VI Ka 661/14

Sygnatura akt VI Ka 661/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Marcin Schoenborn Sędziowie SSO Grażyna Tokarczyk SSO Bożena Żywioł (spr.) Protokolant Marzena Mocek przy udziale Krystyny Marchewki Prokuratora Prokuratury Okręgowej po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 r. sprawy J. R. ur. (...) w P. , córki W. i S. oskarżonej z art. 286§1 kk w zw. z art. 12 kk na skutek apelacji wniesionych przez oskarżyciela publicznego i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygnatura akt VII K 254/13 na mocy art. 437 kpk , art. 438 kpk uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Zabrzu do ponownego rozpoznania. VI Ka 661/14 UZASADNIENIE Od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 10 kwietnia 2014r., sygn.akt VII K 254/13, apelację wnieśli: prokurator i pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej M. K. (1) . Obaj zaskarżyli orzeczenie w całości, na niekorzyść oskarżonej J. R. . Prokurator zarzucił: -obrazę prawa procesowego, a to art. 201 kpk , polegającą na uznaniu niepełnej opinii wydanej jedynie przez biegłą psychologa i nie uzyskaniu opinii biegłego psychiatry w związku z rozpoznaniem u pokrzywdzonej schizofrenii paranoidalnej, -obrazę prawa procesowego, a to art. 4 kpk , art.7 kpk , art. 410 kpk i art. 424 kpk , co polegało na pominięciu okoliczności obciążających oskarżoną, przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów oraz wnioskowaniu wbrew regułom logiki i doświadczenia życiowego doprowadzając do niesłusznego uniewinnienia oskarżonej oraz przez sporządzenie uzasadnienia nie spełniającego wymogów ustawowych, a przez to nie pozwalającego na kontrolę instancyjną orzeczenia, -błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że zgromadzone dowody nie pozwalają na przypisanie oskarżonej zarzuconego czynu, co skutkowało niesłusznym uniewinnieniem J. R. , podczas gdy zeznania M. K. (1) , I. K. , M. K. (2) , T. K. , J. K. i H. K. prowadzą do wniosku przeciwnego. Stawiając takie zarzuty apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Tożsamy wniosek zawiera apelacja wniesiona przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej. W tym środku odwoławczym podniesiono zarzut: -błędu w ustaleniach faktycznych odnoszący się do okresu choroby oskarżycielki posiłkowej i jej wpływu na relacje pokrzywdzonej, opinii biegłej psycholog E. M. , zeznań Z. K. , kwestii posiadania przez oskarżoną i A. S. funduszy na zakup domu w S. , zeznań świadków potwierdzających pożyczkę pieniedzy i wieloletnie starania pokrzywdzonej o zwrot tej pożyczki, -obrazy prawa procesowego, a to art. 7 kpk - przez niepełną i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego oceną dowodów oraz art. 424 § 1 kpk - przez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niepełny i nie pozwalający na prawidłową kontrolę instancyjną wyroku. Sąd Okręgowy uznał obie apelacje za zasadne. Trafnie wskazał prokurator, że opinia biegłej psycholog - stwierdzającej, iż pokrzywdzona funkcjonuje pod wpływem osobowości urojeniowej, a jej możliwości postrzegania i odtwarzania spostrzeżeń funkcjonują nieadekwatnie do rzeczywistości - w dużej mierze była zdeterminowana historią choroby pokrzywdzonej i zawartym w tej historii rozpoznaniem u pokrzywdzonej choroby psychicznej. Tymczasem w tym zakresie, a więc ewentualnego wpływu choroby psychicznej na treść relacji składanych przez świadka, winien wypowiedzieć się biegły psychiatra, tym bardziej, że – na co zwrócił uwagę także pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej - dokumentacja medyczna odnosi się do stanu pokrzywdzonej od 2009r., a aktywność procesowa M. K. (1) w tej sprawie datuje się już od roku 2007. W tej sytuacji, celem uzyskania odpowiedzi na pytanie o stan zdrowia pokrzywdzonej sprzed 2009r., przy nieuwzględnieniu jednostki chorobowej u niej zdiagnozowanej i o jego wpływ na zachowanie i twierdzenia pokrzywdzonej należało uzyskać opinię biegłego psychiatry, gdyż wiedza specjalistyczna w dziedzinie psychologii nie jest wystarczająca. Apelujący mogą także skutecznie kwestionować ustalenia faktyczne, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku, bowiem nie sposób przyjąć, że stanowią one efekt wszechstronnej i szczegółowej analizy wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów. Sąd Rejonowy w pisemnym uzasadnieniu swego orzeczenia stwierdził, że wszystkie osoby, które wiedziały cokolwiek o udzielonej pożyczce dowiedziały się o niej wyłącznie od pokrzywdzonej. Stwierdzenie takie w realiach dowodowych niniejszej sprawy jest nieuprawnione. Wprawdzie żadna z przesłuchanych osób nie była bezpośrednio obecna przy przekazywaniu przez pokrzywdzoną wskazanej w zarzucie kwoty oskarżonej, jednak niektórzy świadkowie relacjonują o fakcie potwierdzenia przez oskarżoną, iż takie zdarzenie miało miejsce w rzeczywistości. Mianowicie świadek I. K. zeznała: „ J. R. ujęła to tak,że gdyby moja teściowa nie pożyczyła jej 30.000 zł, to wtedy nie mogłaby zakupić tego domu” /k- 53/, M. B. : „ R. chwaliła się, że ma dom dzięki mojej córce, bo pożyczyła 30.000 zł” /k-55v/, A. H. : „ wiem to stąd, ponieważ kolegowałem się z jedną jak i z drugą stroną /k- 61/, H. K. : „Pani R. mówiła, że chce sobie kupić dom, ale gdyby nie pani K. , to by nie mogła sobie kupić, bo nie miała tyle gotówki. A pani K. jej pożyczy”, G. K. : „cieszyła się z tego domu, to mówiła, że kupiła go dzięki właśnie takiej dobrej sąsiadce” /k-354v/, J. K. : „kobieta ta najpierw twierdziła, że zwróciła matce większą część pieniędzy, z tego co pamiętam chciała jej zwrócić tylko 17.000 zł”/k-20v./, K. : ”mówiła, że otrzymała pożyczkę” /k- 599v./. W ocenie sądu odwoławczego nie sposób było przejść do porządku dziennego nad takimi relacjami świadków, lecz należało poddać je analizie, ocenić ich wiarygodność i szczegółowo uzasadnić zajęte w tej kwestii stanowisko. Ocena ta, by mogła być uznana za zgodną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, winna także uwzględniać dalsze okoliczności, a mianowicie, że pokrzywdzona tylko w przypadku oskarżonej wskazuje na udzieloną pożyczkę, że posiadała lokatę pieniężną i ją zlikwidowała, co w czasie, a także co do wysokości kwoty zbiegło się z wpłaceniem przez oskarżoną i A. S. pierwszej zaliczki na kupno domu /w sytuacji, gdy cały czas mieli oni posiadać oszczędności w wysokości przekraczającej kwotę zaliczki/, że przez wiele lat z determinacją oskarżycielka domaga się zwrotu pieniędzy podejmując określone działania w postaci: przeprowadzania rozmów telefonicznych, pisania listów, złożenia wizyty w domu oskarżonej. Przy ocenie relacji świadków uwzględnienia wymagało to, że opisywali oni zdarzenia sprzed kilkunastu nawet lat, z tym, że pokrzywdzona ma do tych zdarzeń szczególny stosunek emocjonalny. Ocena dowodów przeprowadzona przez sąd pierwszej instancji, która w sposób lakoniczny została zaprezentowana w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, pomija powyżej wskazane aspekty, co czyni ją niepełną , nieprzekonującą i nie spełniającą ustawowych wymogów z art. 7 kpk . Z naprowadzonych względów zaskarżony wyrok nie mógł się ostać i został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy powtórzy postępowanie dowodowe uzupełniając je zwłaszcza o opinię biegłego psychiatry dotyczącą stanu psychicznego pokrzywdzonej i jego ewentualnego wpływu na jej twierdzenia i podjętą aktywność w kwestii dochodzenia roszczeń finansowych wobec oskarżonej. Zgromadzony materiał podda następnie wszechstronnej, logicznej i zgodnej z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego analizie weryfikując zasadność zarzutu postawionego oskarżonej, także w kontekście stwierdzenia pokrzywdzonej, że pożyczki udzieliła również A. S. .