VI Ka 437/14

Sygn. akt VI Ka 437/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Klara Łukaszewska (spr.) Sędziowie SO Waldemar Masłowski SO Tomasz Skowron Protokolant Anna Potaczek przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Zbigniewa Jaworskiego po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. sprawy R. G. i K. M. oskarżonego z art. 271 § 1 kk z powodu apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 3 czerwca 2014 r. sygn. akt II K 2/14 zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonych R. G. i K. M. w ten sposób, że ustala, iż dopuścili się zarzucanego im czynu opisanego w części wstępnej tego wyroku przy przyjęciu, iż czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi z art. 271 § 2 kk i przyjmując, że stopień społecznej szkodliwości i wina oskarżonych nie są znaczne na podstawie art. 66 § 1 i 2 kk i art. 67 § 1 kk postępowanie warunkowo umarza na okres próby wynoszący 1 (jeden) rok, a na podstawie art. 67 § 3 kk orzeka wobec oskarżonych świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości po 1000 (tysiąc) złotych, w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania w kwotach po 10 złotych i wymierza opłaty za obie instancje w kwotach po 60 złotych. Sygn. akt VI Ka 437/14 UZASADNIENIE K. M. i R. G. zostali oskarżeni o to, że: w dniu 3 sierpnia 2011r. w O. woj. (...) jako (...) działając wspólnie i w porozumieniu poświadczyli nieprawdę w dokumencie w postaci w postaci protokołu przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych w M. przy ulicy (...) należących do H. M. podając w tym protokole, iż dokonali czynności przeszukania tych pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych, podczas gdy faktycznie do czynności przeszukania nie doszło, tj. o czyn z art. 271§1 kk . Sąd Rejonowy w Bolesławcu wyrokiem z dnia 3 czerwca 2014r. w sprawie II K 2/14. uznał oskarżonych K. M. i R. G. za winnych tego, że w dniu (...) . w O. , województwo (...) , działając wspólnie i w porozumieniu jako (...) nie dopełnili obowiązku służbowego w postaci przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych w M. przy ulicy (...) należących do H. M. , przy czym sporządzili protokół dokonania takiej czynności mimo, iż jej nie dokonali, czym poświadczyli nieprawdę działając tym samym na szkodę interesu publicznego tj. czynu stanowiącego przestępstwo z art. 231§1 kk i art. 271§1 kk w zw. z art. 11§2 kk i za to na podstawie art. 271§1 kk w zw. z art. 11§3 kk wymierzył każdemu z oskarżonych karę 3 miesięcy pozbawienia wolności. na podstawie art. 69§1 i 2 kk i art. 70§1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonych wobec oskarżonych kar warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 lata. na podstawie art. 627 kpk w zw. z art. 633 kpk zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w części ½ w tym na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych wymierzył każdemu z nich opłatę w wysokości 60 złotych. Od powyższego wyroku wniósł apelację obrońca oskarżonych K. M. i R. G. . Zarzucił wyrokowi: obrazę prawa materialnego tj. art. 231§1 kk poprzez przyjęcie, że zachowanie oskarżonych wypełniało znamiona wymienionego przepisu, pomimo braku ustaleń, czy przedmiotowe zachowanie podjęte zostało w zamiarze działania na szkodę interesu publicznego i spowodowało wystąpienie niebezpieczeństwa powstania szkody w interesie publicznym / art. 438§3 kpk /, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść tego orzeczenia przez przyjęcie, że przeszukanie pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych położonych w M. przy (...) należało do obowiązków służbowych oskarżonych, co skutkowało niezasadnym uzupełnieniem kwalifikacji prawnej zarzucanego im czynu o art. 231§1 kk / art. 438 pkt 3 kpk /. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na treść tego orzeczenia przez przyjęcie, że zawinienie oskarżonych i społeczna szkodliwość popełnionego przez nich czynu przekraczają nieznaczny stopień, co w konsekwencji prowadziło do skazania oskarżonych zamiast warunkowego umorzenia wobec nich postępowania karnego /artr. 438 pkt 3 kpk /. Stawiając powyższe zarzuty obrońca oskarżonych wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego oskarżonym art. 231§1 kk i warunkowe umorzenie postępowania wobec oskarżonych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonych co do zasady zasługiwała na uwzględnienie. Mając na uwadze kierunek i granice zaskarżenia Sąd Okręgowy na wstępie stwierdza, że dokonane przez Sąd Rejonowy i niekwestionowane przez skarżącego ustalenia faktyczne co do sprawstwa i winy oskarżonych R. G. i K. M. odnośnie przypisanego im przestępstwa poświadczenia nieprawdy, zostały poczynione prawidłowo, zgodnie ze zgromadzonym i ujawnionym w sprawie materiałem dowodowym, a ocena dowodów jest trafna i nie naruszająca zasady wyrażonej w art. 7 k.p.k. Sąd I instancji wskazał dowody, na których oparł w tym zakresie ustalenia faktyczne będące podstawą rozstrzygnięcia oraz należycie umotywował ocenę tych dowodów. Sąd Okręgowy, działający jako Sąd odwoławczy, jest zwolniony od obowiązku przeprowadzania szczegółowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie i może poprzestać na odwołaniu się do rozważań zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji. Jest to możliwe albowiem uzasadnienie wyroku pierwszoinstancyjnego w pełni realizuje wymogi określone w art. 424 § 1 k.p.k. , a sam skarżący w zakresie sprawstwa i winy oskarżonych odnośnie przestępstwa z art. 271 § 1 k.k. ustaleń i ocen tych nie kwestionuje (por. wyrok SN z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie V KK 177/07, LEX nr 354289). Zarzuty apelacji skierowane zostały wyłącznie przeciwko kumulatywnej kwalifikacji przypisanego oskarżonym występku z art. 271 § 1 k.k. z przestępstwem z art. 231 § 1 k.k. , ocenie stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonym, jak i przeciwko zastosowanej względem nich represji karnej i stąd przedmiotem rozważań Sądu Odwoławczego są powyższe kwestie. Sąd Okręgowy uznał za zasadny zarzut błędnego przypisania oskarżonym w kumulatywnej kwalifikacji oprócz przestępstwa poświadczenia nieprawdy także występku z art. 231 § 1 k.k. choć z innych powodów, niż te podniesione we wniesionym środku odwoławczym. Oczywistym jest, że zgodnie z zasadą skargowości ( art. 14 § 1 k.p.k. ), ramy postępowania jurysdykcyjnego są określone przez zdarzenie historyczne opisane w akcie oskarżenia, a nie przez poszczególne elementy tego opisu. Zatem, zasada skargowości nie ogranicza sądu w ustaleniach wszystkich cech faktycznych tego zdarzenia oraz w zakresie oceny prawnej rozpoznawanego czynu. W konsekwencji, sąd nie jest związany, ani szczegółowym opisem czynu zawartym w zarzucie aktu oskarżenia, ani kwalifikacją prawną nadaną temu czynowi przez oskarżyciela (por. także: postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca 2013 r., III KK 267/12, OSNKW 2013, z. 7, poz. 58; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 27 czerwca 2012 r., II Aka 173/12, Lex nr 1213779; wyrok Sądu Najwyższego z 2 marca 2011 r., III KK 366/10, OSNKW 2011, z. 6, poz. 51; postanowienie Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2010 r., III KK 368/09, Lex nr 584761). Oddzielnie zatem w każdej sprawie należy badać, czy sąd, skazując za inaczej opisany i zakwalifikowany czyn zmieścił się w granicach zdarzenia historycznego, które było podstawą skargi (zarzutu). Wyznacznikami zachowanej tożsamości czynu zarzuconego i przypisanego z reguły są: ten sam przedmiot ochrony, ten sam przedmiot czynności wykonawczej, ta sama osoba pokrzywdzonego, ten sam zamiar sprawcy, to samo miejsce jego działania i zbliżony czas zachowania. Nie stanowi zaś wyjścia poza granice oskarżenia i związane z tym naruszenie zasady skargowości dokonanie w toku przewodu sądowego odmiennych niż przyjęte w zarzucie ustaleń faktycznych co do tego samego zdarzenia np. w zakresie daty, czy okresu popełnienia czynu, miejsca jego popełnienia, ilości i wartości przedmiotu przestępstwa, zachowania poszczególnych sprawców. W wypadku poczynienia innych ustaleń co do czasu i miejsca popełnienia czynu, dla zachowania tej tożsamości niezbędne jest wyłącznie wykazanie niezmienności podmiotu czynu, przedmiotu ochrony, a także tożsamość osoby pokrzywdzonej. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2012 r. III KK 217/12 Biul.PK 2012/9/7, Prok.i Pr.-wkł. 2013/2/5 Lex nr 1227748). Za elementy wyznaczające tożsamość "zdarzenia historycznego" należy zaś przyjąć: identyczność przedmiotu zamachu, identyczność kręgu podmiotów oskarżonych o udział w zdarzeniu, tożsamość miejsca i czasu zdarzenia, jak też zachowanie, choćby części wspólnych, znamion w opisie czynu zarzuconego i przypisanego, które winny się ze sobą pokrywać, mając jakiś obszar wspólny. O jedności czynu, jako jednego impulsu woli, świadczy nadto jedność zamiaru (lub planu) sprawcy (sprawców) przestępstwa. W rozpoznawanej sprawie R. G. i K. M. stanęli pod zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 271 § 1 k.k. , które miało polegać na tym, że w dniu 3 sierpnia 2011 r. w O. jako (...) , działając wspólnie i w porozumieniu poświadczyli nieprawdę w dokumencie w postaci protokołu przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych w M. przy ul. (...) należących do H. M. podając w protokole, iż dokonali czynności przeszukania tych pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych, podczas gdy faktycznie do czynności tych nie doszło. Natomiast Sąd I instancji przypisał oskarżonym czyn polegający na tym, że dniu 3 sierpnia 2011 r. w O. działając wspólnie i w porozumieniu, jako funkcjonariusze policji, nie dopełnili obowiązku służbowego w postaci przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych w M. przy ul. (...) należących do H. M. , przy czym sporządzili protokół dokonania takiej czynności mimo, iż jej nie dokonali czym poświadczyli nieprawdę, działając tym samym na szkodę interesu publicznego tj. występku z art. 231 § 1 k.k. i art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. W rozpoznawanej sprawie zatem czyn przypisany oskarżonym tak bardzo różni się od czynu zarzucanego im w akcie oskarżenia, co do czasu i miejsca popełnienia przestępstwa, sposobu działania, zamiaru i przedmiotu ochrony, że nie może budzić wątpliwości, iż orzeczenie Sądu I instancji wyszło poza granice zdarzenia faktycznego, które było podstawą aktu oskarżenia i które miał na myśli oskarżyciel publiczny, dopatrując się w jego przebiegu przestępstwa. Nie budzi wątpliwości, że R. G. i K. M. zamiar o nieprzeprowadzeniu przeszukania pomieszczeń miejsca zamieszkania rzekomego sprawcy przestępstwa podjęli już po uzyskaniu jego danych, a więc w miejscowości Ś. uznając, że skoro odległość między Ś. a M. wynosi kilkanaście kilometrów to sprawca „na pewno tych kratek tam nie zaniósł” (k. 275) i wystarczającym będzie przeszukanie pustostanu zajmowanego przez zatrzymanego mężczyznę. Dopiero później na (...) w O. sporządzając protokół przeszukania doszli do przekonania, że „dziwnym” będzie wpisanie jako miejsca przeszukania pustostanu i stąd wpisali, że dokonali wskazanej czynności w miejscu zameldowania rzekomego sprawcy. Powyższe okoliczności nie pozwalały nadto uznać, że zachodził rzeczywisty właściwy zbieg przepisów ustawy, skutkujący przyjęciem kumulatywnej kwalifikacji – art. 11 § 2 k.k. Trudno bowiem przyjąć w tak ustalonym stanie faktycznym, że można było oskarżonym przypisać jeden czyn, który wyczerpywałby znamiona zarówno przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. , jak i z art. 271 § 1 k.k. skoro następstwem uprzedniego zaniechania przeszukania, było późniejsze poświadczenie nieprawdy w protokole. Niewątpliwie też inny jest przedmiot ochrony obu przypisanych przez Sąd meriti oskarżonym przestępstw. Sąd Odwoławczy zatem doszedł do przekonania, że Sąd Rejonowy naruszył zasadę skargowości co musiało skutkować wyeliminowaniem z opisu przypisanego oskarżonym czynu elementów, które w ocenie tegoż sądu pozwalały na przypisanie oskarżonym również przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. . Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że przy tak poczynionych przez Sąd I instancji ustaleniach faktycznych oskarżonym wyłącznie można przypisać popełnienie przestępstwa poświadczenia nieprawdy. W świetle powyższego oraz z uwagi na kierunek apelacji, wywiedzionej wyłącznie na korzyść oskarżonych, zbędnym stają się rozważania, czy oskarżeni swoim zachowaniem dopuścili się również popełnienia przestępstwa nadużycia władzy i czy rzeczywiście winno być one wiązane tak jak uczynił to Sąd I instancji z niedopełnieniem obowiązku przeszukania miejsca zamieszkania sprawcy, czy też z przekroczeniem uprawnień poprzez sporządzenie przez (...) protokołu przeszukania w ramach przysługujących im uprawnień, lecz niezgodnie z przepisami prawa, czy też z ciążącymi na nich obowiązkami. Rację ma Sąd Rejonowy, iż nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość przyjętej co do zasady w zaskarżonym wyroku kwalifikacji prawnej występku przypisanego oskarżonym R. G. i K. M. z art. 271 § 1 k.k. Zgodzić się natomiast należy ze skarżącym, iż Sąd Rejonowy o ile prawidłowo ustalił okoliczności obciążające oskarżonych to w stopniu niedostatecznym uwzględnił okoliczności, które miały wpływ na ocenę możliwości przypisania oskarżonym wypadku mniejszej wagi przestępstwa poświadczenia nieprawdy, a w konsekwencji warunkowego umorzenia postępowania karnego względem oskarżonych. O przyjęciu wypadku mniejszej wagi decydują bowiem przedmiotowe i podmiotowe znamiona czynu, ze szczególnym uwzględnieniem tych elementów, które są charakterystyczne dla danego rodzaju przestępstw (por. wyrok SN z 9 października 1996 r., V KKN 79/96, OSNKW 1997, nr 3-4, poz. 27). Wśród znamion strony przedmiotowej istotne znaczenie mają w szczególności: rodzaj dobra, w które godzi przestępstwo; zachowanie się i sposób działania sprawcy; użyte środki; charakter i rozmiar szkody wyrządzonej lub grożącej dobru chronionemu prawem; czas, miejsce i inne okoliczności popełnienia czynu oraz odczucie szkody przez pokrzywdzonego. Pamiętać należy, że celem przeszukania pomieszczeń w myśl art. 219 § 1 k.p.k. w postępowaniu przeciwko sprawcy kradzieży kratek ściekowych miało być znalezienie rzeczy mających stanowić dowód w sprawie, jeżeli istniały uzasadnione podstawy do przypuszczenia że wskazane rzeczy w danym miejscu się znajdują. Wychodząc z tego założenia oskarżeni zasadnie dokonali przeszukania pomieszczeń faktycznie zajmowanych przez A. P. , będącego osobą niezmotoryzowaną, uznając, że jeżeli miał on gdzieś ukryć skradzione przez siebie przedmioty to właśnie tam, a nie w odległym o kilkanaście kilometrów miejscu zameldowania. Zauważyć też należy, że na skutek działań oskarżonych została ujawniona część skradzionych przedmiotów. Dopiero później R. G. i K. M. sporządzając protokół z tej czynności wpisali inne miejsce jej dokonania, kierując się dość infantylną argumentacją obawy przed prokuratorem i tym, że „dziwnym” będzie dokonanie zapisu, że dokonali przeszukania pustostanu. Wpisanie zaś jako miejsca przeszukania adresu zameldowania rzekomego sprawcy pomimo niedokonania tej czynności faktycznie w M. stało się brzemiennym w skutkach nie dlatego, że zniweczone zostały cele tej czynności, ale dlatego, że nie doprowadziło to do wykrycia, iż sprawca podał fałszywe dane co do swojej tożsamości. Sąd I instancji pominął także niezwykle istotną okoliczność, iż oskarżeni wezwani w charakterze świadków w sprawie przeciwko H. M. pomimo grożących im konsekwencji karnych i służbowych nie tylko natychmiast zeznali, że nie jest on tą osobą, którą zatrzymali w związku z kradzieżą kratek ściekowych, lecz również przyznali, że faktycznie nie dokonali czynności przeszukania w jego miejscu zamieszkania. (k. 14 – 15). Taka postawa oskarżonych jako świadków w postępowaniu karnym niewątpliwie ułatwiła postępowanie w sprawie przeciwko H. M. i skutkowała jego uniewinnieniem, a odpowiedzialność karną poniósł rzeczywisty sprawca A. P. . Świadczy to o prawidłowej postawie oskarżonych jako (...) . W tych okolicznościach należy uznać, że czyn przypisany oskarżonym charakteryzował się stopniem społecznej szkodliwości oraz winy znacznie niższym niż w przypadku typu podstawowego, a co więcej w ocenie Sądu Okręgowego nie był on znaczny w rozumieniu art. 66 § 1 k.k. Stąd też należało przyjąć, iż przypisany oskarżonym występek stanowił wypadek mniejszej wagi z art. 271 § 2 k.k. Przestępstwo to jest zagrożone karą grzywny lub ograniczenia wolności, co pozwalało na rozważenie zastosowania względem R. G. i K. M. instytucji warunkowego umorzenia zgodnie z art. 66 § 1 k.k. , w szczególności, że przemawiają za tym właściwości i warunki osobiste oskarżonych, ich postawa oraz dotychczasowy sposób życia a przede wszystkim przebieg służby. Nie kwestionując okoliczności, na które powoływał się Sąd I instancji i w żadnym wypadku nie negując naganności postępowania oskarżonych podkreślić nadto należy poza tym na co wskazano już wyżej, że wyrazili oni rzeczywistą skruchę oraz ponieśli już fatyczne dolegliwości związane z czynem, którego się dopuścili. Pozytywna ocena ich postawy oraz ich dotychczasowego trybu życia i przebiegu kariery zawodowej prowadzi do przekonania, że mimo warunkowego umorzenia postępowania oskarżeni będą przestrzegali porządku prawnego, a w szczególności nie popełnią ponownie przestępstwa ( art. 66 § 1 k.k. in fine ). W celu zaś wzmocnienia wychowawczego oddziaływania na oskarżonych Sąd Okręgowy na podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł świadczenie pieniężne w wysokości po 1000 zł. Z powyższych względów Sąd Okręgowy, na podstawie art. 437 § 1 kpk , orzekł jak w pkt. I wyroku. Przy rozpoznawaniu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego Sąd Odwoławczy nie dopatrzył się nadto podstaw do stosowania dyrektywy z art. 439 kpk tudzież art. 440 kpk . Wobec powyższego, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok – jako trafny i prawidłowy – został utrzymany w mocy ( art. 437 § 1 kpk ). Sąd Okręgowy orzeczenie o kosztach oparł na podstawie przepisów art. 627 kpk w zw. z art. 629 k.p.k. , art. 635 k.p.k. i art. 634 k.p.k. oraz art. 7 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zasądzając od oskarżonych koszty postępowania odwoławczego po połowie i wymierzając im jedną opłatę za obie instancje.