VI Ka 423/14

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2014-09-05
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko rodzinie i obowiązkom rodzicielskimŚredniaokręgowy
alimentyobowiązek alimentacyjnyniepłacenie alimentówuchylanie się od obowiązkuprzestępstwokodeks karnysąd okręgowysąd rejonowyapelacja

Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok uniewinniający oskarżonego od zarzutu uporczywego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego, uznając brak podstaw do przypisania mu złej woli z powodu chwilowego pogorszenia sytuacji materialnej.

Prokurator zaskarżył wyrok uniewinniający J. T. od zarzutu niepłacenia alimentów, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Okręgowy nie podzielił tych zarzutów, podkreślając, że przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. wymaga uporczywości i złej woli, których brak w sytuacji chwilowego pogorszenia sytuacji materialnej oskarżonego. Utrzymano w mocy wyrok uniewinniający.

Sąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznał apelację prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego, który uniewinnił oskarżonego J. T. od zarzutu uporczywego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz córki. Prokurator zarzucił sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że analiza dowodów powinna prowadzić do skazania. Sąd Okręgowy nie zgodził się z tym stanowiskiem. Wskazał, że przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. wymaga wykazania uporczywości i złej woli sprawcy, czyli umyślnego uchylania się od obowiązku mimo możliwości jego wykonania. Sąd podkreślił, że chwilowe znaczne pogorszenie sytuacji materialnej, uniemożliwiające zarobkowanie, wyłącza przypisanie winy. W analizowanej sprawie oskarżony w okresie objętym zarzutem zarobił łącznie 2000 zł, co stanowiło znaczące pogorszenie jego sytuacji materialnej w porównaniu do średnich dochodów. Sąd Okręgowy podzielił argumentację Sądu Rejonowego, że brak jest podstaw do przypisania oskarżonemu złej woli w zakresie niepłacenia alimentów, a apelacja prokuratora stanowiła jedynie polemikę z poglądem sądu pierwszej instancji. W konsekwencji, zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli chwilowe pogorszenie sytuacji materialnej sprawcy uniemożliwiło mu zarobkowanie i realizację obowiązku alimentacyjnego, wyłączając tym samym przypisanie mu winy i złej woli.

Uzasadnienie

Przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. wymaga uporczywości i złej woli. Chwilowe znaczne pogorszenie sytuacji materialnej, uniemożliwiające zarobkowanie, wyłącza umyślność i winę sprawcy, co skutkuje brakiem podstaw do przypisania mu popełnienia tego przestępstwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku

Strona wygrywająca

oskarżony J. T. (1)

Strony

NazwaTypRola
J. T. (1)osoba_fizycznaoskarżony
Prokuratura Okręgowaorgan_państwowyoskarżyciel publiczny
I. K.osoba_fizycznaoskarżycielka posiłkowa
J. T. (2)osoba_fizycznapokrzywdzona (córka)

Przepisy (4)

Główne

k.k. art. 209 § § 1

Kodeks karny

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 636 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.c. art. 1

Kodeks cywilny

Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 1.12.2009 r. sygn. akt I RC 1665/09

Argumenty

Skuteczne argumenty

Chwilowe znaczne pogorszenie sytuacji materialnej oskarżonego uniemożliwiło mu zarobkowanie i realizację obowiązku alimentacyjnego, co wyłącza przypisanie mu winy i złej woli. Przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. wymaga uporczywości i złej woli, których brak w sytuacji obiektywnej niemożności łożenia na utrzymanie. Brak kontaktów z dzieckiem wynikał z relacji z matką, a nie z umyślnego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego.

Odrzucone argumenty

Brak podstaw do stwierdzenia, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu z art. 209 § 1 k.k. jest błędem w ustaleniach faktycznych. Zła wola oskarżonego i umyślne działanie świadczy fakt, iż nie poszukiwał pracy, nie był zarejestrowany w PUP, a z zarobionych pieniędzy z prac dorywczych nie przekazał na utrzymanie córki. Na ocenę postawy oskarżonego powinien mieć wpływ fakt, że nie utrzymuje on z córką żadnych kontaktów i nie daje dziecku nawet symbolicznych prezentów.

Godne uwagi sformułowania

Do istoty tego przestępstwa należy wielokrotność zaniechania, która w praktyce wyraża się w niepłaceniu kolejnych rat alimentacyjnych, i trwałym zamiarem uchylania się od łożenia przez prawnie zobowiązanego na osobę uprawnioną do jej alimentowania. Tym samym, w wypadku zaistnienia obiektywnej niemożności łożenia na utrzymanie, z oczywistego powodu wyłączone będzie przypisanie sprawcy winy, stanowiącej konieczny warunek odpowiedzialności karnej. Apelacja w zasadzie stanowi jedynie polemikę z poglądem Sądu Rejonowego i dlatego też nie została uwzględniona.

Skład orzekający

Ewa Trzeja-Wagner

przewodniczący-sprawozdawca

Krzysztof Ficek

sędzia

Grażyna Tokarczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa uchylania się od obowiązku alimentacyjnego (art. 209 § 1 k.k.), zwłaszcza w kontekście wpływu chwilowego pogorszenia sytuacji materialnej na przypisanie winy i złej woli."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe było wykazanie obiektywnej niemożności płacenia alimentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, że nie każde niepłacenie alimentów jest przestępstwem, a sąd bierze pod uwagę trudną sytuację materialną dłużnika. Jest to istotne dla zrozumienia granic odpowiedzialności karnej w sprawach rodzinnych.

Nie każde niepłacenie alimentów to przestępstwo – sąd wyjaśnia, kiedy trudna sytuacja materialna chroni przed karą.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygnatura akt VI Ka 423/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Ewa Trzeja-Wagner (spr.) Sędziowie SSO Krzysztof Ficek SSO Grażyna Tokarczyk Protokolant Natalia Skalik-Paś przy udziale Bożeny Sosnowskiej Prokuratora Prokuratury Okręgowej po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. sprawy J. T. (1) , syna A. i A. ur. (...) w G. oskarżonego z art. 209§1 kk na skutek apelacji wniesionych przez oskarżyciela publicznego i oskarżyciela posiłkowego od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 12 marca 2014 r. sygnatura akt III K 1264/13 na mocy art. 437 § 1 kpk , art. 636 § 1 kpk 1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; 2. zasądza od Skarbu Państwa i oskarżycielki posiłkowej I. K. na rzecz oskarżonego J. T. (1) kwoty po 210 zł (dwieście dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów związanych z ustanowieniem obrońcy z wyboru w postępowaniu odwoławczym; 3. zwalnia oskarżycielkę posiłkową od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze w części na nią przypadających, w pozostałej części wydatkami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt: VI Ka 423/14 UZASADNIENIE Prokurator zarzucił J. T. (1) występek z art. 209 § 1 k.k. polegający na tym, że w okresie od 1 marca 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. w G. uporczywie uchylał się od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego z mocy ustawy i wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 1.12.2009 r. sygn. akt I RC 1665/09 w wysokości 400 zł miesięcznie łożenia na utrzymanie córki J. T. (2) , przez co naraził ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt III K 1264/13 uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu i kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. Apelację wniósł prokurator. Zarzucił on orzeczeniu Sądu Rejonowego: - błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść, a polegający na bezpodstawnym, sprzecznym z zasadami doświadczenia życiowego przyjęciu, iż w świetle zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do stwierdzenia, że oskarżony J. T. (1) dopuścił się zarzucanego mu czynu z art. 209 § 1 k.k. co skutkowało jego uniewinnieniem, podczas gdy prawidłowa analiza dowodów przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku odmiennego, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu. W oparciu o powyższy zarzut prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja nie jest zasadna nie potwierdziła bowiem kontrola przeprowadzona przez Sąd Odwoławczy, iżby dopuścił się Sąd Rejonowy w zaskarżonym orzeczeniu błędnych ustaleń faktycznych. O błędzie w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku zgodnie z ugruntowanym poglądem, można zasadnie mówić wtedy tylko gdy Sąd oparł swój wyrok na faktach, które nie znajdują potwierdzenia w wynikach postępowania dowodowego, bądź też z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wysnuł wnioski niezgodne z prawidłami logicznego rozumowania. Z żadną z tych sytuacji nie ma się do czynienia w orzeczeniu Sądu I instancji. Prokurator w apelacji wskazuje, iż o złej woli i umyślnym działaniu oskarżonego świadczy fakt, iż nie poszukiwał on w w/w okresie pracy, nie będąc zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, a z zarobionych pieniędzy z prac dorywczych (2000 zł) nie przekazał na utrzymanie córki choćby drobnej ich części. Apelujący wskazuje, że na ocenę postawy oskarżonego powinien mieć także wpływ fakt, że nie utrzymuje on z córką żadnych kontaktów i nie daje dziecku nawet symbolicznych prezentów. Nie sposób zgodzić się z oskarżycielem, iż uargumentowany w taki sposób błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia czynił zapadły wyrok niesłusznym i wadliwym. Na wstępie należy zauważyć, iż oskarżyciel w akcie oskarżenia wskazał, że okres niealimentacji trwał zaledwie 4 miesiące. Oskarżony ani przed tym okresem, ani też po, nie posiadał stałej pracy zarobkowej, nie był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, a mimo to płacił alimenty na rzecz małoletniej córki. Oskarżony pracował dorywczo i z tego tytułu posiadał środki na utrzymanie swojej rodziny i płacenie alimentów. Oskarżony nie kontaktował się z córką nie tylko w okresie objętym aktem oskarżenia, ale również wcześniej, jednakże było to wynikiem raczej jego złej relacji z matką dziecka aniżeli złej woli w zakresie niepłacenia alimentów. W okresie objętym aktem oskarżenia sytuacja materialna oskarżonego pogorszyła się, przez okres 4 miesięcy łącznie zarobił 2000 złotych podczas gdy średnio miesięcznie uzyskiwał dochód w granicach 1200 złotych. Ponadto w czasie objętym aktem oskarżenia pogorszeniu uległa sytuacja materialna jego rodziny, a mianowicie E. H. otrzymywała 2/3 części swojego wynagrodzenia. Przestępstwo uchylania się od obowiązku alimentacyjnego należy do grupy przestępstw tzw. trwałych. Do istoty tego przestępstwa należy wielokrotność zaniechania, która w praktyce wyraża się w niepłaceniu kolejnych rat alimentacyjnych, i trwałym zamiarem uchylania się od łożenia przez prawnie zobowiązanego na osobę uprawnioną do jej alimentowania. Jednym wszakże ze znamion tego przestępstwa jest uporczywość uchylania się od obowiązku alimentacyjnego, a zatem wystąpienie po stronie sprawcy złej woli polegającej na umyślnym uchylaniu od tej powinności, mimo możliwości jej wykonywania. Tym samym, w wypadku zaistnienia obiektywnej niemożności łożenia na utrzymanie, z oczywistego powodu wyłączone będzie przypisanie sprawcy winy, stanowiącej konieczny warunek odpowiedzialności karnej. Do tego rodzaju okoliczności, które wyłączają umyślność w zakresie zaniechania wykonywania obowiązku alimentacyjnego, bez wątpienia należy chwilowe znaczne pogorszenie sytuacji materialnej osoby, na której obowiązek tego rodzaju spoczywa, o ile w tym okresie czasu nie ma on możliwości zarobkowania lub innych źródeł majątkowych, z których możliwa była realizacji należności alimentacyjnych. Słusznie więc Sąd Rejonowy uznał, że brak jest warunków do akceptacji oceny zawartej w akcie oskarżenia. Sąd Rejonowy bardzo szczegółowo ocenił sytuację oskarżonego i uzasadnił powody, dla których uznał, że oskarżony nie popełnił zarzucanego mu czynu. Sąd odwoławczy w pełni podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego. W rozpoznawanej sprawie analiza wszystkich okoliczności przedmiotowych jak i podmiotowych, o jakich stanowi przepis art.209 § 1 k.k. została przeprowadzona poprawnie, a wyprowadzone przez sąd wnioski nie nasuwają zastrzeżeń. Apelacja w zasadzie stanowi jednie polemikę z poglądem Sądu Rejonowego i dlatego też nie została uwzględniona. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia apelacji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI