VI Ka 326/14

Sygn. akt VI Ka 326/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w Elblągu VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodnicząca: SSO Natalia Burandt Sędziowie: SSO Elżbieta Kosecka - Sobczak (spr.) SSO Irena Śmietana Protokolant st.sekr.sądowy Joanna Prabucka - Ochniak przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Barbary Marszyckiej po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014r., sprawy D. G. oskarżonego z art. 157 § 1 kk i inne na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II K 150/14 I. uchyla zawarte w pkt. III zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcie dot. kary łącznej, II. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: a) obniża wymiar kary orzeczonej w pkt. I do 1 /jednego/ roku i 6 /sześciu/ miesięcy pozbawienia wolności; b) uniewinnia oskarżonego D. G. od popełnienia czynu przypisanego mu w pkt. II i uchyla rozstrzygnięcie zawarte w pkt. V; c) stwierdza, że zaliczenie okresu pozbawienia wolności w sprawie z pkt. IV następuje na poczet kary jednostkowej 1 /jednego/ roku i 6 /sześciu/ miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej w pkt. I, III. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, IV. zwalnia oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa ½ kosztów sądowych za postępowanie przed sądem II instancji, a kosztami procesu związanymi z uniewinnieniem oskarżonego obciąża Skarb Państwa. Sygn. VI Ka 326/14 UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 09 września 2014r. sygn. II K 150/14 oskarżonego D. G. uznano za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów: I. zarzucanego mu w punkcie 1 oskarżenia, polegającego na tym, że w okresie od 17 do 18 września 2013r., w K. , gmina M. , w sposób umyślny dokonał uszkodzenia ciała M. S. (1) w ten sposób, że uderzając w/w wielokrotnie po całym ciele, spowodował u niego rozległe, wielomiejscowe obrażenia ciała w postaci złamania obu podudzi, złamania przedramienia lewego, złamania kości śródręcza prawego i lewego, złamania szyjki kości udowej, złamania żuchwy, a także rany tłuczonej głowy i licznych podbiegnięć krwawych w skórze głowy i twarzy, które to obrażenia spowodowały u w/w naruszenie prawidłowych czynności kończyn górnych i dolnych, narządu żucia oraz narządu ruchu na okres znacznie przekraczający siedem dni, to jest przestępstwa kwalifikowanego z art. 157 § 1 kk i za to na podstawie art. 157 § 1 kk skazano go na karę 2 lat pozbawienia wolności; II. zarzucanego mu w punkcie 2 oskarżenia, polegającego na tym, że w miejscu i czasie opisanych w punkcie 1, w sposób umyślny dokonał uszkodzenia drzwi wejściowych do budynku mieszkalnego, co spowodowało straty w wysokości 1.600zł na szkodę R. S. (1) , przy czym czynu tego dokonał będąc uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Elblągu w sprawie XK 1332/99 z dnia 20 października 1999r. za czyn z art. 288 § 1 kk na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w całości w okresie od 09 stycznia 2012r. do 09 lipca 2012r., to jest przestępstwa kwalifikowanego art. 288 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk i za to na podstawie art. 288 § 1 kk skazano go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Ponadto wyrokiem tym : III. na podstawie art. 85 kk w zw. z art. 86 § 1 kk połączono jednostkowe kary pozbawienia wolności orzeczone wobec oskarżonego w punktach I. i II. i wymierzono mu karę łączną 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności; IV. na podstawie art. 63 § 1 kk na poczet orzeczonej wobec oskarżonego D. G. kary łącznej pozbawienia wolności zaliczono oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie — zatrzymania i tymczasowego aresztowania od 18 września 2013r. do 01 lipca 2014r.; V. na podstawie art. 46 § 1 kk zobowiązano oskarżonego D. G. do częściowego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem przypisanym mu w punkcie II. poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego R. S. (1) kwoty 1.000zł. Rozstrzygnięto też o zwrocie dowodów rzeczowych i zwolnieniu oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych. Z wyrokiem tym nie zgodził się obrońca oskarżonego, który zaskarżył w/w wyrok w całości i zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: - naruszenie prawa procesowego, a mianowicie przepisu art. 7 kpk , które mało wpływ na treść wyroku, a polegające na dowolnym uznaniu oskarżonego winnym popełnienia przestępstwa zarzucanego mu w pkt. II aktu oskarżenia - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez uznanie oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 288 §1kk w związku z art. 64 § 1 , mimo braku wniosku pokrzywdzonego, - rażącą niewspółmierność /surowość/ kary. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o: - zmianę zaskarżonego wyroku poprzez umorzenie postępowania w zakresie zarzutu objętego w pkt. II aktu oskarżenia, - zmianę zaskarżonego wyroku poprzez złagodzenie orzeczonej kary pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Wniesienie apelacji, następnie uwzględnienie większości zarzutów z apelacji obrońcy oskarżonego, skutkować musiało zmianą zaskarżonego wyroku. Na wstępie należy zaznaczyć, że przypisanie oskarżonemu winy w popełnieniu przestępstwa z art. 157§1kk pozostaje bezsporne, skoro w tym zakresie skarżący, profesjonalny prawnik, nie podniósł żadnych zarzutów. Przystępując do oceny zasadności wniesionego środka zaskarżenia należy więc odnieść się do konkretnie postawionych tam zarzutów; w pierwszej kolejności należy ocenić poprawność przypisania oskarżonemu winy w zakresie czynu z art. 288§1kk . Materiał dowodowy zebrany na etapie postępowania przygotowawczego – w ocenie prokuratora- stanowił podstawę do zarzucenia oskarżonemu popełnienia czynów z art. 157§1kk i z art. 288§1kk . Osobowymi źródłami dowodowymi odnośnie tych czynów na etapie postępowania przygotowawczego były zeznania członków rodziny S. , policjantów i dokumentacja medyczna. Ten materiał dowodowy nie został znacząco uzupełniony w trakcie postępowania sądowego. Analiza takiego materiału dowodowego, dokonana pod kątem czynu z art. 288§1kk , sprowadza się do przyjęcia – przez prokuratora, a następnie przez sąd I instancji - swoistej analogii, że jeżeli z dowodów tych wynika, że oskarżony w tym samym miejscu i czasie dokonał pobicia M. S. (1) , to zbieżność czasowa dot. obecności oskarżonego w pobliżu miejsca popełnienia obu zarzucanych czynów wskazuje i na to, że to D. G. również zniszczył drzwi wejściowe do położonego nieopodal miejsca pobicia budynku mieszkalnego. Bowiem posesja na której doszło do zniszczenia drzwi sąsiaduje z posesją, na której doszło do pobicia M. S. W ocenie sądu odwoławczego jednak takie proste przełożenie obecności oskarżonego na dokonanie czynu z art. 288§1kk nie może być wystarczające do przypisania winy co do przestępstwa zniszczenia mienia. Analiza zeznań świadków przesłuchanych w sprawie, a także tych ich relacji które zostały odczytane w toku rozprawy, nie wskazuje na to by ktokolwiek był naocznym świadkiem zniszczenia mienia. Świadkowie z rodziny S. mówią tylko o swoich przypuszczeniach, że sprawcą zniszczenia drzwi mógł być oskarżony. Do pobicia M. S. (1) doszło w nocy z 17/18 września 2013r., natomiast R. S. (1) zeznał, że ujawnił zniszczenie drzwi dopiero o godz. 15:00 w dniu 18.09.2013r. A w świetle tych okoliczności wynikających z dowodów zgromadzonych w sprawie, to nie można precyzyjnie ustalić „kto”, a nawet dokładnie „kiedy” dokonał zniszczenia mienia, o którym mowa w zarzucie z pkt. II a/o. Skarżący podniósł, że doszło do naruszenia art. 7 kpk w zw. z dowolnym uznaniem oskarżonego za winnego czynu z art. 288§1kk . Z takim zarzutem w świetle wymowy uzyskanych w sprawie dowodów należy się zgodzić. Błąd w ustaleniach faktycznych ( error facti ) przyjętych za podstawę orzeczenia to taki błąd, który wynika bądź to z niepełności postępowania dowodowego (tzw. błąd "braku"), bądź też z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (błąd "dowolności"). Może on więc być wynikiem nieznajomości określonych dowodów lub nieprzestrzegania dyrektyw obowiązujących przy ocenie dowodów ( art. 7 ), np. błąd logiczny w rozumowaniu, zlekceważenie niektórych dowodów, danie wiary dowodom nieprzekonującym, bezpodstawne pominięcie określonych twierdzeń dowodowych, oparcie się na faktach w istocie nieudowodnionych itd. W przedmiotowej sprawie oparcie się sądu I instancji na okolicznościach nieudowodnionych, domniemaniach, a także zastosowanie analogii, iż obecność oskarżonego w czasie zbliżonym do czasu popełnienia przestępstwa na posesji obok miejsca zniszczenia mienia wskazuje na jego udział w obu czynach, nie mogło więc doprowadzić do przypisania oskarżonemu winy popełnienia przestępstwa z art. 288§1kk . Należy przypomnieć, że według zasad obowiązującej procedury karnej to nie oskarżony musi udowodnić swoją niewinność, lecz właściwy organ udowodnić winę oskarżonego. Przy czym udowodnić, tzn. wykazać w sposób nie budzący wątpliwości wiarygodnymi dowodami. W świetle zaś wymowy przedstawionych w sprawie dowodów, to nie można zasadnie przyjąć by wykazano winę D. G. w zakresie czynu z art. 288§1kk w sposób nie budzący wątpliwości. Stąd sąd II instancji uniewinnił oskarżonego od czynu przypisanego mu w pkt. II zaskarżonego wyroku. Na marginesie tylko należy zaznaczyć, że nie ma racji obrońca twierdząc, że R. S. (1) nie mógł złożyć wniosku o ściganie za czyn z art. 288§1kk . Przepis art. 288 § 1 kk chroni bowiem także posiadanie, będące atrybutem własności, które może być faktycznie przekazywane innemu podmiotowi, np. użytkownikowi, dzierżawczy, najemcy czy prawnemu posiadaczowi rzeczy. Dlatego osobą uprawnioną do złożenia wniosku o ściganie, o którym mowa w art. 288 § 4 kpk , jest nie tylko właściciel rzeczy, lecz także każda inna osoba, której przysługuje inne prawo rzeczowe lub prawo obligacyjne do rzeczy, w tym posiadacz (patrz :wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2003 r. III KK 165/03, LEX nr 140098, J. Makarewicz, Kodeks karny z komentarzem , s. 459; wyrok SN z 20 maja 1935 r., Zbiór Orzeczeń Sądu Najwyższego. Orzeczenia Izby Karnej 1935, nr 10, poz. 36; por. także J. Bafia (w:) J. Bafia, K. Mioduski, M. Siewierski, Kodeks karny... , s. 565). Mimo więc wątpliwości co do tego czy R. S. był właścicielem domu, w którym zniszczono drzwi, to w sytuacji, gdy niewątpliwie opiekował się domem pod nieobecność rodziców, dokonywał w nim napraw, to powinien być potraktowany jako co najmniej posiadacz, który ma uprawnienia do złożenia wniosku w trybie art. 288§4kk . Skarżący podniósł też zarzut rażącej niewspółmierności kary i uzasadnił go tym, że pokrzywdzony tj. dziadek oskarżonego nie chciał żeby D. G. poniósł jakąkolwiek odpowiedzialność karną z tytułu pobicia. Zauważył też, że sąd I instancji wymierzając oskarżonemu karę oparł się w dużej mierze na wielokrotnej jego karalności, a większość skazań opisanych w karcie karnej, powinna w oparciu o art. 76 kk ulec zatarciu z mocy prawa. Jeżeli chodzi o pierwsza okoliczność, to nie można się zgodzić z autorem apelacji by wykazano iż wolą pokrzywdzonego było wybaczenie oskarżonemu. Mimo, iż pokrzywdzony był dziadkiem oskarżonego i że oskarżony był wychowankiem dziadków, to analiza ujawnionych zeznań M. S. (3) (które zostały odczytane z uwagi na zgon pokrzywdzonego) nie przemawia za tym, by dziadek nie chciał aby wnuk poniósł odpowiedzialność karną. O ile to rzeczywiście nie pokrzywdzony złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, tylko jego córka M. S. (4) , ale gdy już pokrzywdzony zdecydował się złożyć zeznania, to nie skorzystał z prawa do odmowy z art. 182§1kpk , tylko podał, że wnuk stał się agresywny, że uderzył go pięścią w twarz, że po tym stracił przytomność. Zrelacjonował też, że ocknął się z takimi obrażeniami, że nie mógł się ruszyć z bólu, był cały połamany. Przyznał też, że początkowo nie chciał przyznać, że to wnuk go pobił, ale uznał, że „to bez sensu go chronić, że w końcu kiedyś mnie zabije”. A taka treść zeznań pokrzywdzonego w żaden sposób nie może być utożsamiona z tym, by wolą pokrzywdzonego było, aby oskarżony wnuczek nie poniósł jakiejkolwiek odpowiedzialności karnej z tytułu pobicia. Dlatego też tak sformułowana okoliczność podniesiona przez autora apelacji nie może być uwzględniona dla dokonania korekty kary wymierzonej za czyn z pkt. I. Natomiast analiza informacji o karalności oskarżonego (z 20.09.2013r.) wskazuje na to, że wobec D. G. zapadały mi.in. kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, przy czym okresy próby obecnie już upłynęły, zastosowanie ma art. 76 kk . Jednak z informacji tej wynika też, że był on skazany na karę pozbawienia wolności, której wykonanie zarządzono i karę wykonano w okresie od 09.01.2012r. do 09.07.2012r. (wyrok SR w Elblągu z dnia 20.10.2009r. w spr. X K 1332/09). Dlatego też, mimo, że wobec oskarżonego nie są już aktualne dane o wielokrotności jego skazań, to nie może on być uważany za osobę niekaraną, gdyż w sprawie X K 1332/09 zatarcie skazania nastąpi po 10 latach od wykonania kary. Ponadto z informacji o karalności wynika skazanie D. G. za czyn z art. 190§1kk na karę ograniczenia wolności, która to kara została wykonana w dniu 05.03.2009r., przy czym mimo, że od wykonania tej kary upłynęło już 5 lat wymaganych dla stwierdzenia zatarcia skazania, to wobec treści art. 108 kk może nastąpić tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań. Z rozważań tych wynika, że oskarżony jest nadal osobą karaną, że w świetle informacji o karalności należy przyjąć, że swoim dotychczasowym trybem postępowania wykazał on, że nie daje gwarancji przestrzegania w przyszłości porządku prawnego, a wiec że nie można wobec niego stosować np. dobrodziejstwa z art. 69 kk . Jednocześnie jednak upływ okresów prób z wielu wyroków wskazanych w informacji o karalności oskarżonego (z 20.09.2013r.) powoduje, że okoliczność ta musiała znaleźć odzwierciedlenie w wymiarze kary i dlatego obniżono karę za czyn z pkt. I do 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Należy tu podkreślić, że sprawiedliwą odpłatą za czyn przypisany oskarżonemu w pkt. I może nadal być tylko kara wymierzona znacznie powyżej dolnej sankcji przepisu z art. 157§1kk , gdyż ciężkie pobicie własnego dziadka, bez powodu, pozostawienie go bez pomocy, poważne obrażenia ciała będące skutkiem pobicia, to wszystko wskazuje na bardzo wysoki stopień społecznej szkodliwości czynu D. G. . Wymierzenie zaś kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności jako kary bezwzględnej powinno wreszcie spowodować u oskarżonego refleksje dot. nieopłacalności popełniania kolejnych przestępstw, a także uświadomić pozostałym członkom społeczeństwa realność wymierzenia surowej kary w sytuacji wejścia po raz kolejny w konflikt z prawem, a w szczególności gdy dochodzi do popełnienia- tak jak w rozpoznawanej sprawie- czynu o bardzo wysokim stopniu społecznej szkodliwości. Z tych też względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 437 kpk uchylił zawarte w pkt. III zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcie dot. kary łącznej i zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że obniżył wymiar kary orzeczonej w pkt. I do 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; uniewinnił oskarżonego D. G. od popełnienia czynu przypisanego mu w pkt. II i uchylił rozstrzygnięcie zawarte w pkt. V jako ściśle związane z czynem od popełnienia którego uniewinniono oskarżonego. Ponadto stwierdził, że zaliczenie okresu pozbawienia wolności w sprawie z pkt. IV następuje na poczet kary jednostkowej 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej w pkt. I. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Ponadto sąd II instancji zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa ½ kosztów sądowych za postępowanie przed sądem II instancji, a kosztami procesu związanymi z uniewinnieniem oskarżonego obciążył Skarb Państwa. .