VI Ka 180/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędnej interpretacji przepisów dotyczących czynu ciągłego i zasady ne bis in idem.
Sąd Okręgowy w Elblągu, rozpoznając apelację prokuratora, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Ostródzie dotyczący zarzutu kradzieży popełnionej w warunkach czynu ciągłego. Sąd odwoławczy uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepisy art. 12 § 2 k.k. i art. 10a § 1 k.w. w kontekście zasady ne bis in idem, nie uwzględniając możliwości połączenia czynów już osądzonych jako wykroczenia z czynem nieosądzonym w ramach jednego przestępstwa. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy w Elblągu, w składzie sędziowskim z przewodniczącą Elżbietą Kosecką-Sobczak, rozpoznał apelację prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Ostródzie, który dotyczył zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. przez M. J. (1). Prokurator zarzucił sądowi pierwszej instancji obrazę prawa materialnego, wskazując na niewłaściwą subsumpcję ustaleń faktycznych pod przepisy prawa karnego, w szczególności w kontekście wcześniejszego prawomocnego ukarania oskarżonego za dwa z trzech czynów składających się na zarzucane przestępstwo. Sąd Okręgowy przychylił się do zarzutów apelacji, uznając, że sąd rejonowy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące czynu ciągłego (art. 12 § 2 k.k.) w powiązaniu z przepisami o wykroczeniach (art. 10a § 1 k.w.) oraz zasadą ne bis in idem. Sąd odwoławczy podkreślił, że przepis art. 10a § 1 k.w. pozwala na procedowanie w sytuacji, gdy część czynów została już osądzona jako wykroczenie, a suma ich wartości przekracza próg przestępstwa, przy czym wykonuje się surowszą karę. Sąd pierwszej instancji pominął możliwość przypisania oskarżonemu wszystkich trzech czynów w myśl art. 12 § 2 k.k. i art. 10a § 1 k.w., powołując się na zasadę ne bis in idem i wyrok SN z 30.08.2023 r. (II KK 480/22). Sąd Okręgowy, opierając się na nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego (wyrok z 13.06.2024 r., IV KK 181/24), uznał, że takie postępowanie nie stanowi naruszenia zakazu ne bis in idem, a jedynie prowadzi do wykonania surowszej kary. Z uwagi na niemożność dokonania korekty wyroku przez sąd odwoławczy z powodu ograniczeń wynikających z art. 454 § 1 k.p.k., zaskarżony wyrok został uchylony i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ostródzie, który ma rozważyć argumenty dotyczące interpretacji wskazanych przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, prawomocne ukaranie za część czynów nie wyłącza możliwości przypisania przestępstwa ciągłego, jeśli suma wartości mienia przekracza próg przestępstwa, a przepis art. 10a § 1 k.w. pozwala na wykonanie surowszej kary.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, które dopuszcza możliwość ponownego procedowania w sprawie czynów już osądzonych jako wykroczenia, jeśli stanowią one element przestępstwa ciągłego, a przepis art. 10a § 1 k.w. reguluje wykonanie kary, wskazując na konieczność wykonania kary surowszej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżyciel publiczny (w zakresie apelacji)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. J. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (5)
Główne
k.k. art. 278 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 12 § 2
Kodeks karny
k.w. art. 10a § 1
Kodeks wykroczeń
Pozwala na procedowanie w sytuacji, gdy czyn będący wykroczeniem, za który wymierzono karę, stanowi wspólnie z innym czynem lub czynami przestępstwo, a wykonuje się surowszą karę.
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zarzutu apelacji dotycząca obrazy przepisów prawa materialnego.
k.p.k. art. 454 § 1
Kodeks postępowania karnego
Ograniczenie dla sądu odwoławczego w zakresie zmiany wyroku sądu pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepisy art. 12 § 2 k.k. i art. 10a § 1 k.w. w kontekście zasady ne bis in idem, co doprowadziło do pominięcia możliwości przypisania oskarżonemu wszystkich trzech czynów w ramach przestępstwa ciągłego. Orzecznictwo Sądu Najwyższego (IV KK 181/24) dopuszcza możliwość ponownego procedowania w sprawie czynów już osądzonych jako wykroczenia, jeśli stanowią one element przestępstwa ciągłego, a przepis art. 10a § 1 k.w. reguluje wykonanie kary, wskazując na konieczność wykonania kary surowszej.
Godne uwagi sformułowania
należało odwołać się do reguł z art. 10a kw, gdy dwa z trzech czynów zabronionych składających się na zarzucane przestępstwo popełnione w warunkach art. 12§2 kk zostały objęte wyrokiem nakazowym przepis art. 12 § 2 kk odnosi się do przypadków takich zachowań podejmowanych przez tego samego sprawcę, które oddzielnie stanowią wykroczenia, ale łącznie, przeradzają się w jedno przestępstwo przeciwko mieniu, gdy suma wartości mienia będącego przedmiotem zamachu poszczególnych wykroczeń, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, przekracza próg właściwy dla przestępstwa nawet jeżeli doszło do prawomocnego ukarania sprawcy za dwa z trzech czynów wchodzących w skład zarzucanego przestępstwa, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, to nie zachodzi powód do niemożności przypisania mu zarzucanego przestępstwa w wyroku SN z 13.06.2024r. w spr. IV KK 181/24 wskazano bowiem wyraźnie, że takie postąpienie stanowiłoby rażące naruszenia prawa, w postaci obrazy art. 10a § 1 in fine kw. w ocenie sądu odwoławczego jedynie w wypadku, w którym orzekanie o czynie złożonym z wykroczeń, które byłyby potraktowane jako przestępstwo i objęte w akcie oskarżenia konstrukcją z art. 12§2 kk , następowałoby po rozstrzygnięciu o wszystkich wykroczeniach stanowiących jego składowe, to tylko wówczas orzekaniu temu sprzeciwiłby się zasada ne bis in idem. sąd I instancji nie zastosował na potrzeby rozpoznania niniejszej sprawy ani nie analizował przepisu art. 12§2 kk w powiązaniu z treścią art. 10a§1 kw., a jedynie wskazał w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż wcześniejsze, prawomocne ukaranie oskarżonego prawomocnym wyrokiem za dwa składowe czyny (...) stoi w sprzeczności z zakazem ne bis in idem, gdy powołał się na wyrok SN z 30.08.2023r. w spr. II KK 480/22.
Skład orzekający
Elżbieta Kosecka - Sobczak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących czynu ciągłego (art. 12 § 2 k.k.) w powiązaniu z wykroczeniami (art. 10a § 1 k.w.) oraz zasady ne bis in idem w prawie karnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy część czynów składających się na przestępstwo ciągłe została już prawomocnie osądzona jako wykroczenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii kolizji przepisów prawa karnego i wykroczeń oraz fundamentalnej zasady ne bis in idem, co jest interesujące dla prawników procesualistów i karnistów.
“Czy można być ukaranym dwa razy za to samo? Sąd Okręgowy wyjaśnia granice zasady ne bis in idem w sprawach o czyn ciągły.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VI Ka 180/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy w Elblągu VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Elżbieta Kosecka - Sobczak Protokolant: sekr. sąd. Anna Pikulska-Płachta przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Elblągu Sławomira Karmowskiego po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. w Elblągu sprawy M. J. (1) s. P. i E. ur. (...) w O. oskarżonego z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 12 § 2 kk z powodu apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego od wyroku Sądu Rejonowego w Ostródzie z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II K 712/23 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Ostródzie do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 180/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Ostródzie z 19 marca 2024r. w spr. II K 712/23 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 1. M. J. (1) karalność oskarżonego Czyn zarzucany z art. 278§1kk w zw. z art. 12§2kk Informacja z KRK k.142-145 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1. Informacja z KRK Informacja została sporządzona przez podmiot do tego uprawniony, jej treść nie była kwestionowana przez strony, stąd dowód ten zasługuje na wiarygodność. 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1. Obrazy prawa materialnego ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Prokurator zaskarżył wyrok zarzucając obrazę art. 278§1 kk w zw. z art. 12§2 kk poprzez niewłaściwą subsumpcję prawidłowych ustaleń faktycznych pod te przepisy prawa karnego materialnego, gdy wskazał, że należało odwołać się do reguł z art. 10a kw, gdy dwa z trzech czynów zabronionych składających się na zarzucane przestępstwo popełnione w warunkach art. 12§2 kk zostały objęte wyrokiem nakazowym. Odnosząc się do takiego zarzutu należy wskazać, że w omawianej sprawie prokurator wniósł akt oskarżenia, w którym zarzucił M. J. popełnienie przestępstwa z art. 278§1 kk w zw. z art. 12§2 kk dot. strat o łącznej wartości 1.130,74 zł. Należy zaś przypomnieć, że art. 12 § 2 kk odnosi się do przypadków takich zachowań podejmowanych przez tego samego sprawcę, które oddzielnie stanowią wykroczenia, ale łącznie, przeradzają się w jedno przestępstwo przeciwko mieniu, gdy suma wartości mienia będącego przedmiotem zamachu poszczególnych wykroczeń, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, przekracza próg właściwy dla przestępstwa. Przy czym nawet jeżeli doszło do prawomocnego ukarania sprawcy za dwa z trzech czynów wchodzących w skład zarzucanego przestępstwa, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, to nie zachodzi powód do niemożności przypisania mu zarzucanego przestępstwa. W wyroku SN z 13.06.2024r. w spr. IV KK 181/24 wskazano bowiem wyraźnie, że takie postąpienie stanowiłoby rażące naruszenia prawa, w postaci obrazy art. 10a § 1 in fine kw. Należy przypomnieć, że przepis art. 10a§1 kw stanowi, że „Jeżeli czyn będący wykroczeniem, za które wymierzono karę lub środek karny, stanowi, wspólnie z innym czynem lub czynami, ze względu na łączną wartość mienia przestępstwo, za które wymierzono karę lub środek karny tego samego rodzaju, wykonuje się surowszą karę lub środek karny. Przepisy art. 10 § 1 zdanie drugie oraz § 2-4 stosuje się odpowiednio.” W przepisie tym stworzono więc możliwość procedowania dwa razy o ten sam czyn zabroniony, raz jako o wykroczenie i ponownie – jako element czynu ciągłego w rozumieniu 12 §2 kk , który to czyn ciągły zawierałby co najmniej jeszcze jeden „nowy” tj. nieosądzony dotychczas czyn. W ocenie sądu odwoławczego jedynie w wypadku, w którym orzekanie o czynie złożonym z wykroczeń, które byłyby potraktowane jako przestępstwo i objęte w akcie oskarżenia konstrukcją z art. 12§2 kk , następowałoby po rozstrzygnięciu o wszystkich wykroczeniach stanowiących jego składowe, to tylko wówczas orzekaniu temu sprzeciwiłby się zasada ne bis in idem. Tymczasem sąd I instancji nie zastosował na potrzeby rozpoznania niniejszej sprawy ani nie analizował przepisu art. 12§2 kk w powiązaniu z treścią art. 10a§1 kw., a jedynie wskazał w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż wcześniejsze, prawomocne ukaranie oskarżonego prawomocnym wyrokiem za dwa składowe czyny (dot. czynów z 25.09.2023r. i 4.10.2023r. objętych prawomocnym wyrokiem z 27.11.2023r. w spr. (...) SR w O. ), które następnie zostały – obok trzeciego nieosądzonego dotychczas czynu z 19.07.2023r.- objęte aktem oskarżenia w tej sprawie , stoi w sprzeczności z zakazem ne bis in idem, gdy powołał się na wyrok SN z 30.08.2023r. w spr. II KK 480/22. Przy czym w wyroku w spr. II KK 480/22 SN sygnalizując taki pogląd, uchylił wyrok sądu okręgowego do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym , z tego powodu, że w pisemnych motywach zaskarżonego kasacją orzeczenia brak było wyczerpującej analizy wzajemnej relacji przepisów art. 12 § 2 k.k. i 10a § 1 k.w. Natomiast w wyroku SN z 13.06.2024r. w spr. IV KK 181/24 zajęto już jasne stanowisko co do relacji ww przepisów i możliwości ponownego procedowania co do czynów już osądzonych jako wykroczenia z tymi dotychczas nieosądzonymi, gdy można je zbiorczo traktować jako jedno przestępstwo w zw. z art. 12§2 kk , gdy przepis art. 10a§1 kw pozwala na wykonanie tylko jednej kary - kary surowszej. Dlatego należało uwzględnić zarzut z apelacji i argumenty z uzasadnienia środka odwoławczego jako trafne. Skoro zaś sąd I instancji orzekł jedynie w zakresie jednego wykroczenia i pominął możliwość przypisania oskarżonemu czynów z 25.09.2023r. i 4.10.2023r. , to sąd odwoławczy dostrzegając potrzebę przypisania oskarżonemu wszystkich trzech zarzucanych czynów w myśl art. 12§2 kk i art. 10a §1 kw, nie mógł tego uczynić z uwagi na zakaz z art. 454 §1kpk , gdyż skoro sąd I instancji uważał że poprzednie czyny zostały prawomocnie osadzone to powołał się na okoliczność wskazującą na przesłankę do umorzenia postępowania w tym zakresie. Wniosek O uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Z przyczyn dla których zarzut z apelacji i argumenty podniesione w apelacji, a w konsekwencji wniosek końcowy zasługiwały na uwzględnienie. Należało bowiem uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, gdyż sąd odwoławczy nie mógł dokonać korekty zaskarżonego wyroku z powodu wskazanego w art. 454§1 kpk . 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.1. ☒ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Z przyczyn dla których zarzut z apelacji i argumenty podniesione w apelacji, a w konsekwencji wniosek końcowy zasługiwały na uwzględnienie. 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Z zaprezentowanych wyżej powodów konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Ostródzie do ponownego rozpoznania, gdy procedując ponownie sąd ten rozważy argumenty zawarte w uzasadnieniu co do treści i interpretacji art. 12§2 kk i art. 10a §1 kw. 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt z wyroku Przytoczyć okoliczności 7. PODPIS
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI