VI Ka 535/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację oskarżonego P. F. (1) od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy stwierdził rażące naruszenie art. 392 § 1 kpk, polegające na odczytaniu protokołów zeznań świadków zamiast ich bezpośredniego przesłuchania na rozprawie. Dotyczyło to kluczowych świadków: T. W., której zeznania obciążały oskarżonego, oraz D. K. i J. M., którzy przyznali się do kradzieży, ale wykluczyli udział oskarżonego. Sąd Okręgowy podkreślił, że przesłuchanie tych świadków było niezbędne dla prawidłowych ustaleń faktycznych. Ponadto, Sąd Rejonowy naruszył art. 366 § 1 kpk, zaniechając wyjaśnienia kwestii poczytalności oskarżonego, mimo przedstawienia przez niego dokumentów wskazujących na problemy ze zdrowiem psychicznym (depresja, zaburzenia osobowości, niezdolność do pracy) oraz toczącego się postępowania o ubezwłasnowolnienie. Sąd Okręgowy wskazał, że konieczne jest zbadanie stanu zdrowia psychicznego oskarżonego i ewentualne powołanie biegłych. W dalszym postępowaniu Sąd Rejonowy ma przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe, w tym przesłuchać wskazanych świadków i wyjaśnić kwestie zdrowotne oskarżonego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenia zasady bezpośredniości w postępowaniu karnym, konieczność badania poczytalności oskarżonego, prawidłowe stosowanie przepisów dotyczących odczytywania protokołów.
Dotyczy specyficznych naruszeń proceduralnych popełnionych przez sąd pierwszej instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odczytanie protokołów zeznań świadków zamiast ich bezpośredniego przesłuchania na rozprawie głównej, w sytuacji gdy zeznania te mają istotne znaczenie dla sprawy i są sprzeczne z innymi dowodami lub wyjaśnieniami oskarżonego, stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odczytanie protokołów zeznań świadków zamiast ich bezpośredniego przesłuchania na rozprawie głównej, gdy dowód ten ma zasadnicze znaczenie dla sprawy, jest sprzeczny z innymi dowodami lub wyjaśnieniami oskarżonego, stanowi rażące naruszenie art. 392 § 1 kpk i może mieć wpływ na treść wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych, wskazał, że zasada bezpośredniości (art. 392 § 1 kpk) wymaga bezpośredniego przesłuchania świadków, których zeznania są kluczowe dla ustaleń faktycznych, są sprzeczne z innymi dowodami lub wyjaśnieniami oskarżonego. Odczytanie protokołów jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy dowód nie ma zasadniczego znaczenia, jest wewnętrznie niesprzeczny i nie pozostaje w sprzeczności z innymi dowodami.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zaniechał wyjaśnienia kwestii poczytalności oskarżonego, mimo przedstawienia przez niego dowodów wskazujących na problemy ze zdrowiem psychicznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji naruszył art. 366 § 1 kpk zaniechając wyjaśnienia kwestii poczytalności oskarżonego, mimo istnienia podstaw do powzięcia wątpliwości w tym zakresie.
Uzasadnienie
Oskarżony przedstawił dokumenty wskazujące na niezdolność do pracy z powodu choroby psychicznej, a w późniejszym okresie zdiagnozowano u niego depresję i zaburzenia osobowości. Toczyło się również postępowanie o ubezwłasnowolnienie. Sąd Rejonowy zaniechał weryfikacji tych okoliczności, co mogło mieć wpływ na prawidłowość ustaleń faktycznych i ocenę winy.
Czy odczytanie wyjaśnień podejrzanych (D.K. i J.M.) jako świadków było dopuszczalne w świetle art. 391 § 2 kpk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odczytanie wyjaśnień podejrzanych jako świadków było niedopuszczalne, ponieważ nie zachodziły przesłanki z art. 391 § 1 kpk ani art. 182 § 3 kpk.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy błędnie zastosował art. 391 § 2 kpk. Przepis ten ma zastosowanie, gdy świadkowie przebywają za granicą, nie można im doręczyć wezwania lub nie stawili się z nieusuwalnych przyczyn (art. 391 § 1 kpk), albo gdy świadek skorzystał z prawa do odmowy zeznań (art. 182 § 3 kpk). W tej sprawie nie próbowano nawet wezwać świadków, a oni nie byli uprawnieni do odmowy zeznań w kontekście zarzucanego im czynu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. F. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Ł. B. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| T. W. | osoba_fizyczna | świadek |
| D. K. | osoba_fizyczna | świadek |
| J. M. | osoba_fizyczna | świadek |
| Elżbieta Ziębińska | osoba_fizyczna | Prokurator Prokuratury Okręgowej |
| A. L. | osoba_fizyczna | inne |
Przepisy (20)
Główne
k.k. art. 291 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 64 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 392 § 1
Kodeks postępowania karnego
Odczytanie protokołów zeznań świadków zamiast ich bezpośredniego przesłuchania na rozprawie głównej jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy bezpośrednie przeprowadzenie dowodu nie jest niezbędne, a dowód ten nie ma zasadniczego znaczenia dla sprawy, nie pozostaje w sprzeczności z innymi dowodami i jest wewnętrznie niesprzeczny.
k.p.k. art. 366 § 1
Kodeks postępowania karnego
Naruszenie poprzez zaniechanie wyjaśnienia, czy oskarżony cierpi na chorobę psychiczną.
Pomocnicze
k.p.k. art. 437
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 392 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 338 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis obowiązujący przed zmianami, analogiczny do art. 392 § 1 kpk.
k.p.k. art. 391 § 2
Kodeks postępowania karnego
Niewłaściwie zastosowany przez Sąd Rejonowy; wymaga spełnienia przesłanek z art. 391 § 1 kpk lub art. 182 § 3 kpk.
k.p.k. art. 182 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 368
Kodeks postępowania karnego
Naruszenie poprzez brak ustosunkowania się do wniosków dowodowych oskarżonego.
k.k. art. 31 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 31 § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 81 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 202
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 18
Kodeks karny
u.o.p.k. art. 17 § 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
k.p.k. art. 63 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 624 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 442 § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady bezpośredniości poprzez odczytanie protokołów zeznań świadków zamiast ich przesłuchania. • Niewyjaśnienie kwestii poczytalności oskarżonego mimo istnienia podstaw. • Brak ustosunkowania się do wniosków dowodowych oskarżonego.
Godne uwagi sformułowania
Zaskarżony wyrok musiał zostać uchylonym już tylko dlatego, że zapadł on z rażącą obrazą art. 392 § 1 kpk, która mogła mieć wpływ na jego treść. • Jeżeli zeznania świadka dotyczą okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy, a przy tym są sprzeczne z wyjaśnieniami oskarżonych lub innymi dowodami w sprawie, to nieodzowne jest bezpośrednie przeprowadzenie dowodu z tych zeznań na rozprawie głównej. • W żadnym razie podstawą do odczytania wyjaśnień D. K. i J. M. nie mógł być przywołany przez Sąd Rejonowy przepis art. 391 § 2 kpk. • Jest jest oczywistym, że choroba psychiczna może być wręcz źródłem wyłączającej winę niepoczytalności ( art. 31 § 1 kk ).
Skład orzekający
Marcin Schoenborn
przewodniczący-sprawozdawca
Arkadiusz Łata
sędzia
Małgorzata Peteja-Żak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenia zasady bezpośredniości w postępowaniu karnym, konieczność badania poczytalności oskarżonego, prawidłowe stosowanie przepisów dotyczących odczytywania protokołów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych naruszeń proceduralnych popełnionych przez sąd pierwszej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są błędy proceduralne w postępowaniu karnym i jak mogą one doprowadzić do uchylenia wyroku. Podkreśla również wagę badania poczytalności oskarżonego.
“Błędy proceduralne sądu pierwszej instancji doprowadziły do uchylenia wyroku w sprawie o paserstwo.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.