VI Ka 638/24

Warszawa, dnia 4 lipca 2025 r. Sygn. akt VI Ka 638/24 1. 2.WYROK 2.1.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 3.Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: 4. Przewodniczący: SSO Ludmiła Tułaczko 6.protokolant: protokolant sądowy – stażysta Jakub Stuleblak 7.przy udziale prokuratora Marka Traczyka 8.po rozpoznaniu dnia 4 lipca 2025 r. 9.sprawy S. K. - M. , syna W. i M. , ur. (...) w S. 10.oskarżonego o przestępstwo z art.190a § 1 kk 11.na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej B. P. (1) 12.od wyroku Sądu Rejonowego w Otwocku 13.z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt II K 942/19 1.utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; 2.zasądza od oskarżycielki posiłkowej B. P. (1) na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty za drugą instancję kwotę 200 zł oraz obciąża ją pozostałymi kosztami procesu za postępowanie odwoławcze. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 638/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 14.12.2023 r. sygn. akt II K 942/19 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.5. Ustalenie faktów 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1 S. M. Niekarany Informacja z Krajowego Rejestru Karnego 427 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 1.6. Ocena dowodów 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.1.1.1 Informacja z Krajowego Rejestru Karnego Załączony dokument urzędowy został sporządzony w przepisanej prawem formie przez organy do tego uprawnione. Stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności dokumentu. 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. 1. Obraza przepisów postępowania mająca wpływ na treść orzeczenia tj. : a) obraza art. 410 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez zaniechanie rozważenia wszystkich okoliczności sprawy ujawnionych w toku postępowania i arbitralne nadanie waloru pełnej wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego z pomięciem dowodów z dokumentów ujawnionych w postępowaniu, co miało wpływ na nieuprawnione rozstrzygnięcie, iż oskarżony nie popełnił zarzucanemu czynu; b) obraza art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny wyjaśnień oskarżonego uznając je w całości za wiarygodny dowód w sprawie i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu w sytuacji gdy prawidłowa ocena tych depozycji dokonana wespół z dowodami w postaci wiadomości sms i korespondencji listowej winna doprowadzić do jego skazania; c) obraza art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zeznań świadka W. P. uznając, że nie zasługuje na walor wiarygodności w części w której świadek ten zeznał, że zachowanie oskarżonego powodowało nasilenie poczucia zagrożenia u pokrzywdzonej w sytuacji gdy z niekwestionowanych przez strony a uznanych przez sąd za wiarygodne dowodów z dokumentów w tym korespondencji listowej i wiadomości sms wynika per se, że zachowanie oskarżonego wypełniło przesłanki nękania i mogło powodować poczucie takowego zagrożenia które de facto pokrzywdzona przejawiała skoro złożyła zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez oskarżonego; d) obrazę art. 7 k.p.k. poprzez pominięcie przy wyrokowaniu, że oskarżony cyklicznie i uporczywie pojawiał się przed domem oskarżycielki posiłkowej; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut dotyczący obrazy przepisów postępowania jest niezasadny. Sąd I instancji nie naruszył art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. bowiem ocenił zgromadzony materiał dowodowy zgodnie z zasadami logicznego rozumowania wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd rozważył wszystkie zgromadzone w tej sprawę dowody i zasadnie doszedł do przekonania, że zachowanie oskarżonego nie wyczerpało znamion czynu z art. 190a § 1 k.k. bowiem korzystał z uprawnień pracowniczych dążąc do uzyskania wynagrodzenia za pracę, wynagrodzenia za gotowość do pracy, świadectwa pracy oraz wydruku pit. W ocenie pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej sąd błędnie uznał, że nie doszło do popełnienia czynu z art. 190a §1 k.k. gdyż także sposób realizacji przynależnych jednostce praw może wypełniać znamiona przestępstwa nękania. Odnosząc się do powyższego wskazać trzeba, że od przestępstwa nękania należy odróżnić korzystanie przez oskarżonego z przysługujących mu uprawnień z zakresu prawa pracy. Nie ulega wątpliwości, ze oskarżony w okresie zarzutu od lipca 2019 doku do listopada 2019 r. wysyłał smsy do pokrzywdzonej jako do pracodawcy z informacją, że jest gotowy do świadczenia pracy. Wysyłał także do firmy, której właścicielką jest pokrzywdzona – B. P. (2) , pisma stanowiące żądania finansowe przysługujące mu jako pracownikowi. Było to zachowanie pozostające pod ochroną przepisów prawa pracy. Oskarżony pozwem z dnia 12 września 2019 roku wystąpił do sądu pracy i jego roszczenia opisane w pozwie a wcześniej w pismach kierowanych do pokrzywdzonej znalazły potwierdzenie, bowiem jak wynika z akt sądu pracy VI P 377/19, w dniu 9 listopada 2020 roku, została zawarta ugoda. Pokrzywdzona zobowiązała się wypłacić oskarżonemu pieniądze w wysokości 6.000 zł z tytułu odszkodowania wyczerpując tym samym roszczenia oskarżonego wynikające z umów cywilno - prawnych i stosunku pracy. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że kluczowym znamieniem omawianego przestępstwa jest „uporczywe nękanie". W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że jest ono spełnione, gdy występują łącznie dwa elementy - obiektywny i subiektywny, to jest powtarzalność zachowania sprawcy jak również szczególne nastawienie psychiczne sprawcy do czynu polegające na nieustępliwości czy też chęci postawienia na swoim (obojętne z jakich pobudek. (vide Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2023 r. I KK 279/22). Dla odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 190a § 1 k.k. nie ma znaczenia cel działania sprawcy, który sam w sobie nie musi być społecznie naganny. Realizacja celu, który sam w sobie nie zasługuje na negatywną ocenę, środkami stanowiącymi uporczywe nękanie innej osoby prowadzące do wzbudzenia w niej poczucia zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub naruszające jej prywatność może wypełniać znamiona przestępstwa z art. 190a k.k. (vide Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2020 r. III KK 266/20). Tym samym mimo, że cel działania sprawcy nie należy do znamion czynu to należy wskazać, że oskarżony nie pisał pism personalnie kierując je do pokrzywdzonej lecz pisał je do firmy, która jak twierdzi, zatrudniała go w oparciu o umowę o pracę. Istotnym jest w tym względzie art. 81 kodeksu pracy zgodnie z którym, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za gotowość do pracy. Zgłoszenie gotowości do świadczenia pracy może nastąpić przez każde zachowanie pracownika objawiające w dostateczny sposób jego zamiar kontynuacji stosunku pracy (vide Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2016 r. I PK 255/15). Dla rozstrzygnięcia podstawowej kwestii spornej w niniejszej sprawie pomocny jest też pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 października 2013 r., II PK 16/13, (LEX nr 1409527). Stwierdzono w nim, że przy ocenie zachowania należytej staranności pracowniczej wymaganej i koniecznej do nabycia wynagrodzenia z tytułu gotowości do pracy ( art. 81 § 1 k.p. ) pracownik powinien aktywnie manifestować pozostawanie w stanie permanentnej (stałej) gotowości do natychmiastowego podjęcia i świadczenia pracy w uzgodnionym miejscu, czasie i rozmiarze pracy, co wymaga co najmniej systematycznego lub periodycznego powiadamiania pracodawcy o miejscu przebywania i sposobach wezwania pracownika do świadczenia pracy w formach dostatecznie informujących pracodawcę o stanie gotowości do pracy, co najmniej przez comiesięczne żądanie wypłaty wynagrodzenia z tytułu gotowości do pracy. Natomiast w wyroku (I PK 126/07) Sąd Najwyższy stwierdził, że jednorazowe zgłoszenie gotowości do pracy nie może być uznane za wystarczające wówczas, gdy pracownik dochodzi na podstawie art. 81 § 1 k.p. wynagrodzenia za okres roku. Tak więc przepisy prawa pracy, umożliwiały oskarżonemu takie działanie jakie podjął względem pokrzywdzonej, czyli manifestowanie pracodawcy o gotowości do pracy oraz wskazywanie w pismach swoich roszczeń względem pracodawcy. Te zachowania przyczyniły się też ostatecznie do uznania jego roszczeń w sądzie pracy i zawarciem ugody z pokrzywdzoną. Należy zatem dojść do wniosku, że pokrzywdzona przyznała fakt, że została zawarta z oskarżonym umowa o pracę, tylko że została ona zwarta w formie ustnej. Nie zmienia to jednak faktu, że w tej sytuacji oskarżonemu przysługiwały wszystkie uprawnienia jakie powinien mieć pracownik wobec pracodawcy. Dlatego też zachowanie oskarżonego nie wypełniło przesłanek nękania albowiem domagał się on spełnienia swoich praw pracowniczych i to środkami, które dopuszcza kodeks pracy . Działanie oskarżonego nie mogło wzbudzić u pokrzywdzonej poczucia zagrożenia, skoro w treści pism była mowa o należnościach z tytułu stosunku pracy, zaś w smsach o gotowości do pracy. Pokrzywdzona nie odpowiadała na pisma oskarżonego, nie odnosiła się do jego zadań wynikających z zawartego stosunku pracy. Dopiero przed sądem pracy pokrzywdzona złożyła odpowiedź na pozew. Wcześniej nie nawiązała z oskarżonym żadnego kontaktu. Nie wyjaśniała swojego stanowiska. Pokrzywdzona jako pracodawca nie może być zaskoczona roszczeniami pracownika, jak również brak jest przesłanek do tego aby jego zachowanie traktować inaczej skoro nie udzielała żadnej odpowiedzi. Odnośnie zarzutu z pkt d) jakoby oskarżony cyklicznie i uporczywie pojawiał się przed domem oskarżycielki posiłkowej należy wskazać, że nikt poza pokrzywdzoną nie potwierdził, aby takie sytuacje miały miejsce. Lp. Zarzut 3.2. 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przejawiający się w uznaniu iż: a) oskarżony nie podejmował w stosunku do oskarżycielki posiłkowej działań bezprawnych albowiem wystąpił na drogę cywilną w celu obrony swoich praw pracowniczych w sytuacji gdy wysłanie oskarżycielce posiłkowej szeregu wiadomości sms tej samej treści oraz korespondencji listowej w krótkich ostępach czasu pozostaje bez związku z podjętymi przez niego działaniami na drodze cywilnej albowiem ww. działania wyczerpując przesłanki uznania ich z przejaw stalkingu, niezależnie od cywilnych roszczeń oskarżonego , albowiem znacznie przekroczyły normę zwyklej korespondencji, która wskazywałaby na potrzebę uzyskania przez oskarżonego potrzebnych informacji co wprost nakazywało uznać jej za uporczywe zaś pojawianie się oskarżonego pod domem pokrzywdzonej bez żadnego racjonalnego powodu w oczywisty sposób wzbudzało u niej poczucie zagrożenia a bez wątpienia naruszyło prywatność jej rodziny. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut jest niezasadny. Kwestia ta została już wyjaśniona przy okazji omawiania zarzutów dotyczących obrazy prawa materialnego. Nie powtarzając zatem całości przestawionych tam wywodów jedynie w skrócie należy wskazać, że przepisy prawa pracy umożliwiały oskarżonemu takie działanie jakie podjął względem pokrzywdzonej, czyli częste manifestowanie pracodawcy o gotowości do pracy oraz wskazywanie w pismach swoich roszczeń względem pracodawcy, co ostatecznie zakończyło się zawarciem ugody w sądzie pracy potwierdzając słuszność jego działań. Ponadto jak już wyżej wskazano, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego pracownik powinien aktywnie manifestować pozostawanie w stanie permanentnej -stałej gotowości do natychmiastowego podjęcia i świadczenia pracy w uzgodnionym miejscu, czasie i rozmiarze pracy, co wymaga co najmniej systematycznego lub periodycznego powiadamiania pracodawcy o miejscu przebywania i sposobach wezwania pracownika do świadczenia pracy w formach dostatecznie informujących pracodawcę o stanie gotowości do pracy, co najmniej przez comiesięczne żądanie wypłaty wynagrodzenia z tytułu gotowości do pracy. Jednorazowe zgłoszenie gotowości do pracy nie mogło by być uznane za wystarczające gdyby pracownik chciał dochodzić na podstawie art. 81 § 1 k.p. wynagrodzenia za okres roku. Roszczenie oskarżonego zostało uznane w sądzie pracy co potwierdza zawarta przed tym sądem ugoda z pokrzywdzoną. Niezasadna jest również druga część zarzutu dotycząca uporczywego pojawiania się oskarżonego pod domem pokrzywdzonej bez żadnego racjonalnego powodu, co miało w oczywisty sposób wzbudzać u niej poczucie zagrożenia wskazać. Oskarżony zaprzeczył, aby przyjeżdżał pod dom pokrzywdzonej. W sprawie nie ma też żadnego innego dowodu np. w postaci nagrania, które rozstrzygnęłoby tą kwestię. Wskazywanej okoliczności nie potwierdzili również świadkowie B. W. , M. M. (3) którzy zatrudnieni byli w firmie pokrzywdzonej, oraz W. P. , który jest jej mężem. Lp. Zarzut 3.3. 3. obraza prawa materialnego tj. art. 190 a § 1 k.k. poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i uznanie, że zachowanie oskarżonego w postaci wysłania licznych wiadomość sms tej samej treści wysyłanie licznej korespondencji listowej i podjeżdżanie pod posesję oskarżycielki posiłkowej i jej obserwację przez oskarżonego nie wyczerpuje znamion ww. przepisu albowiem oskarżony podejmował w tej sposób obronę swoich praw w postępowaniu cywilnym vide uzasadnienie wyroku w sytuacji gdy nawet istnienie potencjalnie zasadnych roszczeń cywilnych nie eliminuje odpowiedzialności karnej z ww. przepisu jeśli działanie oskarżonego wprost wyczerpało przesłanki, o których w nim mowa. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut jest niezasadny. Jak wskazano przy okazji omawiania poprzednich zarzutów, pisanie pism, wysyłanie smsów o gotowości do świadczenia pracy, to normalna procedura związana z dochodzeniem swoich uprawnień i roszczeń wynikających z prawa pracy. Natomiast pobyt pod domem nie został udowodniony co również już wyjaśniono bowiem zeznania pokrzywdzonej nie znajdują potwierdzania w zeznanych świadka B. W. i M. M. (3) , którzy byli pracownikami w firmie pokrzywdzonej. Pokrzywdzona nic im o tym nie mówiła, a jej dom znajduje się blisko firmy; nie zeznał o tym także mąż pokrzywdzonej W. P. , a przecież powinien o tym wiedzieć skoro pokrzywdzona - jak zeznała - czuła się zagrożona zachowaniem oskarżonego. Lp. Wniosek 3.3. 1. o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i wymierzenie oskarżonemu kary w dolnych granicach ustawowego zagrożenia; 2. zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowej kosztów procesu za I i II instancję według norm przepisanych ewentualnie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania - ewentualnie - 3. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wobec niezasadności zarzutów apelacji z przyczyn wskazanych i omówionych w punktach 3.1, 3.2 i 3.3. niniejszego uzasadnienia, żaden ze skorelowanych z nimi wniosków nie zasługiwał na uwzględnienie. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 14.12.2023 r. sygn. akt II K 942/19 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Jak wykazano w pkt. 3.1, 3.2 i 3.3 niniejszego uzasadnienia, podniesione zarzuty są niezasadne. W sprawie brak było również okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu określonych w art. 439 k.p.k. oraz art. 440 k.p.k. 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. natomiast wysokość opłaty w kwocie 200 zł została ustalona w oparciu o art. 13 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych. 7. PODPIS SSO Ludmiła Tułaczko 1.11. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Oskarżyciel posiłkowy Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Całość wyroku 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.4. Wnioski ☒ Uchylenie ☒ zmiana