekawy konflikt między prawem karnym a cywilnym, gdzie obrona własnych praw cywilnych może być interpretowana jako brak zamiaru popełnienia przestępstwa znieważenia. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie karnym i cywilnym.
“Obrona własnych praw cywilnych jako tarcza przed zarzutem znieważenia?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.