VI Ka 266/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy uniewinnił oskarżonego od zarzutu oszustwa, uznając, że jego zachowanie stanowiło jedynie niewywiązanie się ze zobowiązania cywilnego, a opis czynu nie wyczerpywał znamion przestępstwa.
Sąd Rejonowy skazał A. K. za oszustwo z art. 286 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 2 lata. Apelację wniósł obrońca, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i obrazę przepisów. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, stwierdził z urzędu, że opis czynu przypisanego oskarżonemu nie wyczerpuje znamion przestępstwa oszustwa, ponieważ wprowadzenie w błąd musiałoby poprzedzać rozporządzenie mieniem, a w tym przypadku dostawa towaru miała miejsce przed datą przypisanego czynu. Sąd uznał, że zachowanie oskarżonego mogło być co najwyżej niewywiązaniem się ze zobowiązania cywilnego.
Sąd Okręgowy w Warszawie-Pradze, VI Wydział Karny Odwoławczy, rozpoznał apelację obrońcy oskarżonego A. K., który został skazany przez Sąd Rejonowy za oszustwo z art. 286 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na okres próby 2 lat. Oskarżony miał doprowadzić właściciela firmy do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 45.719 zł poprzez wprowadzenie w błąd co do zamiaru wywiązania się z płatności wynikającej z faktury VAT. Obrońca zarzucał m.in. dowolną ocenę dowodów, pominięcie istotnych okoliczności, błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący zamiaru wywiązania się z umowy oraz braku możliwości wywiązania się z niej przez spółkę, a także błędną wykładnię art. 286 § 1 k.k. Sąd Okręgowy uznał apelację za zasadną, ale rozstrzygnięcie oparł na innych okolicznościach, uwzględnionych z urzędu na podstawie art. 440 k.p.k. Sąd stwierdził, że opis czynu przypisanego oskarżonemu przez Sąd I instancji nie wyczerpuje znamion przestępstwa oszustwa. Kluczowe było ustalenie, że dla bytu przestępstwa oszustwa konieczne jest, aby zamiar wprowadzenia w błąd i nieuiszczenia zapłaty poprzedzał rozporządzenie mieniem. W tej sprawie dostawa towaru (kruszywa) miała miejsce w listopadzie 2011 r., a czyn przypisany oskarżonemu miał być popełniony dopiero 5 stycznia 2012 r., czyli po dostarczeniu towaru. W tej sytuacji zachowanie oskarżonego mogło być oceniane jedynie jako niewywiązanie się ze zobowiązania cywilnego. Sąd Okręgowy, mając na uwadze zakazy modyfikacji opisu czynu na niekorzyść skazanego (art. 434 § 1 k.p.k. i art. 443 k.p.k.), nie mógł uchylić wyroku i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania. Wobec tego, że czyn przypisany oskarżonemu nie zawierał znamion czynu zabronionego, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k., zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił A. K. od popełnienia zarzucanego mu czynu. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, takie zachowanie nie stanowi przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 k.k., a jedynie niewywiązanie się ze zobowiązania cywilnego.
Uzasadnienie
Dla bytu przestępstwa oszustwa konieczne jest, aby zamiar wprowadzenia w błąd i nieuiszczenia zapłaty poprzedzał rozporządzenie mieniem. W sytuacji, gdy dostawa towaru miała miejsce przed datą przypisanego czynu, a nieuiszczenie zapłaty nastąpiło później, zachowanie to może być oceniane jedynie w kategoriach cywilnoprawnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku i uniewinnienie
Strona wygrywająca
A. K.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| właściciel firmy (...) | inne | pokrzywdzony |
| Spółka (...) | spółka | podmiot powiązany z oskarżonym |
| Prokurator | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
Przepisy (17)
Główne
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Dla bytu przestępstwa oszustwa konieczne jest ustalenie, że oskarżony miał zamiar wprowadzenia w błąd i nieuiszczenia zapłaty już w chwili zawierania umowy, a wprowadzenie w błąd musi poprzedzać rozporządzenie mieniem.
Pomocnicze
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy uwzględnienia wszystkich okoliczności.
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa apelacji - obraza przepisów postępowania.
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa apelacji - błąd w ustaleniach faktycznych.
k.p.k. art. 438 § pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa apelacji - obraza prawa materialnego.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Sąd odwoławczy może uwzględnić zarzuty z urzędu.
k.p.k. art. 434 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego po uwzględnieniu apelacji wniesionej na jego korzyść.
k.p.k. art. 443
Kodeks postępowania karnego
Zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego w postępowaniu ponownym.
k.p.k. art. 17 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności wyłączające ściganie, w tym brak znamion czynu zabronionego.
k.p.k. art. 414 § 1
Kodeks postępowania karnego
Uniewinnienie w postępowaniu odwoławczym.
k.p.k. art. 458
Kodeks postępowania karnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem okręgowym do postępowania przed sądem apelacyjnym.
k.p.k. art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zmiana wyroku przez sąd odwoławczy.
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania w przypadku uniewinnienia.
k.k. art. 69 § 1 i 2
Kodeks karny
Warunkowe zawieszenie wykonania kary.
k.k. art. 70 § 1 pkt 1
Kodeks karny
Okres próby przy warunkowym zawieszeniu kary.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opis czynu przypisanego oskarżonemu nie wyczerpuje znamion przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 k.k., ponieważ zamiar wprowadzenia w błąd nie poprzedzał rozporządzenia mieniem.
Godne uwagi sformułowania
Wprowadzenie w błąd, wykonane w ramach czynu zabronionego z art. 286 § 1 k.k. musi poprzedzać rozporządzenia mieniem dokonane przez pokrzywdzonego. zachowanie oskarżonego przypisane mu w zaskarżonym wyroku może być oceniane wyłącznie jako niewywiązanie się ze zobowiązania cywilnego poprzez nieuiszczenie zapłaty za wykonaną usługę.
Skład orzekający
Małgorzata Bańkowska
przewodniczący
Jacek Matusik
sprawozdawca
Anna Zawadka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Rozróżnienie między przestępstwem oszustwa a niewywiązaniem się ze zobowiązania cywilnego, zwłaszcza w kontekście kolejności zdarzeń (zamiar vs. wykonanie zobowiązania)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd odwoławczy musiał działać z urzędu z uwagi na brak możliwości modyfikacji czynu na niekorzyść oskarżonego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalenie znamion czynu zabronionego i jak łatwo można pomylić przestępstwo z kwestią cywilnoprawną, co jest częstym problemem w praktyce.
“Czy niezapłacenie faktury to od razu oszustwo? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VI Ka 266/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 maja 2015 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie : Przewodniczący: SSO Małgorzata Bańkowska Sędziowie: SO Jacek Matusik (spr.) SO Anna Zawadka protokolant apl. adw. Grzegorz Ciołczyk przy udziale prokuratora Anety Ostromeckiej po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2015 r. sprawy A. K. oskarżonego o przestępstwo z art. 286 § 1 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w W. z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt III K 1184/13 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oskarżonego A. K. uniewinnia od popełnienia zarzucanego mu czynu; kosztami sądowymi za postępowanie w sprawie obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt VI Ka 266/15 UZASADNIENIE A. K. został oskarżony o to, że w dniu 5 stycznia 2012 r. w W. będąc prokurentem spółki (...) z/s W. ul. (...) Spółka z o.o., działając ze z góry powziętym zamiarem osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził właściciela firmy (...) z/s W. ul. (...) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 45.719 zł poprzez wprowadzenie w/wym. pokrzywdzonego w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania płatności wynikającej z faktury VAT nr (...) z dnia 21.11.2011 r. tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2014 roku, sygn. akt III K 1184/13, Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w W. , oskarżonego A. K. uznanał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. skazał go i wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 pkt 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat. Na podstawie art. 627 k.p.k. zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 310 (trzysta dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania. Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego zaskarżając go w całości i w oparciu o treść art. 427 § 2 k.p.k. zarzucił mu: 1. na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, tj.: a) naruszenie art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, polegającej na odmówieniu w części wiarygodności świadkom związanym z (...) Sp. z o.o. tylko ze względu na to, iż są one sprzeczne z zeznaniami świadków związanych z (...) A. P. , b) naruszenie art. 410 k.p.k. poprzez pominięcie istotnych okoliczności w sprawie, mianowicie: nieustalenie czy w momencie zawierania umowy przez oskarżonego, (...) Sp. z o.o. oraz członkowie jej zarządu mieli zamiar wywiązania się z umowy zawartej z A. P. , 2. na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k. , błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na treść tego orzeczenia tj.: a) przyjęcie, że oskarżony zawierając umowę z pokrzywdzonym nie miał zamiaru ani możliwości wywiązania się z niej w sytuacji, gdy to nie oskarżony, ale spółka, którą reprezentował winna wywiązać się z zawartej w jej imieniu umowy, b) przyjęcie, że oskarżony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci kruszywa, które wykorzystał dla celów prowadzonej działalności, w sytuacji, w której oskarżony nie prowadził żadnej działalności gospodarczej, a kruszywo dostarczone przez pokrzywdzonego nie pozostawało w dyspozycji oskarżonego, a (...) Sp. z o.o. , c) przyjęcie, że towar dostarczony przez pokrzywdzonego był dobrej jakości i nikt z zarządu jak i pracowników (...) Sp. z o.o. nie zgłaszał co do niego uwag, d) przyjęcie, że oskarżony wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do sytuacji finansowej (...) Sp. z o.o. w sytuacji, gdy pokrzywdzony był na bieżąco informowany o problemach z płatnościami na rzecz spółki, ewentualnie, w razie gdyby Sąd nie podzielił zarzutów przedstawionych powyżej: 3. na podstawie art. 438 pkt 1 k.p.k. , zarzucił obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 286 § 1 k.k. , poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż oskarżony działał w zamiarze doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w sytuacji gdy (...) Sp. z o.o. wykorzystała jedynie tę część kruszywa, za którą zapłaciła, a pozostałe kruszywo pozostało nieodebrane przez pokrzywdzonego. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi - Południe w W. . Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się w pełni zasadna, jednakże u podstaw rozstrzygnięcia Sądu Odwoławczego legły inne okoliczności, które należało uwzględnić z urzędu, mając na względzie treść art. 440 k.p.k. , albowiem uwzględnienie wyłącznie zarzutów podniesionych w środku odwoławczym skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wskazać mianowicie należy, iż prokurator zarzucił oskarżonemu, że w dniu 5 stycznia 2012 r. w W. będąc prokurentem spółki (...) z/s W. ul. (...) Spółka z o.o., działając ze z góry powziętym zamiarem osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził właściciela firmy (...) z/s W. ul. (...) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 45.719 zł poprzez wprowadzenie w/wym. pokrzywdzonego w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania płatności wynikającej z faktury VAT nr (...) z dnia 21.11.2011 r. Taki opis czynu zaakceptował Sąd I instancji, uznając oskarżonego za winnego jego popełnienia i zakwalifikował go z art. 286 § 1 k.k. W związku z tym zauważyć należy, iż taki opis czynu nie wyczerpuje znamion występku stypizowanego w art. 286 § 1 k.k. , jak również w żadnym innym przepisie prawa materialnego. W tym miejscu przypomnieć należy, iż w realiach niniejszej sprawy, dla bytu przestępstwa oszustwa konieczne byłoby ustalenie, że oskarżony miał zamiar wprowadzenia w błąd i nieuiszczenia zapłaty fakturę VAT nr (...) z dnia 21.11.2011 r. już w chwili zawierania ustnej umowy z właścicielem właściciela firmy (...) z/s, tj. w listopadzie 2011 roku. Oczywistym jest bowiem, że „ Wprowadzenie w błąd, wykonane w ramach czynu zabronionego z art. 286 § 1 k.k. musi poprzedzać rozporządzenia mieniem dokonane przez pokrzywdzonego.” (vide m.in. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV KK 355/12). Tymczasem, jak wynika to z opisu czynu przypisanego oskarżonemu, czyn ten miał być popełniony przez A. K. w dniu 5 stycznia 2012 r., a więc już po dostarczeniu przez pokrzywdzoną firmę dostawy tłucznia, która miała miejsce w listopadzie 2011 roku. W tej sytuacji przyjąć należy, że zachowanie oskarżonego przypisane mu w zaskarżonym wyroku może być oceniane wyłącznie jako niewywiązanie się ze zobowiązania cywilnego poprzez nieuiszczenie zapłaty za wykonaną usługę. Jednocześnie zauważyć należy, że mając na uwadze kierunek wniesionego środka odwoławczego, dokonanie na niekorzyść skazanego modyfikacji opisu czynu zarzuconego, czy ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, z uwagi na treść art. 434 § 1 k.p.k. oraz art. 443 k.p.k. , nie jest już możliwe i to zarówno w Sądzie Odwoławczym, jak i w ewentualnym postępowaniu ponownym. (vide m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2005r. - IV KK 238/2005 oraz z dnia 20 lipca 2005r. – I KZP 20/2005). Wobec powyższego w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy, rozpoznając apelacje obrońcy oskarżonego, nie miał możliwości dokonania własnych ustaleń polegających na zmianie opisu czynu zarzucanego oskarżonemu, nie mógł również w tym celu uchylić zaskarżonego wyroku i przekazać sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W związku z powyższym, wobec tego, że czyn przypisany oskarżonemu w zaskarżonym wyroku nie zawiera znamion czynu zabronionego, Sąd Okręgowy, biorąc pod uwagę treść przepisów art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k. , zmienił zaskarżony wyrok i orzekając odmiennie, co do istoty sprawy, uniewinnił A. K. od popełnienia zarzucanego mu czynu. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI