VI Ka 1144/16

Warszawa, dnia 3 lipca 2017 r. Sygn. akt VI Ka 1144/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie : Przewodniczący: SSO Sebastian Mazurkiewicz (spr.) Sędziowie: SO Ludmiła Tułaczko SO Anita Jarząbek - Bocian protokolant: sekretarz sądowy Monika Oleksy przy udziale prokuratora Piotra Kowalika po rozpoznaniu dnia 3 lipca 2017 r. w Warszawie sprawy P. P. (1) , syna P. i W. ur. (...) w N. oskarżonego o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt II K 533/14 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Legionowie do ponownego rozpoznania. SSO Ludmiła Tułaczko SSO Sebastian Mazurkiewicz SSO Anita Jarząbek - Bocian Sygn. akt VI Ka 1144/16 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja obrońcy P. P. (1) okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. W pierwszej kolejności wypada wskazać, że wynikającym z treści art. 433 § 2 kpk obowiązkiem sądu odwoławczego jest rozważenie wszystkich wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym, a nadto podanie w uzasadnieniu dlaczego zarzuty i wnioski apelacji uznał za zasadne albo niezasadne ( art. 457 § 3 kpk ). Jednakże wyjątek od tej zasady statuuje art. 436 kpk , w myśl którego Sąd może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczego tylko do poszczególnych uchybień podniesionych przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, jeżeli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania. Rozważanie innych uchybień można uznać za bezprzedmiotowe, jeżeli są to zarówno uchybienia stanowiące tzw. względną podstawę odwoławczą ( art. 438 kpk ), jak również w sytuacji, gdy jest podnoszone lub Sąd dostrzega z urzędu uchybienie o charakterze bezwzględnego powodu odwoławczego ( art. 439 i art. 440 kpk ). Przechodząc do oceny zarzutów i wniosków zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego należy stwierdzić, że na obecnym etapie postępowania na pierwszy plan wysuwa się kwestia związana z obrazą przez sąd I instancji przepisów prawa procesowego określonych w art. 7 kpk w zw. z art. 201 kpk i art. 366 § 1 kpk . Zgodzić trzeba się ze skarżącym, że w sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego, bowiem podstawę przypisania mu zarzucanego czynu stanowiła jedynie opinia biegłego J. K. , przy czym jej treść, również w obliczu argumentów podnoszonych w przez obrońcę w apelacji, dawała podstawy do powzięcia wątpliwości w zakresie staranności jej sporządzenia, co tyczy się głównie techniki pracy biegłego przy sporządzaniu pierwszej opinii. Wobec powyższego zachodziły okoliczności określone w art. 196 § 3 kpk , które obligowały do powołania innego biegłego. Przed szerszym omówieniem powyższego problemu zaakcentować jednak należało zasadniczą sprzeczność w ocenie materiału dowodowego dokonanej przez Sąd Rejonowy. Z jednej strony sąd ten przypisuje oskarżonemu w wyroku „ spowodowanie zdarzenia będącego podstawą do wypłaty odszkodowania” , z drugiej zaś w całości nadaje przymiot wiarygodności opinii biegłego J. K. , która stanowczo wyklucza możliwość zaistnienia kolizji drogowej w okolicznościach podawanych przez uczestników rzekomej kolizji. W tej sytuacji rozważenia ze strony sądu I instancji wymagała kwestia czy w takich realiach dowodowych można było w ogóle przypisać oskarżonemu spowodowanie owego zdarzenia. Jeżeli chodzi natomiast o opinię biegłego J. K. , to należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że w realiach niniejszej sprawy ujawniły się okoliczności osłabiające zaufanie do rzetelności pracy biegłego. W kontekście tym zwrócić uwagę należy na treść pierwszej opinii wydanej przez biegłego J. K. . We wnioskach wypływających z tej opinii biegły stwierdził, że uszkodzenia samochodów marki T. (...) i S. (...) nie korelują wzajemnie i powstały w innych od deklarowanych okolicznościach (k. 385). Zważyć jednak należy, iż sporządzając powyższą opinie biegły nie dysponował dokumentacją szkody samochodu S. . W złożonej na rozprawie w dniu 1 października 2015 roku opinii ustnej biegły stwierdził, iż „ biegły nie zbiera dowodu, dokumentów, to leży w obowiązku stron” (k. 424). Nie ulega wątpliwości, iż takie stwierdzenia podważają zaufanie co do profesjonalizmu pracy biegłego, a tym samym sporządzonej przez niego opinii. Oczywiście zgodzić należy się, iż rolą procesową biegłego nie jest zbieranie materiału dowodowego. Niemniej jednak jeżeli dla wydania obiektywnej i rzetelnej opinii konieczne było zapoznanie się z dokumentacją szkody samochodu S. (a tak bezspornie było), to biegły winien zasygnalizować taką potrzebę sądowi meriti, a przynajmniej ująć ten fakt w swojej opinii. Tym bardziej jest to istotne, że w realiach niniejszej sprawy to właśnie opinia biegłego była fundamentalnym dowodem wskazującym na sprawstwo oskarżonego P. . Nie ujawniły się bowiem żadne inne dowody potwierdzające jakiekolwiek konotacje pomiędzy uczestnikami przedmiotowej kolizji, co pozostaje nie bez znaczenia przy przestępstwie oszustwa w zaistniałych okolicznościach. Tym samym dowód taki nie powinien pozostawiać nawet cienia wątpliwości, być kategoryczny i przeprowadzony z nadzwyczajną starannością. Sąd Okręgowy zważył jednocześnie na fakt, iż biegły sporządził kolejną opinię zapoznając się z aktami szkody samochodu S. , niemniej jednak nie można wykluczyć, iż sporządzając tę opinię biegły – choćby podświadomie – sugerował się wnioskami z poprzedniej opinii, względnie iż biegły świadomie dążył – wobec ujawnienia się materiału dowodowego, którego istnieniem nie zainteresował się wcześniej – do potwierdzenia wcześniej zaprezentowanego wniosku końcowego. Te okoliczności – zdaniem Sądu Okręgowego – ewidentnie stanowią o tym, że ujawniły się okoliczności, o których mowa w art. 196 § 3 kpk . Z tego względu konieczne było przeprowadzenie dowodu z nowej opinii innego biegłego, który obiektywnie, na podstawie całości materiału dowodowego, wypowie się o możliwości zaistnienia kolizji w okolicznościach podawanych przez jej uczestników. Reasumując, wymienione wyżej uchybienia jakich dopuścił się sąd I instancji procedując w niniejszym postępowaniu sprawiają, że okoliczności sprawy nie zostały wystarczająco wyjaśnione, a Sąd Rejonowy oparł poczynione przez siebie ustalenia faktyczne na dowolnie ocenionym materiale dowodowym, w szczególności zaś na budzącej wątpliwości co do obiektywności opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych. W konsekwencji nieprawidłowości te spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, albowiem z uwagi na treść art. 452 § 1 kpk (w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 roku) dopuszczenie na etapie postępowania apelacyjnego dowodu z opinii biegłego byłoby niewątpliwie potraktowane jako przeprowadzenie dowodu co do istoty. Sąd odwoławczy ograniczył jednocześnie rozpoznanie środka odwoławczego tylko do części podniesionych zarzutów, albowiem było to wystarczające do wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji przeprowadzi ponownie postępowanie dowodowe (z uwzględnieniem zasad określonych w art. 442 § 2 kpk ), w tym w szczególności zasięgnie opinii innego biegłego z zakresu techniki samochodowej i wypadków drogowych. Nadto Sąd Rejonowy zapozna się z aktami sprawy, w której pod tożsamym zarzutem stanęła A. P. , pod kątem ewentualnej przydatności zgromadzonych tam dowodów dla niniejszego postępowania. Sąd orzekający zobowiązany będzie nadto do dokonania wnikliwej oraz samodzielnej oceny wszystkich zgromadzonych dowodów zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, gdyż wyłącznie taki sposób procedowania umożliwi temu sądowi poczynienie trafnych ustaleń faktycznych i wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia, zaś w wypadku sporządzania uzasadnienia wydanego orzeczenia sąd I instancji powinien w sposób staranny i wyczerpujący sformułować uzasadnienie dokumentujące jego własny proces myślowy, który doprowadził tenże sąd do wydania takiego właśnie orzeczenia. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji. SSO Sebastian Mazurkiewicz SSO Anita Jarząbek-Bocian SSO Ludmiła Tułaczko