VI Ka 482/14

Sygnatura akt VI Ka 482/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Grażyna Tokarczyk (spr.) Sędziowie SSO Marcin Schoenborn SSR del. Małgorzata Peteja-Żak Protokolant Barbara Szkabarnicka przy udziale Andrzeja Zięby Prokuratora Prokuratury Okręgowej po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. sprawy 1. M. K. ur. (...) w T. syna J. i D. oskarżonego z art. 286§1 kk 2. M. C. (1) ur. (...) w T. córki J. i M. oskarżonej z art. 298§1 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 24 lutego 2014 r. sygnatura akt II K 1244/10 na mocy art. 437 kpk i art. 438 kpk uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach do ponownego rozpoznania. sygn. akt VI Ka 482/14 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach wyrokiem z dnia 24 lutego 2014r. sygn. akt II K 1244/10 - oskarżonego M. K. uznał za winnego tego, że w miesiącu sierpniu 2009r. w miejscowości Ż. wspólnie i w porozumieniu z M. C. (1) w celu osiągnięcia korzyści majątkowej upozorował kolizję samochodu marki J. (...) nr rej. (...) z samochodem marki H. (...) należącym do M. C. (1) , a następnie w dniu 7.09.2009r. wprowadził w błąd przedstawiciela (...) S.A. w W. , podając mu nieprawdziwe informacje o okolicznościach uszkodzenia samochodu marki J. , doprowadzając w ten sposób (...) S.A. w W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości 70.544,70 zł, uzyskując nienależne odszkodowanie z tytułu umowy ubezpieczenia samochodu w w/w kwocie, tj. czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 kk i za to wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, - oskarżoną M. C. (1) uznał za winną tego, że w miesiącu sierpniu 2009r. w miejscowości Ż. wspólnie i w porozumieniu z M. K. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez M. K. , upozorowała kolizję samochodu marki J. (...) nr rej. (...) ze swoim samochodem marki H. , a następnie w dniu 9.09.2009r. wprowadziła w błąd przedstawiciela (...) S.A. z siedzibą w W. , podając mu nieprawdziwe informacje o okolicznościach uszkodzenia samochodu marki J. , doprowadzając w ten sposób do wypłaty M. K. przez (...) S.A. w W. nienależnego odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia samochodu w kwocie 70.544,70 zł, doprowadzając tym pokrzywdzone (...) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w w/w kwocie, tj. czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 kk i za to wymierzył jej karę 10 miesięcy pozbawienia wolności; wykonanie wobec oskarżonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił okres 2 lat próby; wymierzył oskarżonej grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych. Apelację wniósł obrońca oskarżonych zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mogący mieć wpływ na jego treść poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, obrazę przepisów postępowania w szczególności art. 5 § 2 kpk w szczególności w zakresie weryfikacji wyjaśnień oskarżonego i jego siostry przez informacje operatorów sieci komórkowej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja obrońcy oskarżonych okazała się skuteczna o tyle, że wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Niniejsza sprawa ma niewątpliwie charakter poszlakowy. W procesie poszlakowym łańcuch wiążących się ze sobą poszlak, prowadzący do jednoznacznego rozstrzygnięcia o winie oskarżonego, można uznać za zamknięty wyłącznie wtedy, gdy każda z poszlak będących ogniwem tego łańcucha ustalona została w sposób niebudzący wątpliwości i jednocześnie wykluczone zostały jakiekolwiek inne wersje zdarzenia będącego przedmiotem osądu (wyrok Sąd Najwyższy z dnia2007.07.20, sygn. III KK 61/07, LEX nr 307789). Stworzenie, bowiem wielu hipotetycznych wersji przebiegu zdarzenia, mniej lub bardziej prawdopodobnych, nie wyklucza efektywności dowodzenia poszlakowego. Rzecz w tym, że jeśli powstają dwie lub więcej wersji zdarzenia, przyjęcie jednej z nich i odrzucenie pozostałych wymaga logicznie nienagannego wykazania, że te inne ewentualne wersje zdarzenia są nieprawdopodobne lub też ich prawdopodobieństwo jest w racjonalnej ocenie znikome, niedające się rozsądnie uzasadnić, pozostaje w sprzeczności z elementarnymi zasadami życiowego doświadczenia lub w sprzeczności ze wskazaniami wiedzy ( wyrok S.A. we Wrocławiu z dnia 14.03.2007 roku sygn. II AKa 43/07, LEX nr 301503). Dowodami w niniejszej sprawie są niewątpliwe wyjaśnienia i zeznania świadków, prócz jednak wyjaśnień oskarżonych i zeznań M. C. (2) , które winny podlegać ocenie zgodnej z dyrektywami art. 7 kpk , pozostali świadkowie, których relacje Sąd ocenił pozytywnie, przytaczali okoliczności o charakterze pośrednim i jako takie mogły być oceniane właśnie w charakterze poszlak. Innym niekwestionowanym dowodem są stwierdzone przez ubezpieczyciela uszkodzenia, jakie po zdarzeniu ujawniono w samochodzie J. oraz dane dotyczące miejsca zdarzenia, również przez ubezpieczyciela udokumentowane. Pozostałe kwestie powinny być przez Sąd orzekający poddane ocenom powiązanym ze sobą, tak aby można mówić o nierozerwanym łańcuchu poszlak, tym bardziej, że dowodom z wyjaśnień oskarżonych i zeznań M. C. (2) wiary odmówił. Oskarżenie w niniejszej sprawie wydaje się głównie na wynikającej z oświadczenia sporządzonego na miejscu zdarzenia dacie, która nie mogła być prawdziwą, w świetle daty złomowania samochodu H. (...) . Sąd wyjaśnił jednak tę kwestię, a jak wynika z ustaleń faktycznych dał wiarę oskarżonemu, że wpisanie daty dnia następnego było wynikiem omyłki, czy to wynikającej z nieprawidłowego wskazania datownika zegarka, czy też upływu daty, gdyż do zdarzenia miało dojść w godzinach nocnych. Tym samym odpadł podstawowy argument stawiania zarzutów. Co więcej Sąd orzekający ustalił, że w dniu 11.08. 2009r. M. K. i M. C. (1) ok. godz. 22.00 na drodze w miejscowości Ż. upozorowali kolizję drogową między swoimi samochodami, a zatem, że osoby te były na miejscu, opierając się przy tym na zeznaniach świadka R. F. i Ł. F. . Nie próbując jednak ocenić spostrzeżeń świadków, co do zachowania osób zastałych na miejscu zdarzenia, jak i wynikającej z zeznań tychże deklaracji męża oskarżonej, jakoby zamierzał samochód, który wedle deklaracji był wrakiem, ściągnąć z miejsca zdarzenia, do miejsca zamieszkania na holu i to nie sztywnym holu, a bez prowadzącego pojazd holowany. Sąd meriti nie poddał rozważaniom w ogóle kwestii daty zawarcia umowy leasingu przez M. K. , ani tego, że w świetle dołączonego do akt niniejszego postępowania odpisu aktu oskarżenia w innej sprawie samochód J. i umowa tegoż dotycząca, miały być przedmiotem występku z art. 286 § 1 kk , ani też daty zwarcia przez M. K. umowy ubezpieczenia AC tego pojazdu. Podjął Sąd jedynie próbę powiązania daty zakupu samochodu H. (...) , ale nie powiązał jej z zarzucanym oskarżonym czynem w stopniu, który pozwalałby oceniać tę okoliczność w kategoriach poszlaki. Na poparcie ustalenia sprawstwa oskarżonych, jak wspomniano Sąd przytoczył datę zakupu i cenę H. (...) , ale nie odniósł się do wieku pojazdu i jednak dał wiarę sprzedającemu, co do wartości samochodu. Istotnie nie życiowe wydają się wyjaśnienia o tym, jak oskarżona użytkowała samochód oraz przyczynie jej wyjazdu w dniu zdarzenia. Nadal są to jednak oceny, z których Sąd winien był wyprowadzić okoliczność o charakterze poszlaki, a dopiero następczo ustalić, czy istotnie dysponuje nieprzerwanym ciągiem poszlak. Tym bardziej, że Sąd meriti w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia kilkakrotnie wypowiadał się o małym prawdopodobieństwie jakiegoś faktu, albo istnieniu możliwości przebiegu zdarzenia wedle wersji oskarżonych. Tak min. poddając próbie analizy przebieg zdarzenia Sąd, jako bardzo mało prawdopodobne ocenił brak obrażeń u oskarżonych, przy tym wypowiedział się o nie ustaleniu prędkości, z jaką poruszał się samochód oskarżonej, przyjmując deklarowaną przez oskarżonego. Jednocześnie Sąd nie wypytał oskarżonej o prędkość, ani obojga, czy po wypadku odczuwali dolegliwości, tym bardziej, że M. K. miał mieć zapięte pasy bezpieczeństwa, czego w wypadku oskarżonej nie wiadomo. Sąd trafnie spostrzegł, że brak jest udokumentowania uszkodzeń H. (...) , ale tu również można było wypytać oskarżonych oraz M. C. (3) , gdy zważy się na sposób okorowania drzewa. Wreszcie przy dobrze udokumentowanych uszkodzeniach samochodu J. , deklarowanym zbieżnym przebiegu zdarzenia istniała możliwość podjęcia próby weryfikacji tej okoliczności przez biegłego z zakresu techniki motoryzacji i ruchu drogowego. Wytknął Sąd M. C. (3) , że odmiennie od oskarżonych opisywał powypadkowe położenie samochodów, ale ta okoliczność sama w sobie jeszcze nie przesądza o słuszności zarzutów, a co najwyżej pozwala na podjęcie ocen środków dowodowych. Oczywiście nietrafiony jest zarzut apelacji odnoszący się do nie uzyskania informacji od operatorów telefonii komórkowej, albowiem kwestię tę Sąd wyjaśnił ( k.345-349), po wtóre ustalił, że pomoc drogowa została rzeczywiście wezwana z miejsca zdarzenia. W omawianej sytuacji Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie wykazano nieprzerwanego ciągu poszlak, a co więcej Sąd meriti nie wykorzystał możliwości dowodowych, nie sięgając po wiadomości specjalne. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd powtórzy postępowanie dowodowe w dotychczasowym zakresie z uwzględnieniem powyższych uwag, przeprowadzi dowód z opinii biegłego z zakresu techniki motoryzacji i ruchu drogowego, który to biegły wypowie się na podstawie znanych uszkodzeń J. i deklarowanych H. (...) oraz opisywanego przebiegu zdarzenia, co do możliwości takiego jego przebiegu, powstania określonych uszkodzeń, dodatkowo uszkodzenia drzewa w uwzględnieniem wysokości okorowania. W razie potrzeby Sąd rozważy dopuszczenie dowodu z opinii interdyscyplinarnej w celu wyjaśnienia możliwości przebiegu zdarzenia w opisany przez oskarżonych sposób i następstw tegoż. Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.