VI Ka 497/13

Sygn. akt VI Ka 497/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Elblągu VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodnicząca: SSO Elżbieta Kosecka - Sobczak (spr.) Sędziowie: SO Irena Śmietana SO Irena Linkiewicz Protokolant st.sekr.sądowy Kamila Obuchowicz przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Ryszarda Maziuka po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2014r., sprawy G. W. (1) oskarżonego z art. 279 § 1 kk i inne na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Iławie z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II K 702/12 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Iławie do ponownego rozpoznania. Sygn. VI Ka 497/13 UZASADNIENIE G. W. (1) został oskarżony o to, że w dniu 19 grudnia 2011 roku w miejscowości T. , gm. I. działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami po uprzednim przecięciu kłódki zabezpieczającej kosz na butle gazowe, dokonał z jego wnętrza zaboru w celu przywłaszczenia 8 sztuk butli gazowych o wadze 11 kg o łącznej wartości 1.200 złotych, czym działał na szkodę firmy (...) z/s we W. , przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu 5 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego II Wydział Karny w K. o sygn. akt II K 140/12 z dnia 20 maja 2002 roku, którą odbył w okresie od 20.12.2003r. do dnia 21.01.2008r. tj. o czyn z art. 279§1 k.k. w zw. z art. 64§1 k.k. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Iławie z dnia 17 września 2013r. sygn. II K 702/12 oskarżonego uznano za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu oskarżeniem, przy ustaleniu, że stanowił on wypadek mniejszej wagi określony w art. 279§1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. w zw. z art. 64§ 1 k.k. i za to na podstawie art. 279§ 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. skazano go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Ponadto zasądzono od oskarżonego opłatę w wysokości 120 złotych, zwolniono go od pozostałych kosztów sądowych, a także zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy oskarżonego koszty nieopłaconej obrony udzielonej G. W. z urzędu. Od powyższego wyroku apelację wywiodła obrońca oskarżonego. Autorka apelacji zaskarżyła powyższy wyrok co do pkt. I i III na korzyść oskarżonego, na podstawie art.438 pkt.2 i3 kpk zarzucając mu: 1. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść tego orzeczenia, a będący wynikiem m.in.-wbrew dyspozycji przepisu art. 7 kpk - dowolnej (nie swobodnej) oceny dowodów dokonanej przez Sąd I Instancji, a przede wszystkim dowodów wyraźnie wskazujących na to, że wieczorem 18.12.2011 r. i w nocy z 18.12.2011 roku na 19.12.2011 roku G. W. (1) przebywał w domu u swoich rodziców w J. , gdzie z rodziną m.in. narzeczoną A. Ż. , braćmi: Ł. W. , M. W. , P. W. i D. P. świętowano zakończenie remontu przedświątecznego w domu rodziców oskarżonego oraz urodziny brata M. W. , - błędne przyjęcie w sentencji zaskarżonego wyroku, że do zdarzenia doszło 19.12.2011 roku, podczas, gdy -jak wynika również z treści pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku (strona 17)- do zdarzenia doszło 18.12.2011 roku, a czas popełnienia przestępstwa i prawidłowe jego ustalenie ma istotne znaczenie m.in. dla ustalenia udziału w popełnieniu tego przestępstwa przez oskarżonego, 2. dokonanie ustalenia faktycznego na niekorzyść oskarżonego, pomimo nie dającej się usunąć w tym zakresie wątpliwości- wbrew dyspozycji przepisu art 5 par. 2 kpk - poprzez uznanie, że 8 butli gazowych i 3 dorosłych, wysokich mężczyzn jest w stanie zmieścić się w pojeździe marki N. (...) , podczas, gdy zdania świadków w tej kwestii były podzielone, a przeprowadzenie eksperymentu procesowego okazało się niemożliwe. Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Iławie do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja wniesiona przez obrońcę oskarżonego skutkować musiała uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Mimo, iż sąd I instancji starał się zgromadzić materiał dowodowy powalający na ustalenie stanu fatycznego w sprawie, to jednak nie uczynił tego w sposób wystarczający , tak by był on kompletny w rozumieniu art.410 kpk , a tym samym by jego ocena pozostawała pod ochroną art. 7 kpk , a także by przyjąć, że co do winy oskarżonego – w świetle zgromadzonego materiału dowodowego- to nie ma żadnych wątpliwości. Mimo bowiem tego, że nie można zgodzić się ze skarżącym, iż sąd orzekający z gruntu nieprawidłowo ocenił wyjaśnienia oskarżonego, wskazując m.in. na to, że początkowo odmówił on składania wyjaśnień, w kolejnych wyjaśnieniach wskazał, że nie pamięta co robił w dniu wskazanym w zarzucie, a dokładne wyjaśnienia wskazujące na to co robił w dniu zdarzenia złożył dopiero na rozprawie, czy też zauważając nieścisłości w zeznaniach członków rodziny oskarżonego, to należy zgodzić się z autorką apelacji, że poważnym błędem organów wymiaru sprawiedliwości było to, że nie zweryfikowano wystarczająco głównego dowodu tj. relacji obciążających oskarżonego, a pochodzących od I. Z. (1) . Co prawda podjęto w toku rozprawy pewne kroki ku temu, by przeprowadzić eksperyment procesowy na okoliczność czy I. Z. (1) mówił prawdę, iż dokonał z 2 innymi osobami, w tym z oskarżonym, kradzieży z włamaniem, po czym odjechał samochodem marki N. (...) (sedan) w którym znajdowało się 3 sprawców i 8 butli gazowych, ale ostatecznie zaniechano tego i wydano orzeczenie końcowe w sprawie bez przeprowadzenia eksperymentu. Sąd I instancji w pisemnym uzasadnieniu wyroku nie wskazał powodów dla których odstąpił od przeprowadzenia takiego dowodu, mimo, że uzyskał informację z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Departamentu Ewidencji Państwowych z wykazem zarejestrowanych samochodów marki N. (...) (sedan), a także zwrócił się o ustalenie możliwości przeprowadzenia eksperymentu procesowego z wytypowanym samochodem, a więc podjął czynności zmierzające do jego przeprowadzenia. Sąd Rejonowy, przed zamknięciem przewodu sądowego, nie wydał też rozstrzygnięcia co do wniosku dowodowego o przeprowadzenie takiego eksperymentu, poprzestając na odczytaniu notatki urzędowej dot. tego, że wytypowany wstępnie z wykazu samochodów nadesłanych przez MSW samochód N. został sprzedany. Natomiast w pisemnym uzasadnieniu wyroku sąd I instancji, zauważając sprzeczne opinie o możliwości przewiezienia takim samochodem N. (...) (sedan) 3 mężczyzn i 8 butli gazowych, zawarte w zeznaniach C. D. (1) i A. K. (1) , to przyjął że z załączonego do akt sprawy zdjęcia przedmiotowego samochodu wynika, że samochód ten jest rozmiarów dość znacznych- nie jest on aż tak mały, jak wskazywał na to oskarżony, by nie można było w nim przewieźć 8 butli z gazem i 3 osób. Trudno jednak uznać by takie stanowisko zostało oparte na jednoznacznych przesłankach czy dowodach, w sytuacji, gdy odstąpiono od przeprowadzenia stosownego eksperymentu procesowego, mimo, że strony, a także sam sąd I instancji (co wynika z czynności podjętych przez sąd w trakcie rozprawy), widziały jednak potrzebę zweryfikowania okoliczności zw. z pomieszczeniem w samochodzie 8 butli gazowych i 3 mężczyzn. Należy tu podkreślić, że podstawowym dowodem świadczącym o udziale oskarżonego G. W. w zarzucanym mu czynie były relacje I. Z. (1) . Sam oskarżony zaś od początku nie przyznawał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Co prawda I. Z. był konsekwentny w opisie tego, że doszło do samej kradzieży z włamaniem, a także twierdzeniu, że w czynie tym brał udział G. W. , ale już co do transportu skradzionych butli z miejsca zdarzenia przedstawiał on dwie wersje: I - że 8 butli znajdowało się w bagażniku samochodu, 2 mężczyzn siedziała na przednich siedzeniach, a 3-ci tj. G. W. z tyłu (k.17-18) i II - że butle były głównie w bagażniku, ale też były w aucie na tylnym siedzeniu (k.169). Tak więc również to, że I. Z. podawał 2 różne wersje co do rozmieszczenia osób i butli w samochodzie wskazywało na potrzebę zweryfikowania jego relacji, a tym samym uzupełnienie przewodu sądowego o wynik stosownego eksperymentu. Skoro zaś sąd I instancji odstąpił od przeprowadzenia takiego dowodu, tym samym doprowadził do naruszenia art. 7 kpk . Bowiem przekonanie sądu orzekającego o wiarygodności jednych dowodów (ich części) i niewiarygodności innych (w pozostałej części) pozostaje pod ochroną przepisu art. 7 kpk , tylko wówczas gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy ( art. 410 kpk ) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy, i stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego. Zaniechanie zaś na pewnym etapie rozpoznania sprawy przez sąd dalszych działań- przeprowadzenia stosownego eksperymentu mającego doprowadzić do weryfikacji relacji I. Z. , którego kluczowe znaczenie dla wykazania czy oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu, spowodowało, że nie można uznać by w sprawie został zgromadzony taki materiał dowodowy, który pozwalałby na wydanie końcowego orzeczenia w sprawie, które nie naruszałoby przytoczonych w apelacji obrońcy zarzutów. W szczególności należy zgodzić się ze skarżącą, że sąd I instancji, mimo występujących w sprawie wątpliwości nie starał się ich usunąć, a następnie wbrew regule z art. 5§2 kpk , która nakazuje że wszelka wątpliwość w zakresie ustaleń faktycznych powinna być wyjaśniona i usunięta przez wszechstronną inicjatywę dowodową organu procesowego, oparł orzeczenie końcowe na dowodach obciążających, w tym głównie na niezweryfikowanych relacjach I. Z. . Za tym, że sąd I instancji nie mógł zamknąć przewodu sądowego, bez zweryfikowania relacji I. Z. i przeprowadzenia stosownego eksperymentu procesowego świadczy treść opinii biegłego T. K. , która to opinia została dopuszczona przez sąd odwoławczy. Biegły ten co prawda opiniował tylko teoretycznie, w oparciu o ustalone wymiary, parametry techniczne butli gazowych, wymiary samochodu N. (...) , a także dane dot. tego, że w samochodzie znajdowało się też 3 mężczyzn, ale z jego opinii wynika małe prawdopodobieństwo by relacja I. Z. była wiarygodna. W sytuacji, gdy biegły ten na podstawie teoretycznych wyliczeń przyjął, że tylko jedna kombinacja (na 5 rozważanych przez biegłego) rozmieszczeń butli i 3 mężczyzn w samochodzie byłaby możliwa, to przeprowadzenie eksperymentu dla zweryfikowania relacji I. Z. okazuje się koniecznością, bez której dowód z relacji tej osoby nie może zostać właściwie oceniony, a wyrok w sprawie wydany. Tak więc już stwierdzenie powyższego musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Należy zaznaczyć, że pozostałe zastrzeżenia wyrażone przez skarżącą, a przybierające postać zarzutów błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia sprowadzają się głównie do kwestionowania poczynionej przez Sąd I instancji oceny dowodów dot. weryfikacji wyjaśnień oskarżonego co do okoliczności, że w czasie czynu znajdował się w innym miejscu niż miejsce wskazane w zarzucie, a także prawidłowości przyjęcia daty zdarzenia. Stwierdzenie już jednak niedostatków zgromadzonego dotychczas w sprawie materiału dowodowego, z przywołaną przez skarżącą hasłowo obrazą art. 5§2 kpk w zw. z zarzutem odstąpienia od przeprowadzenia eksperymentu, skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku. Z tegoż powodu zgodnie z treścią art. 436 kpk sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie środka odwoławczego wniesionego przez skarżącą do przedstawionego uchybienia natury procesowej albowiem rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych zarzutów zawartych w apelacji byłoby przedwczesne (dot. błędu w ustaleniach faktycznych czy możliwości przyjęcia innej daty czynu niż proponowana w a/o) . Z powyższych względów należało na podstawie art. 437 § 1 i2 kpk orzec jak na wstępie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, z uwagi na wniesienie apelacji na korzyść oskarżonego, Sąd Rejonowy winien przeprowadzić postępowanie dowodowe ponownie, tak by w pełni zweryfikować dowodu obciążające, a przede wszystkim powinien zwrócić uwagę na to, że należy: - przesłuchać oskarżonego, - przesłuchać I. Z. (1) i rozpytać go dokładnie o przebieg czynu, a w szczególności o kategoryczne wskazanie usytuowania w samochodzie N. (...) butli z gazem i 3 mężczyzn (z zaznaczeniem by świadek określił czy w trakcie jazdy bagażnik był otwarty, a jeżeli tak to by opisał jak zabezpieczono butle przed wypadnięciem z otwartego bagażnika) - przeprowadzić eksperyment procesowy celem zweryfikowania twierdzeń I. Z. zw. z tym czy w samochodzie N. (...) zmieści się 8 butli z gazem i 3 mężczyzn, w sposób wskazany w zeznaniach I. Z. , (w przypadku gdyby lansował on wersję o jeździe z otwartym bagażnikiem, to odtworzyć i taką sytuację), - zweryfikować, w miarę możliwości, relacje I. Z. co do tego komu sprzedano skradzione butle i jaki związek z tym miał oskarżony, m.in. poprzez ustalenie i przesłuchanie nabywcy butli o ps. (...) (do którego I. Z. miał nr telefonu i którego określił jako zięcia G. z Susza) i zweryfikowanie takich okoliczności czy (...) jeździł w okresie czynu samochodem typu van koloru ciemnego, czy pracował w wojsku, tego czy faktycznie I. Z. dzwonił do (...) (poprzez uzyskanie, o ile to jeszcze możliwe, bilingu rozmów)- gdyż wniesienie apelacji na korzyść oskarżonego wskazuje na potrzebę weryfikacji i innych okoliczności wynikających z relacji I. Z. , na które dotychczas nie zwrócono uwagi, - ocenić całokształt materiału dowodowego, w kontekście ustalenia czy materiał dowodowy, a w szczególności wyniki eksperymentu procesowego, czy też ustalenia dot. (...) potwierdziły jako wiarygodne relacje I. Z. , a także ocenić właściwie czas czynu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie można poprzestać na ujawnieniu zeznań A. S. , C. D. , A. K. ( art.442§2kpk ). Należy też zaznaczyć, że skoro sąd miał pewne trudności z uzyskaniem dostępu do takiego samego samochodu jak ten który wg relacji I. Z. miał być wykorzystany w przestępstwie wskazanym w a/o, to można skorzystać, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, z instytucji opisanej w art. 397kpk i wezwać oskarżyciela do przedstawienia dowodu z przeprowadzonego eksperymentu, tym bardziej, że prokuratura we współpracy z policją ma szersze możliwości przygotowania i przeprowadzenia takiego eksperymentu, a z pewnością potrzeba zweryfikowania wersji I. Z. - przy postawie oskarżonego G. W. , który konsekwentnie nie przyznawał się do winy i w sytuacji gdy nie było innego bezpośredniego dowodu winy oskarżonego- istniała już w toku postępowania przygotowawczego.