VI Ka 1413/18

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w WarszawieWarszawa2019-06-04
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko rodzinie i opieceŚredniaokręgowy
znęcanie sięprzemoc domowanękaniestalkingprawo karnepostępowanie odwoławczeuchylenie wyrokubłędy proceduralne

Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu istotnych błędów w ustaleniach faktycznych i procedurze.

Sąd Okręgowy w Warszawie uchylił wyrok Sądu Rejonowego skazujący M.S. za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad żoną oraz uporczywe nękanie. Głównym powodem uchylenia były błędy w ustaleniach faktycznych, w tym brak precyzyjnego określenia, na czym polegało znęcanie fizyczne, oraz nieprawidłowe ustalenie czasookresu popełnienia czynu z art. 207 § 1 kk, zwłaszcza po wyprowadzce pokrzywdzonej. Sąd Okręgowy wskazał również na naruszenie przepisów procesowych, w tym zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i dowolną ocenę dowodów, a także potrzebę analizy materiału z postępowania rozwodowego.

Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając apelacje od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Oskarżony M.S. został pierwotnie skazany za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad żoną (art. 207 § 1 kk) oraz uporczywe nękanie (art. 190a § 1 kk), otrzymując karę łączną jednego roku pozbawienia wolności warunkowo zawieszoną na dwa lata, grzywnę oraz środki karne w postaci zakazu zbliżania się i kontaktowania z pokrzywdzoną, a także nawiązkę. Apelacje złożyli oskarżony, jego obrońca (wnosząc o uniewinnienie lub uchylenie wyroku) oraz pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej (wnosząc o zaostrzenie kar). Sąd Okręgowy uznał apelacje obrońcy i pełnomocnika za zasadne w zakresie wniosku o uchylenie wyroku. Jako kluczowe błędy Sądu Rejonowego wskazano: brak precyzyjnego określenia, na czym polegało znęcanie fizyczne, mimo zarzutu w akcie oskarżenia; nieprawidłowe ustalenie czasookresu popełnienia czynu z art. 207 § 1 kk, który miał trwać do maja 2015 roku, podczas gdy pokrzywdzona wyprowadziła się we wrześniu 2012 roku, a Sąd nie wyjaśnił, czy i jak dochodziło do kontaktu i znęcania w późniejszym okresie; naruszenie art. 366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i niedokładne określenie czynu; obrazy przepisów procesowych poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodów z akt sprawy rozwodowej i dowolną ocenę materiału dowodowego (naruszenie art. 7 k.p.k.). Sąd Okręgowy podkreślił, że Sąd Rejonowy nie odniósł się do materiału z postępowania rozwodowego, co doprowadziło do błędnych i niepełnych ustaleń w sprawie karnej. Z uwagi na konieczność ponownego przeprowadzenia i uzupełnienia postępowania dowodowego, w tym szczegółowego przesłuchania świadków i analizy korespondencji, Sąd Okręgowy uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd Rejonowy dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie czasookresu czynu z art. 207 § 1 kk, nie wyjaśniając wystarczająco, czy i jak dochodziło do znęcania po wyprowadzce pokrzywdzonej.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wskazał, że Sąd Rejonowy nie poczynił prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie czasookresu czynu z art. 207 § 1 kk, nie wyjaśniając, czy w okresie po wyprowadzce pokrzywdzonej dochodziło do kontaktu i znęcania, co narusza wymóg dokładnego określenia czasu popełnienia przestępstwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
M. S.osoba_fizycznaoskarżony
I. S.osoba_fizycznaoskarżycielka posiłkowa

Przepisy (19)

Główne

k.k. art. 207 § § 1

Kodeks karny

Znęcanie się polega na umyślnym zadawaniu bólu fizycznego lub dotkliwych cierpień moralnych, powtarzającym się w czasie albo jednorazowym, lecz intensywnym i rozciągniętym w czasie. Istotne jest obiektywne ustalenie, czy zachowanie sprawcy powoduje u ofiary poważny ból fizyczny lub cierpienie psychiczne.

k.k. art. 190a § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 366 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek sądu wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.

k.p.k. art. 413 § § 2 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek dokładnego określenia czynu przypisanego w wyroku, w tym czasu i miejsca popełnienia przestępstwa.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Pomocnicze

k.k. art. 85 § § 1 i 2

Kodeks karny

k.k. art. 86 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 69 § § 1 i § 2

Kodeks karny

k.k. art. 70 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 71 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 72 § § 1 pkt 2

Kodeks karny

k.k. art. 41a § § 1 i 4

Kodeks karny

k.k. art. 43 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 46 § § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 167

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 170 § § 1 pkt 2 i 5

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy oddalenia wniosków dowodowych, gdy dowód jest zbędny lub zmierza do przedłużenia postępowania.

k.p.k. art. 5 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego.

k.p.k. art. 424 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymogi uzasadnienia wyroku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na braku wskazania, na czym miało polegać znęcanie fizyczne. Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący czasookresu czynu z art. 207 § 1 kk, w szczególności po wyprowadzce pokrzywdzonej. Obraza przepisów prawa procesowego (art. 366 § 1 k.p.k., art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.) poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i niedokładne określenie czynu. Obraza przepisów prawa procesowego (art. 7 k.p.k.) poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego. Zaniechanie dopuszczenia dowodów zawnioskowanych przez stronę, w tym z akt sprawy rozwodowej. Nielogiczna i sprzeczna z zasadami prawidłowego rozumowania argumentacja Sądu Rejonowego w zakresie oceny dowodów.

Godne uwagi sformułowania

Słuszny jest zarzut zawarty w apelacji obrońcy odnoszący się do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku i mający wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu, że oskarżony M. S. znęcał się psychicznie i fizycznie nad pokrzywdzoną I. S. , w sytuacji braku wskazania zarówno w opisie czynu przypisanego oskarżonemu w wyroku, jak również w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, na czym miało polegać znęcanie się fizyczne nad pokrzywdzoną. Sąd Rejonowy - mimo takiej ewidentnej konieczności - nie podjął nawet próby wyjaśnienia powyższych okoliczności, czym naruszył w sposób rażący art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. W ocenie Sądu Odwoławczego koniecznym było zwrócenie się o akta sprawy rozwodowej i dokonanie przez Sąd I Instancji pełnej oceny materiału dowodowego. Z tych względów zaskarżony wyrok nie mógł się ostać, a w związku z tym Sąd Okręgowy uchylił go i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Skład orzekający

Izabela Kościarz - Depta

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego i czasokresu czynu w sprawach o znęcanie, ocena dowodów w kontekście materiału z innych postępowań (np. rozwodowych), wymogi wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i prawidłowego opisu czynu."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki spraw o znęcanie i błędów proceduralnych popełnionych przez sąd I instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są błędy proceduralne i niedokładne ustalenia faktyczne w sprawach o przemoc domową, a także jak ważna jest analiza wszystkich dostępnych dowodów, w tym z postępowań cywilnych.

Błędy sądu uchyliły wyrok w sprawie o znęcanie: co poszło nie tak?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Warszawa, dnia 4 czerwca 2019 r. Sygn. akt VI Ka 1413/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie : Przewodniczący: SSR (del.) Izabela Kościarz - Depta protokolant: aplikant adwokacki Tomasz Zamorski, protokolant sądowy – stażysta Zuzanna Poźniak przy udziale prokuratora Anety Ostromeckiej po rozpoznaniu dniu 24 maja 2019r. w Warszawie sprawy M. S. , syna M. i H. ur. (...) w M. oskarżonego o czyny z art. 207 § 1 kk , art. 190a § 1 kk na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonego, obrońcę oskarżonego i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie z dnia 16 lipca 2018 r. sygn. akt IV K 866/15 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sygn. akt VI Ka 1413/18 UZASADNIENIE M. S. został oskarżony o to, że: I. w okresie od października 2009 roku do dnia 25 maja 2015 roku w W. znęcał się fizycznie i psychicznie nad żoną I. S. poprzez używanie słów wulgarnych i obelżywych, wyszydzanie, poniżanie, zadawanie cierpień moralnych poprzez odmowę opieki nad dzieckiem i pomocy w prowadzeniu domu, grożenie pozbawieniem życia, które to groźby wzbudziły uzasadnioną obawę ich spełnienia, tj. o czyn z art. 207 § 1 kk II. w okresie od 01 października 2014 roku do 25 maja 2015 roku w W. uporczywie nękał I. S. poprzez wysyłanie wiadomości sms z treściami wulgarnymi i obelżywymi, co wzbudziło u pokrzywdzonej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia oraz istotnie naruszyło jej prywatność, tj. o czyn z art. 190a § 1 kk Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie w IV Wydziale Karnym wyrokiem z dnia 16 lipca 2018 roku (sygn. akt IV K 866/15) uznał oskarżonego M. S. za winnego popełnienia obu zarzucanych mu czynów i za to: za czyn z pkt I na podstawie art. 207 § 1 kk skazał go i wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności, a za czyn z pkt II na podstawie art. 190a § 1 kk skazał go i wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie art. 85 §1 i 2 kk w zw. z art. 86 §1 kk kary jednostkowe pozbawienia wolności połączył i wymierzył w ich miejsce oskarżonemu karę łączną 1 (jednego) roku pozbawienia wolności; na podstawie art. 69 § 1 i § 2 kk i art. 70 § 2 kk warunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności na okres 2 (dwóch) lat próby; na podstawie art. 71 § 1 kk wymierzył oskarżonemu M. S. karę grzywny w wysokości 100 (stu) stawek dziennych po 50 (pięćdziesiąt) złotych każda, na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 kk zobowiązał oskarżonego do przeproszenia pokrzywdzonej; na podstawie art. 41a § 1 i 4 kk w zw. z art. 43 § 1 kk zakazał oskarżonemu zbliżania się do I. S. na odległość mniejszą niż 100 (sto) metrów oraz zakazał mu kontaktowania się z I. S. : bezpośrednio, telefonicznie, poprzez wiadomości sms i mms, a także przy użyciu poczty elektronicznej i komunikatorów internetowych przez okresy po 3 (trzy) lata, na podstawie art. 46 § 2 kk zasądził od oskarżonego M. S. na rzecz oskarżycielki posiłkowej I. S. nawiązkę w wysokości 5000 (pięciu tysięcy) złotych, ponadto rozstrzygnął o kosztach. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez oskarżonego, który wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie go od popełnienia zarzucanych mu czynów. Apelację również złożył obrońca oskarżonego, który zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonego podnosząc zarzuty: 1) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku 2) obrazy przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść orzeczenia poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w sprzeczności z zasadami logiki i zdrowego rozumowania oraz doświadczenia życiowego oraz naruszeniu art. 410 k.p.k. poprzez wydanie wyroku opartego jedynie na części zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i pominięciu istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy przy ustalaniu stanu faktycznego, naruszeniu art. 167 kpk , art. 170 kpk , art. 366 § 1 k.p.k. , poprzez zaniechanie inicjatywny dowodowej z urzędu i na wniosek strony, zmierzającej do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego M. S. , ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji, celem ponownego rozpoznania. Apelację na niekorzyść oskarżonego wniósł pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej I. S. w części dotyczącej wymierzenia oskarżonemu rażąco niewspółmiernej kary zarówno pozbawienia wolności i okresu jej zawieszenia, jak również kary grzywny, orzeczonych zakazów i nawiązki na rzecz pokrzywdzonej. W konsekwencji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie kar, środków karnych i zakazów w surowszym wymiarze, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji, celem ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacje obrońcy oskarżonego i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej zasługiwały na uwzględnienie w zakresie wniosków o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w związku z powyższym Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Wniosek obrońcy oskarżonego i oskarżonego o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego na obecnym etapie jest przedwczesny, ponieważ zachodzi konieczność ponownego przeprowadzenia oraz uzupełnienia postępowania dowodowego. Również wniosek pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej w zakresie wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku, pomijając jego błędy merytoryczne, również na obecnym etapie postępowania jest przedwczesny. W świetle przedstawionych przez skarżących zarzutów dokonana przez Sąd I Instancji ocena dowodów, ustalony w oparciu o nie stan faktyczny i wysnute na tej podstawie wnioski, budzą istotne wątpliwości Sądu Odwoławczego. Słuszny jest zarzut zawarty w apelacji obrońcy odnoszący się do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku i mający wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu, że oskarżony M. S. znęcał się psychicznie i fizycznie nad pokrzywdzoną I. S. , w sytuacji braku wskazania zarówno w opisie czynu przypisanego oskarżonemu w wyroku, jak również w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, na czym miało polegać znęcanie się fizyczne nad pokrzywdzoną. Wprawdzie to już prokurator zarzucił oskarżonemu w akcie oskarżenia, iż miał on znęcać się fizycznie nad pokrzywdzoną, przy czym nie wskazał, jakich zachowań miał się dopuszczać, ale ta okoliczność nie zwalniała jednak w żaden sposób Sądu Rejonowego od poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych w tym zakresie, skutkujących w konsekwencji bądź wyeliminowaniem z opisu czynu tego elementu, bądź uzupełnieniem opisu czynu o konkretne zachowania oskarżonego wskazujące na realizowanie znamienia fizycznego znęcania. Należy również wskazać, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Sąd Rejonowy zawiera istotne braki w tym zakresie. Należy zauważyć, że zarówno pokrzywdzona I. S. , jak również świadek E. K. wskazywały na zachowania oskarżonego i inne okoliczności, które miały świadczyć o stosowaniu przemocy przez oskarżonego. Sąd I Instancji w żaden sposób nie odniósł się jednak do tych stwierdzeń, nie skonfrontował ich z pozostałym materiałem dowodowym, nie podjął się ustalenia, w jakim okresie takie zachowania miały mieć miejsce. W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy również dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku w zakresie czasookresu przypisanego oskarżonemu czynu z art. 207 § 1 k.k. Sąd I Instancji uznał oskarżonego za winnego tego, że w okresie od października 2009 roku do dnia 25 maja 2015 roku w W. znęcał się fizycznie i psychicznie nad żoną I. S. poprzez używanie słów wulgarnych i obelżywych, wyszydzanie, poniżanie, zadawanie cierpień moralnych poprzez odmowę opieki nad dzieckiem i pomocy w prowadzeniu domu, grożenie pozbawieniem życia, które to groźby wzbudziły uzasadnioną obawę ich spełnienia. Tymczasem w ocenie Sądu Okręgowego zebrany w sprawie na obecnym etapie materiał dowodowy czyni nieprzekonującym stanowisko Sądu Rejonowego. Zarówno z pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jak również z materiału dowodowego wynika, iż pokrzywdzona I. S. z końcem września 2012 roku definitywnie wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania małżonków w J. i zamieszkała w R. , przy czym przez pewien okres w 2014 roku miał wspólnie z nią pomieszkiwać oskarżony. Natomiast Sąd Rejonowy przyjmuje, iż zachowanie oskarżonego mające wypełniać dyspozycję art. 207 § 1 k.k. miało trwać do dnia 25 maja 2015 roku, jednocześnie nie czyniąc żadnych ustaleń, czy w tym okresie dochodziło do kontaktu między stronami, a jeśli tak, jak często i w jaki sposób oraz czy w tym okresie zachowanie oskarżonego wypełniało znamiona psychicznego i fizycznego znęcania się nad pokrzywdzoną. Okoliczność, że małżonkowie nie mieszkają razem nie wyklucza sama z siebie, że brak jest możliwości popełnienia czynu zabronionego z art. 207 § 1 k.k. , jednak aby przypisać popełnienie oskarżonemu określonego przestępstwa należy w ściśle określony sposób wykazać, że w danym okresie podjął się zachowań wskazujących na wypełnienie znamienia czynu zabronionego. W pojęciu dokładnego określenia czynu przypisanego - o czym mowa w art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. - mieści się m.in. precyzyjne, tak jak to możliwe w realiach danej sprawy, określenie czasu popełnienia przestępstwa. W przypadku czynu kwalifikowanego z art. 207 § 1 k.k. czas popełnienia przestępstwa to ramy czasowe pomiędzy pierwszym a ostatnim zachowaniem sprawcy składającym się na przypisany czyn (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2017 roku w sprawie V KK 39/17) Zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. , w myśl których obowiązkiem Sądu jest wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a następnie dokładne określenie przypisanego czynu w wyroku. Czas popełnienia przestępstwa należy niewątpliwie do okoliczności istotnych w sprawie, co sprawia, że Sąd orzekający zobligowany jest do podjęcia czynności zmierzających do dokonania prawidłowych ustaleń także w tym zakresie. W opisie czynu przypisanego wyrokiem należy bowiem zawrzeć nie tylko sposób popełnienia tego przestępstwa, jego ewentualne skutki, rodzaj atakowanego dobra chronionego prawem, ale również czas i miejsce działania lub zaniechania sprawcy (por. postanowienie SN z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II KK 101/07- Lex nr 280739, wyrok SN z dnia 30 sierpnia 2006 r., sygn. akt III KK 262/06 - Lex nr 192998, wyrok SN z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt IV KK 375/11 - OSNKW 2012/7/78). Mając na uwadze powyższe rozważania należy wskazać, że informacja o wyprowadzeniu się pokrzywdzonej ze wspólnego mieszkania stron winna skłonić Sąd Rejonowy do podjęcia czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy w całym okresie wskazanym w zarzucie dochodziło do psychicznego i fizycznego znęcania się nad pokrzywdzoną, a jeśli tak na czym polegało zachowanie sprawcy. Ustalenia czasu popełnienia przestępstwa ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego wyrokowania. Istota zarzucanych oskarżonemu M. S. zachowań sprowadzała się bowiem do bezpośrednich działań w stosunku do pokrzywdzonej, co oznacza, że w okresie, w którym nie mieszkali razem należy wykazać, w jaki sposób mógł się ich dopuszczać. Sąd Rejonowy - mimo takiej ewidentnej konieczności - nie podjął nawet próby wyjaśnienia powyższych okoliczności, czym naruszył w sposób rażący art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. Prawidłowe ustalenie czasu popełnienia przestępstwa ma również kluczowe znaczenie przy ewentualnym rozstrzygnięciu zarówno o winie jak i karze, albowiem może w stopniu istotnym zaważyć na jej wymiarze. Przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. polega na tym, że sprawca umyślnie zadaje cierpienia psychiczne lub fizyczne osobie najbliższej, poprzez znieważanie jej, ubliżanie, naruszanie nietykalności cielesnej itp. Jest to przestępstwo skierowane jednocześnie przeciwko rodzinie i przeciwko życiu, zdrowiu, nietykalności cielesnej, wolności i godności człowieka. Jego istota polega na zadawaniu bólu fizycznego i psychicznego ofierze. Od strony przedmiotowej znęcanie oznacza zazwyczaj zachowanie złożone z jedno lub wielorodzajowych pojedynczych czynności naruszających różne dobra i systematycznie powtarzające się. O uznaniu zachowania za znęcanie decyduje nie subiektywne odczucie pokrzywdzonego, lecz ocena obiektywna czy dane zachowanie powoduje u ofiary poważny ból fizyczny lub cierpienie psychiczne. Istota przestępstwa znęcania się polega na jakościowo innym zachowaniu się sprawcy, aniżeli na zwyczajnym znieważeniu lub naruszeniu nietykalności cielesnej osoby pokrzywdzonej. O uznaniu za "znęcanie się" zachowania sprawiającego cierpienie psychiczne ofiary powinna decydować ocena obiektywna, a nie subiektywne odczucie pokrzywdzonego (wyrok SN z 11.02.2003. IV KKN 312/99). W uchwale z 9.06.1976 r., VI KZP 13/75, OSNKW 1976/7–8, poz. 86, Sąd Najwyższy słusznie przyjął, iż: „Ustawowe określenie «znęca się» oznacza działanie albo zaniechanie, polegające na umyślnym zadawaniu bólu fizycznego lub dotkliwych cierpień moralnych, powtarzającym się w czasie albo jednorazowym, lecz intensywnym i rozciągniętym w czasie”. W uzasadnieniu wyroku z 27.02.2002 r., II KKN 17/00, OSNKW 2002/7–8, poz. 55, Sąd Najwyższy uznał, że „znamię czasownikowe «znęca się» oznacza, iż występek ten najczęściej jest realizowany przez wielokrotne zamachy (chociaż w sytuacji wyjątkowej wystarczy jednorazowy zamach)”. Por. też wyrok SA w Krakowie z 16.12.2014 r., II AKa 221/14, LEX nr 1630572. Mając na uwadze powyższe rozważania w konfrontacji z pisemną lekturą uzasadnienia wyroku oraz materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie słuszny jest również zarzut obrońcy oskarżonego odnoszący się do obrazy przepisów prawa procesowego mających wpływ na treść orzeczenia, poprzez zaniechanie dopuszczenia przez Sąd I Instancji dowodów zawnioskowanych przez stronę w zakresie dokumentów i źródeł osobowych znajdujących się w aktach inny spraw toczących się z udziałem stron niniejszego postępowania, jak również dokonania dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i tym samym naruszenie art. 7 k.p.k. W przedmiotowej sprawie błędne Sąd oddalił wnioski dowodowe wskazując jako podstawę art. 170 § 1 pkt 2 i 5 kpk , albowiem mają one kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, a już w ogóle nie można mówić, że w oczywisty sposób zmierzały do przedłużenia postepowania, jeśli weźmie się pod uwagę datę ich złożenia a datę rozpoznania. W ocenie Sądu Odwoławczego koniecznym było zwrócenie się o akta sprawy rozwodowej i dokonanie przez Sąd I Instancji pełnej oceny materiału dowodowego. Sąd Rejonowy w ogóle nie odniósł się do materiału dowodowego znajdującego się w tej sprawie. Należy podkreślić, iż zarówno niniejsze postępowanie, jak również sprawa o rozwód toczą się równolegle, przesłuchiwani są ci sami świadkowie na te same okoliczności. Przez zaniechanie Sądu Rejonowego polegające na nie odniesieniu się do ustaleń poczynionych w sprawie cywilnej doszło do naruszenia i w konsekwencji błędnych, niepełnych i wybiórczych ustaleń w sprawie karnej. To zaniedbanie nie było możliwe do naprawienia przez Sąd Odwoławczy, albowiem zachodziła konieczność przeprowadzenia w całości postępowania dowodowego, w szczególności dokładnego, szczegółowego przesłuchania świadków na okoliczności związane z zarzutami, w tym wykluczenia wzajemnych zachowań względem siebie małżonków S. , ustalenia, czy oskarżony znęcał się zarówno psychicznie jak i fizycznie nad pokrzywdzoną i na czym polegały jego zachowania, prawidłowego ustalenia czasookresu zarzutu, ze szczegółowym wskazaniem co działo się w tym okresie oraz jakie zachowania i w szczególności czy wypełniały one dyspozycje art. 207 § 1 k.k. były podejmowane przez oskarżonego po wyprowadzeniu się ze wspólnego miejsca zamieszkania pokrzywdzonej, szczegółowej analizy korespondencji kierowanej do siebie wzajemnie przez małżonków, przy uwzględnieniu wersji podawanej przez oskarżonego, iż kontaktował się z pokrzywdzoną w celu ustalenia opieki nad dzieckiem, czy doszło do wypełnienia znamion czynu z art. 190a § 1 k.k. i w konsekwencji dokonania prawidłowej, kompleksowej oceny materiału dowodowego przy uwzględnieniu art. 7 kpk . Wprawdzie sam fakt, iż orzeczono rozwód z winy obojga stron nie przeczy przyjęciu sprawstwa oskarżonego w zakresie przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2018 w sprawie IV KK 477/17), to jednak nie może z pola widzenia Sądu zniknąć zarówno treść zeznań świadków składanych w toku postępowania rozwodowego, jak również nieprawomocny wyrok rozwodowy ustalający rozwiązanie małżeństwa z winy obojga stron. Słuszny jest również zarzut obrońcy oskarżonego dotyczący obrazy przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.k. , a odnoszący się do oceny materiału dowodowego poprzez dokonanie przez Sąd Rejonowy dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Zgodzić się należy z obrońcą, iż z lektury pisemnego uzasadnienia wyroku wynika, iż Sąd I Instancji miał problem z oceną zeznań przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków. Pomijając kwestie bezsporne, takie jak sam fakt pozostawania stron w związku małżeńskim, wspólne zamieszkiwanie, wyprowadzka pokrzywdzonej, wskazać należy, iż przesłuchani świadkowie oraz oskarżony przedstawiają odmienną wizję małżeństwa stron, a w szczególności odmienną ocenę ich zachowań. Również ich zeznania z niniejszej sprawy różnią się z wersją zdarzeń przedstawioną przed Sądem Okręgowym w sprawie o rozwód. Takie stanowisko wymagało weryfikacji i odczytania tych zeznań w celu wyjaśnienia wątpliwości, czego Sąd Rejonowy nie uczynił. Tymczasem Sąd I Instancji wskazał w uzasadnieniu, że zachodzi konieczność nader ostrożnej oceny zeznań wszystkich przesłuchanych w sprawie źródeł osobowych ale z jakiś, niewiadomych na tym etapie przyczyn skazuje oskarżonego za obydwa zarzucane czyny, w tym za znęcanie się fizyczne, które nie określono na czym w ogóle ma polegać, jak również za czasokres w którym strony miały nie zamieszkiwać razem i ta okoliczność jest bezsporna. Argumentacja Sądu w zakresie dokonanej oceny materiału dowodowego jest nielogiczna i sprzeczna z zasadami prawidłowego rozumowania. Ponadto posługuje się przy ocenie zeznań świadków zwrotem „zeznaniom świadka należy dać wiarę w zakresie zbieżnym i niesprzecznym z dowodami ocenionymi jako wiarygodne”. Tymczasem z pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, które tak naprawdę dowody i w jakim zakresie zostały uznane za wiarygodne. Sąd I Instancji dokonując oceny materiału dowodowego albo w ogóle nie odnosi się do zeznań pokrzywdzonej i innych świadków, albo uwzględnia wybiórczo ich fragmenty bez odniesienia ich do pozostałego materiału dowodowego. Nie przeprowadza również ich wnikliwej analizy i narusza art. 7 k.p.k. dokonując dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów. Z powyższych okoliczności wynika, iż Sąd Rejonowy powinien przeprowadzić wnikliwą analizę zgromadzonych w sprawie dowodów pod kątem oceny wiarygodności zeznań pokrzywdzonej i świadków oraz wyjaśnień oskarżonego w kontekście całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W niniejszej sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia od początku, na nowo, przewodu sądowego, ponieważ przy tak zgromadzonym materiale dowodowym, jego wybiórczej i dowolnej ocenie nie znajdującej oparcia w aktach sprawy, Sąd Okręgowy zmuszony był uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Na obecnym etapie przy tak zebranym materiale dowodowym niemożliwe jest dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku i nawet czynności dowodowe przeprowadzone przez Sąd Odwoławczy nie umożliwiły naprawienia błędów Sądu Rejonowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd dokona kompleksowej oceny wszystkich dowodów ujawnionych w toku rozprawy, tak aby odpowiadała ona wymogom określonym w art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. , jak również uwzględni wszystkie okoliczności zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla oskarżonego. Sąd Rejonowy powinien ustalić, czy oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanych mu w pkt. I i II czynów, a jeżeli tak, to dokonać jego prawidłowego opisu, w szczególności określenia zachowań składających się na wypełnienie znamienia psychicznego lub fizycznego znęcania się, następnie dokonania prawidłowego określenia czasu w jakim doszło do popełnienia czynu zabronionego i właściwie to uzasadnić, w szczególności biorąc pod uwagę treść art. 207 § 1 k.k. w kontekście analizy całokształtu materiału dowodowego. Ponadto w zakresie drugiego z zarzucanych oskarżonemu M. S. czynu Sąd Rejonowy dokona pełnej i kompleksowej oceny wyjaśnień oskarżonego i zeznań pokrzywdzonej I. S. , jak również dowodów z dokumentów, weryfikując w ich świetle wersje przedstawioną przez oskarżonego. W szczególności należy dokonać oceny, czy zachowania których dopuszczał się oskarżony podejmowane były w celu wzbudzenia u pokrzywdzonej zagrożenia lub istotnego naruszenia jej prywatności, czy też były spowodowane sytuacją rodzinną związaną z toczącym się postępowaniem rozwodowym i sporem odnośnie kwestii dotyczących sytuacji małoletniego dziecka stron. Kontrola instancyjna doprowadziła Sąd Odwoławczy do wniosku, iż Sąd I instancji nie sprostał wymogom wynikającym z treści art. 7 k.p.k. , art. 424 § 1 k.p.k. i przekraczając granice swobodnej oceny dowodów oraz dokonując ich wybiórczej, nielogicznej oceny, poczynił błędne ustalenia faktyczne. Sąd Rejonowy nie przeprowadził wnikliwej oceny wszystkich dostępnych dowodów, a zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocena materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy jest niepełna i pobieżna. Z tych względów zaskarżony wyrok nie mógł się ostać, a w związku z tym Sąd Okręgowy uchylił go i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy przeprowadzi postępowanie dowodowe, w szczególności ponownie przesłucha świadków, na okoliczność sytuacji rodzinnej małżeństwa S. i ich wzajemnych relacji. Sąd zwróci uwagę na wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania pokrzywdzonej i przedstawianą przez nich wersję wydarzeń i skonfrontuje z ujawnionym w sprawie materiałem dowodowym. Następnie podda analizie zgodnej z kryteriami zawartymi w art. 7 i 5 § 2 k.p.k. Ponadto dokona prawidłowych ustaleń w zakresie czasokresu zarzucanych oskarżonemu czynów i możliwości przypisania mu znęcania psychicznego i fizycznego. Z powyższych względów orzeczono jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI