VI Ka 118/25

Sygn. akt VI Ka 118/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący – Sędzia Andrzej Tekieli (spr.) Sędzia Karin Kot Sędzia Daniel Strzelecki Protokolant Joanna Szmel przy udziale prokurator Prokuratury Rejonowej w Bolesławcu Urszuli Gierulskiej po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025r. sprawy D. N. ur. (...) w L. s. W. , U. z domu P. oskarżonego z art. 220 § 1 kk i inne z powodu apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 10 grudnia 2024 r. sygn. akt II K 1127/22 I. 
        utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok wobec oskarżonego D. N. ; II. 
        zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w kwocie 190 złotych, w tym wymierza mu opłatę w kwocie 180 złotych opłaty za drugą instancję. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 118/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 2 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 10 grudnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt II K 1127/22 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca oskarżonego ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ------------------ -------------------------------------------------- ---------------- --------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ------------------ -------------------------------------------------- -------------- --------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ------------------------------ -------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu --------------- ------------------------------ -------------------------------------------------------------- . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut W apelacji Prokuratora Rejonowego w Bolesławcu zarzucono: niesłuszne niezastosowanie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej ze świadczeniem usług budowlanych na okres 3 lat. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny W apelacji obrońcy oskarżonego zarzucono: 1. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a to art. 7 KPK w zw. z art. 410 KPK poprzez dokonanie wybiórczej oraz dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, a także zastąpienie środków dowodowych zasadami doświadczenia życiowego i logiki, w tym także w postaci: - wyjaśnień oskarżonego, poprzez bezpodstawną odmowę ich wiarygodności w części, w jakiej nie przystaje do tezy oskarżenia zaaprobowanej przez Sąd Rejonowy, - zeznań świadka J. M. , poprzez bezpodstawne nadanie waloru ich wiarygodności w części, w jakiej wskazuje, że oskarżony nigdy wcześniej nie stawiał sam rusztowań oraz tylko podawał świadkowi elementy rusztowania, podczas gdy powyższe należy ocenić z dużą dozą ostrożności z uwagi na fakt, iż po pierwsze świadek M. nie może i nie ma wiedzy o każdej sytuacji, w której oskarżony stawiał rusztowania bez jego udziału, zaś po drugie, świadek złożył ww. zeznania zachowawczo, w obawie o swoją ewentualną odpowiedzialność za nieprawidłowy zakres współpracy i angażowanie oskarżonego w zadania, których nie powinien był wykonywać, ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny 2. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a to art. 5 § 2 KPK poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie na niekorzyść oskarżonego niedających się usunąć wątpliwości, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie brak jest jednoznacznych i stanowczych dowodów świadczących o tym, dlaczego pokrzywdzony udał się na balkon lii piętra budynku, z którego spadł, w tym także brak jest jakiegokolwiek ujawnionego dowodu potwierdzającego ustalenie, że T. B. spadł „podczas wykonywania prac kładzenia styropianu”, w tym chociażby założonych rękawic, materiałów i narzędzi pozwalających na wykonywanie termoizolacji budynku, śladu po przedsiębranych czynnościach czy świeżej zaprawy elewacyjnej, która stanowi konieczny i nieodłączny element prac termoizolacyjnych - a tym samym brak jest jednoznacznych i stanowczych dowodów świadczących o winie oskarżonego. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny 3. 
        błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że: a) 
        oskarżony polecił pokrzywdzonemu wykonywanie pracy na III piętrze budynku, b) 
        pokrzywdzony udał się na III piętro budynku w celu wykonania poleconej mu przez oskarżonego pracy, c) 
        zadaniem pokrzywdzonego było kładzenie styropianu, d) 
        pokrzywdzony uległ wypadkowi podczas wykonywania prac kładzenia styropianu, - podczas gdy materiał dowodowy nie dał żadnych podstaw do poczynienia powyższych ustaleń, za to wynika z niego, iż zadanie powierzone pokrzywdzonemu w dniu wypadku było zadaniem organizacyjnym dalszą współpracę i polegało na przeniesieniu oraz zgromadzeniu elementów rusztowania w punkcie znajdującym się na parterze i nie stanowiło pracy szczególnie niebezpiecznej, a motywacja pokrzywdzonego, który udał się na III piętro pod nieobecność oskarżonego, jest nieznana, - co miało wpływ na treść orzeczenia, bowiem doprowadziło do przypisania oskarżonemu popełnienia przestępstwa narażenia pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia i ciężkiego uszczerbku na zdrowiu oraz nieumyślnego spowodowania choroby realnie zagrażającej życiu; a w konsekwencji, że: e) 
        zaniechanie przez oskarżonego wykonania obowiązków w postaci zapewnienia pokrzywdzonemu środków ochrony indywidualnej do pracy na wysokościach, sprawowania bezpośredniego nadzoru nad wykonywaniem przez niego pracy szczególnie niebezpiecznej i przeprowadzenia szkolenia z zakresu przepisów BHP, pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z zaistnieniem wypadku, - podczas gdy uwzględniając zadanie, które wykonać miał pokrzywdzony, stwierdzić należy, iż wystarczające było wyposażenie go w takie środki ochrony indywidualnej jak kask, kamizelka ostrzegawcza i obuwie S3; nie wymagało ono zaś na tym etapie środków ochrony zbiorowej, zaś brak przeszkolenia z BHP nie miało obiektywnego wpływu na przedmiotowe zdarzenie; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny 4. 
        błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że oskarżony nie dopełnił obowiązków z zakresu BHP i naraził pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo umyślnie, z zamiarem ewentualnym, podczas gdy wyniki postępowania dowodowego i ujawnione okoliczności nakazują przyjęcie, iż oskarżony działał nieumyślnie, a nieumyślność ta miała postać niedbalstwa, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do błędnej kwalifikacji czynu z art. 220 § 1 KK zamiast art. 220 § 2 KK i orzeczenie zbyt surowej kary; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny 5. 
        błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że zachowanie oskarżonego naraziło pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia i ciężkiego uszczerbku na zdrowiu ( art. 220 § 1 KK ), w sytuacji, gdy przypisany oskarżonemu czyn z art. 156 § 1 pkt 2 KK pochłonął rzeczone narażenie; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny 6. 
        błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na błędnym uznaniu, że stopień społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu jest znaczny, podczas gdy występujące w sprawie okoliczności przedmiotowo-podmiotowe - takie jak między innymi: przyczynienie się pokrzywdzonego do zdarzenia, dopuszczanie się przez pokrzywdzonego naruszenia zasad bezpieczeństwa, pozostawanie pod wpływem alkoholu w chwili zdarzenia, fakt posiadanego wieloletniego doświadczenia w pracy na budowach oraz w pracy na wysokości, a nadto fakt, iż na placu budowy przy ul. (...) występował szereg poważnych nieprawidłowości, na które kierownik budowy i kierownik robót nie reagowali, w tym nie zapewnili uczestnikom procesu budowlanego, w tym także oskarżonemu, środków ochrony zbiorowej, pozwalali wszystkim pracownikom budowlanym na prace na wysokości bez żadnych zabezpieczeń, czy wreszcie nie wstrzymali robót, zaś oskarżony sam był jednocześnie poszkodowany przestępstwem z art. 220 § 1 KK , względnie art. 160 § 1 KK - przemawiają za uznaniem, że w okolicznościach tej sprawy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny 7. 
        obrazę przepisu prawa materialnego, a to art. 220 § 1 KK poprzez jego zastosowanie, w wyniku błędnego przyjęcia, iż pokrzywdzony był pracownikiem oskarżonego, podczas gdy termin pracownika w rozumieniu tego przepisu powinien być interpretowany zgodnie z przepisami kodeksu pracy , a więc na podstawie art. 2 w zw. z art. 22 KP , zatem pokrzywdzony nie będąc pracownikiem w rozumieniu art. 2 KP , nie korzysta z ochrony na mocy art. 220 KK , zaś okoliczności towarzyszące tej sprawie, w tym czas trwania współpracy z oskarżonym (niespełna godzinę), nie pozwalają na przyjęcie, iż doszło do ziszczenia się takich cech stosunku pracy jak ciągłość i powtarzalność świadczenia pracy. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Odnośnie apelacji obrońcy oskarżonego: Wszystkie zarzuty zawarte w apelacji obrońcy oskarżonego w istocie zmierzały do zakwestionowania winy i sprawstwa oskarżonego odnośnie przypisanego mu w zaskarżonym wyroku przestępstwa, dlatego omówione zostaną łącznie. Na wstępie zauważyć należy, że apelująca obrońca w pierwszej kolejności zarzucała naruszenie przez Sąd Rejonowy art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. Zarzut obrazy art. 410 k.p.k. może być skutecznie podniesiony jedynie w sytuacji gdy ustalenia faktyczne oparto na dowodach, które nie zostały formalnie ujawnione w toku postępowania albo zostały pominięte przy procesie odtwarzania stanu faktycznego. Wskazana sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, a zarzut ten zmierzał w rzeczywistości do zakwestionowania dokonanej oceny dowodów, co także wynika bezpośrednio z jego treści. Z kolei przypomnienia wymaga, że przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną treści przepisu art. 7 k.p.k. wówczas, gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy, stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i niekorzyść oskarżonego, jest wyczerpująco i logicznie z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego argumentowane w uzasadnieniu (vide: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 1975 roku, II KR 355/74, OSNKW 1975/9/84; z dnia 22 stycznia 1975 roku, I KR 197/14, OSNKW 1975/5/58; z dnia 5 września 1974 roku, II KR 114/74, OSNKW 1975/2/28; z dnia 22 lutego 1996 roku, II KRN 199/15, PiPr. 1996/10/10; z dnia 16 grudnia 1974 roku, Rw 618/74, OSNKW 1975/3-4/47). Wszystkie te wymogi spełnia ocena dowodów dokonana przez Sąd I instancji i zaprezentowana w pisemnym uzasadnieniu wyroku. Zaznaczyć należy, że wbrew twierdzeniom apelującej Sąd meriti przeprowadził bardzo wnikliwie postępowanie dowodowe, a następnie poddał drobiazgowej i wszechstronnej ocenie wszystkie dowody, wyprowadzając na tej podstawie prawidłowe i logiczne wnioski, co znalazło swój wyraz w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Wyprowadzone ustalenia faktyczne aprobuje Sąd Odwoławczy nie dostrzegając przy ocenie dowodów dowolności. Trafne pozostaje ustalenie, że oskarżony zaniechał swoich obowiązków przed podjęciem decyzji o dopuszczeniu do pracy na wysokości pokrzywdzonego T. B. skoro nie zapewnił mu zabezpieczeń i szkoleń w tym zakresie. Ponowne przytaczanie tożsamych w swej treści argumentów, w stosunku do tych, które przedstawił Sąd Rejonowy i które to Sąd Okręgowy w pełni podziela jest zbędne, wobec obszernej argumentacji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, spełniającego wszelkie wymogi określone w art. 424 k.p.k. Niekwestowaną okolicznością w rozpoznawanej sprawie pozostaje fakt, że pokrzywdzony spadł z wysokości i doznał obrażeń szczegółowo opisanych w opiniach biegłego sądowego lek. med. L. K. . Sam oskarżony nie przeczył, że doszło do takiego wypadku, potwierdza to szereg dowodów z dokumentów, nie kwestionowały tej okoliczności również strony procesu. Istotą apelacji obrońcy oskarżonego pozostaje podważenie ustaleń Sądu Rejonowego i dokonanej oceny dowodów w zakresie w jakim Sąd ten odrzucił wiarygodność wyjaśnień oskarżonego mających wykluczać związek między faktycznie zleconymi pokrzywdzonemu zadaniami, a udaniem się w dniu zdarzenia – zdaniem oskarżonego bez jego polecenia i zgody - na trzecie piętro budynku, a w konsekwencji jego upadkiem na betonowe podłoże. Ze sporządzonych opinii z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy biegłych J. M. (1) i J. M. (2) jednoznacznie wynika, że w chwili zdarzenia pokrzywdzony nie był właściwie przeszkolony do pracy na wysokości i zaniechano zapewniania mu środków ochrony indywidualnej jak i zbiorowej. Uchybienia w tym zakresie częściowo potwierdza również protokół kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. W opiniach również wskazano na uchybienia po stronie kierownika budowy jak i właściciela firmy budowlanej odpowiedzialnej za budowę, które to jednak nie pozostawały w bezpośrednim związku pomiędzy zaistniałym zdarzeniem. W rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie miało jednak ustalenie jakie czynności oskarżony zlecał pokrzywdzonemu w dniu zdarzenia. Brak było przy tym bezpośrednich świadków zdarzenia w wyniku którego pokrzywdzony doznał opisywanych przez biegłego lekarza urazów. Sam pokrzywdzony T. B. nie pamięta wypadku jak również okoliczności poprzedzających zdarzenie, zatem jego zeznania nie mogły posłużyć w niniejszym procesie do ustalenia stanu faktycznego. Jednocześnie będący na terenie budowy pracownicy znajdowali się w oddaleniu od miejsca wypadku i ich wiedza ograniczała się jedynie do zaobserwowania następstw zaistniałego zdarzenia. Oskarżony w toku procesu konsekwentnie wskazywał, że nowozatrudniony pracownik jakim był pokrzywdzony został skierowany do prac przy noszeniu elementów rusztowania i z niezrozumiałych powodów znalazł się na 3 piętrze budynku. Sąd Rejonowy wykluczył jednak częściowo wiarygodność wyjaśnień oskarżonego, wskazując iż jego twierdzenia w zakresie w jakim zaprzeczał zlecenia pracownikowi prac na wysokości stanowiły w istocie jedynie przyjętą linię obrony. Stanowisko takie poparte zostało wymową szeregu dowodów, wskazujących pośrednio na okoliczności przeciwne, od wykazywanych w apelacji obrońcy. Świadek M. S. prowadzący firmę budowlaną odpowiedzialną za budowę przy ul. (...) w B. wskazał w zeznaniach, że osobą posiadającą uprawnienia w zakresie rozkładania rusztowań był inny podwykonawca J. M. , z którego usług w tym zakresie na przestrzeni lat korzystał oskarżony. Powyższe potwierdził również przesłuchany w charakterze świadka J. M. , wskazując że oskarżony wspominał o konieczności rozłożenia rusztowania, choć nie ustalali oni szczegółów kiedy miałoby to nastąpić, podkreślając przy tym, że większość elementów rusztowania w chwili zdarzenia pozostawała na innej budowie przy ul. (...) . Podważa to wiarygodność twierdzeń oskarżonego, że wraz z nowozatrudnionym pracownikiem wykonywali prace polegające na przenoszeniu elementów wskazanej konstrukcji, do której złożenia oskarżony nie miał zresztą wymaganych uprawnień. Jednocześnie na 3 piętrze budynku, a zatem na miejscu z którego nastąpił upadek znaleziono styropian oraz nożyce do cięcia. Sam oskarżony w wyjaśnieniach wskazał, że wykonywał on prace związane z ociepleniem budynku w tygodniu poprzedzającym zdarzenie, pomimo iż budynek nie posiadał niezbędnych balustrad, rusztowania i innych elementów ochrony. Jak wynika ze znajdującej się umowy o podwykonawstwo firmie oskarżonego zlecono przeprowadzenie prac związanych z ociepleniem budynku i położeniem tynku, natomiast w chwili zdarzenia prace pozostawały na zaawansowanym etapie. Trafnie Sąd Rejonowy zauważył, że zupełnie nielogiczne pozostaje zajmowanie się rozkładaniem rusztowania przez oskarżonego, podczas gdy zwyczajowo zlecał tę czynność osobie posiadającej w tym zakresie stosowne uprawnienia. Zasady logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego przemawiają za odmówieniem wiarygodności twierdzeniom oskarżonego, iż zatrudnił pracownika w celu noszenia elementów rusztowania, w sytuacji gdy w poprzednim tygodniu oskarżony wykonywał samodzielnie prace na wysokości. Szereg świadków związanych z branżą budowalną w toku procesu jednoznacznie wskazało, że prace termomodernizacyjne wykonuje się od dołu budynku, a z protokołu oględzin i przeprowadzonych kontroli Państwowej Inspekcji Pracy jak i twierdzeń samego oskarżonego wynika, że prace prowadzone były w tygodniu poprzedzającym zdarzenie na 3 piętrze budynku. Zupełnie nielogiczne pozostaje tłumaczenie oskarżonego, że pokrzywdzony pod jego nieobecność wszedł - najprawdopodobniej z ciekawości - na wysokość, zwłaszcza że pokrzywdzony był przygotowany do podjęcia pracy, na 3 piętrze budynku ujawniono jego plecak w którym były kanapki leżało tam także wierzchnie odzienie pokrzywdzonego co jednoznacznie sugeruje, że podjął pracę. Trafnie zatem Sąd Rejonowy uznał za niewiarygodne wyjaśnienia oskarżonego w zakresie w jakim wskazywał na samowolne wejście pokrzywdzonego na wysokość. Przecenia przy tym obrońca oskarżonego znaczenie dowodowe okoliczności związanych z zaprawą murarską znajdującą się na miejscu zdarzenia. Zauważyć należy, że świadkowie odmiennie podawali jej przeznaczenie, świadek w osobie kierownika budowy W. K. wskazywał, że była przeznaczona do styropianu, natomiast obecni na miejscu zdarzenia pracownicy wykonujący prace murarskie wskazywali, że służyła ona do murowania ścian. Z przyczyn wskazanych wyżej zgromadzone dowody poddane prawidłowej ocenie pozwoliły skutecznie podważyć prawdziwość twierdzeń oskarżonego w zakresie w jakim wykluczał zlecenie swojemu pracownikowi prac na wysokościach w inkryminowanym czasie. Z tego powodu wyprowadzone przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne w omawianym zakresie zasługiwały na aprobatę. Nieprzekonywująca pozostaje argumentacja obrońcy oskarżonego wskazująca na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zleconymi pokrzywdzonemu zadaniami, a skutkiem w postaci jego upadku z wysokości. Nietrafnie również obrońca doszukiwała się naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. Zaznaczyć należy, że wynikająca z treści powołane przepisu zasada in dubio pro reo stanowi dyrektywę dla sądu orzekającego, który w przypadku powzięcia niedających się usunąć wątpliwości powinien je rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego. Zasada ta nie odnosi się jednak do wątpliwości, które to strony uważają za nierozstrzygnięte czy niedające się usunąć. Z pisemnych motywów wyroku Sądu I instancji nie wynika, aby Sąd ten w toku postępowania powziął jakiekolwiek wątpliwości, których nie dało się usunąć na podstawie analizy dostępnego materiału dowodowego, a zatem przesłanka stosowania reguły z art. 5 § 2 k.p.k. w niniejszym postępowaniu nie zaistniała. Za niezasadne uznać należało również zarzuty podważające prawidłowość ustaleń w zakresie strony podmiotowej jak i kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonego. Sąd Rejonowy trafnie ustalił, iż pomiędzy oskarżonym i pokrzywdzonym w chwili zdarzenia istniał stosunek pracy, pomimo iż wiążąca ich umowa nazwana została jako zlecenie. W art. 220 § 1 k.k. zastrzeżono, że skoro chodzi o "narażenie pracownika" na bezpośrednie wskazane tam niebezpieczeństwo, to należy przyjąć, iż narażonym ma tu być osoba, którą kodeks pracy uznaje za pracownika, a więc osoba, o której mowa w art. 2 k.p. (z uwzględnieniem jego art. 22 ). Oznacza to, że sąd, przypisując oskarżonemu przestępstwo z art. 220 k.k. , powinien wypowiedzieć się także wyraźnie odnośnie charakteru stosunku łączącego sprawcę z pokrzywdzonym i wykazać, że był to stosunek pracy w rozumieniu kodeksu pracy . (vide: Postanowienie SN z 13.04.2005 r., III KK 23/05, OSNKW 2005, nr 7-8, poz. 69.) Wymogom tym sprostał Sąd I instancji na co wskazuje treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Wobec zarzutu apelującej powtórzyć należy część tej argumentacji. W treści zawartej umowy znajduje się ogólne sformułowanie, że pokrzywdzony był zobowiązany w ustalonym okresie do świadczenia usług ogólnobudowlanych, czyli niedookreślonych czynności budowalnych zlecanych przez pracodawcę w ustalonym czasie i miejscu. W umowie zawarto również zapis o obowiązku osobistego świadczenia pracy przez pokrzywdzonego, bez możliwości powierzenia zlecenia osobie trzeciej. Stosunek wiążący oskarżonego i pokrzywdzonego nosił przeważające cechy stosunku pracy mieszące się w definicji stosunku pracy z art. 22 § 1 k.p. Ponadto stosownie do art. 22 § 1 1 i 1 2 k.p. zatrudnienie w warunkach określonych w 22 § 1 k.p. jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy oraz zabrania się zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną, jeśli ta ostatnia dotyczyłaby pracy wykonywanej pod kierownictwem oraz pracy wyznaczonej przez pracodawcę co do czasu i miejsca. Sytuacja taka niewątpliwie zaistniała w przedmiotowej sprawie, okoliczności sprawy jak i sama treść umowy wskazują, że pokrzywdzony zobowiązany był do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem za wynagrodzeniem, co słusznie dostrzegł Sąd Rejonowy w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Pokreślić przy tym należy, że: jeżeli przeważają elementy charakterystyczne dla stosunku pracy ( art. 22 § 1 k.p. ) relacja prawna stron podlega zakwalifikowaniu jako umowa o pracę, choćby występowały w niej elementy charakterystyczne dla umów prawa cywilnego. Wola stron wyrażona w umowie nie może być sprzeczna z ustawą ( art. 58 § 1 k.c. ), co oznacza, że swoboda stron przy zawieraniu umowy nie jest nieograniczona ( art. 353 1 k.c. ) (vide: wyrok SN z 2.10.2018 r., I PK 127/17, LEX nr 2561068). Zaaprobować zatem należy ustalenie, że strony łączył w rozpoznawanej sprawie stosunek pracy, co w konsekwencji miało istotne znaczenie przy ustaleniu kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, bowiem przestępstwa z art. 220 § 1 i 2 k.k. mają charakter indywidualny, popełnione mogą zostać jedynie przez pracodawcę. Jak słusznie Sąd Rejonowy zauważył zgodnie z orzecznictwem przedmiotem ochrony są w normach zawartych w art. 220 k.k. prawa osoby pozostającej w stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 k.p. , a więc w takim stosunku, jaki - uwzględniając jego rzeczywiste cechy - jest lub powinien być nawiązany przez dokonanie jednej z czynności prawnych określonych w art. 2 k.p. (vide: uchwała SN z dnia 15 grudnia 2005 r., I KZP 34/05, OSNKW 2006/1/2). Zgromadzone w niniejszej sprawy dowody w postaci wcześniej wskazywanych opinii biegłych jak i protokołu z kontroli Inspektoratu Pracy jednoznacznie wykazały naruszenie przez oskarżonego zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Nie ulega wątpliwości, że na budowanym obiekcie ustalono uchybienia również po stronie innych osób związanych z inwestycją, jednak pokrzywdzony pozostawał pracownikiem oskarżonego, a na pracodawcy ciążył obowiązek zapewnienia niezbędnych szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz niezbędnych środków ochrony. Słuszne pozostaje ustalenie związku przyczynowego między zatrudnieniem pokrzywdzonego i zleceniem mu prac na wysokości, a zaistniałym zdarzeniem, co niewątpliwie wskazuje na zaniedbania oskarżonego, który nie dopełnił wymogów określonych w art. 207 k.p. jak i ustawach szczególnych. Zastrzeżeń Sądu Okręgowego nie budzi również ustalenie Sądu Rejonowego odnośnie strony podmiotowej przestępstwa przejawiające się uznaniem, że oskarżony w zakresie kwalifikacji prawnej z art. 220 § 1 k.k. działał umyślnie, z zamiarem ewentualnym. Będąc pracodawcą i wieloletnim przedsiębiorcą w branży budowlanej wiedział o uwarunkowaniach w miejscu pracy, zwłaszcza odnośnie robót budowalnych wykonywanych na wysokościach. Wskazuje na to również ujawniona okoliczność, że w zakresie rusztowań korzystał z usług znajomego J. M. posiadającego odpowiednie uprawnienia. Nie wyłącza odpowiedzialności pracodawcy powoływana przez oskarżonego w toku procesu okoliczność, że bazował on na oświadczeniu pokrzywdzonego, że ten posiada doświadczenie w pracach na wysokościach, bowiem obowiązek zapewnienia należytych i bezpiecznych warunków pracy nie pozostaje uzależniony od doświadczenia konkretnego pracownika. Okoliczność ta mogła być jedynie istotna przy doborze pracownika do określonej pracy. Zatrudniając pracownika na oskarżonym ciążył prawny obowiązek zapoznania się ze wszystkimi unormowaniami z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy w celu zminimalizowania ryzyka związanego z powierzoną pracą. Skutki zaistniałego wypadku dobitnie pokazują skalę zaniechań oskarżonego w omawianym zakresie. Oskarżony powierzając prace na wysokościach przewidywał możliwość popełniania czynu zabronionego i się na to godził. Brak jest zatem podstaw do podzielenia argumentów apelującej zmierzających do wykazania jedynie nieumyślności po stronie oskarżonego. Prawidłowa pozostaje kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonemu w zaskarżonym wyroku. Wobec trafności ustalenia, że oskarżony umyślnie w zamiarze ewentualnym nie dopełnił obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy narażając tym samym pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, jak również mając na względzie ujawnione obrażenia pokrzywdzonego doznane w wyniku zaistniałego wypadku przy pracy, słuszne pozostaje przyjęcie, iż oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 220 § 1 k.k. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 156 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Nic nie stoi na przeszkodzie przyjęcia kumulatywnego zbiegu umyślnego przestępstwa przeciwko prawom pracownika z nieumyślnym przestępstwem przeciwko życiu i zdrowiu, co już eksponował w swoim rozstrzygnięciu Sąd Rejonowy. Jeżeli czyn sprawcy będącego odpowiedzialnym za bhp wyczerpuje znamiona umyślnego narażenia pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i jednocześnie dochodzi do nieumyślnego spowodowania skutku o którym mowa w art. 156 § 1 k.k. w zw. z art. 156 § 2 k.k. to zachodzi kumulatywny zbieg przepisów ustawy ( zob. m.in. wyrok SN z 15.06.1982 r., Rw 440/82, OSNKW 1982/12, poz. 86). Chybione pozostają zatem zarzuty apelującej zmierzające do zakwestionowania słuszności przyjętej kwalifikacji prawnej. Brak jest podstaw do przyjęcia, że przypisany oskarżonemu czyn skierowany przeciwko życiu i zdrowiu pochłonął prawidłowo przypisane mu przestępstwo kwalifikowane z art. 220 § 1 k.k. Na marginesie wskazać należy również, że słuszna pozostaje zmiana opisu czynu dokonana przez Sąd Rejonowy w pkt I części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku, oparta została bowiem o opinię biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy J. M. (2) , który wskazał, iż brak środków ochrony indywidualnej oraz brak bezpośredniego nadzoru nad pracą szczególnie niebezpieczną pozostawały w związku przyczynowo - skutkowym z zaistniałym wypadkiem pokrzywdzonego. Za niezasadne uznać należało również kwestionowanie przez apelującą oceny społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu, zmierzające w istocie do podważenia słuszności orzeczenia w zakresie kary. W ocenie Sądu Okręgowego prawidłowe pozostaje ustalanie Sądu Rejonowego w zakresie uznania społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu jako znacznej. Oskarżony na przestrzeni ostatnich lat prowadził działalność gospodarczą w branży budowlanej doskonale znał zatem ryzyko związane z pracami na wysokościach. Na ocenę stopnia społecznej szkodliwości w rozpoznawanej sprawie istotny wpływ miała skala obrażeń doznanych przez pokrzywdzonego w wyniku zaistniałego wypadku. Pokrzywdzony w dalszym ciągu ma problemy zdrowotne, co podkreślał w składanych w toku procesu zeznaniach. Sąd Rejonowy nie stracił z pola widzenia przy ustalaniu stopienia społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu, że on sam również podejmował ryzyko i uprzednio wykonywał prace na wysokościach bez odpowiednich środków ochrony, co jednak wskazuje na wysoki stopień nieodpowiedzialności oskarżonego. Prawidłowo i wyczerpująco uwzględnił zatem Sąd I instancji okoliczności o jakich stanowi art. 115 § 2 k.k. i trafne pozostaje przekonanie o znacznym stopniu społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu. Nie sprzeciwiają się temu wskazywane argumenty apelującej odnośnie przedmiotowo-podmiotowych okoliczności jak i ewentualnego przyczynienia się do zdarzenia pokrzywdzonego, bowiem to na oskarżonym ciążył prawny obowiązek zapewnienia wymaganych prawem standardów związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy, w przedmiotowej sprawie nie powinien w ogóle dopuścić pracownika do pracy na wysokości bez odpowiedniego przeszkolenia jak i zapewniania środków ochrony indywidualnej i zbiorowej, na co zgodnie wskazywali biegli w sporządzonych na potrzeby postepowania opiniach. Orzeczona kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania w realiach przedmiotowej sprawy nie może zostać uznana za rażąco surową. Trafnie przy tym Sąd Rejonowy dostrzegł pozytywną prognozę kryminologiczną, uwzględnił licznie okoliczności łagodzące w tym przede wszystkim uprzednią niekaralność oskarżonego. W niniejszej sprawie zaistniały realne podstawy do przyjęcia, że oskarżony będzie przestrzegał porządku prawnego, nauczony doświadczeniem zapewni w prowadzonej firmie niezbędne środki ochrony, nie ulega wątpliwości również, że zaistniały wypadek miał charakter incydentalny. Nie sposób jednak przyjąć, że w niniejszej sprawie stosownym jest orzekanie kary łagodniejszej czy też warunkowe umorzenie postępowania. Sprzeciwia się temu prawidłowe ustalenie o znacznym stopniu społecznej szkodliwości, powaga naruszeń zasad bezpieczeństwa i higieny pracy i w konsekwencji zaistnienie u pokrzywdzonego choroby realnie zagrażającej utratą życia. Orzeczona kara sprostała zatem wymogom określonym w art. 53 k.k. i prawidłowo realizuje cele kary w zakresie prewencji ogólnej i indywidulanej, uświadamiając oskarżonemu zarówno powagę czynu jak i nieopłacalność dalszych naruszeń zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Mając na względzie powyższe okoliczności wszystkie zarzuty apelacji obrońcy oskarżonego uznać należało za niezasadne. Odnośnie apelacji oskarżyciela publicznego: Oskarżyciel publiczny ograniczył wywiedzioną na niekorzyść oskarżonego apelację do podstawy odwoławczej określonej w art. 438 pkt 4 k.p.k. , polegającej na nieorzekaniu środka karnego o którym mowa w art. 41 § 2 k.k. W ocenie apelującego w przedmiotowej sprawie stosownym było zastosowanie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej ze świadczeniem usług budowlanych na okres 3 lat, z czym jednak nie sposób się zgodzić. Zauważyć należy, że orzekany na podstawie art. 41 § 2 k.k. środek karny ma charakter fakultatywny i po stronie Sądu orzekającego leży uwzględnienie okoliczności przemawiających za jego zastosowaniem w konkretnej sprawie. Słusznie pozostaje ustalenie Sądu Rejonowego wskazane w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, że w niniejszej sprawie nie zaistniała potrzeba jego orzekania. Prokurator stanowisko w tej kwestii argumentuje powagą ujawnionego naruszenia zasad bezpieczeństwa jak i skutkami w postaci realnego zagrożenia życia i zdrowia pokrzywdzonego. W ocenie apelującego skala ujawnionych naruszeń uzasadnia uniemożliwienie oskarżonemu dalszego prowadzenia działalności gospodarczej w branży budowlanej. Proponowane rozwiązanie stanowiłoby jednak w przedmiotowej sprawie zbyt daleko idący środek represji stojący w sprzeczności z celami stosowania środków karnych jakimi są względy wychowawcze oraz zapobieżenie popełnieniu przestępstwa. Należy mieć na uwadze, że oskarżony od dawna prowadzi firmę budowlaną, będącą jego stałym źródłem dochodu. Sąd Okręgowy nie widzi uzasadnienia dla zastosowania wobec oskarżonego wskazanego środka karnego. Czyn oskarżonego miał charakter wyraźnie incydentalny w jego ustabilizowanym i zgodnym z prawem życiu. Trafnie przy tym Sąd I instancji dostrzegł, że w rozpoznawanej sprawie sama powaga naruszeń zasad bezpieczeństwa jak i konsekwencje w postaci poniesienia odpowiedzialności karnej stanowią realny środek do wdrożenia oskarżonego do przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w jego dalszej działalności zawodowej. Nie ma konieczności stosowania dalej idących dolegliwości dla oskarżonego pozbawiającej go w istocie źródła utrzymania. Orzeczona kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania jest w pełni wystarczającym środkiem oddziaływania i zrealizuje wszystkie cele kary. Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że w rozpoznawanej sprawie orzeczono również środek kompensacyjny w postaci nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, i wskazane rozwiązanie dodatkowo uzmysłowi oskarżonemu naganność jego postawy i konieczność przestrzegania niezbędnych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy przy prowadzeniu firmy. Z tego względu zarzut podnoszony w apelacji oskarżyciela publicznego uznać należało za niezasadny. Wniosek W apelacji oskarżyciela publicznego: - O zmianę wyroku Sądu I instancji poprzez orzeczenie na podstawie art. 42 § 2 kk środka karnego w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w postaci świadczenia usług budowalnych na okres 3 lat. ----------------------------------------------------------------------------- ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny W apelacji obrońcy oskarżonego: - o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uniewinnienie oskarżonego - ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez wyeliminowanie z opisu czynu ustaleń dotyczących art. 220 § 1 k.k. i przyjęcie, że oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał jedynie dyspozycję określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 156 § 2 k.k. a w konsekwencji warunkowe umorzenie postępowania lub orzeczenie łagodniejszej kary - ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie punktu I i II poprzez warunkowe umorzenie postępowania ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Powody przemawiające za uznaniem za niezasadne zarzutów obu apelacji podano powyżej. W sytuacji gdy ocena dowodów i ustalenia faktyczne, kwalifikacja prawna czynu, kara i pozostałe rozstrzygnięcia nie budzą zastrzeżeń Sądu Okręgowego zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy. Jedynie na marginesie wskazać należy, że we wniosku apelacji prokuratora – zapewne omyłkowo – powołano jako podstawę art. 42 § 2 k.k. zamiast art. 41 § 2 k.k. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 5. --------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok wobec oskarżonego D. N. . Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Mając na uwadze całą argumentację przedstawioną powyżej zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany --------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. Bezwzględna przyczyna odwoławcza. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania. ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4.1. Zasada ne peius ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności -------------- ------------------------------------------------------------------------------------------- 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II. Sąd Odwoławczy na postawie art. 636 § 1 k.p.k. zasądził od oskarżonego D. N. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w kwocie 190 złotych, w tym 180 złotych opłaty za II instancję i 10 zł. ½ ryczałtu za doręczenia. 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Oskarżyciel publiczny Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Niezastosowanie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej ze świadczeniem usług budowlanych na okres 3 lat 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Uznanie winy i sprawstwa oskarżonego w zakresie przypisanego mu w zaskarżonym wyroku czynu 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana