IV KA 139/25

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 139/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 grudnia 2024 roku sygn. II K 840/24 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 0.11.3. Granice zaskarżenia 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.1. Ustalenie faktów 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. 0.12.2. Ocena dowodów 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. zarzut obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu, tj. art. 190 § 1 k.k. poprzez jego niezastosowanie w wyniku błędnego uznania, że czyn oskarżonej wypełnił wprawdzie znamiona groźby karalnej i oskarżona rzeczywiście groziła słowami wulgarnymi popełnieniem przestępstwa na szkodę pokrzywdzonej, jednak obawa, jaka powstała u oskarżonej, nie była bezpośrednim wynikiem zasłyszanych słów, lecz efektem późniejszego zachowania się oskarżonej wobec niej, podczas gdy, do zrealizowania znamion przestępstwa z art. 190 § 1 kk dochodzi także wówczas, gdy pokrzywdzony, który początkowo nie obawiał się gróźb, w dalszym momencie czasowym, w związku z czasowo już oderwanymi od samego zachowania sprawcy zaszłościami, zaczyna odczuwać obawę ich spełnienia, gdyż ustawodawca bynajmniej nie wymaga, aby między wyrażeniem groźby, a powstaniem obawy jej spełnienia musiała zaistnieć koincydencja czasowa, zatem w przypadku stwierdzenia powstania realnej obawy po stronie pokrzywdzonej, wynikłej de facto z realizacji wcześniej artykułowanych gróźb (pobicie), należy uznać wprost, że oskarżona swoim zachowaniem literalnie dopuściła się przestępstwa stypizowanego w treści art. 190 § 1 k.k. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut nie jest zasadny. Na wstępie Sąd odwoławczy chciałby zaznaczyć, iż całkowicie zgadza się zaprezentowanym w apelacji poglądem, że ustawodawca nie wymaga, aby między wyrażeniem groźby, a powstaniem obawy jej spełnienia, musiała zaistnieć koincydencja czasowa. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przepis art. 190 § 1 k.k. nie zawiera wymogu współczesności obawy do wypowiadanych gróźb. Niezbędną przesłanką dokonania tego przestępstwa jest wystąpienie skutku w postaci wzbudzenia w zagrożonym uzasadnionej obawy, że będzie ona spełniona, a nie realne jej spełnienie, lub powstałej w związku z tym obawy, a więc między czasem dokonania omawianego przestępstwa, a czasem realizacji zapowiedzianej dolegliwości może zachodzić różnica. Przestępstwo groźby karalnej jest przestępstwem skutkowym (niezbędną przesłanką do dokonania tego przestępstwa jest wystąpienie skutku w postaci wzbudzenia w zagrożonym uzasadnionej obawy, że groźba będzie spełniona) i przy tego typu czynach między czasem ich dokonania, a czasem skutku może zachodzić różnica. Nie jest tak, że lęk przed spełnieniem groźby może być wywołany wyłącznie zachowaniem sprawcy, kończącym się z chwilą jej wyrażenia, ale mogą go katalizować inne okoliczności, w tym także późniejsze zachowanie sprawcy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21.05.2020 roku – V KK 85/20; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.09.2009 roku - V KK 107/09; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1.02.2007 roku - II KK 141/06; wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 13.12.2024 roku – IV Ka 676/24). W niniejszej sprawie zaistniał natomiast zupełnie inny problem, a przyczyna wydania przez Sąd Rejonowy wyroku uniewinniającego, co do jednego z zarzucanych oskarżonej czynów, leżała w czymś innym, niż podniesione w apelacji – jak się okazuje niekwestionowane – zagadnienie prawa materialnego. Trzeba najpierw przypomnieć, co w przedmiocie wypowiadanych wobec niej przez E. C. gróźb, zeznawała pokrzywdzona (której relacje Sąd Rejonowy uznał jako wiarygodne). Otóż, w miesiącu wakacyjnym 2023 roku (lipcu lub sierpniu) pokrzywdzona K. P. posądziła syna oskarżonej o zarysowanie samochodu. Wówczas E. C. powiedziała do pokrzywdzonej kilkakrotnie: (...) , ,,jak ci przypierdolę, to padniesz”. Następnie kilkukrotnie, w nieustalonych bliżej datach, gdy obie panie mijały się na podwórku kamienicy, oskarżona zaczepiała pokrzywdzoną, ubliżając jej oraz kierując do niej pogróżki typu: (...) , „ja cię dojadę”. Wreszcie, w dniu 5 kwietnia 2024 roku oskarżona dopuściła się pobicia K. P. . W czasie tego zdarzenia, oskarżona ponownie groziła pokrzywdzonej słowami: ,,teraz dostałaś wpierdol, to zapowiedź, co z tobą zrobi W. , oglądaj się za siebie” (k.3). K. P. , przed zaistnieniem pobicia w dniu 5 kwietnia 2024 roku nie obawiała się gróźb wypowiadanych przez oskarżoną. Zeznała ona bowiem: „Kiedy ze strony pani C. (…) padały groźby wobec mnie to wówczas nie obawiałam się spełnienia tych gróźb” (k. 3); „Na początku ja się obśmiewałam z jej gróźb, myślałam, że sobie pogada i jej przejdzie, myślałam, że jej się znudzi, aż doszło do zdarzenia z 5.04 tego roku” (k. 101v.); „Ja po tym pierwszym zdarzeniu z zarysowaniem samochodu, to nie bałam się oskarżonej (…) strach zaczęłam mieć po tym pobiciu. Wcześniej groźby nie wywoływały u mnie strachu” (k. 102). Teraz zwrócić należy uwagę na to, co oskarżyciel publiczny zarzucił oskarżonej aktem oskarżenia. Otóż w pkt III aktu oskarżenia, dotyczącym gróźb karalnych, E. C. , została oskarżona o to, że w bliżej nie ustalonym czasie, nie wcześniej, niż przed 01 lipca 2023 roku i nie później, niż po 30 sierpnia 2023 roku w P. przy ulicy (...) , woj. (...) , groziła K. P. uszkodzeniem ciała, przy czym groźby te wzbudziły w zagrożonej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k. Jak z tego zatem wynika oskarżyciel zarzucił E. C. popełnienie wyłącznie pierwszej groźby , która miała miejsce w lipcu lub sierpniu 2023 roku. Natomiast aktem oskarżenia nie zostały objęte późniejsze słowne odgrażania się oskarżonej, mające miejsce do 5 kwietnia 2024 roku, ani groźby wypowiadane w tym dniu wobec pokrzywdzonej (połączone z jej pobiciem). Nie zostały one bowiem wskazane w akcie oskarżenia, ani jako osobne czyny, ani nie zastosowano tu konstrukcji np. z art. 12 § 1 k.k. , przy wskazaniu czasokresu tegoż przestępstwa od lipca 2023 roku do 5 kwietnia 2024 roku. Na marginesie zauważyć tu należy, iż nic nie stoi na przeszkodzie, aby oskarżyciel wniósł w przyszłości nowy akt oskarżenia, obejmujący wypowiadane przez E. C. groźby, po dniu 30 sierpnia 2023 roku. Jak wiadomo, granice procesu zakreśla zdarzenie faktyczne, które oskarżyciel opisał w akcie oskarżenia w formie zarzutu, podając także naruszony, jego zdaniem, przepis ustawy karnej. Sąd nie jest wprawdzie związany, ani samym opisem, ani też kwalifikacją prawną tego czynu wskazaną przez oskarżyciela, wiąże go natomiast czyn, jako zdarzenie faktyczne i jego granic przekroczyć już nie może. Pojęcie zdarzenia faktycznego wyznaczają takie elementy, jak identyczność przedmiotu zamachu, identyczność kręgu podmiotów oskarżonych o udział w zdarzeniu, tożsamość określenia jego miejsca i czasu. Skoro zatem w niniejszej sprawie oskarżyciel publiczny zarzucił oskarżonej dokonanie konkretnego czynu, rozumianego jako wyodrębniony i zintegrowany zespół aktywności sprawcy, umiejscowiony w konkretnym przedziale czasowym, z uwzględnieniem kryterium subiektywnego (zamiar sprawcy, jego nastawienie, zmierzające do osiągnięcia tego samego, relewantnego z punktu widzenia prawa karnego celu), to orzekanie przez Sąd Rejonowy o groźbach, mających miejsce po zdarzeniu, które wydarzyło się pomiędzy 1 lipca 2023 roku, a 30 sierpnia 2023 roku, byłoby wyjściem poza granice aktu oskarżenia i stanowiłoby obrazę zasady skargowości ( art. 14 § 1 k.p.k. ). To samo odnieść należy do skutku, który stanowi jedno ze znamion czynu zabronionego, jeżeli ten ,,objawił się” już po okresie wskazanym w zarzucie aktu oskarżenia. W omawianym przypadku skutek, w postaci ,,wzbudzenia w zagrożonej uzasadnionej obawy, że groźba zostanie spełniona” nastąpił w dniu 5 kwietnia 2024 roku, a więc ponad 7 miesięcy po czasokresie przestępstwa, zakreślonego zarzutem aktu oskarżenia. Sąd I instancji, związany granicami aktu oskarżenia, nie mógł tu już dokonać stosownej redakcji zarzutu, uwzględniającego owo ,,opóźnienie” w pojawieniu się u pokrzywdzonej uzasadnionej obawy realizacji groźby, gdyż zarzut aktu oskarżenia, dotyczący gróźb karalnych, nie obejmował już późniejszego czasokresu, a zwłaszcza dnia 5 kwietnia 2024 roku, kiedy to pokrzywdzona zaczęła się bać gróźb, sprzed ponad pół roku. Sąd Rejonowy musiał skupić się na wskazanym w zarzucie aktu oskarżenia okresie popełniania przestępstwa, pomiędzy 1 lipca 2023 roku, a 30 sierpnia 2023 roku. Podczas zdarzenia mającego miejsce w tym czasie padły słowa, które należało obiektywnie potraktować, jako groźby karalne. Natomiast w okresie tym nie zaistniał skutek w postaci uzasadnionej obawy pokrzywdzonej, że groźba zostanie spełniona. Dlatego też, Sąd Rejonowy mógł tu wydać jedynie wyrok uniewinniający. Wniosek o uchylenie skarżonego orzeczenia w zakresie punktu 1 wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zaś w pozostałym zakresie o utrzymanie wyroku w mocy. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Ponieważ podniesione zarzuty nie okazały się zasadne, wniosek nie mógł zostać uwzględniony, zwłaszcza, że nie zostały spełnione warunki wskazane w art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. zezwalające na uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy Całość zaskarżonego wyroku Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Ponieważ wniesiona apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie, a Sąd odwoławczy z urzędu nie stwierdził zaistnienia okoliczności mogących dyskwalifikować zaskarżony wyrok, należało utrzymać go w całości w mocy. 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.0.15.2.1. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2 – 4 Wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonej w postępowaniu odwoławczym, Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o treść § 4 ust.1 i § 17 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 14 maja 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 763). O kosztach postępowania odwoławczego, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 636 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 633 k.p.k. , art. 624 § 1 k.p.k. i art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (tekst jednolity: Dz. U. z 1983 roku Nr 49, poz.223 z późn. zm.). Z uwagi na sytuację materialną oskarżonej oraz nieuwzględnienie apelacji prokuratora, Sąd częściowo zwolnił oskarżoną od wydatków postępowania odwoławczego i w tej części obciążył nimi Skarb Państwa. 7. PODPIS 0.11.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja całość wyroku 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości, co do czynu z pkt III aktu oskarżenia ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana