VI Ka 1269/22

Warszawa, dnia 21 lipca 2023 r. Sygn. akt VI Ka 1269/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Tomasz Morycz protokolant: protokolant sądowy – stażysta M. P. przy udziale prokuratora Jerzego Kopcia po rozpoznaniu dnia 21 lipca 2023 r. sprawy A. P. , syna A. i V. , ur. (...) w B. oskarżonego o przestępstwo z art. 177 § 1 kk na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w W. z dnia 24 sierpnia 2022 r. sygn. akt III K 515/22 zaskarżony wyrok uchyla i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi-Południe w W. do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 1269/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1.CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1.Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w W. z dnia 24 sierpnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt III K 515/22. 1.2.Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3.Granice zaskarżenia 1.3.1.Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2.Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4.Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2.Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1.Ustalenie faktów 2.1.1.Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. A. P. Sytuacja materialna Dotychczasowa niekaralność Przestrzeganie zasad ruchu drogowego Pozytywne opinie w miejscu zamieszkania i pracy Następstwa zdarzenia odczuwane przez pokrzywdzoną Prawidłowe funkcjonowanie oskarżonego w społeczeństwie Informacja e - (...) Karta karna Informacja Opinie Dokumentacja medyczna Wywiad środowiskowy k.150 k.156 k.162 k.169, 170 k.119, 120 k.129-131 2.1.2.Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. 2.2.Ocena dowodów 2.2.1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu Informacja e - (...) , karta karna, informacja, opinie, dokumentacja medyczna, wywiad środowiskowy Dokumenty zostały sporządzone przez uprawione osoby, nie były kwestionowane i nie budziły żadnych wątpliwości. 2.2.2.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 3.STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Prokurator zaskarżonemu wyrokowi zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, iż wina oraz społeczna szkodliwość popełnionego przez A. P. czynu z art. 177 § 1 k.k. nie są znaczne, co skutkowało warunkowym umorzeniem postępowania względem ww. oskarżonego, podczas gdy rodzaj i charakter naruszonego dobra, całokształt okoliczności popełnienia przypisanego oskarżonemu czynu oraz waga naruszonych obowiązków prowadzą do wniosku, iż popełniony czyn cechuje się winą i społeczną szkodliwością w stopniu znacznym. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd Rejonowy wydał zaskarżony wyrok nie na rozprawie, ale na posiedzeniu, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, jakie mógł wydać Sąd Okręgowy. Sąd Rejonowy zrezygnował bowiem z przeprowadzenia postępowania dowodowego, które rozbudowałoby materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przygotowawczym i pozwoliłoby wyjaśnić wszystkie okoliczności przedmiotowego zdarzenia. Powyższego nie można już było uczynić w postępowaniu odwoławczym, de facto pozbawiając strony jednej instancji. W efekcie Sąd Rejonowy, prokurator i wreszcie Sąd Okręgowy dysponowali materiałem dowodowym, na który składały się w szczególności nagranie zdarzenia, protokoły oględzin miejsca zdarzenia, pojazdu oskarżonego i nagrania zdarzenia, dokumentacja medyczna i opinia sądowo - lekarska dotyczące pokrzywdzonej, jak również zeznania pokrzywdzonej, zeznania świadka i wyjaśnienia oskarżonego. Te ostatnie były bardzo krótkie i ogólnikowe, w zasadzie nie odnosząc się do przebiegu samego zdarzenia, ale przedstawiając jego stosunek do tego, co się stało. Z nagrania zdarzenia wynika, że na drodze powstał zator, którego przyczyny nie zostały ustalone. W szczególności nie wiadomo czy było to spowodowane korkiem czy też przykładowo awarią. Z pewnością widać natomiast stojący samochód ciężarowy, który w pewnym momencie zostaje wyprzedzony przez znajdujący się za nim samochód osobowy. Następnie przed kolejnym pojazdem przechodzi pokrzywdzona, która po chwili zostaje potrącona na przejściu dla pieszych przez wyprzedzający go pojazd kierowany przez oskarżonego. Bazując przede wszystkim na tym, rację ma skarżący, że przyjęcie iż stopień winy i społecznej szkodliwości czynu nie były znaczne, a co za tym idzie warunkowe umorzenie postępowania były błędne. Oskarżony podjął bowiem manewr wyprzedzania na oznakowanym przejściu dla pieszych, które poprzedzała linia ciągła, nie zachowując szczególnej ostrożności i nie ustępując pierwszeństwa pokrzywdzonej, która przez nie przechodziła. Tym samym umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym. Bez wątpienia było to zachowanie bardzo nieodpowiedzialne. Wprawdzie wydaje się to być incydentem w życiu oskarżonego, który był i jest osobą niekaraną, która przestrzega przepisów ruchu drogowego, prawidłowo funkcjonując w społeczeństwie, jednak dysponując takim materiałem dowodowym Sąd Okręgowy zmieniłby zaskarżony wyrok, skazując go za popełniony czyn i wymierzając mu karę, nie koniecznie tego rodzaju, o jaką wnosił skarżący w wywiedzionej apelacji. Wniosek Prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzenie mu na podstawie art. 177 § 1 k.k. kary 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesić na okres 3 (trzech) lat, na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązanie oskarżonego do informowania sądu o przebiegu okresu próby, na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzeczenie nawiązki w kwocie 5.000 zł (pięć tysięcy złotych) na rzecz pokrzywdzonej O. L. , na podstawie art. 42 § 1 k.k. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 (jednego) roku, a nadto zasądzenie od oskarżonego kosztów sądowych w całości. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Zgodnie z dyspozycją art. 454 § 1 kpk , sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Wyłączenie z tego przepisu warunkowego umorzenia postępowania, co nastąpiło wskutek nowelizacji z dnia 5 października 2019 r., wywołuje pytanie o możliwość reformatoryjnego orzekania przez sąd odwoławczy na niekorzyść oskarżonego, gdy wyrok warunkowo umarzający postępowanie został wydany na posiedzeniu na wniosek oskarżonego lub z urzędu ( art. 339 § 1 pkt 2 kpk ), a od tego wyroku apelację wniósł oskarżyciel publiczny, domagając się skazania. Przed wspomnianą nowelizacją, niezależnie od forum orzekania o warunkowym umorzeniu postępowania, to jest na posiedzeniu czy na rozprawie, niedopuszczalne było skazanie w instancji odwoławczej. Obecnie nie ma już tej przeszkody, jednak powstaje wątpliwość, czy dopuszczalność skazania w instancji odwoławczej odnosi się także do sytuacji, gdy wyrok warunkowo umarzający postępowanie został wydany na posiedzeniu, a więc bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Wykładnia systemowa prowadzi do stwierdzenia, że dopuszczalność rozpoznania sprawy co do istoty na posiedzeniu i wydanie w tym trybie wyroku skazującego zostały ściśle określone w ustawie. Jeżeli zatem w takim szczególnym trybie nie wydano wyroku skazującego, tylko rozpoznano sprawę w innym szczególnym trybie, tu warunkowego umorzenia postępowania, to także sąd odwoławczy, rozpoznając apelację, nie może skazać oskarżonego. Należy bowiem zauważyć, że skazanie po raz pierwszy w instancji odwoławczej wiąże się z rozpoznaniem sprawy na rozprawie, a nie na posiedzeniu. W konsekwencji należy przyjąć, że w omawianym tu układzie procesowym zachodzi podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, o której mowa w art. 437 § kpk 2 kpk in fine, to jest konieczność przeprowadzenia na rozprawie przewodu sądowego nie tylko na nowo, ale w ogóle, co jest wymagane do skazania, chyba że sąd orzeka w trybie konsensualnym albo w trybie nakazowym, co tu nie miało miejsca (tak Dariusz Świecki (red.), Kodeks postępowania karego, LEX). Mając powyższe na uwadze, wniosek skarżącego był niezasadny. Sąd Okręgowy nie mógł bowiem skazać oskarżonego, jeśli kwestionowany wyrok wydano na posiedzeniu. Wówczas w sprawie zostałaby przeprowadzona tylko jedna rozprawa apelacyjna. Sytuacja byłaby inna, gdyby Sąd Rejonowy zastosował tę instytucję po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Wówczas Sąd Okręgowy mógłby wydać orzeczenie reformatoryjne, w tym w szczególności skazując oskarżonego, o ile zgromadzony w ten sposób materiał dowodowy nie dostarczyłby argumentów przemawiających za utrzymaniem zaskarżonego wyroku w mocy bądź inną jego modyfikacją. 4.OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1.Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 5.2.Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 5.3.Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1.Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. Sąd Okręgowy nie mógł skazać oskarżonego, co do którego na posiedzeniu zapadł wyrok warunkowo umarzający. ☒ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że dysponując zgromadzonym na ten moment materiałem dowodowym należałoby wydać wyrok skazujący. Byłoby to jednak możliwe, gdyby Sąd Rejonowy wydał zaskarżony wyrok na rozprawie. Biorąc pod uwagę, że nastąpiło to na posiedzeniu, a rozprawa apelacyjna byłaby jedyną w sprawie, należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać ją Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. 5.3.2.Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Sąd Rejonowy powinien skierować ją na rozprawę i przeprowadzić postępowanie dowodowe, przesłuchując osoby zawnioskowane w akcie oskarżenia i wyjaśniając wszystkie okoliczności, w tym związane z powodem, przebiegiem i celem podjętego przez oskarżonego manewru. Znajdujące się w aktach sprawy nagranie zdarzenia przedstawia jedynie wycinek bezpośrednio poprzedzający zdarzenie i to, co działo się przed pojazdem stojącym przed przejściem dla pieszych. Nie wiadomo natomiast, co działo się wcześniej i wokół, w tym dlaczego i jak długo stał tam samochód ciężarowy, ile pojazdów poprzedzało oskarżonego i jak się zachowywały w zaistniałej sytuacji drogowej oraz jaką prędkość rozwinął oskarżony i czy podjął manewry obronne. W celu uzyskania odpowiedzi na te pytania należy szczegółowo przesłuchać oskarżonego, pokrzywdzoną i świadka. Także na okoliczność zachowania oskarżonego po zdarzeniu i jego następstw dla pokrzywdzonej, także aktualnych. Zasadnym byłoby też zwrócenie się do ubezpieczyciela pojazdu kierowanego przez oskarżonego o wskazane czy wypłacił pokrzywdzonej środki finansowe, a jeśli tak, to kiedy, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu. Powyższe będzie miało wpływ na ewentualny rodzaj i wysokość środka kompensacyjnego. Tak zgromadzony materiał dowodowy Sąd Rejonowy podda gruntownej ocenie i poczyni odpowiednie ustalenia faktyczne, a w przypadku stwierdzenia winy oskarżonego także co do jej stopnia i społecznej szkodliwości czynu. Powyższe będzie miało wpływ na wynik postępowania, a więc decyzję o ewentualnym skazaniu i karze bądź ponownym warunkowym umorzeniu i związanych z nim rozstrzygnięciach, czego zdaniem Sądu Okręgowego - nie znając wyniku podjętych czynności - mimo wszystko nie można z góry wykluczyć. Jednocześnie Sąd Rejonowy powinien rozważyć, niezależnie od sposobu zakończenia postępowania, czy w przypadku stwierdzenia winy oskarżonego należy orzec zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. W tym kontekście odnotować należy, że z dniem 20 czerwca 2022 r., a więc ponad rok temu zatrzymano oskarżonemu prawo jazdy. Od tego czasu ma korzystać z alternatywnych form przemieszczania się. W uzyskanej informacji nie odnotowano wykroczeń drogowych. Zarówno przed zdarzeniem, jak i po nim. Na marginesie wskazać należy, że z uwagi na treść apelacji Sąd Rejonowy powinien rozważyć obowiązkowy udział prokuratora w rozprawie. Wówczas także on miałby bezpośrednią styczność z oskarżonym i pozostałymi osobami, mogąc przyczynić się do wyjaśnienia wszystkich okoliczności. Ma to o tyle istotne znaczenie, że dotychczasowa postawa procesowa oskarżonego i pokrzywdzonej wskazuje na dążenie przez nich do szybkiego i zgodnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co również należy wziąć pod uwagę. 5.4.Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6.Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 7.PODPIS 1.3 Granice zaskarżenia Wpisać kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Warunkowe umorzenie postępowania 1.3.1 Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2 Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji. ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ Uchylenie ☒ zmiana